|پیام ما| پس از انتشار گزارش‌هایی از آلودگی رودخانهٔ ارس به فلزات سنگین و مواد رادیواکتیو و تشکیل کارگروهی مشترک بین ایران و ارمنستان برای بررسی آلودگی‌های واردشده به این رودخانه، حالا مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی می‌گوید فعالیت «معدن مس سنگون» باعث شده است غلظت فلزات سنگین در رودخانهٔ «پخیرچای» افزایش پیدا کند؛ رودخانه‌ای که پس از پیوستن به رودخانهٔ «ایلقناچای» به رودخانهٔ ارس می‌ریزد.

پخیرچای به آب فیروزه‌ای‌رنگش مشهور است. رودخانه‌ای که سرچشمه‌اش به چشمه‌هایی می‌رسد که به‌دلیل ساختار زمین‌شناختی و کانی‌های موجود در منطقه، آبی فیروزه‌ای‌رنگ از آنها بیرون می‌آید. بااین‌حال، منابع محلی می‌گویند که فیروزه‌فام بودن پخیرچای فقط به‌دلایل طبیعی نیست و فعالیت معدن مس «سونگون» و نفوذ مواد باطلهٔ آن به آب رودخانه رنگ آب را شدیدتر کرده و از طرف دیگر باعث شده است بستر رودخانه به رنگ خاکستری درآید. بارندگی‌های منطقه باعث جریان گرفتن بخشی از مواد باطلهٔ معدن می‌شود و این مواد را به پخیرچای می‌رساند.
«شهنام اشتری»، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی نیز دیروز ورود فلزات سنگین به این رودخانه را تأیید کرد و در جمع خبرنگاران گفت: «با توجه به اینکه سد باطلهٔ مجتمع مس سونگون در درهٔ پخیرچایی و در نزدیکی سامانه‌های مشرف به همین رودخانه انباشته می‌شود، منجر به تغییراتی در وضعیت طبیعی آن منطقه شده است.»
او همچنین گفت این انباشت موجب افزایش رسوب و عناصر فلزات سنگین همچون مس و آهن در آب رودخانهٔ پخیرچای می‌شود و «به‌دنبال پیگیری‌هایی که با همکاری قرارگاه زیستی استان و پدافند غیرعامل و استانداری آذربایجان‌شرقی در این راستا انجام شده است، واحد مکلف به احداث تصفیه‌خانهٔ خود شده و نسبت به تجهیز آن اقدام کرده است.»

مدیرکل محیط زیست آذربایجان‌شرقی: کارشناسان معدن مس سونگون معتقدند پخیرچایی به‌طور ذاتی حاوی انواع فلزات سنگین است، اما مطابق ارزیابی‌های کارشناسی متوجه افزایش میزان غلظت فلزات سنگین در آب رودخانه شدیم

اشتری گفت: «با ارزیابی و نظارت‌های مستمر کارشناسان محیط زیست آذربایجان‌شرقی با راه‌اندازی این تصفیه‌خانه از هرگونه آلودگی آب‌های پایین‌دست مس سونگون جلوگیری خواهد شد.» او در صحبت‌هایش اشاره‌ای هم به رنگ فیروزه‌فام رودخانهٔ پخیرچای کرد و یادآور شد: «کارشناسان معدن مس سونگون معتقدند رودخانهٔ پخیرچایی به‌طور ذاتی حاوی انواع فلزات سنگین است، اما مطابق ارزیابی‌های کارشناسی و پس از بررسی لازم متوجه افزایش میزان غلظت فلزات سنگین در آب رودخانه شده و واحد را مکلف به احداث تصفیه‌خانه کرده‌ایم.»
اشتری گفت: «با توجه به اینکه واحد مس سونگون فاقد خط ذوب است، در حال حاضر آلودگی مربوط به اتساع گازهای گوگردی در منطقه وجود ندارد.»
روزنامهٔ «پیام ما» سه ماه قبل در گزارشی با عنوان «ردیابی مسمویت ارس» به انتشار نتایج چندین مطالعه پرداخته بود که براساس آنها، آب رودخانهٔ ارس به ۵۹ نوع فلز سنگین و رسوبات این رودخانه به ۶۱ فلز سنگین آلوده است. اگرچه بخشی از این آلودگی‌ها به فعالیت‌های معدنی در کشور ارمنستان و در نزدیکی رودخانهٔ ارس مرتبط است، اما بخشی از این آلودگی‌ها نیز مرتبط با فعالیت‌های معدنی در داخل ایران است. هرچند مطالعاتی از اندازه‌گیری آلاینده‌های موجود در آب و رسوبات رودخانهٔ ارس و برخی رودخانه‌های موجود در این حوضه وجود دارد، اما مراجع رسمی کمتر دربارهٔ این آلودگی‌ها و منشأ آن صحبت می‌کنند. حالا این اظهارات مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی تأیید می‌کند که بخشی از آلودگی‌های موجود در رودخانهٔ ارس منشأ داخلی دارند و حاصل فعالیت‌های معدنی هستند.