× https://formafzar.com/form/odxi6
«آخشیگان» در بوم‌گردی

میراث فرهنگی

درباره سیستم مدیریت بومی چهارعنصر در بوم‌گردی‌ها

«آخشیگان» در بوم‌گردی





بن‌بست مرگبار در مسیر مهاجرت ماهی‌ها

محیط زیست

در تقویم جهان بیست و چهارم ماه می به‌عنوان «روز مهاجرت ماهیان» نام‌گذاری شده است

بن‌بست مرگبار در مسیر مهاجرت ماهی‌ها

شاید اگر «ماهی سیاه کوچولو» با مصائب مهاجرت در آب‌های ایران آشنا بود، در سفر خود تجدیدنظر می‌کرد. مهاجرت ماهیان، پدیده‌ای پیچیده و حیاتی است و نقشی محوری در چرخه جهانی مواد غذایی ایفا می‌کند. به همین دلیل است که ۲۴ ماه می در تقویم جهان به‌عنوان «روز مهاجرت ماهیان» نام‌گذاری شده است. ماهیان در مهاجرت خود با انتقال انرژی و مواد مغذی از دریاها به خشکی و برعکس، نه‌تنها جان نوزادان خود، بلکه سلامت جنگل‌ها، خاک و حتی انسان‌ها را تضمین می‌کنند. اما امروز، این چرخه شتابان در حال نابودی است. سدهای متعدد، آلودگی‌های شیمیایی سمی و صیدهای ویرانگر، به دیوارهای نفوذناپذیری تبدیل شده‌اند که مهاجران را وادار به توقف یا مرگ می‌کنند. «شهرام شرفی»، متخصص اکولوژی دریا در گفت‌وگو با «پیام ما» بر این نکته دست می‌گذارد از قطع مسیر ماهی سفید در دریای خزر تا تخریب اکوسیستم خلیج‌فارس همگی باعث شده با کاهش تنوع زیستی روبرو باشیم. او به پیش‌بینی‌هایی اشاره می‌کند که بر اساس آنها تا سال ۲۰۵۰، بسیاری از منابع ماهیگیری جهان عملاً نابود شده و صنعت صید در بسیاری از نقاط تعطیل شود. گفت‌وگوی کامل را در ادامه می‌خوانید.










از تمدنِ قنات تا عصــر فرونشست

از تمدنِ قنات تا عصــر فرونشست

موقعیت جغرافیایی کم آب ایران داستان امروز و دیروز نیست. این سرزمینی است که حیات در آن بدون شناخت دقیق آب و سازگاری با محدودیت‌های طبیعی ممکن نبوده است. از قنات‌ها و نظام‌های محلی تقسیم آب تا ورود موتورپمپ‌ها، سدسازی گسترده و دولتی شدن منابع طبیعی، تاریخ مدیریت آب در ایران مسیری طولانی را طی کرده که امروز به بحران فرونشست زمین، دشت‌های ممنوعه و کاهش شدید منابع زیرزمینی رسیده است. «امیر هدایتی»، مدیرکل دفتر امور آب کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی، معتقد است بخش مهمی از مشکلات کنونی، نتیجه فاصله‌گرفتن از نظام‌های مشارکتی و کنارگذاشتن شیوه‌هایی است که قرن‌ها توانسته بودند تعادل میان انسان و طبیعت را حفظ کنند.

