جنگ، تغییرات آب‌ و هوایی، خشکسالی و سیل برای کودکان کشورهای کم درآمد و آسیب‌پذیر روزگار سختی را رقم زده است. یونیسف تعدادی از این کشورها را معرفی کرده و نیازهای ضروری آنها در سال 2023 را برشمرده است. همچنین از برنامه‌های خود برای حمایت از کودکان و مقابله با سوءتغذیه و ناامنی غذایی، افزایش تاب‌آوری جوامع و استراتژی‌های کمک به این کشورها گفته است. بخشی از این مشکلات و برنامه‌ها را در ادامه مرور می‌کنیم:

سیل‌های بی‌سابقه برای سودان جنوبی، گرسنگی آورد
سودان جنوبی بدترین بحران انسانی از زمان استقلال خود در سال 2011 را پشت سر می‌گذارد. بحرانی که کودکان را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. در سال 2022، درگیری با سیل مداوم و بی‌سابقه، شیوع بیماری‌ها و ناامنی غذایی؛ نیازهای پیچیده و مزمن آسیب‌پذیرترین افراد جامعه به‌ویژه کودکان را تشدید کرد. این بحران‌ها؛ 8.9 میلیون نفر از جمله 4.7 میلیون کودک، 2.1 میلیون زن و 1.3 میلیون فرد دارای معلولیت برجای گذاشت. سیل‌های مکرر در این کشور، تلفات ویرانگری را به خانواده‌ها تحمیل کرده است. محصولات زراعی از بین رفته‌اند، فضاهای چرای احشام و سایر دام‌ها زیر آب رفته و خانواده‌ها مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند. با افزایش گرسنگی و سوءتغذیه در مناطق سیل زده، برخی از جوامع بدون کمک‌های بشردوستانه مستمر، احتمالا با گرسنگی مواجه خواهند شد. سوءتغذیه، یکی از تهدیدهای اصلی برای بقای کودکان است که یونیسف در تلاش است که با غربالگری و درمان کودکان مبتلا به سوءتغذیه حاد، از بدتر شدن این وضعیت جلوگیری کند. همچنین این سازمان به دنبال پیدا کردن راه‌هایی برای کمک به آماده‌سازی خانواده‌ها برای شوک‌های آب و هوایی آینده و ایجاد زیرساخت‌هایی برای کاهش تأثیر سیلاب‌های پرتکرار بر ساکنین این کشور است. این سازمان می‌خواهد با تقویت مشارکت جامعه، محلی‌سازی و مکانیسم‌های پاسخگویی و حفاظت از ذینفعان در برابر استثمار جنسی از کودکان محافظت کند. به علاوه با استفاده از اقداماتی که بر استراتژی انعطاف‌پذیری آب و هوا تمرکز دارد به دنبال ایجاد آمادگی و آگاهی لازم نسبت به خطرات احتمالی آینده در این کشور است. به گفته این سازمان جهانی حمایت از حقوق کودکان، تامین نیازهای ضروری کودکان در سال 2023 به 217.2 میلیون دلار برای تغذیه، بهداشت، شستشو، آموزش و مداخلات حفاظتی نیاز دارد.

در سراسر جهان، کودکان و خانواده‌هایشان با ترکیبی مرگبار از بحران‌ها، از درگیری و آوارگی گرفته تا شیوع بیماری و نرخ فزاینده سوء تغذیه مواجه هستند. در همین حال، تغییرات آب و هوایی، این بحران‌ها را بدتر می‌کند و بحران‌های جدیدی را به وجود می‌آورد

فروپاشی سیستم‌های حمایتی با جنگ یمن
پس از هشت سال درگیری، سیستم‌های حمایتی که خانواده‌های یمنی به آن وابسته هستند، در آستانه فروپاشی کامل قرار دارند. بیش از 11 هزار کودک از سال 2015 کشته یا معلول شده‌اند، در حالی که درگیری‌ها، جابجایی گسترده و شوک‌های آب و هوایی مکرر نیز بیش از 2 میلیون کودک را دچار سوءتغذیه حاد کرده است. شرایط بحرانی آب و بهداشت، کودکان را در معرض خطر ابتلا به وبا و مرگ ناشی از عفونت‌های رایج قرار داده است. تشدید درگیری‌ها در سال‌های 2021 و 2022 منجر به تلفات غیرنظامیان، افزایش آوارگی و اختلال بیشتر در خدمات عمومی شد و وضعیت زندگی را بیش از 12.9 میلیون کودک وخیم کرد. یکی نگرانی‌های سازمانی‌هایی مثل یونیسف که کمک‌های بشردوستانه ارائه می‌دهند، این است که آتش بس با میانجیگری سازمان ملل از بین برود و به این ترتیب بیم آن می‌رود که جابجایی‌های بیشتر به دلیل تشدید درگیری‌ها، همراه با اختلال در واردات سوخت از طریق بندر الحدیده به وجود بیاید. این وضعیت، پیامدهای قابل توجهی برای جریان عرضه مواد غذایی و سوخت از جمله برای اهداف بشردوستانه، خواهد داشت. به همین دلیل این سازمان با در نظر گرفتن این احتمال، به دنبال ایجاد سیستم‌هایی برای تقویت پیوند بین اقدامات بشردوستانه و برنامه‌های توسعه و تاب آوری است. همچنین از طریق فعالیت‌های مبتنی بر جامعه مانند تشخیص زودهنگام و درمان سوءتغذیه کودکان با غذای درمانی آماده مصرف، قصد دارد با این مشکل مقابله کند. به گفته این سازمان برای پاسخ به بحران انسانی یمن در سال 2023 به 484.4 میلیون دلار بودجه نیاز است و کمبود بودجه، زندگی و رفاه کودکان را به خطر می‌اندازد.

وبا، قوز بالا قوز برای هائیتی
آشفتگی سیاسی، ناآرامی‌های مدنی و خشونت باندهای گانگستری، ادامه اخراج مهاجران هائیتی از چندین کشور در قاره آمریکا، فقر فلج کننده و بلایای طبیعی؛ ترکیبی مرگبار از تهدیدها برای خانواده‎ها در هائیتی است. در کنار این موارد، افزایش شیوع وبا در سال 2022 خطر دیگری را برای سلامت کودکان و زندگی آنها به همراه آورد. با وجود محیط بسیار ناپایدار، یونیسف با شرکای خود برای افزایش محافظت از خانواده‌ها در برابر وبا، با تحویل کیت‌های وبا و قرص‌های تصفیه آب تلاش کرده که این بحران را رفع کند. همچنین برای جلوگیری از سوءتغذیه، کودکان را غربالگری می‌کند و به کسانی که به کمک نیاز دارند در کلینیک‌های سیار و سایر مراکز درمان، خدمات می‌دهد. در سال 2023، یونیسف تخمین می‌زند که بیش از 4 میلیون کودک در هائیتی به کمک‌های بشردوستانه نیاز داشته باشند. یونیسف در قالب طرح واش (WASH)، خدمات آب، بهداشت، درمان و آموزش، تغذیه و حمایت از کودکان و خدمات حمایت اجتماعی را ارائه می‌دهد. یکی از اجزای مهم کار یونیسف در هائیتی، کاهش خطر بلایا و فعالیت‌های آمادگی اضطراری است. این سازمان، برآورد کرده که برای تامین نیازهای بشردوستانه کودکان هائیتی و خانواده‌های آنها در سال 2023 به 210.3 میلیون دلار نیاز باشد.
جمهوری دموکراتیک کنگو گلاویز با درگیری‌های مسلحانه
جمهوری دموکراتیک کنگو با یکی از پیچیده‌ترین و طولانی‌ترین بحران‌های جهان مواجه است. بیش از 15 میلیون کودک، بار سنگین تشدید درگیری‌های مسلحانه و شیوع بیماری‌های مکرر را به دوش می‌کشند. اینها فقر مزمن، ضعف‌های سیستمی و آسیب‌پذیری جمعیت موجود را تشدید می‌کند. این کشور، میزبان دومین تعداد آوارگان داخلی در جهان است. کمپ‌هایی که خانواده‌ها در آن زندگی می‌کنند مملو از کودکانی است که در معرض خشونت و بیماری هستند. با وجود محیط غیرقابل پیش‌بینی در بخش‌هایی از کشور، برنامه‌ «واش» (WASH)، برای حمایت از آسیب‌پذیرترین عضو خانواده‌ها یعنی کودکان ادامه دارد. راه حل یونیسف برای این وضعیت پیچیده، رویکردی مبتنی بر نیاز برای پاسخ به یک بحران انسانی چند وجهی در حال تشدید است که امید دارد به 75 درصد از کودکان نیازمند یاری رساند. برای ارائه یک پاسخ بشردوستانه جامع، یونیسف به ارائه کمک‌های یکپارچه و نجات دهنده ادامه می‌دهد و در عین حال در تلاش است تا تاب‌آوری جامعه و انسجام اجتماعی را افزایش دهد. این رویکرد سیستماتیک برای پیشگیری از افزایش استثمار و سوء استفاده جنسی و پیشگیری از خشونت مبتنی بر جنسیت در تمام وجوه، طراحی شده است. یونیسف برآورد کرده که رسیدگی به نیازهای حاد کودکان در جمهوری دموکراتیک کنگو در سال 2023، به 862.4 میلیون دلار نیاز دارد.
بحران‌های بی‌پایان سیل پاکستان برای 9.6 میلیون کودک
باران‌های سال 2022، سیل تاریخی را در بسیاری از مناطق پاکستان رقم زد. سیل گسترده‌ای که 33 میلیون نفر را تحت تأثیر قرار داد و 9.6 میلیون کودک را نیازمند کمک‌های بشردوستانه کرد. سیلی که هرچند به ظاهر تمام شده اما بحران‌هایش برای کودکان پایان نیافته است. ماه‌ها پس از آن که سیل کشور را ویران کرد، هنوز بخش‌های وسیعی از زمین‌های زراعی و روستاها زیر آب باقی مانده‌اند. در حالی که میلیون‌ها دختر و پسر هنوز به حمایت‌های فوری نجات‌بخش نیاز دارند. حدود 8 میلیون نفر، هنوز در معرض سیل هستند و یا در نزدیکی مناطق سیل‎‌زده زندگی می‌کنند. بسیاری از این خانواده‌ها هنوز هم در چادرهای موقت کنار جاده یا نزدیک آوار خانه‌شان زندگی می‌کنند که اغلب در فضای باز و در کنار آب‌های آلوده و راکد سکونت دارند. به دلیل سیلاب‌های گسترده، آب و تاسیسات بهداشتی آسیب دیده و جابجایی‌های گسترده خطر شیوع جدید بیماری‌های منتقله از طریق آب و بیماری‌های تنفسی را به ویژه در میان کودکان را افزایش می‌دهد. یونیسف، قصد دارد با پاسخگویی به نیازهای فوری بشردوستانه، امکانات بهداشتی و دسترسی به آب و آموزش را بازسازی کند و خانواده‌ها را به خانه‌هایشان بازگرداند. همچنین ظرفیت‌های ملی و محلی را برای تاب‌آوری آب و هوا و آمادگی در شرایط اضطراری در همه بخش‌ها تقویت خواهد کرد. این اقدامات در مجموع 173.5 میلیون دلار برای سال 2023، هزینه خواهد داشت.
رنج رشد برای 179 هزار کودک در بورکینافاسو
شکنندگی اوضاع سیاسی، تاثیرات تغییرات آب و هوایی و بحران‌های اقتصادی و بهداشتی به آوارگی داخلی حدود 1.7 میلیون نفر در بورکینافاسو که 60 درصد آنها کودک هستند، دامن زده است. اضطراب، افسردگی و سایر مشکلات مربوط به استرس مرتبط با جا به جایی، می‌تواند تأثیرات مادام العمری بر سلامت عاطفی و جسمی کودکان بگذارد. بورکینافاسو کانون یک بحران انسانی چند بعدی است که توسط ترکیبی از عوامل از جمله خشونت مسلحانه، ناامنی در کشورهای ساحلی گسترش می‌یابد. فشارهای جمعیتی، تغییرات آب و هوایی و بحران‎های بهداشتی در کنار ناامنی همچنان در حال افزایش است و در نتیجه بیش از 1.7 میلیون نفر آواره داخلی هستند که دسترسی آنها به خدمات ضروری اجتماعی مختل شده است. تخمین زده می‌شود که 5.5 میلیون نفر از جمله 3.2 میلیون کودک در این کشور به کمک‌های بشردوستانه نیاز داشته باشند. 179 هزار و 252 کودک در این کشور از مشکلات شدید رشد، رنج می‌برند. همچنین بیش از 3 میلیون نفر به خدمات شستشو و 2.9 میلیون نفر به خدمات بهداشتی نیاز دارند. به علاوه تخمین زده می‌شود که 1 میلیون نفر کاملاً منزوی شده و قادر به دسترسی به خدمات اجتماعی ضروری نباشند. هدف یونیسف این است که با همکاری دولت و سایر شرکا، با یک بسته خدمات چندبخشی به 2.3 میلیون کودک کمک کند. یونیسف با استراتژی بومی‌سازی از جمله در مناطقی که دسترسی کمی به کمک‌های بشردوستانه دارند، به کشورهایی مشابه بورکینافاسو کمک می‌کند. تقویت سیستم‌های دولتی از طریق توانمندسازی جوانان می‌تواند تغییر مثبتی را در این جوامع ایجاد کند. یونیسف در سال 2023 به 226.7 میلیون دلار برای ادامه سرمایه‌گذاری در مکانیسم‌های نوآورانه و افزایش مدل‌های برنامه‌ای که آسیب‌پذیری‌های کوتاه مدت و بلندمدت را برطرف می کند، نیاز دارد.
به نقل از یونیسف، امروزه تعداد کودکانی که از زمان جنگ جهانی دوم به بعد به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند، بیشتر است. در سراسر جهان، کودکان و خانواده‌هایشان با ترکیبی مرگبار از بحران‌ها، از درگیری و آوارگی گرفته تا شیوع بیماری و نرخ فزاینده سوء تغذیه، مواجه هستند. در همین حال، تغییرات آب و هوایی، این بحران‌ها را بدتر می‌کند و بحران‌های جدیدی را به وجود می‌آورد. اما این سازمان جهانی امیدوار است که راهکارهای چند بعدی بتواند این وضعیت را مدیریت کند.

|پیام ما | به نظر می‌رسد اظهارنظرهای مسئولان وزارت نیرو حکایت از چندگانگی در تصمیم‌گیری و سیاستگذاری دارد. از یکسو خود را موظف به تامین آب به هر بهایی می‌کنند اما در مقابل دخل و خرج نهاد تامین کننده آب همخوانی ندارد و گفته می‌شود در همین زمستان ۲۷۰ شهر کشور تنش آبی دارند. از سوی دیگر وزارت نیرو در تلاش برای راه‌اندازی بازار آب است فضایی که با وجود ناچیز بودن آب‌بها تنها به محلی برای رد و بدل شدن حقابه‌های کشاورزان و صنعتگران فولادی و معدنی تبدیل شده است. با این وضع حتی ساخت و ساز در ایران به گونه‌ای نیست که بین آب شرب که گران‌ترین نوع آب محسوب می‌شود با آب بهداشتی یا … تمایز قائل شود و شاهد آن هستیم که در بسیاری از شهرها از آب شرب و بهداشتی برای آبیاری فضای سبز بهره‌برداری می‌شود. این مطلب نگاهی به آخرین اظهارنظرهای مسئولان وزارت نیرو در این زمینه داشته است.

