آیا نیروگاه‌های گازی و هسته‌ای انرژی سبز تولید می‌کنند؟

کمیسیون اروپا روز چهارشنبه دوم فوریه 2022 قوانینی را پیشنهاد کرد تا اجازه دهد برخی از نیروگاه‌های گازی و هسته‌ای به عنوان سرمایه گذاری سبز با تغییرات جزئی در پیش نویس پیشنهادی قبلی معرفی شوند. بروکسل بیش از یک سال است که تلاش می‌کند مشخص کند که آیا گاز و انرژی هسته‌ای باید در طبقه‌بندی اتحادیه اروپا به‌عنوان سبز برچسب‌گذاری شوند؟ کمیسیون اروپا آیین نامه‌ای دارد که تعریف می‌کند کدام سرمایه‌گذاری‌ها را می‌توان به عنوان سازگار با اقلیم به بازار عرضه کرد.
حال با قوانین جدید کمیسیون برنامه‌هایی را برای برچسب‌گذاری دو نیروگاه گاز و نیروگاه هسته‌ای به عنوان سرمایه‌گذاری پایدار تایید می‌کند، مشروط بر اینکه آنها معیارهای خاصی را داشته باشند.

این پیش‌نویس اگر معیارهایی از جمله محدودیت‌های انتشار گازهای گلخانه‌ای و الزامی برای سوزاندن تدریجی گازهای کم‌کربن را برآورده کنند، تا سال 2030 به کارخانه‌های گازی برچسب سبز اعطا می‌کند که در نهایت در سال 2035 به گاز 100 درصد کم کربن تبدیل می‌شود.
پیش نویس قانون مبنی بر اینکه نیروگاه‌های گازی جدید جایگزین تأسیسات آلاینده‌تر می‌شوند و منجر به کاهش 55 درصدی انتشار گازهای گلخانه‌ای به ازای هر کیلووات ساعت انرژی خروجی می‌شود و در عوض کاهش 55 درصدی در طول عمر کلی نیروگاه اعمال می‌کند. این قوانین هنوز توسط کمیسیون نهایی تصویب نشده است. این طرح مورد انتقاد فعالان و برخی از دولت‌ها قرار گرفته است و کشورهای اتحادیه اروپا بر سر اینکه آیا سوخت گازی و هسته‌ای باید سبز محسوب شود یا خیر، اختلاف نظر دارند. به دلیل «فقدان شواهد علمی» برای برچسب سبز بودن سوخت، بعضی کشورها به کمیسیون نامه نوشتند و خواستند تا گاز را حذف کند. اتریش و لوکزامبورگ هم تهدید کرده‌اند که اگر اتحادیه اروپا انرژی هسته‌ای را پایدار بداند، اقدام قانونی خواهند کرد.
کشورهایی مانند فرانسه که حدود 70 درصد انرژی خود را از طریق هسته‌ای تامین می‌کند، می‌گویند که منبع انرژی هسته‌ای بدون گاز دی اکسید کربن نقش مهمی در مقابله با تغییرات اقلیمی ایفا می‌کند و برخی از کشورهای اروپای مرکزی و شرقی، گاز را برای ترک آلاینده بیشتر یعنی زغال سنگ لازم می‌دانند.
پیش نویس قوانین مربوط به گاز و هسته‌ای با اهداف اتحادیه اروپا برای تغییر اقلیم، از جمله هدف این اتحادیه برای صفر کردن انتشار خالص گاز دی اکسید کربن تا سال 2050، مطابقت ندارد. انرژی هسته‌ای از جمله به دلیل مصرف بسیار زیاد آب مورد انتقاد دوستداران محیط زیست است. کمیسیون اتحادیه اروپا در پیشنهادی که چهارشنبه گذشته ارائه شد، اعلام کرد نیروگاه‌های گازی تنها در صورتی می‌توانند سبز در نظر گرفته شوند که این تاسیسات تا سال 2035 به گازهای کم کربن یا تجدیدپذیر، مانند زیست توده یا هیدروژن تولید شده با انرژی‌های تجدیدپذیر تبدیل شوند. همچنین اگر سایت‌ها بتوانند به طور ایمن زباله‌های رادیواکتیو را دفع کنند، نیروگاه‌های هسته‌ای سبز تلقی می‌شوند. تاکنون، در سراسر جهان، هیچ سایت دفع دائمی زباله‌های هسته‌ای، راه اندازی نشده است.
