همه‌چیز از یک روز گرم دهه نود میلادی و در شهر کوچکی به نام «فرشتگان محافظ Las Patrona» در مکزیک شروع شد. «نُرما رومِرو واسکِز» یکی از اهالی شهر که امروز فعال شناخته شده حوزه مهاجرت است برای خرید روزانه از خانه بیرون می‌رود و جمعی از کارگران مهاجر کشورهای آمریکای مرکزی را سوار بر قطار باربری که از شهرشان گذر می‌کرد، می‌بیند. چهره کارگران خسته، گرسنه و رنجور بود. نُرما به خانه که برمی‌گشت، تمام خریدهای خود را برای این کارگران پرتاب کرده بود. در روزهای بعد نُرما و دیگر زنان فامیل و همسایه و آشنا هرروز نزدیک ریل قطارها می‌رفتند و سعی می‌کردند کیسه‌های غذا و آب را به دست کارگران سوار بر واگن‌ها برسانند. این آغاز شکل‌گیری نهادی به نام Las Patronas «‌محافظان یا فرشتگان محافظ» است؛ نهادی که به نام شهر این زنان فعال نامیده شده و نام آن با فعالیت اجتماعی آنها هم‌خوان و هم‌سو است.

قطاری که نُرما و دیگر زنان محافظ دیدند مسیر جنوب مکزیک در مرز گواتمالا به سمت مرز ایالات متحده را طی می‌کند. سوار شدن به این قطار باربری در حال حرکت که معمولا کالاهایی مانند ذرت، سیمان و مواد معدنی را حمل می‌کنند آنقدر خطرناک است که به آن «هیولا La Bestia» یا «قطار مرگ» می‌گویند. هر سال چیزی بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار مهاجر از السالوادور، گواتمالا، هندوراس و مکزیک برای فرار از فقر و خشونت و رسیدن به یک زندگی بهتر در آمریکای شمالی سوار این قطار در حال حرکت می‌شوند. خطر آسیب دیدن و مرگ به هنگام سوار شدن، آسیب‌های جدی در واگن‌ها (مانند شکستن دست و پا و کمر)، کم‌آبی و گرسنگی شدید به علت نبود امکان حمل بار و غذا به هنگام پریدن به قطار، و همچنین دزدیده شدن و ترافیک انسانی آنقدر بالاست که مدیران این قطار از سال 2014 سفر انسان‌ها در این قطار را ممنوع کردند.

با این وجود، مهاجران به دلیل رایگان بودن این نوع از سفر و برای فرار کردن از بیش از 48 ایست بازرسی در مسیر مهاجرت به آمریکا خطرهای جبران‌ناپذیر «قطار مرگ» را به جان می‌خرند. این مسیر 1450 کیلومتر است و هر مهاجر به طور متوسط باید بین 10 تا 15 قطار عوض کند. در بسیاری از مواقع این مهاجران که خسته و تشنه هستند خوابشان می‌برد و به دیواره‌های واگن‌ها می‌خورند و زخمی می‌شوند. در مواردی حتی کارگران مهاجر جان خود را بر اثر خونریزی از دست داده‌اند. خطر دزدیده شدن کودکان و جوانان هم در هنگام عوض کردن قطارها بسیار بالا است.

در سالهای نخستین، «محافظان» فقط آب و غذا به مهاجران می‌رسانند، اما امروز و با توسعهٔ فعالیت‌های این نهاد، خدمات آموزشی، درمانی و حتی حقوقی هم برای این افراد فراهم می‌شود. رساندن بسته‌های غذایی به قطارها هم کار بسیار پر‌خطری است. نزدیک شدن به واگن‌هایی که با سرعت زیاد در حال حرکت هستند بارها باعث تصادف، صدمه دیدن و یا حتی مرگ زنان داوطلب شده است.

مهاجرانی که این مسیر را به سلامت طی کرده‌اند در مستندهای متعددی با رسانه‌ها مصاحبه کرده‌اند و گفته‌اند در طول مسیر فقط لحظات امیدبخش آن یک یا دوباری است که زنانی را کنار ریل می‌بینند که می‌دوند و کیسه‌ای حیات‌بخش از آب و غذا را به سمت آنها پرتاب می‌کنند. از جمله این رسانه‌ها، کتاب‌ها و مستندها می‌توان به بی‌بی‌سی، دویچه‌وله، الجزیره، سی‌ان‌ان، nowthis، فیلم مستند «کدام راه خانه Which Way Home» و کتاب «هیولا The Beast» و «خاک آمریکایی American Dirt» و «ما اهل اینجا نیستیم We Are Not from Here» اشاره کرد.

در هفته‌های اخیر «قطار مرگ» و زنان محافظ زندگی دوباره موضوع توجه رسانه‌های جریان اصلی شده است. به نوشتهٔ رسانه «Luz»، چالش‌هایی که زنان عضو «محافظان» با آن روبه‌رو هستند فقط به خطرهای فیزیکی محدود نیست. آنها بارها از جانب نیروهای محلی، باندهای قاچاق مهاجر و دیگر گروه‌های غیرقانونی مورد آزار و تهدید قرار گرفته‌اند. آزارهایی که هم رهبران و دولتمردان مکزیک و آمریکای لاتین و هم رهبران و سیاستمداران ایالات متحده آمریکا در آن دخالت دارند.

فعالیت زنان «محافظ» به قول خودشان مرهم گذاشتن بر مشکل مهاجرت است، مشکلی که هم رهبران آمریکای لاتین و هم رهبران ایالات متحده آمریکا از حل کردن آن سرباز می‌زنند.

آنچه مشخص است این است که شهر کوچک Las Patronas و فرشتگان محافظ آن به نمادی برای همبستگی میان مهاجران آمریکای لاتین تبدیل شده است. کمک گرفتن از زنانی که زندگی را نجات می‌دهند، زنانی که فقط یک بار در زندگی، و آن هم در گذار آنها را می‌بینند.