بـــــــدلِ آتش به ارزش

اهمیت فناوری در تبدیل شعله‌های اتلاف به منابعی بهره‌ور

بـــــــدلِ آتش به ارزش

دهه‌هاست که منظره مشعل‌های گاز، همان شعله‌های نارنجی‌رنگی که از بالای برج‌های فلزی تا میان ابرها زبانه می‌کشد نمادی از قدرت و درعین‌حال هدررفت و آلودگی در صنعت جهانی نفت و گاز است. در میدان‌های نفتی اقصی‌نقاط جهان، این مشعل‌ها شبانه‌روز می‌سوختند و همچنان نیز می‌سوزند و حجم عظیمی از گاز طبیعی را به دود، گرما و گازهای گلخانه‌ای تبدیل کرده و می‌کنند. اما خبر خوب اینجاست که آنچه زمانی یک پیامد اجتناب‌ناپذیر استخراج نفت به نظر می‌رسید امروزه به یکی از موارد رفع پذیر در راستای اقدامات اقلیمی بدل شده و به یاری نوآوری‌های تکنولوژیک، موجی تازه از سرمایه‌گذاری‌های همسو با پایداری را جذب نموده است. مسئله فلرینگ دیگر تنها مقابله با اتلاف انرژی و آلودگی‌های تبعی نیست، بلکه اکنون می‌توان دربارهٔ فرصت‌ها، پاسخ‌گویی‌های مرتبط و معماری در حال تحول بازارهای جهانی کربن سخن گفت.





راه ۱۷ساله، از کشتــــار تا حفاظت

«پیام ما» در گفت و گو با عضو گروه تخصصی لاک‌پشت‌های آب‌شیرین اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت تلاش های انجام شده برای حفاظت از گونه لاک پشت فراتی را بررسی کرد

راه ۱۷ساله، از کشتــــار تا حفاظت

روز جهانی لاک‌پشت‌ها، در ۲۳ می از سال ۲۰۰۰ با هدف آگاه‌سازی درباره اهمیت این جانوران و ضرورت حفاظت از آن‌ها نام‌گذاری شده است. لاک‌پشت‌ها در تعادل اکوسیستم‌ها نقش حیاتی دارند؛ هم به‌عنوان پخش‌کننده دانه گیاهان و کنترل‌کننده جمعیت سایر موجودات و هم به‌عنوان منبع غذایی برای سایر گونه‌ها. در ایران ۱۰ گونه لاک‌پشت بومی وجود دارد؛ پنج گونه دریایی در خلیج‌فارس و دریای عمان، سه گونه برکه‌ای در آب‌های داخلی و دو گونه خشکی‌زی در زیستگاه‌های خشکی؛ مانند مراتع و مناطق کوهستانی. طبق فهرست سرخ اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، تمام لاک‌پشت‌های دریایی ایران در رده‌های «در معرض خطر انقراض» قرار دارند. در میان لاک‌پشت‌های برکه‌ای، «لاک‌پشت فراتی» به‌عنوان تنها لاک‌پشت لاک‌نرم ایران، با محدوده پراکنش استان خوزستان، در همین رده حفاظتی قرار گرفته است. این گونه با تهدیدهای متعددی از جمله خشکسالی، انواع آلودگی‌ها آتش‌سوزی و تخریب و تکه‌تکه‌شدن زیستگاه روبه‌رو است. با وجود اهمیت این گونه‌ها، در ایران خزندگان و دوزیستان کمتر موردتوجه حفاظتی قرار گرفته‌اند و سازمان محیط‌زیست بیشتر تمرکز خود را بر پستانداران بزرگ‌جثه قرار می‌دهد و به قول حفاظت‌گران محیط‌زیست اگر بودجه‌ای باقی بماند هم به پرندگان اختصاص می‌دهد. بااین‌حال، تشکل‌های محیط‌زیستی در سال‌های اخیر طرح‌های حفاظتی مشارکتی را برای حفاظت از دوزیستان و خزندگان اجرایی کرده‌اند. یکی از این طرح‌ها که مربوط به حفاظت از لاک‌پشت فراتی می‌شود، نزدیک به دو دهه است که توسط «هانیه غفاری»، عضو هیئت‌علمی گروه محیط‌زیست دانشگاه کردستان و عضو «گروه تخصصی لاک‌پشت‌های آب‌شیرین اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت» (IUCN) و همکاران وی در حال اجرا است. در همین باره «پیام ما» گفت‌وگویی با هانیه غفاری انجام داده که در ادامه می‌خوانید.