اظهارنظرهای مسئولان وزارت‌نیرو در مورد آب در چند روز اخیر این فرض را قوت می‌بخشد که هیچ سیاست واحدی برای مدیریت منابع آب وجود ندارد. محمدرضا بختیاری – مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب تهران گفته، اجرای طرح تفکیک آب شرب و بهداشتی در تهران توجیه ندارد و در همین حال اتابک جعفری مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کشور از ایجاد بازار آب به زودی خبر داده است. عزت الله آمره ای مدیرعامل شرکت سهامی آب منطقه ای استان مرکزی گفته متاسفانه دخل و خرج در حوزه آب همخوان نیست و علیرضا ارسطویی مدیر دفتر بهره‌برداری از تأسیسات آبی و برقابی شرکت آب منطقه‌ای تهران نیز با اشاره به اینکه تنها حدود ۱۴ درصد از ظرفیت کلی سدهای پنجگانه تامین کننده آب استان تهران پر است از شهروندان درخواست کرد تا صرفه‌جویی و مصرف بهینه آب را همواره مدنظر داشته باشند. این در حالی است که نمی‌توان مدیریت بهینه منابع آب را در پیش گرفت بدون آنکه اقتصاد آب و ارزش آن در معادلات روزمره حداقل ممکن باشد آن هم در شرایطی که گفته می‌شود دست‌کم ۲۵درصد از آب در شبکه توزیع هدر می‌رود. علیرضا ملکوتی مدیر دفتر بهره‌برداری از تاسیسات آبفای استان تهران نیمه آبان امسال گفت: یکی از شاخص‌های ارتقای بهره‌وری شبکه‌های توزیع آب، میزان هدر رفت آب از شبکه توزیع بوده که این شاخص در شهر تهران هم اکنون ۲۲.۲۴ درصد است.حال به این گفته‌ها این داده را هم بیفزایید؛ سرانه مصرف آب هر نفر در کشور در پایان آبان امسال ۲۰۳ لیتر به ثبت رسیده که این میزان در پایان اسفند سال قبل ۲۰۰ لیتر بوده است. در چنین شرایطی به نظر می‌رسد باید از شیوه مدیریت منابع آب نگران بود.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب تهران به ایسنا گفته است اجرای طرح تفکیک آب شرب و بهداشتی در تهران توجیه ندارد، چرا که تهران به دلیل اینکه آب خام با کیفیتی دارد و هزینه های تصفیه در تهران نسبت به اینکه شبکه ایجاد کنیم بسیار کمتر است، لذا اگر بخواهیم تفکیک آب شرب و بهداشتی را داشته باشیم حداقل باید ۹هزار کیلومتر شبکه احداث شود

پرونده تفکیک آب شرب و بهداشتی در تهران بسته شد
محمدرضا بختیاری، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب تهران به ایسنا گفته است اجرای طرح تفکیک آب شرب و بهداشتی در تهران توجیه ندارد، چرا که تهران به دلیل اینکه آب خام با کیفیتی دارد و هزینه های تصفیه در تهران نسبت به اینکه شبکه ایجاد کنیم بسیار کمتر است، لذا اگر بخواهیم تفکیک آب شرب و بهداشتی را داشته باشیم حداقل باید ۹هزار کیلومتر شبکه احداث شود.
این سخن در حالی مطرح می‌شود که می‌دانیم حجم قابل توجهی از آب شرب و بهداشت با هر بار کشیده شدن سیفون راهی فاضلاب می‌شود. آن هم فاضلابی که تصفیه نمی‌شود. از سوی دیگر سخنگوی صنعت آب کشور بارها نسبت به مدیریت مصرف در ساعات اوج به ویژه به هنگام اذان صبح، ظهر و مغرب هشدار داده است. برخلاف آنچه در دوره سربازی به سربازها آموزش داده می‌شد که چگونه با یک لیوان آب وضو بگیرند اما داده‌های آماری وزارت نیرو نشان می‌دهد به هنگام نماز مصرف آب به شدت افزایش می‌یابد و به طور مشخص نمی‌دانیم تا چه اندازه می‌توان در بهینه‌مصرف کردن آن تلاش کرد.
از سوی دیگر مشکل فقط آنطور که بختیاری گفته ایجاد ۹هزار کیلومتر شبکه توزیع آب برای تفکیک آب شرب از آب بهداشتی نیست. موضوع این است که شهرهای ایران از همه استانداردهای ساخت و ساز به ویژه در زمینه انرژی دور هستند. شهری که توسط بساز و بفروش‌ها ساخته می‌شود بدیهی است که کمترین زیرساخت‌های مصرف بهینه‌انرژی را داراست.
در چنین شرایطی مولفه‌های اقتصادی دیگری هم هستند که سرمایه‌گذاری در بخش آب را توجیه نمی‌کنند. بختیاری دراین‌باره نیز به ایسنا گفته تفکیک آب شرب از آب بهداشتی نیازمند ۱۰۰ هزار میلیارد تومان برای اجرا است. حتی اجرای این طرح در درازمدت نیز منفعت اقتصادی به دنبال نخواهد داشت. اجرای این طرح در تهران مورد بحث نیست و با توجه به اینکه کیفیت آب خام در تهران بالاست معنا و مفهومی برای اجرای آن وجود ندارد.
بازار آب بزودی راه‌اندازی می‌شود
در چنین شرایطی اتابک جعفری مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب کشور به ایلنا گفت: چارچوب‌های بازار آب برای مدیریت منابع آب در حال برنامه‌ریزی و شامل بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی و صنعت می‌شود که اکنون در حال طراحی سامانه و بخشنامه‌ها است، فکر می‌کنم به زودی ابلاغ و سامانه در دسترس قرار خواهد گرفت.
او در توضیح چگونگی اجرای این کار افزود: بخشی از بازار آب را نیز که مربوط به صنعت و در قالب پساب بود اکنون در دسترس است و متقاضیان می‌توانند در قالب آب غیرمتعارف مراجعه کنند و در این بازار مشارکت داشته باشند.
این مقام مسئول در وزارت نیرو همچنین تاکید کرد: تغییر اقلیم و تداوم خشکسالی‌ها کار را سخت می‌کند، هزینه ما را بالا می‌برد، منبع تامین آب را دورتر و خطوط انتقال آب بیشتر می‌شود ولی سعی می‌کنیم برخلاف تمام محدودیت‌ها و مشکلات بتوانیم تعداد شهرها را کاهش دهیم.
آنچه به نظر می‌رسد اینکه عموما بازار آب شیوه‌ای برای تسهیل در فروش دارندگان حقابه یا چاه کشاورزی به صنعت است. در شرایطی که آب‌بها به گونه‌ایست که هیچ صنعتی را ترغیب به استفاده از پساب نمی‌کند و در دسترس بودن آن به سبب نوع نگاه حاکم بر وزارت نیرو که آب را به هر بهایی باید برای مردم تامین کنیم موجب شده صنایع نیز از این وضعیت نهایت بهره را ببرند. این مسئله از آنجا ناشی می‌شود که سیاست وزارت‌نیرو عموما بر آن حاکم است که آب شرب و بهداشت را یکجا تامین کند. نتیجه این می‌شود که هزینه قابل تاملی صرف تامین آب و بهداشت می‌شود ولی چنین آب با کیفیتی صرف همه چیز می‌شود آن هم با بهایی یارانه‌ای و ناچیز.
در چنین شرایطی است که عزت الله آمره‌ای مدیرعامل شرکت سهامی آب منطقه ای استان مرکزی به ایسنا گفته است : با توجه به کاهش بارندگی، متاسفانه دخل و خرج در حوزه آب همخوان نیست.
او در آیین افتتاحیه طرح داناب در دبیرستان کوثر اراک با اشاره به شرایط بارندگی کنونی، اظهار کرد: قطعا بخشی از کمبود آب مرتبط با کاهش بارش هاست ولی بخشی از آن مربوط به مصرف بی رویه است. ذخایر آبی زیرزمین و روی زمین به دلیل این افزایش مصرف که می تواند ناشی از افزایش جمعیت، توسعه صنعت و کشاورزی و … باشد کم شده است و عملا دخل و خرج همخوان نیست.
آمره ای در عین حال گفت : ایران در یک منطقه خشک قرار گرفته است و مسلما با کاهش بارندگی، سفره های آب زیرزمینی و سدها خالی می ماند و خطر خشکسالی را رقم می زند و کشاورزی نیز کاهش می یابد.
از سوی دیگر علیرضا ارسطویی مدیر دفتر بهره‌برداری از تأسیسات آبی و برقابی شرکت آب منطقه‌ای تهران گفت: از همه شهروندان درخواست می‌شود که صرفه‌جویی و مصرف بهینه آب را همواره مدنظر داشته باشند.
زیرا از مجموع ظرفیت هزار و ۸۸۸ میلیون متر مکعبی پنج سد تأمین کننده آب شرب، ۲۶۴ میلیون متر مکعب آب پشت سدها ذخیره شده و بیانگر این است که تنها حدود ۱۴ درصد از ظرفیت کلی سدهای پنجگانه تأمین کننده آب استان تهران پر است.
ارسطویی حجم آب موجود در مخزن سد امیرکبیر را حدود ۳۴ میلیون مترمکعب اعلام و تصریح کرد: این میزان در روز مشابه سال گذشته ۴۹ میلیون مترمکعب بوده است؛ همچنین حجم ذخیره آب سد طالقان از ۱۸۱ میلیون مترمکعب سال گذشته به ۱۵۳ میلیون مترمکعب کاهش پیدا کرده است.
او همچنین افزود: حجم ذخیره آب سد لار سال گذشته ۱۹ میلیون مترمکعب بوده که در مقایسه با موجودی ۱۵ میلیون مترمکعبی فعلی ۴ میلیون مترمکعب کاهش را نشان می‌دهد و حجم آب سد ماملو نیز از ۷۳ میلیون مترمکعب سال گذشته، به ۴۶ میلیون مترمکعب رسیده است؛ این درحالی است که حجم ذخیره آب سد لتیان در مقایسه با روز مشابه سال گذشته با ۴ میلیون متر مکعب کاهش از ۲۰ میلیون متر مکعب به ۱۶ میلیون مترمکعب رسیده است.
ارسطویی در خصوص میزان بارش‌ها نیز گفت: میزان بارش‌ها از ابتدای سال آبی تاکنون ۴۳.۳ میلی‌متر ثبت شده که این میزان در سال گذشته ۷۵ میلی‌متر بوده است؛ بر این اساس میزان بارش‌ها نسبت به سال آبی قبل آن ۴۲ درصد و نسبت به بلندمدت ۵۱.۵ درصد کاهش یافته است.
این در حالی است که تسنیم نیز در گزارشی با تکیه بر این آمار که متوسط سرانه مصرف آب در جهان ۱۵۰ لیتر به ازای هر نفر در شبانه‌روز بوده، سرانه مصرف آب هر نفر در کشور ما در پایان اسفند ۱۴۰۰ بالغ بر ۲۰۰ لیتر در شبانه روز بود و در پایان آبان امسال نیز به ۲۰۳ لیتر رسیده است.
با این حال به نظر می‌رسد مسئولان وزارت نیرو گرفتار زیر فشار انواع و انبوهی از تقاضاهای آبی هستند و از سوی دیگر دولت در بخش‌ها و نهادهای دیگرش هیچ توجه به مصرف آب ندارد. ایده ساخت سالانه یک میلیون مسکن گرچه پیشرفتی نداشته و دولت سیزدهم در اجرای آن توفیقی نداشته ولی نمونه‌ای از تفکر غیرحساس به آب در میان دولتمردان کنونی است. تاکید وزارت جهادکشاورزی بر خودکفایی و ابلاغ سند الگوی کشت بدون هماهنگی با وزارت نیرو از جمله دیگر نشانه‌های بی‌توجهی دولت به حساسیت‌های آبی است. توزیع صنایع‌آب‌بر در دل کویر و نقاطی که اکوسیستم شکننده دارند نشانه‌ای دیگر است. در چنین شرایطی وقتی مقدمات ارزش‌گذاری آب و تفاوت آب بین آب شرب با آب بهداشتی مشخص نباشد نمی‌توان انتظار داشت که مصرف‌کننده هم در مصرف آن تمایز قائل شوند.

