|ایمان ابراهیمی‌، کارشناس حیات‌وحش|

سالی که گذشت برای پرندگان کشور هم سالی خوب و هم سالی بد بود. خوب از این دید که به‌نظر می‌رسد مردم ایران در تاریخ معاصر هیچ‌گاه به این اندازه به پرندگان و دنیایشان اهمیت نمی‌دادند. فیلم پرندگان در تالاب‌های کشور دست‌به‌دست در شبکه‌های اجتماعی می‌چرخد، صحنه‌های کمک به آنها توجه‌ها را به خود جلب می‌کند و افسانه نبودن هما بالاخره تبدیل به آگاهی عمومی‌ می‌شود. مردم نه‌تنها متوجه می‌شوند هما افسانه نیست بلکه هیجان‌زده و خوشحالند از آنکه این گونه در کشورشان حیات دارد! توجه و علاقهٔ مردم به پرندگان در سال گذشته به‌حدی رسید که می‌توان گفت در نظر عموم، شکار پرندگان یک اقدام قبیح و مایه‌ٔ شرمساری است. پرنده‌نگری در سال گذشته حداقل در کلانشهرها دیگر یک واژه‌ٔ عجیب و خنده‌دار نه، که یک تفریح هیجان‌انگیز قلمداد می‌شد.
اما سال گذشته برای پرندگان بد بود، از این زاویه که به‌نظر می‌رسد پرندگان در سالی که گذشت در اوج کم‌اهمیتی برای مدیران دولتی و متولیان حفاظتشان بودند. در سال گذشته تقریباً هیچ اقدام مهم و بزرگ‌مقیاسی برای حفاظت از پرندگان در کشور انجام نشد. تقریباً وضعیت هیچ‌یک از گونه‌های در معرض خطر انقراض در کشور بهتر نشد و جایگاه اهمیت حفاظت پرندگان در اذهان مدیران کمترین ارتقایی نیافت، چه‌بسا کمتر شد! کوچک شدن زیستگاه پرندگان در کشور، قاچاق و خریدوفروش آنها در خلأ برخورد قانونی با متخلفان و در مجموع کمتر شدن جمعیت و تنوع آنها همچنان ادامه یافت.
در سال پیش رو اما چشم امید دنیای حفاظت پرندگان نه به دولتمردان، که ناچار تنها به مردم است. مردمی ‌که می‌توانند از طریق اقدامات کوچک در حفاظت پرندگان مشارکت کنند، با سفر به قصد پرنده‌نگری به جامعه‌ٔ محلی در زیستگاه پرندگان منافع اقتصادی برسانند، با مشارکت در انتشار اخبار مرتبط با پرندگان حفاظت از آنها را تبدیل به مطالبه‌ٔ عمومی ‌کنند و خود بشوند سایه‌ٔ سعادت بر سر هما و پرندگان دیگری که از زیبایی و اهمیت، کم از هما ندارند. مردم در سال پیش رو کلیدی خواهند بود برای تبدیل حفاظت از پرندگان از امری تجملاتی به امری ضروری و دارای اهمیت اقتصادی، محیط زیستی و اجتماعی!
سال ۱۴۰۳ اما یکی از دشوارترین سال‌ها برای ما حفاظتگران پرندگان خواهد بود. احتمالاً دسترسی به منابع بین‌المللی برای حفاظت از پرندگان کماکان مسدود می‌ماند، منابع ملی کماکان نزدیک به هیچ و نیروی انسانی داوطلب نیز با توجه به وضعیت اقتصادی کمتر در دسترس خواهد بود. پرندگان، سازمان‌های دولتی را در کنار خود ندارند و سازمان‌های مردمی ‌نیز با وجود اشتیاق فراوان، منابع لازم برای اقدامات کلان را در دسترس نخواهند داشت. ثمره‌ٔ افزایش آگاهی مردم در ارتباط با پرندگان و علاقه‌مند شدن آنها به این حیطه هم تازه‌تر از آن است که بتوان انتظار مشاهده‌ٔ مشهود آن در اقدامات سازمان‌های غیردولتی را داشت. مهمترین هدف حفاظتگران پرندگان در سال ۱۴۰۳ می‌تواند تمرکز بر تسهیل مشارکت افراد علاقه‌مند در حفاظت پرندگان باشد. در نبود دولتمردان و از آن‌سو علاقه‌مند شدن مردم به پرندگان و افزایش آگاهی عمومی، این وظیفه‌ٔ حفاظتگران پرندگان است که سایه‌ٔ سعادت انسان را بر روی هما و هماها بگسترانند.