با سفر رئیس‌جمهوری به استان گلستان و بازدید او از جزیرهٔ آشوراده، طرح طبیعت‌گردی این جزیره که از مدت‌ها قبل با حاشیه‌های فراوانی همراه بود، وارد فاز اجرایی شد. طرحی که در سه‌ دههٔ گذشته محل مناقشهٔ فعالان محیط زیست و برخی مدیران دولتی و سرمایه‌گذاران بوده است. اما حالا به‌نظر می‌رسد نظر دستگاه‌های مختلف در دولت ابراهیم رئیسی در موضوع طرح آشوراده یکدست شده و طرحی در دست اجراست که هنوز دولت «مردمی»، مردم را محرم ندانسته و جزئیات آن را منتشر نمی‌کند. هرچند که این فقط دولت سیزدهم نبوده که علاقه‌ای به انتشار طرح‌های تأثیرگذار بر زندگی مردم را ندارد!

جزیرهٔ آشوراده در همین سه‌دههٔ اخیر تاریخ پرفرازونشیبی را پشت سر گذاشته است. از بالا آمدن آب دریا و تخلیهٔ سکنه، تا ادعای مالکیت کل جزیره توسط یک فرد حقیقی، مطرح شدن طرحی برای گردشگری جزیره و تبدیل آن به «جزیرهٔ کیش دوم» و تغییر چندبارهٔ طرح و سرمایه‌گذار، همه و همه از مهمترین رویدادهای جزیره از دههٔ ۱۳۷۰ تا کنون است. 

طرح گردشگری آشوراده از سال‌ها قبل مطرح شد. ابتدا سرمایه‌گذار و طراح اصلی سعی بر آن داشت تا همانگونه که جزیرهٔ کیش در خلیج‌فارس با ساخت‌وسازهای گسترده و تغییر چهرهٔ زیاده به قطب گردشگری جنوب ایران تبدیل شد، جزیرهٔ آشوراده نیز به‌عنوان تنها جزیرهٔ ایرانی دریای خزر چنین مسیری را طی کند. همان زمان، سرمایه‌گذار طرح اولیه تلاش داشت تا با مطرح کردن لقب «کیش دوم» برای آشوراده، انگیزهٔ مدیران وقت برای تصویب طرح موردنظرش را افزایش دهد، اما با مخالفت سازمان حفاظت محیط زیست روبه‌رو شد. چرا که جزیره، بخشی از پناهگاه حیات‌وحش میانکاله است و برای هر اقدام در مناطق چهارگانه، جلب نظر سازمان حفاظت محیط زیست احتیاج است. این طرح در سال‌های مختلف و با روی کار آمدن هر دولتی به شکل‌های مختلف مطرح شد. از ساخت هتل ۱۰ طبقه و تأسیسات اسکی روی آب گرفته تا ایجاد شهربازی و رستوران و… در طرح‌های این سال‌ها به‌چشم می‌خورد. تا آنکه در دولت قبل، بالاخره توافقاتی انجام شد و مقرر شد که هر اقدامی در جزیره، تنها در محدودهٔ ۲۲ هکتاری یعنی محدودهٔ روستای آشور و تأسیسات و بناهای قدیمی مربوط به شیلات و اردوگاه دانش‌آموزی انجام شود، دست جامعهٔ محلی برای سرمایه‌گذاری‌های خرد در چارچوب طرح باز شود، ساخت‌وساز جدید در جزیره انجام نشود و اقامت شبانه در جزیره تنها محدود به اقامتگاه‌های بومگردی باشد که توسط اهالی واقعی روستای آشور در منازل قدیمی خودشان راه‌اندازی شده است. درواقع، آنچه مورد توافق قرار گرفت، طرحی بود که به‌جای گردشگری با تعاریف و اهداف معمول آن در سایر نقاط، به‌دنبال طبیعت‌گردی در جزیرهٔ آشوراده بود. یعنی آن‌چیزی که قرار است منافع آن به مردم بومی و طبیعت برسد و پایداری یک اکوسیستم و زندگی مردم در آن اکوسیستم را رقم بزند. 

طرح بر زمین ماند تا آنکه دولت سیزدهم برنامهٔ موسوم به نجات خلیج گرگان را با لایروبی بستر کانال آشور و کانال‌های ارتباطی بین خلیج گرگان و دریای خزر انجام داد. اما چندی پیش، ماجرای درگیری رئیس پناهگاه حیات‌وحش میانکاله و مدیرکل میراث‌فرهنگی استان گلستان که به رسانه‌ها رسید، ابعاد دیگری از قصد وزارت میراث‌فرهنگی برای طرح آشوراده را نشان داد. اگرچه هنوز به‌طور رسمی طرحی که دولت به‌دنبال اجرای آن است، منتشر نشده و جامعه را از چندوچون آن مطلع نکرده، اما به‌نظر می‌رسد چشم‌انداز دولت برای جزیره، آن چیزی نیست که در طرح مصوب آمده است. معرفی رسمی سرمایه‌گذار اصلی نیز بیش‌ازپیش به بدبینی‌ها دامن زد. سرمایه‌گذار اصلی، یک شرکت صنعتی در استان گلستان است که هنوز به‌طور دقیق مشخص نیست قرار است دقیقاً بر چه چیزی سرمایه‌گذاری کند. از طرفی وقتی مدیرکل میراث‌فرهنگی استان فراخوانی برای بازگشت اهالی به جزیره و دریافت مجوز اقامتگاه بومگردی منتشر کرده است، حضور یک سرمایه‌گذار غیرتخصصی در طرح قرار است چه شکل و شیوه‌ای داشته باشد؟ آیا قرار است ذیل حمایت‌هایی که با طرح مصوب جذب شده است، آن کار دیگر انجام شود و همان طرح گردشگری قدیمی و کیش دوم دنبال شود؟ 

در طرح قرار بود منافع مستقیم اقتصادی متوجه مردم بومی باشد. آیا نمی‌شد طرح طبیعت‌گردی آنگونه که در نقاط دیگر کشور اجرا می‌شود، فقط با صدور مجوزهای لازم و در اختیار قرار دادن تسهیلات برای مردم بومی و با هدایت دولت انجام شود تا نتیجه، هم بر معیشت مردم و هم بر پایداری طبیعت تأثیر مثبت بگذارد؟ و دست آخر اینکه آیا مردمی که چشم امید به جزیره دارند، نباید بدانند که دقیقاً چه چیزی در جزیره در دست اقدام است؟ و آیا این حق را ندارند که بر آنچه قرار است رخ دهد نظارت داشته باشند؟