صدای گلوله یک لحظه هم قطع نمی‌شود؛ پرنده‌ها مثل برگ بر زمین می‌ریزند؛ تعداد شکارچی‌ها آنقدر زیاد است که صد مرد مسلح هم از عهده‌شان بر نمی‌آید. با یک نگاه می‌توان گفت حدود 150 نفر هستند. با اینکه امسال پرندگان کمتری به این بخش «پناهگاه» آمده‌اند؛ اما چون «آلاگل» تقریبا خشک شده و پرنده‌ای ندارد اغلب شکارچی‌ها از آن منطقه به «آشور» می‌آیند و امسال صحنه‌ای را رقم زده‌اند که دیگر نمی‌توان نام آن‌را شکار گذاشت. همین دوشنبه گذشته به دستگاه لایروب شلیک کردند و وقتی مرزبانی نیروهایش را فرستاد آنها را نیز با تفنگ و پارو مورد ضرب و شتم قرار دادند. شرایط آنجا بیشتر به یک «شورش» یا «یورش» می‌ماند و عجیب است که چرا دستگاه‌های سیاسی-امنیتی استان گلستان تاکنون به طور جدی با این مساله برخورد نمی‌کنند.

با شروع فصل مهاجرت پرندگان، تالاب‌های شمال ایران و دریای خزر که میزبان پرندگان قطب شمال هستند به کشتارگاه آنها تبدیل و صحنه‌هایی خلق می‌شود که نامش شکار نیست؛ کشتار بی‌رحمانه و قتل‌عام موجودات و نسل‌کشی غم‌انگیزی است که گاهی شامل پرندگانی می‌شود که قابل خوردن هم نیستند.
ماجراهای درگیری محیط‌بان‌ها و شکارچیان نیز اتفاق تازه‌ای نیست. همه از آن خبر دارند و دست آخر هم یا جریمه نقدی و مصادره تفنگ است و یا تیری که بدن محیط‌بان را می‌شکافد و چوبی که بر سر و صورت و دست و پایش فرود می‌آید و تا سالیان سال، جراحتش هر روز آینه دق خانواده است و رنج لحظه به لحظه محیط‌بان.
امسال اما ماجرا متفاوت است؛ به خاطر خشک شدن بیش از 90 درصد تالاب بین‌المللی آلاگل هجوم شکارچیان به آشوراده برای شکار پرنده چندین برابر شده و صحنه‌هایی را رقم زده که دیگر نمی‌توان نامش را شکار پرنده گذاشت. بلکه موضوع، خطری امنیتی است که حالا بعد از محیط‌بانان مظلوم، مرزبانان را نیز درگیر کرده و مورد تهاجم قرار داده است.
اسفندماه سال گذشته شکارچیان در آشوراده به محیط‌بانان حمله کردند. این حمله قبل‌تر هم بارها اتفاق افتاده بود و بعدها نیز تکرار شد. ۳۰ شکارچی مسلح که در روز یکم اسفند‌ماه برای شکار پرندگان میانکاله به منطقه آشوراده آمده بودند بعد از حضور محیط‌بانان با سلاح‌های شکاری خود به سمت آنان شلیک کردند.
حمله مسلحانه شکارچیان به محیط‌بانان میانکاله در سواحل آشوراده و بندر ترکمن در روز‌های پنجم، دهم، دوازدهم و نوزدهم بهمن اتفاق افتاده بود و با تفنگ‌های ساچمه‌ای به سمت محیط‌بانان شلیک کرده بودند.

امسال شکارچی‌ها بیشتر از «آق قلا» می‌آیند و گروهی بسیار بزرگ هستند. گاهی حدود 100 تا 150 شکارچی با بهترین امکانات و تجهیزات و قایق و تفنگ به این نقطه از پناهگاه می‌آیند و به راحتی شکار می‌کنند

نگرانی اهالی آشوراده
یکی از ساکنان بندر ترکمن که در شبه جزیره آشوراده کسب‌وکار دارد در اینباره به «پیام ما» گفت: «روز دوشنبه همین هفته شکارچیان به سمت دستگاه لایروبی که در خلیج گرگان است شلیک کردند. کارگران هم زنگ زدند به پلیس 110 و بعد، 3 نفر از افراد نیروی دریابانی نیروی انتظامی وابسته به مرزبانی به منطقه آمدند تا ببینند داستان از چه قرار است. اما شکارچی‌ها با ماموران مرزبانی نیز درگیر شدند و به سمت آنها شلیک کردند. البته تیر به کسی اصابت نکرد اما یکی از این شکارچیان، با پارو به کتف مامور مرزبان کوبید که زخمی و راهی بیمارستان شد.»
او گفت: «‌امسال وضعیت شکار پرنده در آشوراده بسیار عجیب و غریب شده؛ درست است که هر سال اینجا شکار انجام می‌شد اما امسال شکارچی‌ها بیشتر از «آق‌قلا» می‌آیند و گروهی بسیار بزرگ هستند. گاهی حدود 100 تا 150 شکارچی با بهترین امکانات و تجهیزات و قایق و تفنگ به این نقطه از پناهگاه می‌آیند و به راحتی شکار می‌کنند. اگر هم مامور محیط زیست بیاید آنها را می‌زنند و گوششان به هیچ قانون یا تذکری بدهکار نیست.»
او با اشاره به اینکه چون شوری آب در ضلع غربی «خلیج گرگان» بیشتر شده، پرنده‌های آن بخش هم به اینجا (ضلع شمالی) آمده‌اند، می‌گوید: «‌تعداد پرندگان امسال یک دهم سال گذشته هم نیست؛ اما تعداد شکارچی‌ها حداقل 8-7 برابر شده و ترسی هم از کسی ندارند. سال‌های گذشته شکارچی‌ها با ترس و احتیاط تیراندازی می‌کردند تا ردیابی و شناخته نشوند؛ اما امسال هیچ چیز برایشان مهم نیست و نه تنها از محیط‌بانان حرف‌شنوی ندارند بلکه کارشان به جایی رسیده که به سمت پرسنل دریابانی نیروی انتظامی نیز شلیک کرده و یک نفر را هم با پارو زده‌اند.»

با کسانی طرف هستیم که نه تنها به سمت پرنده و محیط‌بان شلیک می‌کنند بلکه به سمت دستگاه لایروب هم شلیک می‌کنند، از سرباز نیروی انتظامی که نماینده قانون هست نیز نمی گذرند و او را هم کتک می‌زنند

این شورش است نه شکار
علی کلانه رئیس تالاب بین‌المللی وذخیره‌گاه زیستکره میانکاله درباره حوادث اتفاق افتاده در آشوراده طی هفته گذشته به «پیام ما» گفت: «شرایط به وجود آمده در آشوراده، شکار نیست و بیشتر شبیه شورش است.»
او می‌افزاید: «اتفاقی که روز دوشنبه برای دوستان مرزبان ما افتاده جدید نیست. محیط‌بانان ما همواره در تیررس شکارچیان بوده و بارها زخمی و مجروح شده و حوادث ناگواری برایشان اتفاق افتاده است. همین سال گذشته، خود من در قایق مشغول فیلمبرداری بودم که به سمتم شلیک‌ کردند و گلوله به تلفن همراهم خورد. ما هر روز آرزو و دعا می کنیم که خداوند همکاران ما را نگه دارد تا از ماموریت زنده برگردند.»
کلانه با اشاره به اینکه میانکاله چشم تالاب‌های ایران است و متاسفانه چنین جنایاتی در آن صورت می‌گیرد، می‌گوید: «همکاران ما لحظه به لحظه در آنجا حضور دارند؛ اما من بین جان انسان و مقابله با این افراد، سعی می‌کنم همکار خودم را نجات بدهم.»
او تنها راه ممکن در این وضعیت توضیح می‌دهد: «‌تنها راهی که می‌توانیم هم پرنده‌ها را نجات دهیم و هم جان محیط‌بانان را حفظ کنیم این است که پرندگان را از زیستگاه طبیعی‌شان دور می‌کنیم تا شکار نشوند. البته که این، راه‌حل نیست؛ اما در شرایط کنونی راه دیگری وجود ندارد.»
رئیس تالاب بین‌المللی وذخیره‌گاه زیستکره میانکاله معتقد است که برای حل این موضوع، باید لیدرهای این شکارچیان، شناسایی و دستگیر شوند و نهادهای سیاسی-امنیتی با آنها برخورد جدی کنند؛ چرا که موضوع دیگر کاملا امنیتی شده و صرفا یک شکار ساده نیست.
کلانه تاکید می‌کند که این وضعیت، شرایط معمول جرایم محیط زیستی نیست و موضوع، خارج از تصمیم‌ها و توانمندی‌های ماست. او می‌افزاید: «با کسانی طرف هستیم که نه تنها به سمت پرنده و محیط‌بان شلیک می‌کنند بلکه به سمت دستگاه لایروب هم شلیک می‌کنند، از سرباز نیروی انتظامی که نماینده قانون هست نیز نمی گذرند و او را هم کتک می‌زنند.»
شکار تفریحی حرام است
سال‌هاست که مراجع متعددی از جمله رهبر انقلاب و نیز 12 مرجع تقلید دیگر به صراحت، حکم شرعی داده‌اند که «‌شکار تفریحی حرام است.» با این‌همه اما باز هم در جای جای ایران، شکار تفریحی به راحتی و جلوی چشمان شهروندان انجام می‌شود و تنها محیط‌بان‌ها با به خطر انداختن جان خود، در برابر شکارچیان غیرمجاز ایستاده و البته اغلب، کاری از پیش نمی‌برند.
کلانه در اینباره می‌گوید: «‌شکاری که در آشوراده انجام می‌گیرد به هیچ وجه جنبه اقتصادی ندارد؛ چون پرنده‌ای که اکنون در آن منطقه یافت می‌شود چنگر است که حدود نیم کیلو بیشتر وزن ندارد. شکارچیان برای شکار یک چنگر ده‌ها فشنگ استفاده می‌کنند. قیمت یک فشنگ با نرخ دولتی در سال گذشته 15 هزار تومان است و امسال حتما گران‌تر شده؛ حالا شما بگویید آیا کسی که برای یک پرنده نیم کیلویی، اینهمه پول فشنگ می‌دهد، به درآمد اقتصادی آن نیاز دارد؟»
علی بیانی رئیس اداره حفاظت محیط زیست بندرترکمن نیز همین اعتقاد را دارد. او نیز تاکید می‌کند که اغلب این شکارچیان از نقاطی می‌آیند که کیلومترها دورتر است و هزینه بنزین می‌دهند. آنها غالبا با ماشین‌های میلیاردی، اسلحه‌های گرانقیمت و قایق‌ها و لباس‌های بسیار مجهز به شکار می‌آیند و مشخص است که می‌خواهند تفریح و وقت‌گذرانی کنند.
بیانی به «پیام ما» می‌گوید: «‌از منظر محیط زیستی مسئولیت آشوراده به عنوان بخشی از پناهگاه حیات‌وحش میانکاله با ما نیست. اما بارها به مقامات امنیتی استان نامه زده‌ایم که به این شرایط رسیدگی کنند. حالا کار به جایی رسیده که مامور نیروی انتظامی را هم کتک زده‌اند. سازمان حفاظت حفاظت محیط زیست و نهادهای سیاسی-امنیتی باید یک تصمیم جدی در این رابطه بگیرند.»
رئیس اداره محیط زیست بندرترکمن نیز مانند رئیس تالاب بین المللی وذخیره‌گاه زیست‌کره میانکاله بر این باور است که اتفاقی که در آشوراده رخ داده و همچنان نیز جریان دارد شکار نیست؛ بلکه بیشتر به شورش شبیه است و می‌تواند امنیت ملی را به مخاطره بیندازد.
او می گوید: «‌وقتی 150 نفر آدم مسلح با قایق حمله می‌کنند واقعا 4 نفر مامور وسط این همه شکارچی چه کاری می‌تواند انجام دهد؟ باید مقامات امنیتی و همچنین سازمان حفاظت محیط زیست کشور، یک فکر اساسی برای این موضوع کنند.»
ماجرای شکار پرندگان در تالاب‌های ایران و مخصوصا شمال کشور و استان مازندران سال‌هاست تیتر مهم رسانه‌های کشور است؛ با اینهمه ماجرای حمله به محیط‌بانان و مرزبانان در آشوراده تغییر رویکرد نگران‌کننده و قانون‌شکنی آشکاری است که اگر جلوی آن گرفته نشود می‌تواند بحران‌های امنیتی بزرگی را برای منطقه و حتی کشور ایجاد کند. به طور قطع اگر زودتر از اینها به هشدارهای مسئولان محیط زیست دو استان مازندران و گلستان توجه می‌شد کار به اینجا نمی‌کشید.

| پیام ما | تاثیر مخرب فرونشست بر زیرساخت‌ها به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم وارد می‌شود. از جمله آثار مستقیم می‌توان به ترک خوردن، کج شدن، فروریختگی، فرسودگی بنا‌ها و تخریب و آسیب به شریان‌های حیاتی شامل خطوط حمل و نقل (مترو، جاده، را‌ه‌آهن)، خطوط انتقال برق و مخابرات، شبکه فاضلاب، لوله‌های آب و گاز و نفت، کانال‌های دفع آب‌های سطحی، سازه‌های زیرزمینی (تونل و خطوط مترو)، پایه پل‌ها و شمع‌های مدفون در خاک و توسعه شکاف‌های زمین، شکست زمین یا گسیختگی آن اشاره کرد. از طرفی وقوع فرونشست آثار غیرمستقیم اقتصادی نیز به جای می‌گذارد. افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری زیرساخت‌ها، کاهش ارزش زمین و اموال، ر‌ها کردن ساختمان‌ها و اماکن، اختلال در فعالیت‌های اقتصادی، توقف کسب و کار به دلیل آسیب به ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها، از دست دادن نیروی کار مولد با تلفات و صدمات و هزینه‌های تحمیل شده برای امدادرسانی از جمله تبعات مالی وارده به شبکه زیرساخت در اثر فرونشست هستند. با توجه به اینکه روش‌های معقول مقابله با فرونشست مستلزم برنامه‌ریزی بلندمدت اجتماعی و مدیریتی است، در کوتاه‌مدت قابل‌ دستیابی نیستند و لذا باید راهکار‌های طراحی و تعمیر و مقاوم‌سازی زیرساخت‌ها نیز مورد بررسی قرار گیرد. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با انتشار گزارشی با عنوان «تاثیر فرونشست بر زیرساخت‌ها و راهکار‌های کنترل این اثرات» تلاش کرده است که ضمن دسته‌بندی این مقوله، راهکارهای موجود را بررسی کند.