پایش مداوم آلودگی هوا در روزهای جنگ تحمیلی سوم

پایش مداوم آلودگی هوا در روزهای جنگ تحمیلی سوم

  رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط‌زیست گفت: در فرایند جنگ تحمیلی سوم به علت انفجارهای پیاپی گازهای آلاینده زیادی وارد جو شد که سازمان محیط‌زیست بر اساس وظیفه خود، در این مدت به طور مداوم وضعیت هوا را رصد می‌کرد تا آلایندگی از حد معمول بالاتر نرود و در صورت افزایش آلودگی اطلاعیه‌های هشداری به موقع صادر شود.





بحران در روایت بحـــــــران آب

بحران در روایت بحـــــــران آب





درس و ترس

والدین، روان‌شناس‌ها و معلم‌ها؛ همه نگران دانش‌آموزانی‌اند که چندین ماه است در خانه مانده‌اند

درس و ترس

خیلی وقت است که مدارس دیگر حضوری نیستند و کلاس درس در یک صفحه موبایل خلاصه می‌شود. برگزارنشدن امتحان دبستانی‌ها و مجازی‌شدن امتحانات پایه هفتم تا دهم هم تیرخلاص را به پیکر آموزش زد و بی‌رغبتی کودکان به درس‌خواندن را افزایش داد. اما حالا دیگر آسیب‌ها تنها به افت تحصیلی دانش‌آموزان محدود نمی‌شود و نگرانی به انزوا و دوری بچه‌ها از فضای مدرسه و ازدست‌دادن حلقه‌های دوستی و همچنین دسترسی بیش از حد و بدون کنترل آنها به فضای مجازی است؛ زیرا والدین به هوای آنکه پلتفرم‌های داخلی محدودیت‌های بیشتری دارد بدون هیچ مراقبتی آنها را در این فضا رها کرده‌اند. در این میان خود دانش‌آموزان هم مشتاق بازگشت به مدرسه‌اند و می‌خواهند زندگی عادی خود را از سر بگیرند.





دردهای زنانه ناشی از جنگ

پساجنگ هم چون دوران جنگ، خود را برای زنان به نمایش می‌گذارد

دردهای زنانه ناشی از جنگ

این روزها زنان از دردهایی شکایت می‌کنند که تا پیش از آن نه‌تنها تجربه نکرده بودند و بلکه هیچ‌گاه فکر نمی‌کردند با چنین مشکلاتی مواجه شوند. جنگ تصور آن‌ها را به هم ریخت و چنان به روان آنان استرس تحمیل کرد که فشار آن اکنون در جسمشان با قاعدگی‌های زودرس یا دیرهنگام، همراه با درد شدید و خون‌ریزی‌های غیرمعمول خود را نشان داده است.





زیست خاکستری بنگاه‌های اجتماعی

| پیام ما | درحالی‌که هر سال بخش قابل‌توجهی از بودجه عمومی کشور صرف کمک‌های حمایتی و بسته‌های معیشتی به اقشار آسیب‌پذیر می‌شود، تازه‌ترین گزارش راهبردی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی هشدار می‌دهد که این الگوی مرسوم نه‌تنها به استقلال اقتصادی مددجویان منجر نشده، بلکه با تعمیق وابستگی، چرخه‌ای از فقر ساختاری را بازتولید کرده است. این گزارش که در اردیبهشت ۱۴۰۵ و با شماره مسلسل ۲۱۴۸۸ منتشر شده، باتکیه‌بر تجربه میدانی ده‌ها کسب‌وکار اجتماعی فعال در کشور، از یک «گذار اجتناب‌ناپذیر» سخن می‌گوید. گذار از حکمرانی حمایتی به حکمرانی توانمندساز. اما در میانه این مسیر، نبود چارچوب قانونی برای موجودیتی به نام «شرکت اجتماعی»، فعالان این عرصه را در فضایی خاکستری و بی‌پناه نگه داشته است.

زیست خاکستری بنگاه‌های اجتماعی

جامعه

سرنوشت مبهم یک کار خیر

گزارش «پیام ما» از پرونده خرید تجهیزات برای بیمارستان «لامرد»که به اختلافی طولانی کشید

سرنوشت مبهم یک کار خیر