آلمان ترجیح داده است از گاز به عنوان پلی دور از سوخت‌های فسیلی آلاینده‌تر استفاده کند. فرانسه می‌خواهد در نیروگاه‌های هسته‌ای جدید سرمایه گذاری کند، به ویژه در نسل جدید، به اصطلاح راکتورهای کوچک مدولار. این راکتورها را می‌توان در سطح صنعتی در کارخانه‌ها، تا حد امکان خودکار، تولید کرد تا ارزان‌تر شود و کیفیت آن تضمین شود. این در حالی است که آلمان پس از فاجعه فوکوشیما پس از زلزله و سونامی ژاپن در سال 2011 تصمیم گرفت تمام نیروگاه‌های هسته‌ای خود را تا پایان سال 2022 تعطیل کند.
اگر اتحادیه اروپا بر روی افزایش چشمگیر تولید انرژی تجدیدپذیر کشورهای عضو سرمایه گذاری کند، هیچ سرمایه‌گذاری به هسته‌ای یا گاز علاقه‌ای نخواهد داشت. انرژی بادی و خورشیدی در خشکی در اکثر کشورهای اروپایی هزینه زیادی ندارد
بر اساس پیشنهاد کمیسیون اروپا، تنها نیروگاه های گاز و هسته‌ای با «بالاترین استانداردها» سبز در نظر گرفته می شوند. طبق این استانداردها، نیروگاه‌های هسته‌ای باید برنامه‌های سختگیرانه‌ای برای دفع زباله داشته باشند. در حالی که نیروگاه‌های گازی باید محدودیتی برای انتشار دی اکسید کربن در هر کیلووات ساعت انرژی تولیدی داشته باشند.
فرانسه نیز برای جایگزین کردن انرژی هسته‌ای تلاش کرده است. این کشور 70 درصد از برق خود را به انرژی هسته‌ای متکی است، ولی این میزان در 15 سال آینده به نصف کاهش خواهد یافت. فرانسه همچنین متعهد شده است تا با تعطیل کردن 12 راکتور هسته‌ای تا سال 2035، اتکای خود را به انرژی هسته‌ای کاهش دهد.
بر اساس پیشنهاد اروپا، اگر کشورها بتوانند به طور ایمن زباله‌های رادیواکتیو را دفع کنند، انرژی هسته‌ای یک سرمایه گذاری پایدار در نظر گرفته می‌شود.
فرانسه امسال ائتلافی را رهبری کرد که شامل کشورهای اروپای شرقی – وابسته ترین منطقه به زغال سنگ قاره – بود تا انرژی هسته ای و گاز طبیعی را به عنوان سرمایه گذاری‌های پایدار طبقه بندی کند. لهستان، مجارستان، بلغارستان و رومانی از جمله کشورهایی هستند که با دور شدن از سوخت‌های فسیلی می خواهند سرمایه گذاری بیشتری برای انرژی هسته‌ای جذب کنند.
گنجاندن گاز هسته‌ای و گاز طبیعی در طبقه بندی به معنای «سبز خواندن چیزی است که سبز نیست». با این وجود، جریان سیاسی به طور فزاینده‌ای به نفع انرژی هسته ای به عنوان یک راه حل کم کربن برای کاهش تغییرات آب و هوایی – به ویژه نسل جدیدی از نیروگاه‌های کوچکتر و ارزان تر در سراسر جهان تبدیل شده است. پروژه‌های راکتور هسته‌ای مدولار کوچک به دنبال تامین مالی هستند. تعدادی از شرکت‌ها، از رولزرویس گرفته تا وستینگهاوس، در حال کار بر روی مدل‌هایی هستند که می‌توانند در کارخانه‌ها کنار هم قرار گیرند و با هزینه کمتری از نیروگاه‌های هسته‌ای غول پیکر سنتی در محل مونتاژ شوند.