نتیجه تحقیقات نشان می‌دهد که استان‌های اصفهان، تهران، کرمان و خراسان رضوی در معرض خطر شدید فرونشست قرار دارند. این گزارش با بیان این گزاره می‌افزاید: «در اصفهان حدود 10 هزار کیلومتر مربع شامل 30 هزار و 300 واحد مسکونی، به طور ویژه پالایشگاه نیروگاه برق شهید منتظری، ورزشگاه نقش جهان، فرودگاه بین‌المللی شهید بهشتی، پست‌های خطوط انتقال نیرو فشار قوی، شهرک صنعتی محمودآباد، خطوط انتقال سوخت به فرودگاه نائین و سگزی، خطوط قطار شهری به ویژه خط اصفهان به شاهین‌شهر، ابنیه تاریخی مانند پل روی رودخانه زاینده‌رود به شدت در معرض تهدید‌های ناشی از فرونشست هستند. فرونشست در تهران به صورت مستقیم زندگی دو میلیون و 300 هزار نفر را تحت تاثیر قرار داده و مناطق 17، 18، 19، 20 و 21 را به طور جدی تهدید می‌کند. از مهمترین زیرساخت‌هایی که در تهران در معرض خطر فرونشست قرار دارند شامل فرودگاه امام خمینی(ره)، مهرآباد و خطوط انتقال انرژی در بخش جنوب غرب و خطوط قطار شهری و مترو می‌شوند. به صورت کلی حدود ۸ میلیون واحد مسکونی و 24 میلیون نفر در کشور در معرض خطرات و آسیب‌های فرونشست قرار دارند. فرونشست در ایران ۵ تا ۷ برابر متوسط و با نرخ سالیانه 25 تا 30 سانتی‌متر در سال (هر ۵ سال ۱ متر) فرونشست در کشور رخ می‌دهد.»
مهسا پایاب و هیوا صیاف، نویسندگان این گزارش، در ادامه تبعات فرونشست در جهان را شرح می‌دهند. آنها در این زمینه می‌نویسند: «خسارت ناشی از فرونشست در چین یک و نیم میلیارد دلار برآورد شده اســت که حدود 70 تا 80 درصد آن خسارت‌های غیرمستقیم بوده است. شانگهای در سال 2001 تا 2010 دچار ۲ میلیارد دلار خسارت ناشی از فرونشست شده است. در بانکوک نیز بر اثر فرونشست خسارت‌های فراوانی به زیرساخت‌هایی مانند جاده‌ها، پیاده‌رو‌ها، زیرساخت‌های زیرزمینی و ساختمان‌های خصوصی، پایه پل‌ها و قطار‌های شهری وارد شد. میزان خسارت ناشی از فرونشست در سال 2006 در هلند سه و نیم میلیارد یورو در سال برآورد شده است. در آمریکا نیز حدود 3/4 تا 7/8 میلیون نفر در نواحی مرزی و ساحلی تحت تأثیر خسارات فرونشست قرار دارند که در همین راستا عملیات ویژ‌ه‌ای جهت مقابله و کنترل فرونشست در بیشتر ایالت‌های آن در حال اجراست.»

فرونشست در تهران به صورت مستقیم زندگی دو میلیون و 300 هزار نفر را تحت تاثیر قرار داده و مناطق 17، 18، 19، 20 و 21 را به طور جدی تهدید می‌کند. از مهمترین زیرساخت‌هایی که در تهران در معرض خطر فرونشست قرار دارند شامل فرودگاه امام خمینی(ره)، مهرآباد و خطوط انتقال انرژی در بخش جنوب غرب و خطوط قطار شهری و مترو می‌شوند

در جهان چه راهکارهایی برای مواجه با فرونشست انجام می‌شود؟ در این گزارش در این باره آمده است: «اگرچه تلاش اصلی باید بر مدیریت مصرف و احیای سفره‌های آب زیرزمینی باشــد، اما مقاوم‌سازی به عنوان یک روش علاج‌بخش میان‌مدت باید در دستور کار قرار گیرد، به بیان دیگر با ایجاد تغییراتی در ساختار خاک یا طراحی زیرساخت‌ها از آسیب و خرابی زیرساخت‌ها جلوگیری کنیم. این دسته از راهکار‌ها شامل همان روش‌های بهسازی زمین به وسیله تغییر در خصوصیات و جنس خاک(با مخلوط کردن مصالح مناسب، اختلاط عمیق و تراکم سطحی یا استفاده از مواد افزودنی) و یا اضافه کردن المان‌های غیرخاکی به خاک (مانند تزریق با فشار بالا، یا ژئوسنتتیک‌ها، ستون‌های شنی، شمع‌های عمیق و ریزشمع‌ها، انکراژ یا میخکوبی، ژئوفوم) است. همچنین در برخی از راهکار‌ها، تغییر در روند طراحی سازه بر اساس فرونشست یا اضافه کردن المان‌های تقویتی پیشنهاد می‌شود. از مهمترین روش‌های بهسازی خاک عبارتند از: روش تزریق، روشﻣﯿﮑﺮوﭘﺎﯾﻞ، روشﺷﻤﻊﮔﺬاری، روشﻧﯿﻠﯿﻨﮓ، ﺑﻬﺴﺎزی ﺑﻪ کمک ژئوگرید و ژئوتکستایل، ﺑﻬﺴﺎزی با هدایت و تزریق آب‌های سطحی به داخل زمین و بهسازی پی زیرساخت‌ها و ساختمان‌های در معرض فرونشست.»
«بهسازی خاک به روش تزریق» یکی از راهکارهای پیشنهاد شده در این گزارش است که درباره آن آمده است: «ﺑﻬﺴﺎزی ﺧﺎک ﺑﻪ روش ﺗﺰرﯾﻖ ﺟﻬﺖ اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑﺎرﺑﺮی ﺧﺎک، اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺎرﮔﺬاری ﺟﺎﻧﺒﯽ شمع‌ها، ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از ﻧﺸﺖ آب و ﻧﺸﺴﺖ در ﺳﺎزه ﺑﻪﮐﺎر می‌رود. در اﯾﻦ روش، اﺑﺘﺪا چاله‌هایی ﺑﻪ ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﻌﯿﻦ ﺣﻔﺮ ﮐﺮده، ﺳﭙﺲ درون چاله‌ها را ﺑﺎ دوﻏﺎب ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻓﺸﺎر و سرعت بالا ﭘﺮ می‌کنند. در کشور‌هایی مانند چین با استفاده از روباره تولید شده در منطقه، دوغاب تهیه و با فشار بالا به داخل گمانه تزریق می‌شود که باعث ایجاد ستون‌های قوی می‌شود. با پر شدن فضای خالی یک لایه سخت میانی به وجود آمده و ناحیه ایزوله و محافظت شده ایجاد می‌شود که باعث کاهش نرخ فرونشست و حفظ زیرساخت‌های منطقه می‌شود. اﯾﻦ روش، ﭘﺮﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﻮده و در ﻣﻮاﻗﻊ ﺧﺎص ﺑﻪﮐﺎر می‌رود و ﺑﻪ ﭼﻬﺎر دﺳﺘﻪ ﺗﺰرﯾﻖ ﺗﺮاﮐﻤﯽ در ﺧﺎک، ﺗﺰرﯾﻖ ﻧﻔﻮذی در ﺧﺎک، ﺗﺰرﯾﻖ ﺟﺖ درﺧﺎک و ﺗﺰرﯾﻖ ﺷﮑﺴﺖ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ در ﺧﺎک ﺗﻘﺴﯿﻢ می‌شوند.»

در اصفهان حدود 10 هزار کیلومتر مربع شامل 30 هزار و 300 واحد مسکونی، به طور ویژه پالایشگاه نیروگاه برق شهید منتظری، ورزشگاه نقش جهان، فرودگاه بین‌المللی شهید بهشتی، پست‌های خطوط انتقال نیرو فشار قوی، شهرک صنعتی محمودآباد، خطوط انتقال سوخت به فرودگاه نائین و سگزی، خطوط قطار شهری به ویژه خط اصفهان به شاهین‌شهر، ابنیه تاریخی مانند پل روی رودخانه زاینده‌رود به شدت در معرض تهدید‌های ناشی از فرونشست هستند

در روش «بهسازی خطوط انتقال گاز» به عنوان دیگر راهکار برای نگهداری و بررسی دوره‌ای برای کنترل فرونشست و اندازه‌گیری آن از سوی این نگارندگان این گزارش مطرح شده آمده است: «در این روش «همچنین مقادیر آنالیز المان محدود نشان داده که هنگام فرونشست لوله‌ها وارد تغییر شکل پلاستیک می‌شوند. اگرچه لوله‌ها کارایی خود را حفظ می‌کنند، اما بررسی دقیق‌تر تأثیر نگهداری‌های دور‌ه‌ای و کنترل دور‌ه‌ای تنش‌های وارده بر لوله بر کاهش تغییر شکل پلاستیک آن در اثر فرونشست پیشنهاد شده است.»
«بهسازی فرونشست با انحراف مسیر آب» سومین راهکار است. بر اساس این گزارش «پکن کلان‌شهری است که با کمبود جدی منابع آب همراه است و سرانه منابع آبی 8/1 سرانه ملی چین است و دوسوم منابع آبی آن از آب‌های زیرزمینی تأمین می‌شود. به همین علت بر خلاف سایر نقاط چین که فرونشست عمدتاً در اثر استخراج معادن ایجاد شده است، برداشت منابع آب زیرزمینی از عمده دلایل فرونشست در پکن است که طی سال‌ها با یک روند افزایشی درحال توسعه بود. در نهایت با اجرای طرح انحراف آب از جنوب به شمال، میزان استخراج آب‌های زیرزمینی تغییر پیدا کرده و باعث کاهش نرخ فرونشست شد.»
استفاده از شمع برای بهسازی خطوط راه‌آهن راهکاری است که در بریتانیا آزموده شده است. این گزارش در این زمینه می‌نویسد: «یکی از راه‌های کنترل فرونشست در خطوط راه‌آهن بریتانیا، ساخت یک راه انحرافی به طول 8/1 کیلومتر بود که بر روی شمع‌های بتنی ساخته شود. با توجه به نتایج مدل‌سازی، اثر پارامتر‌ها نیز بررسی شد. یکی از نتایج قابل‌توجه مدلسازی اثر منفی افزایش سطح آب زیرزمینی بر ناپایداری شرایط فعلی بود.»
در پل‌ها می‌توان با تزریق مصالح مناسب باعث کاهش نشست‌ پایه‌های آن شد. پایاب و صیاف، نویسندگان این گزارش همچنین برای کاهش اثر فرونشست بر لوله‌های انتقال آب و گاز می‌نویسند: «در جابه‌جایی افقی لوله‌های باریک، کافی است حداقل نصف بالای مسیر لوله‌ها پر نشود و اجازه حرکت کوتاهی را به لوله بدهد؛ اما در لوله‌های بزرگ انتقال آب یا گاز لازم است در چاله خط لوله، آب ریخته شود، زیرا آب باعث کاهش اصطکاک خاک و لوله خواهد شد. برای جلوگیری از آسیب رسیدن به لوله‌ها در اثر نشست زیاد در راستای قائم، باید لوله‌ها با مقداری فاصله از سطح (رواداری دو و نیم الی ۵ سانتی‌متر) اجرا شود.»
«بهسازی پی ساختمان‌ها در برابر فرونشست» از دیگر مواردی است که این گزارش به آن توجه نشان داده است. بر این اساس «در مناطق دارای فرونشست تا زمانی که آیین‌نامه‌های برای طراحی پی در دسترس نیست باید فرونشست مجاز بر مبنای بررسی محلی تعیین شود. در طراحی و انتخاب پی در مناطق دارای فرونشست توصیه شده که پی منفرد به کار نرود و برای ابعاد بیش از 20 متر از درز جدایی استفاده شود. همچنین در مناطق با احتمال شکاف از پی عمیق استفاده شود. به طور کلی در متغیر‌های ژئوتکنیکی عدم قطعیت‌های مختلفی وجود دارد، اما مهمترین متغیر نامطمئن در طراحی پی در مناطق دارای فرونشست، میزان مصرف آب زیرزمینی در یک منطقه و تغییرات تراز آب زیرزمینی در آینده است». از همین روست که در این گزارش طراحی پی بر اساس ریسک توصیه شده است.
اداره کل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان اصفهان در سال 1400 مطالعات موردی بر روی نواحی با خطر بالای فرونشست در این استان انجام داد. در گزارش نهایی این بنیاد مواردی برای طراحی و اجرای فونداسیون ساختمان به عنوان زیرساز مهمترین بخش ساختمان در مواجهه با پدیده فرونشست، ارائه شد. در گزارش «تاثیر فرونشست بر زیرساخت‌ها و راهکار‌های کنترل این اثرات» در این باره آمده است: «حتی‌الامکان در طرح‌های توسعه شهری و ملی از احداث سازه‌های مهم و دارای اهمیت بالا در مناطق با احتمال فرونشست زیاد خودداری شود، استفاده از سیستم‌های ساختمانی و با جزئیات اجرایی جهت سبک‌سازی سازه بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد، در مناطق با احتمال خطر بالای فرونشست و مشاهده سوابق این پدیده حتی‌الامکان از احداث ساختمان‌های سنگین و بلندمرتبه با تعداد طبقات زیاد اجتناب شود، از به کارگیری پی‌های منفرد با شناژ پرهیز شــود و از پی‌های نواری دو طرفه در کلیه مناطق به جز شهر‌ها یا روستا‌های با سابقه فرونشست که در آنها توصیه بر طراحی پی گسترده با صلبیت کافی است، حداقل استفاده شود، ضمن شناسایی خاک‌های مسئله‌دار از جمله خاک‌های واگرا، رمبنده و حساس به آب شستگی، با اتخاذ تدابیر لازم از تشدید مخاطرات ژئوتکنیکی جلوگیری به عمل آید.»
موارد دیگری که بنیاد مسکن برای جلوگیری از فرونشست پیشنهاد داده شامل استفاده از سیستم‌های ترکیبی و با دیوار‌های باربر و افزایش تعداد ستون‌ها می‌شود. همچنین آنها پیشنهاد کردند: « در ساختمان‌های دارای طبقات زیرزمین حتی در صورت وجود یک طبقه مدفون، می‌توان جهت افزایش صلبیت سازه از دیوار‌های حائل محیطی استفاده کرد، درز انقطاع با فاصله مناسب جهت امکان جابه‌جایی هر یک از بخش‌های ساختمان‌های با پلان بزرگ تعبیه شود».
پیاده‌روها و خیابان‌ها یکی از مناطقی هستند که بارها تصاویر فرونشست آنها را دیده و به صدمات آن آگاهیم. در این گزارش نیز بخشی به فرونشست در این مکان‌ها اختصاص داده شده و در این باره نویسندگان آورده‌اند: «استفاده از بتن یا مصالح متخلخل در پیاده‌رو‌ها و خیابان‌ها جهت هدایت آب‌های سطحی به منظور هدایت نزولات جوی و جلوگیری از هدررفت و خروج آنها از منطقه، استفاده از مصالح با درصد تخلخل بالا مانند بتن‌های متخلخل یا آسفالت متخلخل در اجرای پیاده‌رو یا خیابان‌های شهری در کشور‌های پیشرفته در حال گسترش است. به کمک این روش می‌توان روان‌آب‌های سطحی و حتی فاضلاب‌های خاکستری را جمع آوری و در محل‌های مورد نظر به لایه‌های زیرین خاک تزریق کرد. همچنین به منظور جلوگیری از نشست در جاده‌ها، باند فرودگاه، خطوط را‌ه‌آهن و پی‌های گسترده و سطحی از ژئوگرید‌ها در لایه‌بندی بستر و روسازی راه‌ها و پی‌ها استفاده می‌شود».
از دیدگاه مهسا پایاب و هیوا صیاف فناوری‌های پیشرفته، غیرتهاجمی و مقرون به صرفه هستند و بهره برداری کامل از جاده یا پل را می‌توان به کمک آنها در طول پایدارسازی حفظ کرد. آنها در این باره می نویسند: « عملیات بهسازی را می توان در طول شب و در صورت نیاز بین ساعات شلوغی ترافیک انجام داد. همچنین وسایل نقلیه می‌توانند بلافاصله بر روی ناحیه اصلاح شده حرکت کنند. این روش تثبیت نیازی به حفاری ندارد و عملیات بهسازی را می‌توان در زمان کوتاهی انجام داد. در آمریکا از این روش برای جبران نشست تا میزان 3/1 متر استفاده شده است. از تزریق رزین‌های ویژه می‌توان برای بهسازی و جبران نشست در خطوط را‌ه‌آهن، شمع‌ها، زیرساخت فرودگاه‌ها، تراز کردن سریع دال‌ها، پایه پست‌های انتقال برق و غیره استفاده کرد. همچنین می توان لوله‌های زیرزمینی مدفون در زمین را که تحت تأثیر آسیب‌های ناشی از فرونشست قرار گرفته‌اند، بهسازی کرد.»

