ماجرای ساخت جاده در منطقۀ حفاظت‌شدۀ اشترانکوه و در نزدیکی «دریاچۀ گهر» به دهۀ هشتاد برمی‌گردد. آن زمان به بهانۀ ساخت جاده برای عشایر، کار آغاز شد. مخالفت فعالان محیط‌زیست و محلی‌ها باعث توقف کار شد، اما در دهۀ ۹۰ بار دیگر کار از سر گرفته و جاده تعریض شد. ساخت این جاده باعث حضور بی‌سامان گردشگران، تخریب زیست‌بوم، ازبین‌رفتن حیات‌وحش و … شد. علاوه‌بر این تخریب‌ها، در ارتفاعات مشرف به همین جاده و در اراضی ملی که محل امن حیات‌وحش بود، کشت برخی گیاهان غیرقانونی شروع شد. 

اسدی می‌گوید: ساخت این جاده ۲۱ کیلومتر به منطقۀ حفاظت‌شده تجاوز کرده و این درحالی‌است‌که ساخت جاده در منطقۀ حفاظت‌شده غیرقانونی است «آن هم این جاده که نه توجیه اجتماعی دارد و نه توجیه اقتصادی و فرهنگی. ما جواب نامه‌ای که فروردین‌ماه به سازمان حفاظت محیط‌زیست زدیم را نگرفته‌ایم. آن‌ها گفتند نامه را به دفتر زیستگاه‌ها و آقای اکبری بدهیم؛ فرستادیم اما جوابی نیامده. خواست ما جلوگیری از تعریض و ادامۀ ساخت این جاده است.»

منطقه از حالت حفاظت‌شده خارج شده است

شبکۀ تشکل‌های محیط‌زیست لرستان در نامه‌ای که سه ماه قبل برای رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست فرستاد، سه اولویت اصلی را مشخص کرده بود. نخستین مورد، تخریب جادۀ مخرب منتهی به دریاچۀ گهر و زُن امن منطقه (مور زرین) برای نجات منطقۀ اشترانکوه و دریاچۀ گهر. دومین مورد، اجرای طرح مطالعاتی منطقۀ اشترانکوه که در سنوات قبل از سوی آن سازمان تدوین شده است و در پایان، احداث دو پاسگاه تدوین‌شده در طرح اشاره‌شده (پاسگاه مورزرین و چَکان) بود.

آن‌ها در ابتدای این نامه به وضعیت شکنندۀ منطقه و آسیب‌هایی که دیده هم اشاره کرده و نوشته‌اند «حضور گستردۀ گردشگران در این جاده، نه‌تنها موجبات تخریب دریاچۀ گهر، پوشش جنگلی و آلودگی حوضۀ آبریز دریاچه را فراهم کرده است، بلکه وجود این جاده باعث ناامنی در این منطقه شده است. همچنین طبق گزارش‌های موجود، در مناطقی از اشترانکوه (ارتفاعات مشرف به همین جادۀ مخرب در اراضی ملی) که قرار است محل امن حیات‌وحش باشد، تبدیل به کشت برخی گیاهان غیرقانونی شده است و درحال‌حاضر نیز به‌علت تعداد اندک محیط‌بان در منطقۀ اشترانکوه و کمبود شدید تجهیزات و یک خودروی پیکاپ ازرده‌خارج و موارد اشاره‌شده، علناً این منطقه از حالت حفاظت‌شده خارج شده است و وعده‌های داده‌شدۀ مدیرکل استان نیز تحقق پیدا نکرده است.»

جاده‌کشی تخریب را گسترده کرد

«محمد مهرنیا» در مقالۀ دریاچۀ گهر، ذخیره‌گاهی زیستی در اشترانکوه (استان لرستان) به تاریخچۀ این دریاچه اشاره کرده و می‌نویسد: «باتوجه‌به اسناد معتبر تاریخی، اولین کسی که موفق به کشف دریاچۀ گهر شد، یک زمین‌شناس اتریشی به نام «آ- رودلر» (A-Rodler) بود که در سال ۱۸۸۸ میلادی موفق شد نام خود را به‌عنوان کاشف دریاچۀ گهر در تاریخ ماندگار کند. او در هنگام کشف این دریاچه، از ارتفاعات اشترانکوه در دورود حرکت کرده بود. اولین و قدیمی‌ترین تصویر مستند تهیه‌شده از این دریاچه نیز در سال ۱۸۹۱ میلادی گرفته شده است که به یک سیاح فرانسوی به نام «ژان ژاک دمورگان» (Jean-Jacques de Morgan) تعلق دارد.» آن‌طور که او نوشته، در گویش محلی، « َگ َه ْر» به معنای «آب جمع‌شده در گودی با عمق زیاد» است و دریاچه از دو بخش گهر بزرگ ( َک َله گهر) و گهر کوچک ( ُکره گهر) تشکیل شده است.

گهر دو حالا به‌گفتۀ محلی‌ها تبدیل به باتلاق شده و دیگر خبری از ماهی خال‌قرمز که در آن فراوان بود نیست و این وضعیتی است که در سال‌های اخیر تشدید شده است و در دو سال اخیر هم تلاش برای تثبیت جاده بالا گرفته است. 

«از دو سال قبل تلاش‌ها برای آسفالت‌کردن جاده شروع شد» این جمله را یکی از اهالی روستای سراوند می‌گوید که نمی‌خواهد نام‌اش در این گزارش بیاید. روستایی در نزدیکی دریاچۀ گهر که اهالی‌اش در سال‌های اخیر نابودی منطقه را به چشم دیده‌اند و حالا برای‌شان مهم است که این جاده در منطقۀ حفاظت‌شده آسفالت نشود و راه بزرگتری برای غارت منطقه پدید نیاید «از سمت درود امنیت و فضا خوب است، اما از سمت بالا ناامنی است؛ هم شکارچی وجود دارد، هم کسانی‌ که گیاهان غیرقانونی می‌کارند. هر خلافی فکرش را بکنید انجام می‌شود. علاوه‌برآن، حجم گستردۀ گردشگر، منطقه را نابود کرده؛ اینجا تحمل این تعداد گردشگر را ندارد.»

او می‌گوید روستای آن‌ها جزو روستاهای گردشگری منطقه است، اما آنچه درحال‌حاضر درحال رخ‌دادن است، چیزی شبیه به ویرانی عظیم است نه گردشگری. «منطقۀ گردشگری گهر نباید جاده‌کشی شود. زیستگاه چندین حیوان و منطقۀ حفاظت‌شده است. ما در دو سال اخیر شاهد حضور شکارچیان بسیاری بوده‌ایم. این منطقه حیوانات بسیاری دارد و در سرشماری اخیر تعداد بسیاری خرس مشاهده کرده‌ایم. چند روز قبل هم چند کل و بز در رودخانه آب می‌خوردند. جاده‌کشی زیستگاه حیوانات را تحت‌تأثیر قرار داده و باید هرچه زودتر فکری به حال وضعیت شکنندۀ منطقه بشود. با آسفالت‌کردن این جاده فقط باعث هجوم افراد مختلف می‌شوند و حضور این تعداد گردشگر هم  درآمدزایی‌ خاصی برای منطقه ندارد و فقط سرعت تخریب را بالا می‌برد.» آن‌ها هر روز زباله‌های فراوانی را جمع می‌کنند که گردشگری ناپایدار در منطقۀ حفاظت‌شده ایجاد کرده و ترس‌شان از این است که گهر در آینده‌ای نزدیک باتلاقی شود و اشترانکوه تلخی بیشتری را تجربه کند.