لازم نیست حتماً «جادوگر» باشی تا بتوانی کیمیاگری کنی! از سویی عصر کیمیاگران سپری شده است. هیچ‌کس هم معجزه‌ نمی‌داند، زیرا اعجاز خاص پیامبران بوده و بس. آنچه این روزها در دنیا کاربرد دارد ساده است. حتماً هم به فعل و انفعالات شیمیایی وابسته نیست. البته فرمول خاص دارد. مثل همین کاری که جادوگر فوتبال ایران به تازگی انجام داده و در یکی از فن‌پیج‌هایش منتشر کرده است. فکر کنید امروز که این مطلب را می‌خوانید در سی و نهمین روز از سال آبی جدید هستیم. به عبارت دیگر ما اینک در بهار سال آبی ۱۴۰۰-۱۴۰۱ هستیم و خوب می‌دانیم «سالی که نکوست از بهارش پیداست» چه باری از منظر مفهومی دارد. پیش‌بینی‌ها درست از آب درآمده و پاییز خشکی تا این‌جا تجربه کرده‌ایم. در همین روزها «علی کریمی» فوتبالیست مشهور ایرانی که ملقب به «جادوگر» است عکسی از خود منتشر کرده که گفته می‌شود این عکس در بستر دریاچه سد لتیان گرفته شده است.

به عبارتی او درست جایی نشسته است که باید پر از آب می‌بود و بدون قایق و تجهیزات نمی‌شد در آن نقطه نشست.
اینکه دقیقاً او چنین منظوری داشته یا نه بحث دیگری است ولی به هر حال این عکس بهانه‌ای شده تا چنین نکته‌ای مطرح شود که دریاچه سد لتیان خالی است. یکی از سدهایی که آب شرب مردم پایتخت از آن تأمین می‌شود و جالب است که مردم پایتخت این روزها به هر چیزی می‌اندیشند جز خالی بودن سدهایی که آب شربشان را تأمین می‌کند. اما هدف از نوشتن این سطور قضاوت‌کردن و ذهن‌خوانی پایتخت‌نشینان هم نیست. اتفاقاً نکته این است که چگونه می‌توان مردمی که به خالی بودن دریاچه پشت سدها نمی‌اندیشند را جادو و سحْر کرد تا بلکه به این مقوله متوجه شوند! راه این متوجه کردن دیگر جادو و سحْر نیست. راه‌های بسیاری برای آن ایجاد شده است. زندگی در عصر تکنولوژی و ارتباطات بسیاری از ابتکار عمل‌ها را پیش روی ما گذاشته است. برای مثال چند سالی است که «مت دیمون» بازیگر سرشناس سینِما به یکی از افراد مؤثر در زمینه «آب» و نشان دادن ارزش آب تبدیل شده است. این موضوع هیچ آورده مالی برای این بازیگر برنده اسکار ندارد بلکه کاملاً متأثر از «مسئولیت اجتماعی» اوست. در ایران نیز تلاش «هدیه تهرانی» در حمایت از پروژه «حفاظت از یوزپلنگ ایرانی» از جمله اقدامات موفق است. اما بحث مسئولیت اجتماعی به ویژه در مقوله حفاظت محیط زیست به چیزی خیلی بیشتر از یک یا دو بازیگر نیازمند است. برای مثال «پرویز پرستویی» که تلاش ویژه‌ای برای کار خیر دارد یک موقعیت بی‌نظیر در اینستاگرام در این عرصه ایجاد کرده است. «رضا کیانیان» نیز چندین سالی است که در زمینه محیط زیست فعال است. اما آیا فقط بازیگران سینِما باید پیش‌قدم شوند؟ بازیکنان فوتبال یا سایر ورزشکاران سرشناس چطور؟
اوایل امسال در بهار که هنوز با ماجرای قطع برق و روزهای اوج بار مواجه نشده بودیم در جلسه‌ای پیشنهاد دادیم که از کمک بازیگران و هنرمندان سرشناس کشور برای جلب حمایت مردم در کاهش مصرف برق بهره‌مند شویم. این پیشنهاد عملاً در نطفه خفه شد چه به سبب بی‌رغبتی هنرمندان و چه به سبب کاهش سطح سرمایه‌‌های اجتماعی زیرا عموما این سال‌ها روز به روز مردم اعتمادشان را به هر حرکتی از دست داده‌اند. انتشار عکس «علی کریمی» بهانه خوبی ایجاد کرد تا بار دیگر این موضوع را مطرح و به یک مطالبه عمومی مطرح کنیم. همین روزها عموما به پدیده «وارونگی» و آلودگی هوا دچار می‌شویم که در سال‌های گذشته کم از آن آسیب ندیده‌ایم. از تعطیلی مدرسه‌ها و اعمال محدودیت برای تردد گرفته تا انواعی از بیماری‌های تنفسی که مرگ‌تدریجی رقم می‌زنند. در همین زمان هم با یک مقوله دیگر مواجه می‌شویم. به دلیل برودت هوا، مردم برای گرم‌کردن خانه‌هایشان بیشتر و بیشتر از گاز استفاده می‌کنند. نتیجه اینکه دولت اولویت تأمین گاز را به مصارف خانگی می‌دهد و نیروگاه‌های تولید برق مجبور به استفاده از مازوت و سوخت‌های سنگین برای تولید برق می‌شوند و بر آلودگی هوا افزوده می‌شود. برای مثال آیا می‌توانیم انتظار داشته باشیم بازیگر سرشناس کشورمان خانم «سحر دولتشاهی» که اتفاقاً در فیلم «وارونگی» هم‌بازی کرده در قالب «مسئولیت اجتماعی» کارزاری طراحی و اجرا کند که از مردم بخواهد در زمستان گاز کمتری مصرف کنند تا ضمن کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی بستر آلودگی هوا هم کمتر شود؟
محیط زیست و به طور خاص مقولاتی چون «آلودگی هوا» و «آب» از آن جنسی هستند که فارغ از هر دولت و حکومتی توجه مردم را می‌طلبند. حساسیت مردم نسبت به چنین مقوله‌ای دست دولت و حکومت در تصمیمات بی‌پشتوانه و فاقد دیدگاه‌های تخصصی از جمله در انتقال آب و نظایر آن را محدود می‌کند.
پیش از آنکه بیشتر و بیشتر اسیر روزهای آلوده به وارونگی در پاییز شویم بیاییم و از جادوی «مسئولیت اجتماعی» به نفع حفظ محیط زیست و حفظ جان مردم بهره‌بگیریم.