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کهگیلویه و بویراحمد از کشف محموله سنجاب از متخلفان در شهرستان بویراحمد این استان خبر داد.
اسلام جاودان خرد، در گفت‌و‌گو با ایسنا گفت: ۳۷ بطانه سنجاب در آخرین لحظات برنامه‌ریزی برای قاچاق به خارج از استان از متخلف کشف و به دامان طبیعت دنا بازگشتند البته شرایط بدی که متخلف برای نگهداری استفاده کرده بود باعث تلف شدن یک بطانه از سنجاب‌ها شد.
او از کشف محموله سنگین سنجاب برای نخستین بار در تاریخ محیط زیست استان در شهرستان بویراحمد خبر داد و گفت: از مدت‌ها قبل گزارش‌هایی کم و بیش از قاچاق سنجاب این گونه ارزشمند به ما می‌رسید بنابراین همکاران یگان حفاظت محیط زیست در سطح استان موضوع را به صورت نامحسوس تحت نظر داشتند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان کهگیلویه و بویراحمد با بیان اینکه سنجاب‌ها، بومی زاگرس و به باغبان طبیعت هم معروف هستند، خاطرنشان کرد: طی گزارشی از مردم طبیعت‌دوست استان متوجه شدیم، متخلفی در یکی از روستاهای شهرستان بویراحمد با زنده‌گیری ۳۷ بطانه سنجاب ایرانی قصد قاچاق این گونه مهم را دارد.
جاودان خرد تصریح کرد: با هماهنگی و همکاری خوب مراجع قضایی، صبح امروز لحظاتی قبل از اینکه متخلف موفق شود، سنجاب‌ها را قاچاق و از استان خارج کند توسط یگان حفاظت محیط زیست شهرستان بویراحمد و اداره حیات وحش محیط زیست استان به همراه ۳۷ بطانه سنجاب دستگیر شد.
او ادامه داد: با همکاری دانشگاه یاسوج به منظور استفاده‌های آتی، از خون سنجاب‌ها نمونه‌برداری و در بانک ژن محیط زیست استان نگهداری شد.
جاودان خرد عنوان کرد: پس از هماهنگی با دامپزشک و تایید سلامت ۳۶ بطانه سنجاب به دامان طبیعت بازگشتند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان با اشاره به اینکه متخلف برای تحقیقات تکمیلی به مراجع قضایی معرفی شده است، بیان کرد: سامانه ۱۵۴۰ آماده دریافت گزارش‌های مردمی در حوزه محیط زیست است.
سنجاب‌ها جوندگان زیرک و دم بوته‌ای هستند که در سراسر جهان یافت می‌شوند. آنها از خانواده سنجاب‌سانان هستند.محل زندگی آنها بیشتر جنگل‌هاست و به طور متوسط هر هفته حدود ۴۵۰ گرم غذا می‌خورند. به طور عمده از قارچ‌ها، دانه‌ها، آجیل‌ها و میوه‌ها تغذیه می‌کنند. در مواقع آماده شدن برای روزهای سرد زمستان، سنجاب‌ها غذای خود که عمدتا دانه‌های سالم هستند را دفن می‌کنند. اغلب محل دفن دانه‌ها فراموش می‌کنند، دانه‌های مدفون شده به محض فراهم شدن شرایط به عنوان یک نهال سر از خاک بیرون می‌آورند و تبدیل به درخت می‌شوند و این رفتار سنجاب باعث زادآوری طبیعت می‌شود و حفظ این گونه برای تکثیر طبیعت مهم و حیاتی است.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان دزفول از ورود ۶۰ درصد فاضلاب خانگی دزفول به رودخانه دز خبر داد و گفت: که نیاز است مسئولان مربوطه در خصوص ساماندهی وضعیت و جلوگیری از ورود فاضلاب به رودخانه اقدام کنند.
مسعود نوری‌پور روز چهارشنبه در گفت‌وگو با ایرنا افزود: در حال حاضر فقط ۴۰ درصد فاضلاب شهرستان دزفول زیر پوشش شبکه فاضلاب قرار دارد و بیش از ۶۰ درصد دیگر وارد رودخانه می‌شود.
او ادامه داد: فاضلاب چم گلک، زیباشهر، تیپ ۲۹۲ و فاضلاب خام حوالی پل مهرگان دزفول به صورت مستقیم وارد رودخانه دز می‌شوند؛ فاضلاب گاومیش‌آباد شرقی و غربی نیز هنگام خارج شدن ایستگاه پمپاژ از مدار به صورت خام وارد رودخانه می‌شود.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست دزفول بر ضرورت رفع این مشکل و جلوگیری از ورود فاضلاب به رودخانه تاکید کرد و گفت: اجرای طرح‌های مربوط به فاضلاب به گفته مسئولان به علت نبود اعتبار ناتمام مانده است.
نوری‌پور درباره ورود فاضلاب زیباشهر به رودخانه دز گفت: مشکل ورود فاضلاب زیباشهر به رودخانه دز در کمیته تخصصی با حضور مسئولان مربوطه بررسی و اعلام شد برای ساماندهی وضعیت و جلوگیری از ورود پساب زیباشهر به رودخانه دز به صورت بی‌هوازی ۱۵۰ میلیارد ریال اعتبار نیاز است. ورود مستقیم فاضلاب به رودخانه دز از چندین نقطه و آلودگی‌های ناشی از آن همواره به عنوان یکی از مطالبات جدی مردم دزفول مطرح بوده است.
رودخانه دز به عنوان سومین رودخانه پرآب کشور و شاهرگ حیات اقتصادی شمال خوزستان نقش اساسی و مهمی در پویایی اکوسیستم و محیط زیست منطقه و نیز تولید بیش از پنج میلیون تن انواع محصولات زراعی و باغی در شمال استان خوزستان دارد.

حکمرانیِ محیط زیست یا حکمرانیِ محیط زیستی فرعِ حکمرانی سیاسی است. این یک اصلِ اساسی است. ساختار، ماهیت و گرایش ساختار درهم تنیده‌ سیاسی و اقتصادی و اقتصاد سیاسی مشخص می‌کند پیامدها و تأثیرات سیاست‌های کلان بر ناحیه‌ مشترک جامعه و طبیعت، یعنی همان محیط زیست انسانی چه خواهد بود. این امری کلی است که تبعاتش همه‌ اجزا را متأثر و درگیر می‌کند.
از این رو بحث آلودگی هوا، که هر پاییز و زمستان به اوج می‌رسد را باید فارغ از دعواهای جناحی به داوری و بررسی نشست. دعواهای جناحی کارکردی فرصت‌طلبانه به سمت تصاحب قدرت دارند تا آنکه بخواهند دردی، معضلی یا روند ناصحیحی را اصلاح کنند.
با تکیه بر این اصل، آلودگی گسترده به لحاظ جغرافیایی و به لحاظ چگالش در کشور راه‌حلی فوری و جهادی ندارد. کوچک‌ترین و کم‌آوازه‌ترین شهرها، که البته پرمنفعت‌ترین‌ها به لحاظ ذخایر زیرزمینی نفت و گاز هستند که تغذیه‌ مالی کشور را انجام می‌دهند، عمدتا به هزینه‌ محلی ولی پرسود برای کلان‌شهرها، نیز با معضل آلودگی هوای شدید مواجه‌اند. برای حل آلودگی هوا، و اصولاً همه‌ آلودگی‌ها، «مجموعه‌ای» از اقدامات توسعه‌ای، زیرساختی و اقتصادی می‌بایست اجرا شود که «مجموعه‌»‌ سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیران و منتفعان وضع موجود که واکنش بدیهی‌شان به معضلات و ماجراها انکار و تحریف و فرافکنی است توانایی ساختاری به اجرای این اقدامات زیربنایی و گسترده و درازدامن را نخواهند داشت. در کنار این جایگزینی تخصص‌گرایی، مردم‌اندیشی، کارآیی و شایستگی با هماهنگی با ساختار و وفاداری سیاسی و همبستگی اقتصادی، توان ذاتی و ذهنی و ماهوی را از ساختار سلب کرده است. همه‌ این عوامل وقتی جدی‌تر می‌شوند که راه نقد و اعتراض و انتخاب آزاد بسته باشد. سیستمی درخودمانده به عدم کفایت میل می‌کند با نتیجه خودویرانگری نهایی و البته هزینه‌زا برای مردم.

آلودگی هوا البته ربط مستقیمی هم با صنایع و مجتمع‌های تولیدی و صنعتی دارد. ارتقای کیفیت، جایگزینی صنایع سنگین آلاینده‌ای چون فولاد و پتروشیمی با صنایع جایگزین های‌تک و خدمات دیجیتال و گردشگری و صنایع دستی و… ضروری است

ریشه‌ آلودگی هوا به سوزاندن سوخت‌های نامرغوب و نامطلوب و ناضرور در تولید و مصرف انرژی برمی‌گردد. یعنی چه در بحث استخراج و پالایش نفت و گاز، چه در بحث تولید و مصرف برق، و چه در بخش خودروها و نقلیه‌های بنزینی و گازوئیلی. مازوت، که متهم اول در رسانه‌ها است، بدین‌خاطر در نیروگاه‌های تولید برق و کارخانه‌های تولیدی سوزانده می‌شود که به دلیل کیفیت پایین فرایند پالایش نفت در پالایشگاه‌های کشور به مقدار زیاد تولید می‌شود و راهی برای سوزاندن آن باید به وجود بیاید. علاوه ‌بر این به دلیل عدم توسعه‌ زیرساخت‌های تولید و توزیع گاز طی سال‌های اخیر، در فصول سرد سال کشور با کسری گاز در نیروگاه‌های برق و مجتمع‌های صنعتی مواجه است و جلوگیری از خاموشی بخش مسکونی و اداری و قطع گاز شهری با قطع گاز صنعتی-تولیدی جبران می‌شود. از سوی دیگر همین نیروگاه‌های برق با بازده پایین و مصرف بالا درکارند. در کنار این استفاده از روش‌های به اصطلاح سبز تولید برق، استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر در بسیاری از مناطق کشور به دلیل وجود نور کافی و بادهای وزان می‌بایست در دستور کار قرار بگیرد یا از مدت‌ها پیش قرار می‌گرفت. شدت مصرف انرژی در ایران بالاست. یعنی بازده مصرف انرژی به ‌ازای مصرف هر واحد انرژی از حد متعادل بالاتر است. ساختار صنعتی و اقتصادی ناتوان از تولید ارزش کافی به ازای مصرف هر واحد انرژی است. جبران این مشکل تنها با ارتقای فناوری و بهینه‌سازی روندها و جایگزینی صنایع ممکن است. گام نهادن در مسیر توسعه‌ای کمتر ناپایداری‌ساز و کمتر ویرانگر لازمه‌ی چنین جبرانی است.
بخش بزرگی از آلودگی برمی‌گردد به سوخت مصرفی خودروها، این نیازمند تولید بنزین و گازوئیل باکیفیت با گوگرد پایین است.

بخش بزرگی از آلودگی برمی‌گردد به سوخت مصرفی خودروها، این نیازمند تولید بنزین و گازوئیل باکیفیت با گوگرد پایین است. اما این همه‌ مسئله نیست. مصرف خودروهای ایرانی بسیار بیش از استانداردهای جهانی است و آنچه مافیای خودرو نامیده می‌شود هم مانع واردات خودروی باکیفیت است و هم سودش در تولید بی‌کیفیت‌ترین خودروها با آلایندگی بالا

اما این همه‌ مسئله نیست. مصرف خودروهای ایرانی بسیار بیش از استانداردهای جهانی است و آنچه مافیای خودرو نامیده می‌شود هم مانع واردات خودروی باکیفیت است و هم سودش در تولید بی‌کیفیت‌ترین خودروها با آلایندگی بالا. وضعیت اتوبوس‌ها و موتورسیکلت‌های آلاینده که بار بزرگی از خدمات و حمل و نقل عمومی به دوش می‌کشند را هم به این وضعیت اضافه کنید. گسترش عادلانه‌ حمل و نقل عمومی شهری باید جدی گرفته شود، یعنی حمل و نقل باکیفیت و مناسب که نه فقط برای تهیدستان و فرودستان شهری که همه‌ اقشار با درآمد بالا را نیز مجبور به استفاده در مراکز پر ازدحام شهری کند. دولت الکترونیک مطمئن و همه‌جانبه جای ترددهای مکرر و بی‌حاصل را بگیرد. این به‌معنای تحول غیرشعاری و اساسی در بوروکراسی موجود است. نظام ساخت ‌و ساز و آیین‌نامه‌های آن باید در جهت استفاده از انرژی تجدیدپذیر و کاهش تلفات انرژی تغییر کند. مال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری، برج‌ها و ساختمان‌های بزرگ باید مجبور به استفاده از انرژی خورشیدی شوند. (منطقه 22 تهران را بنگرید و مناطق یک و دو را و مجتمع عظیم ایران‌مال را.)
آلودگی هوا البته ربط مستقیمی هم با صنایع و مجتمع‌های تولیدی و صنعتی دارد. ارتقای کیفیت، جایگزینی صنایع سنگین آلاینده‌ای چون فولاد و پتروشیمی با صنایع جایگزین های‌تک و خدمات دیجیتال و گردشگری و صنایع دستی و… ضروری است. برای اجرای این امر، مسیر توسعه‌ کشور باید تغییر کند. پایش مداوم و سخت‌گیرانه و بدون اغماض میزان انتشار آلودگی برای این صنایع باید اِعمال شود. دهه‌هاست گازهای همراه نفت در فلرهای بلند و متعدد سوزانده می‌شود به‌جای اینکه با بازیابی و فرآوری وارد چرخه‌ی مصرف گردد. این نیازمند ساخت و توسعه‌ زیرساخت‌های مرتبط است. در مناطق نفتی مانند خوزستان و استان‌های نفت‌خیز مجاور زاگرس، فلرها به چشم‌انداز پرتکراری بدل شده‌اند که وضعیت آلودگی را در تمام سال تشدید و بحرانی می‌کنند.
در تولید، در ساخت ‌و ساز، در صنایع، در خودرو، در تولید نیروگاهی، رانت و انحصار وجود دارد. هر انحصار وابسته به بخش‌هایی از قدرت است. شرکت‌های دولتی، نیمه‌دولتی، خصوصی و پیمانکاران بزرگ بخشی از زنجیره‌ تولید ارزش را در نبود «نظارت‌های دموکراتیک» مالِ خود کرده‌اند. سودِ ناشی از فرار قانونی و غیرقانونیِ مالیاتی، کارگر ارزان، انرژی ارزان، هزینه به ریال و فروش به دلار، انحصار واردات کالاها، زمین‌خواری و… مانعی عامدانه و آگاهانه بر سر ارتقای تکنولوژیک، تغییر مسیر توسعه، توسعه‌ انسانی و رفاه عمومی است. دموکراسی در شکل موسع خود گامی ابتدایی برای آشتی با طبیعت و آشتی با انسان است. دموکراسی مشارکتی، که در پهنای جامعه و رو به بالا گسترده می‌شود، حامل و ضامن گفت‌و‌گو، هم‌اندیشی، همبستگی و عدالت برای انسان و طبیعت است. سود کلان و منافع نجومی تضمین‌شده‌ از سوی وضعیت موجود و از سوی ساختارِ نابرابری‌ساز اجتماعی و ناپایدارکننده‌ طبیعت، راه بر هرگونه تغییر بسته است. راه دگر بباید و عزمی دگر.

آلودگی هوا، خبر اول و تکراری این روزهاست که حالا با گذشت دو هفته از شروع فصل زمستان، هر روز نفس یکی از شهرها یا در برخی مواقع بیش از چند شهر را بند می‌آورد. بررسی‌های «پیام ما» نشان می‌دهد که در فاصله زمانی 7 تا 14 دی‌ماه، 12 مرکز استان آلودگی هوا را در حد شاخص کیفیت ‌هوای ناسالم تجربه کرده‌اند. از این بین تهران و کرج تقریبا هر روز به شدت آلوده بوده‌اند و پس از آن قزوین، سمنان و اهواز، 7 روز از این 8 روز را در آلودگی به سر می‌بردند. طبق قانون با تشدید آلودگی، کمیته اضطرار آلودگی هوا موظف به تشکیل جلسه است تا طبق روال این سال‌ها با افزایش روزهای آلوده در شاخص ناسالم، مدارس و ادارات را تعطیل اعلام کند. البته این اتفاقی است که در تهران بسیار رخ می‌دهد و در برخی موارد دیده شده که در شهرهای دیگر، تصمیم‌های متفاوتی گرفته و رویکردهای دیگری اتخاذ می‌شود. مثلا گاهی آموزش فقط در مقطع ابتدایی غیرحضوری می‌شود. همچنین ادارات در کلانشهر تهران و اصفهان دورکار شدند اما از این خبرها در باقی شهرهایی که آلودگی شدیدی را تجربه می‌کنند، نیست. «پیام ما» با بررسی وضعیت آلودگی هوا در شهرهای کشور، تفاوت این رویکردها را با هم مقایسه کرده است.

پس از اینکه مشخص شد در اجرای قانون هوای پاک، 23 دستگاه کوتاهی کرده و فقط کمتر از 10 درصد این قانون اجرایی شده است، با شدت گرفتن آلودگی هوا و انباشت آلاینده‌ها در شهرهای صنعتی، این موضوع تبدیل به چالشی به گستره یک کشور شد. هر مسئولی یک حرف زد و یکی شهرداری را مقصر و دیگری منابع متحرک را منبع و عامل تنگی نفس این روزها دانست و گفت که مسئولان تقصیری ندارند. مثلا عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران در یک برنامه تلویزیونی مدعی شد که شهرداری تهران، وظایفش را در موضوع کنترل آلودگی هوا انجام داده و اضافه کرد: «‌طی یک سال گذشته مجموعه شهرداری تهران تقریباً به تمامی وظایف خود در رابطه با حل بحران آلودگی هوا عمل کرده است. به عنوان مثال مطابق قانون سرانه فضای سبز برای هر شهروند به طور میانگین باید ۱۵ متر باشد که این عدد اکنون در تهران به ۱۵.۴۸ سانتی‌متر رسیده است، در این یک سال و نیم اخیر ما هزار و ۲۵۰ هکتار درختکاری در حومه پایتخت داشته‌ایم و دو پارک بزرگ به همراه تعدادی پارک‌های کوچک (پارک مادر و کودک) افتتاح کرده‌ایم. مطابق ماده ۷ قانون هوای پاک در رابطه با مدیریت ترافیک نیز وظایفی متوجه شهرداری شده است که در این رابطه طی یک سال گذشته مسئله معاینه فنی خودروها به اجرایی شدن طرح زوج و فرد به خوبی توسط مجموعه مدیریت شهری پیگیری شده است. همچنین با پیگیری‌های صورت گرفته 3 هزار اتوبوس فعال در تهران داریم که ۳۰۰ عدد از این دستگاه‌ها با همراهی دولت به ناوگان حمل و نقل عمومی پایتخت اضافه شده است. پیش‌بینی می‌شود ۵۰۰ دستگاه دیگر نیز تا پایان سال با تلاش شهرداری به چرخه حمل و نقل شهری پایتخت اضافه شود. به علاوه در ماه‌های گذشته نیز ۴ ایستگاه مترو افتتاح شده است و تا پایان سال شش ایستگاه دیگر هم افتتاح خواهیم کرد. همچنین با همکاری وزارت کشور روزهای آینده ۶۳۰ دستگاه ون وارد ناوگان حمل و نقل شهری شود.» این مسئول همچنین به نیم بها شدن بلیت وسایل حمل و نقل عمومی در روزهای آلودگی هوا اشاره کرد و گفت که برای اجرایی شدن آن، نیاز به تأیید شورای شهر دارد. سخنگوی شهرداری تهران در ادامه پیرامون مصوبه شورای شهر در رابطه با مسئله نیم بها شدن بلیت وسایل حمل و نقل عمومی در روزهای آلودگی هوای شهر تهران نیز گفت: «در این رابطه کمیته اضطرار آلودگی هوای تهران مصوبه‌ای داشته است که این مصوبه برای اجرایی شدن نیاز به تأیید شورای اسلامی شهر تهران دارد.

در هفته اخیر، ریه‌های ساکنان شهرهای قزوین و سمنان 7 روز، تبریز و اراک و یزد 6 روز، همدان 5 روز و شیراز 4 روز، مشهد ۲ روز میزبان هوای ناسالم برای همه گروه‌ها بود. با توجه به اینکه بیشتر این شهرها صنعتی هستند، احتمال اینکه فعالیت نیروگاه‌ها و کارخانه‌هایی که مازوت می سوزانند، اوضاع هوا را وخیم کرده باشد، وجود دارد

قطعاً با تاییدیه شورا ما نیز زیرساخت‌های اجرایی شدن این وعده را فراهم خواهیم کرد.» هرچند این تصمیمات و اقدامات به ادعای این مسئول انجام شده اما دیروز برابر 14 دی یکی از آلوده‌ترین روزهای کشور بود و تهران در شاخص 169 به معنی هوای ناسالم رای همه گروه‌ها، روز را به پایان رساند. لازم به ذکر است که شاخص کیفیت هوا (AQI) به پنج دسته اصلی تقسیم‌بندی می‌شود. بر اساس این تقسیم‌بندی از عدد صفر تا ۵۰ هوا پاک، از ۵۱ تا ۱۰۰ هوا قابل قبول(سالم) یا متوسط، از ۱۰۱ تا ۱۵۰ هوا ناسالم برای گروه‌های حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰ هوا ناسالم برای همه گروه‌ها، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ هوا بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰ شرایط کیفی هوا خطرناک است.
5 مرکز استان در وضعیت قرمز
دیروز یکی از آلوده‌ترین روزهای هفته اخیر بود بررسی گزارش‌های سامانه پایش کیفی هوای کشور نشان داد که در شاخص روزانه کیفیت هوا، اهواز با شاخص 175، بدترین هوا را تجربه کرده است. سپس شهروندان قزوین و تهران با شاخص 169، اصفهان با شاخص 166 و کرج با شاخص 162 آلودگی شدیدی را تنفس کرده‌اند. همچنین در هفته اخیر، ریه‌های ساکنان شهرهای قزوین و سمنان 7 روز، تبریز و اراک و یزد 6 روز، همدان 5 روز و شیراز 4 روز، مشهد ۲ روز میزبان هوای ناسالم برای همه گروه‌ها بود. با توجه به اینکه بیشتر این شهرها صنعتی هستند، احتمال اینکه فعالیت نیروگاه‌ها و کارخانه‌هایی که مازوت می‌سوزانند، اوضاع هوا را وخیم کرده باشد، وجود دارد.

با توجه به گستردگی آلودگی هوا در استان‌ها کشور به نظر می‌رسد که با رویکرد کنونی مسئولان، فقط نگرانی بابت مازوت‌سوزی و آلودگی تهران است. در حالی که بسیاری از شهرهای دیگر وضعیت بدتری را از سر می‌گذرانند و در این یک مورد استثناً مثل تهران، هیچ کسی مسئولیت سر و سامان دادن به اوضاع آلودگی هوای شهرهای کشور را به عهده نمی‌گیرد

اهواز، غرق دود و آلاینده بدون دورکاری
خوزستان و به‌ویژه اهواز یکی از مرکز استان‌هایی بود در فاصله 8 روز، 7 روز آلوده بوده است. اما به نقل از ایسنا، با اینکه دیروز پنج ایستگاه سنجش آلودگی هوای این شهر در شرایط قرمز قرار گرفته‌اند اما در این شرایط مدیران استان خوزستان هیچ واکنشی از خود نشان نداده‌اند. همچنین مشخص نیست که جلسه کارگروه اضطرار آلودگی هوا برگزار شده یا نه؟ اگر هم برگزار شده باشد، بدون حضور خبرنگاران بوده است و این در حالی است که تا همین چند وقت پیش در چنین نشست‌هایی خبرنگاران حضور داشتند و می‌توانستند در جریان وضعیت پیگیری‌ها و رسیدگی‌های مربوط به آلودگی هوا قرار بگیرند. با وجود اینکه اهواز دیروز شاخص آلودگی هوای 175 را تجربه کرده است که به معنای هوای آلوده برای همه گروه‌ها است اما مسئولان این شهر برای رفع آلودگی، فقط فعالیت مدارس برخی شهرهای استان خوزستان را روز 12 دی برای سه روز غیرحضوری اعلام کردند و خبری از دورکاری ادارات نبود. این در حالی است که به گفته معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی اهواز، از صبح ۱۱ دی‌ماه تا صبح ۱۴ دی‌ماه، یک هزار و ۶۵۵ خوزستانی به دلیل آلودگی هوا با مشکلات تنفسی غیرعفونی و قلبی به مراکز درمانی تابعه این دانشگاه مراجعه کرده‌اند.
8 روز آلودگی وحشتناک در کرج
بررسی‌ها نشان می‌دهد در فاصله زمانی 7 تا 14 دی ماه، کرج در مرکز استان البرز آلودگی شدیدی را تجربه کرده است. طبق بررسی گزارش‌های سامانه پایش کیفی هوای کشور در شاخص روزانه کیفیت هوا، کرج در روز 11 دی، با شاخص 180 بدترین وضعیت آلودگی هوا در از سر گذرانده است. این شهر در سایر روزها هم وضعیت نامطلوبی داشته و دیروز هم شاخص کیفیت هوا به 162 رسیده بود. این اعداد نشان‌دهنده وضعیت هوای قرمز است که افراد مبتلا به بیماری قلبی یا ریوی ، سالمندان و کودکان باید از فعالیت‌های طولانی یا سنگین خارج از منزل خودداری کنند. افراد دیگر باید فعالیت‌های طولانی یا سنگین خارج از منزل را کاهش دهند. به گفته علی سلاجقه رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در استان البرز مازوت سوزی وجود دارد و بعید نیست یکی دلایل آلودگی شهرهای این استان به ویژه کرج هم همین مسئله باشد. پیروی این حجم آلودگی، احمد افضلی سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری البرز پیشتر آموزش در همه دانشگاه‌ها و مدارس استان البرز را در روزهای سه شنبه و چهارشنبه، ۱۳ و ۱۴ دی‌ماه، مجازی اعلام کرده بود اما امتحانات نهایی طبق برنامه برگزار می‌شود. همچنین در حاشیه سی و یکمین جلسه کمیته اضطرار آلودگی هوای استان، مهدهای کودک و پیش دبستانی نیز تعطیل شدند. بخشی از کارمندان ادارات استان از جمله زنان باردار، کارمندان زن دارای فرزند دبستانی و یا زیر شش سال، کارمندان بالای ۵۰ سال و کارمندانی که دارای بیماری‌های زمینه‌ای بودند، دورکار شدند. این درحالی است که چنین هوایی برای تمام گروه‌های سنی با هر شرایطی خطرناک است.
ادامه مازوت‌سوزی در حداقل 3 استان
تهران در روز 12 دی، به شاخص 172 رسید و همه به هول و ولا افتادند. دستگا‌ه‌ها از توسعه حمل و نقل عمومی گفتند، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در حاشیه جلسه هیئت دولت در جمع خبرنگاران با وجود پایش‌های ماهواره‌ای که وجود مازوت در تهران را نشان می‌داد گفت: «در اطراف شهر تهران مازوت‌سوزی نداریم چون نیروگاه بعثت مازوت نمی‌سوزاند و در تهران مازوت‌سوزی نداریم.» اما او به راحتی گفت که مازوت‌سوزی در قزوین و البرز وجود دارد. همچنین پیش از این اعضای شورای اسلامی شهر اصفهان در هفتادمین جلسه علنی این شورا، از استفاده سوخت مازوت در صنایع آلاینده اصفهان، خبر دادند. در استان فارس و شهر شیراز هم در صنایع، با هدف کاهش حجم مصرف روزانه گاز در ایام سرد مازوت می‌سوزانند. با توجه به گستردگی آلودگی هوا در استان‌ها کشور به نظر می‌رسد که با رویکرد کنونی مسئولان، فقط نگرانی بابت مازوت سوزی و آلودگی تهران است. در حالی که بسیاری از شهرهای دیگر وضعیت بدتری را از سر می‌گذرانند و در این یک مورد استثناً مثل تهران، هیچ کسی مسئولیت سر و سامان دادن به اوضاع آلودگی هوای شهرهای کشور را به عهده نمی‌گیرد.

فرمانده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران منطقه ساری از مهار و اطفای آتش‌ در عرصه‌های جنگلی توسکا چشمه گلوگاه و دراسله نکا خبر داد.
سرهنگ مجید ذکریایی عصر دیروز چهارشنبه گفت: با مشارکت نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی و همکاری نیروهای مردمی آتش خاموش شد.
طبق اعلام یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران منطقه ساری، آتش‌سوزی در عرصه‌های جنگلی توسکا چشمه گلوگاه و دراسله نکا از بامداد چهارشنبه آغاز شده بود که با حضور به موقع و تلاش حدود ۱۷ساعته نیروها، آتش اطفا شده است. او با بیان اینکه هنوز برآوردی از وسعت آتش‌سوزی و خسارت به درختان نشده است، بیان کرد: کارشناسان فردا با حضور در محل آتش این مقوله را بررسی و اعلام خواهند کرد. ذکریایی با ذکر این نکته که با توجه به زمان آتش‌سوزی در عرصه‌های جنگلی شرق مازندران، مطمئنا ناشی از خطای انسانی بوده است، افزود: اگر تمامی افراد ساکن در حاشیه جنگل به خصوص گردشگران به نکات مهم آتش روشن کردن توجه نکنند، خطر آتش‌سوزی در جنگل چندین برابر می‌شود.

|پیام ما| سازمان حفاظت محیط زیست مخالفت رسمی خود را با آبگیری سد چم شیر اعلام کرده است اما مناقشه بر سر این سد همچنان ادامه دارد. رئیس این سازمان که پیش از این هم گفته بود اجازه تکرار گتوندی دیگر را نخواهد داد، در روزهای گذشته در نامه‌ای به رئیس جمهور گفته است که نظر سازمان محیط زیست بر آبگیری نکردن چم‌شیر است. با این همه استاندار کهگیلویه و بویراحمد دیروز مخالفت‌ها با این سد را غیرتخصصی و غیرعلمی و عده‌ای از مخالفان را «بیمار»، «معاند» و «حقوق‌بگیر برای تخریب نظام» خوانده و گفته است: «سد آبگیری خواهد شد و به چرخه توسعه کشور و استان خواهد آمد.» آبگیری این سد که قرار بود اواخر آذر انجام شود، به دلیل طرح موضوعاتی از قبیل وجود منابع شوری در مخزن و دریاچه سد و همچنین واقع شدن دریاچه سد در یک میدان نفتی با چندین چاه نفت، عقب افتاد اما حالا با وجود مخالفت رسمی علی سلاجقه به عنوان رئیس سازمان متولی محیط زیست کشور، مناقشات درباره این سد و اصرار به آبگیری زودهنگام آن ادامه دارد.

چم شیر که مخالفان آن را گتوند دوم می‌نامند، بزرگ‌ترین پروژه برقابی در حال ساخت روی رودخانه زهره است که در ۲۵ کیلومتری گچساران واقع شده و با حجم ۱.۳ میلیون متر مکعب بزرگ‌ترین سد RCC خاورمیانه خوانده می‌شود. با توجه به پیشرفت حدود ۹۴ درصدی سد چم‌شیر، مسئولان اجرایی در روزهای گذشته، از آمادگی آبگیری سد در دی‌ماه خبر داده‌اند و گفته می‌شود احتمال آبگیری سد در اواسط دی‌ماه بسیار زیاد است.
محیط زیست: با آبگیری مخالفیم
در حالی که وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به دلیل غرق شدن محوطه‌های باستانی، مخالفت با آبگیری سد «چم‌شیر» را اعلام کرده و سازمان حفاظت محیط زیست هم پیشتر عنوان کرده بود که تا تایید نتایج ارزیابی سد چم‌شیر اجازه آبگیری را نخواهد داد، نامه تازه علی سلاجقه به ابراهیم رئیسی حاکی از اعلام مخالفت رسمی با آبگیری این سد در گچساران است.
در این نامه که پنجم دی‌ماه امسال خطاب به رئیس جمهوری نوشته شده، آمده است: «آبگیری سد چم‌شیر واقع در استان کهگیلویه و بویراحمد به دلیل مطرح شدن تردیدهایی در خصوص وجود منابع شوری در مخزن و دریاچه سد و احتمال شوری آب، به دغدغه نهادهای علمی و تخصصی و سازمان‌های مردم‌نهاد و فعالان محیط زیست کشور تبدیل شده است. بررسی‌های این سازمان که حاصل مطالعات کارشناسی درون‌سازمانی و تعامل با دانشگاه‌ها و نهادهای علمی تخصصی این حوزه بوده، نیز موید نگرانی‌ها و ابهام‌های جدی در این خصوص می‌باشد.»

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست: بررسی‌های کارشناسی نشان‌دهنده لزوم بازنگری در مطالعات کیفی مخزن به دلیل تغییر داده‌های هیدرولوژیکی زمان احداث سد و کاهش بارندگی در 13 سال منتهی به زمان آبگیری، مطالعات تکمیلی زمین‌شناسی به دلیل وجود گسل در مخزن و وجود منابع شوری متعدد در دریاچه مخزن، انجام مطالعات عواقب و پیامدهای اجتماعی، محیط زیستی، اقتصادی و امنیتی ناشی از آبگیری و شوری آب و … در پایین‌دست حوزه، شهرها، روستاها، مراتع و اراضی کشاورزی تحت تاثیر و برآورد میزان خسارت‌های احتمالی است

سلاجقه در ادامه این نامه همچنین به بررسی‌های کارشناسی اشاره می‌کند که بر اساس آن بازنگری در مطالعات کیفی مخزن به دلیل تغییر داده‌های هیدرولوژیکی زمان احداث سد و کاهش بارندگی در 13 سال منتهی به زمان آبگیری ضروری است. بر این اساس همچنین به دلیل وجود گسل در مخزن و وجود منابع شوری متعدد در دریاچه مخزن انجام مطالعات تکمیلی زمین‌شناسی مهم شمرده شده و علاوه بر اینها انجام مطالعات عواقب و پیامدهای اجتماعی، محیط زیستی، اقتصادی و امنیتی ناشی از آبگیری و شوری آب و… در پایین‌دست حوزه، شهرها، روستاها، مراتع و اراضی کشاورزی تحت تاثیر را ضروری دانسته و می‌گوید باید میزان خسارت‌های احتمالی هم برآورد شود.
نامه معاون رئیس‌جمهوری که مکاتبه با معاون آب و آبفای وزارت نیرو برای طرح ابهامات و درخواست مطالعات و مستندات تکمیلی جهت تصمیم‌گیری نهایی ضمیمه شده، اینطور به پایان می‌رسد: «پیرو دستور جنابعالی در جلسه مورخ 4/10/1401 هیئت دولت در خصوص این سد و بر اساس جمیع مطالعات، مستندات و همچنین ابهامات موجود، تا انجام و تکمیل موارد درخواستی بالاخص حفر گمانه‌ها تا عمق صدمتری به روش RCC و کسب اطمینان خاطر از مدیریت عواقب و پیامدهای محیط زیستی، اجتماعی و امنیتی نظر سازمان بر عدم آبگیری این سد می‌باشد.»
عده‌ای «بیمار»، «معاند» و «حقوق‌بگیر»
مخالفت سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان متولی محیط زیست کشور در حالی است که دیروز استاندار کهگیلویه و بویراحمد از آبگیری سد چم‌شیر خبر داده و با بیمار خواندن بعضی مخالفان گفت: «این سد بدون هیچ مشکلی آبگیری می‌شود.» اینطور که تسنیم گزارش داده، سید علی احمدزاده پیش از ظهر دیروز در حاشیه نشست شورای آموزش و پرورش کهگیلویه و بویراحمد گفت: «همه مطالعات و کارهای مطالعاتی در چند فاز در سد چمشیر انجام شده دریاچه و بستر آن مورد مطالعات علمی قرار گرفته و وضعیت جدیدی برای این سد رخ نداده است.»

استاندار کهگیلویه و بویراحمد: اینکه عده‌ای راه می‌افتند و کارهای بزرگ نظام را کوچک و یا وارونه جلوه می‌دهند به چه معناست؟ وقتی دلیل علمی ندارند و تنها جنجال به پا می‌کنند تا کارهای کشور کمرنگ جلوه داده شود کاری که برای کشور تحول‌زاست آن را آسیب جلوه می‌دهند. سد هیچ مشکلی برای آبگیری ندارد اگر قرار است کسی درباره آن حرف بزند باید وزارت نیرو بگوید که مشکل دارد. بعضی‌ها می‌خواهند مصالح و منافع کشور و مردم را فدای منافع خودشان کنند

او با بیان اینکه درباره این سد حرف‌های «غیرعلمی» و «غیرتخصصی» و «مسئله‌دار» مطرح می‌شود، گفت: «چرا باید کسی که در مورد سد تنگ سرخ هیچگونه شناخت علمی ندارد نظر بدهد؟ چرا باید کارشناس کامپیوتر یا روانشناسی در مورد سد حرف بزند که هیچ مبنای علمی ندارد. ممکن است که برخی از آدم‌های علمی هم در خصوص سد اظهار نظرهایی کرده باشند اما این سوالات در گذشته همه پاسخ داده شده است. در سد چم‌شیر همه چیز دیده شده است و چیز زیادی در آن وجود ندارد. این سد هیچ مشکلی ندارد و در حال آبگیری است.»
استاندار کهگیلویه و بویر احمد همچنین با بیان اینکه در جلسه هیئت دولت چند روز پیش با وزیر نیرو در این مورد صحبت کرده است، گفت: «قبل از آن هم با رئیس جمهور در مورد سد صحبت کرده بودم وزیر نیرو به من گفت همان نظری که شما در خصوص سد دارید همان نظر را هم ما داریم.»
او اضافه کرد: «اینکه عده‌ای راه می‌افتند و کارهای بزرگ نظام را کوچک و یا وارونه جلوه می‌دهند به چه معناست؟ وقتی دلیل علمی ندارند و تنها جنجال به پا می‌کنند تا کارهای کشور کمرنگ جلوه داده شود کاری که برای کشور تحول‌زاست آن را آسیب جلوه می‌دهند. سد هیچ مشکلی برای آبگیری ندارد اگر قرار است کسی درباره آن حرف بزند باید وزارت نیرو بگوید که مشکل دارد. بعضی‌ها می‌خواهند مصالح و منافع کشور و مردم را فدای منافع خودشان کنند. سد چم‌شیر یک سد بسیار مهم و تحول‌ساز در کشور است.»
احمدزاده با بیان اینکه «سد آبریز بیشتر از سد چم‌شیر سهمیه آبی برای ما دارد و آن را هم باید بسازیم» گفت: «سد چم‌شیر در جایی ساخته می‌شود که صنایع بزرگ نفت و گاز و پتروشیمی را داریم و برای پیشرفت در این حوزه نیاز به سهمیه آب داریم. الان فاز اول پالایشگاه گچساران را در سفر دوم خواهیم داشت که در کل و در همه فازهای آن 105 هزار بشکه در روز ظرفیت آن است و در فاز اول 35 هزار بشکه خواهد بود در حالی که کل پالایشگاه شیراز 32 هزار بشکه ظرفیت دارد برای این کارهای بزرگ به آب پایدار نیاز داریم. سد چم‌شیر هیچ گونه مشکل علمی ندارد یک کار بزرگ را نظام آغاز کرده و به نتیجه رسیده، ما به غیر از آب به برق آن نیاز داریم. برقی که تولید می‌کند کل هزینه‌های سد را بر خواهد گرداند. در حالی که اکنون مشکل برق در کشور داریم و تاسیسات تولید برق سد توسط سرمایه‌گذار خارجی آماده شده است.»
او تصریح کرد: «هیچ‌گونه تغییری در پی‌سی آب ایجاد نخواهد شد. جلسه‌ای برای سد آبریز و چم‌شیر در وزارت نیرو داشتیم. از متخصصان و مهندسان وزارت سوال کردم که موضوع فاجعه گتوند چیست مگر مطالعه درستی انجام نشده که یکی از بهترین متخصصان سدسازی گفت: پی‌سی آبی که به پشت سد می‌ریخت 1100 بود که برای کشاورزی خوب است اما اکنون پ‌سی آن 950 شده. پس چرا دروغ برای کارهای بزرگ گفته می‌شود تا این کارها زیر سئوال برود. مدیر آب استان کهگیلویه و بویراحمد از قوی‌ترین نیروهای کارشناس آب و زمین شناسی در کشور است و باید بگوید مشکلی وجود دارد یا نه؛ نباید کسی که هیچ گونه علمی درباره سد ندارد جریان‌سازی کند.»
استاندار با ادای احترام به کسانی که درباره پروژه‌های کشور و استان نظرات علمی دارند با ذکر اینکه «یک عده‌ای بیمار و یک عده‌ای هم معاند نظام و یک عده‌ای دیگر حقوق‌بگیر برای تخریب نظام و کارهای بزرگ صورت گرفته در آن هستند» یادآور شد:‌ «این سد را از سال گذشته تاکنون به صورت جد برای تحول استان در دستور کار قرار دادیم. سد آبگیری خواهد شد و به چرخه توسعه کشور و استان خواهد آمد زیرا مطالعات آن نشان داده که خلاف این دروغ‌ها است.»
وزیر نیرو مسئول است
در همین حال در روزهای گذشته نصراله پژمان‌فر، رئیس کمیسیون اصل نود مجلس تاکید کرده بود که وزارت نیرو تا روشن شدن ابهامات سد چم‌شیر، حق آبگیری این سد را ندارد. طبق گزارش خانه ملت، او با اشاره به بررسی ابعاد مختلف این پروژه با مسئولان بخش‌های مختلف گفته بود: «اگر وزارت نیرو اقدامی انجام دهد با مسئولیت خودش است و باید پاسخگو باشند و هر اتفاقی رخ دهد مسئولیت آن بر عهده کسانی است که با وجود تذکرات، تصمیم‌گیری کرده‌اند. وزیر نیرو اعلام آمادگی کرد در کمیته‌ای به کارشناسان پاسخگو باشند.
نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس یازدهم با بیان اینکه نباید هیچ اقدام غیرقابل بازگشتی انجام شود گفت: «ما به گزارش‌هایی رسیدیم که خطر و آسیب‌های آبگیری این سد بیش از منافع آن است که باید مقداری تامل و پس از جمع‌بندی اقدام کنیم.» به گفته او در مورد این پروژه «عدم‌النفع‌هایی» مطرح است که متوجه میادین نفتی بوده و اشکالاتی به طرح توجیهی سد هم وارد است و در نهایت ابراز امیدواری کرده که وزارت نیرو دقت لازم را در اقدامات قانونی داشته باشد و هر اقدامی در صورتی انجام شود که نگرانی‌ها رفع شده باشد.

|پیام ما| قرار بود زمستان باشد اما موج گرما چندین بخش از اروپا را فراگرفت و زمستان سخت را به فصلی بهاری بدل کرد. هلند، لهستان، دانمارک و چک گرم‌ترین ژانویه خود را ثبت کرده‌اند. شمار کشورهایی که این تجربه را داشته‌اند دست‌کم به هفت مورد می‌رسد. کمبود بارش برف حتی در ارتفاعات آلپ هم مشهود است. کارشناسان هواشناسی می‌گویند که کشورهای سراسر اروپا در ماه ژانویه شاهد رکوردشکنی دما بوده‌اند و اقلیم‌شناسان این موج گرما را یک «رویداد آب‌ و هوایی شدید» می‌نامند که در تاریخ اروپا نظیر ندارد.

زمستانی ملایم و باورنکردنی در اروپا سپری می‌شود. انتظار می‌رفت که هوا سرد، خیابان‌ها پوشیده از برف و قله‌ها یخ‌زده باشند. اما در عوض، هوا در حال گرم شدن است. بخش‌هایی از اروپا موج گرمای زمستانی بی‌سابقه‌ای را تجربه کرده‌اند. این واقعیت سال 2023 است. همزمان با تعطیلات آخر هفته سال نو، دمای هوا افزایش یافت. بر اساس گزارش واشنگتن‌پست، حداقل هفت کشور گرم‌ترین ژانویه را تجربه کردند و هزاران رکورد دمایی شکسته شد.
دمای هوا از فرانسه تا غرب اروپا حداقل 10 تا 20 درجه سانتی‌گراد بالاتر از حد نرمال بود. بر اساس این گزارش، دمای هوا در جمهوری چک ۱۹.۶، در لهستان ۱۹ و در هلند ۱۶.۹ درجه سانتی‌گراد بوده است. بلاروس (16.4 درجه سانتی‌گراد)، لیتوانی (14.6 سانتی‌گراد)، دانمارک (12.6 درجه سانتی‌گراد) و لتونی (11.1 درجه سانتی‌گراد) شاهد آب و هوای بهاری بودند.
دامنه‌های برفی کوه‌های آلپ هم ناپدید شده است؛ بلندترین رشته کوه اروپا که در سراسر فرانسه، سوئیس، ایتالیا، لیختن‌اشتاین، اتریش، آلمان و اسلوونی کشیده شده. در برخی از پیست‌های اسکی شناخته‌شده فرانسه، اتریش و سوییس چمن روییده و با آب شدن برف‌ها، زمین خاکی دیده می‌شود. به همین دلیل فصل اسکی کوتاه‌تر شده و این وضعیت بر جوامع کوهستانی که برای امرار معاش به ورزش‌های زمستانی وابسته‌اند، تأثیر می‌گذارد. فرانسه شاهد افزایش دمای 24.8 درجه سانتی‌گراد در وردون بود. مردم این کشور گرم‌ترین شب سال نو زندگی‌شان را دیدند. طبق گزارش بی‌بی‌سی، در سوئیس دمای هوا به 20 درجه سانتی‌گراد رسید و بسیاری از پیست‌های اسکی شاهد کمبود برف بودند. در اسپانیا، دمای هوا در بیلبائو معادل میانگین ماه جولای بود. رکوردها در آلمان و اوکراین هم شکسته شد.

الکس بورکیل، کارشناس ارشد اداره هواشناسی: در سراسر یک منطقه عظیم گرمای شدید جریان داشته که صادقانه بگویم، تا به حال نشنیده بودیم که چنین چیزی رخ داده باشد. یک توده هوای گرم در سواحل غربی آفریقا تولید شده و سراسر اروپا را در نوردیده است. این وضعیت گسترده بوده. به‌طوری که دانمارک، جمهوری چک و تقریبا کل آلمان شاهد دمای بیش از حد در ژانویه بوده‌اند

رکوردی برای تاریخ اروپا
ماکسیمیلیانو هررا، اقلیم‌شناس، که رویدادهای شدید آب‌ و هوایی را مطالعه می‌کند، داده‌هایی را از سراسر اروپا جمع‌آوری کرده است. یافته‌های او نشان می‌دهد که مردم کشورهای لهستان، دانمارک، هلند، لتونی، لیتوانی، بلاروس و جمهوری چک در حال تجربه دمایی بی‌سابقه‌اند. در کوربیلو، لهستان، دماسنج‌ها دمای 19 درجه سانتی‌گراد را ثبت کرده‌اند که یک درجه بالاتر از دمای ماه می است و البته 18 درجه بیشتر از میانگین سالانه یک درجه سانتی‌گراد در ژانویه. در آلمان، بین 31 دسامبر تا دوم ژانویه، در ایستگاه‌های اندازه‌گیری کوچک، تقریبا 950 رکورد محلی در سراسر کشور شکسته شد. در جنوب فرانسه و شمال اسپانیا هم دمای هوا به 25 درجه سانتی‌گراد رسید.
هررا به گاردین گفته است: «این افزایش دما شدیدترین رویداد آب و هوایی در تاریخ اروپاست. موج گرمای شدید ژوئیه 2022 بریتانیا را در نظر بگیرید و این سیگما (قدرت) را در یک منطقه بسیار بزرگ که حدود 15 کشور را در بر می‌گیرد، گسترش دهید.» به گفته او این اولین بار است که پدیده‌‌ای در اروپا را می‌توان با رویدادهای شدید آمریکای شمالی در سال جاری مقایسه کرد.
چرا اروپا چنین دمایی را تجربه می‌کند؟
دانشمندان برای درک دلیل دمای غیرفصلی همچنان در تلاش هستند. الکس بورکیل، کارشناس ارشد در اداره هواشناسی، به گاردین می‌گوید: «در سراسر یک منطقه عظیم گرمای شدید جریان داشته که صادقانه بگویم، تا به حال نشنیده بودیم که چنین چیزی رخ داده باشد.» او توضیح می‌دهد که یک توده هوای گرم در سواحل غربی آفریقا تولید شده و سراسر اروپا را در نوردیده است. «این وضعیت گسترده بوده. به‌طوری که دانمارک، جمهوری چک و تقریبا کل آلمان شاهد دمای بیش از حد در ژانویه بوده‌اند.» آنچه دانشمندان اقلیمی درباره آن مطمئن هستند، این است که این امواج غیرعادی به دلیل گرمایش جهانی رایج شده‌ و شدت یافته‌اند. به گفته بعضی کارشناسان اقلیمی، آب و هوای ژانویه نتیجه گرم شدن کره زمین است. در همین حال هشدارهایی مبنی بر اینکه زمستان‌های گرم‌تر و مرطوب‌تری ایجاد می‌کند وجود دارد.
از سوی دیگر واشنگتن‌پست نوشته که اروپا «گنبد حرارتی شدید زمستانی» را تجربه می‌کند. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که فشار بالا موجب حبس شدن هوای گرم بر فراز منطقه‌ای شده و مانع ورود دیگر سیستم‌های آب‌ و هوایی به آن منطقه می‌شود و در نهایت به گرمایی سوزان می‌انجامد. گنبد حرارتی زمانی اتفاق می‌افتد که اتمسفر هوای گرم را در ناحیه‌ای مانند یک درپوش یا کلاهک به دام می‌اندازد. ایندیان اکسپرس گزارش می‌دهد که این دمای گرم هر چه مدت بیشتری در دام بماند، خورشید بیشتر برای گرم‌کردن هوا کار می‌کند و هر روز که می‌گذرد، دما بالاتر می‌رود.
الگوی آب و هوایی راکد، همچنین معمولاً به وزش بادهای ضعیف و افزایش رطوبت منجر می‌شود. گنبدهای حرارتی معمولا برای چندین روز در یک مکان باقی می‌مانند، اما ممکن است ماندنشان طولانی‌تر هم بشود. آنها همچنین می‌توانند حرکت کنند و برای یک یا دو هفته بر نواحی هم‌جوار تاثیر بگذارند. این شرایط دمایی که از روزها تا هفته‌ها به درازا می‌کشد، می‌تواند به ضرر محصولات کشاورزی باشد و حیات وحش را هم درگیر کند.
در مقاله‌ای که مجمع جهانی اقتصاد منتشر کرده آمده است: «وضعیت گنبدهای حرارتی به رفتار جریان جت (رودباد) هم گره می‌خورد؛ رودباد بادهای بسیار تند بالای جو است که عموما از غرب به شرق می‌وزد. به‌طور معمول، جریان جت یک الگوی موج‌مانند دارد که به سمت شمال و سپس جنوب می‌رود و دوباره به شمال برمی‌گردد. وقتی این پیچ و خم در جریان جت بزرگتر می‌شود، کندتر حرکت می‌کند و می‌تواند ساکن شود. آن وقت است که گنبد حرارتی رخ می‌دهد.»
ایالات متحده بین ژوئن و ژوئیه 2021 یک رویداد گنبد حرارتی را تجربه کرد، زمانی که واشنگتن با 49 درجه سانتی‌گراد رکورد دمایی را ثبت کرد. دمای هوا در بریتیش کلمبیا، در همسایگی کانادا به 44.9 درجه سانتی‌گراد رسید. این موج گرما به صدها مرگ انجامید که حداقل 486 مورد آن در کانادا گزارش شد.
اوایل سپتامبر 2022 هم یک گنبد گرمایی طولانی‌مدت بر فراز غرب ایالات متحده مستقر شد و گرمای سوزانی را به همراه آورد. در این موج بدترین ضربه به کالیفرنیا، بخش‌هایی از آریزونای غربی و جنوب نوادا وارد شد به‌طوری که گرمای شدید به آتش‌سوزی‌های بزرگ جنگلی انجامید و شبکه برق را تحت فشار قرار داد.
این مطالعه برهمکنش بین عواملی از جمله تغییر اقلیم، الگوهای آب و هوای جوی و خاک‌های خشک در شمال غربی اقیانوس آرام را به عنوان عواملی ذکر کرد که باعث شد موج گرما به سطوح شدید برسد. با این همه اروپا حتی بدون گنبد گرمایی هم گرمتر می‌شود. بریتانیا، ایرلند، فرانسه و اسپانیا به‌تازگی 2022 را گرم‌ترین سال تاریخ خود اعلام کرده‌اند و مطالعه‌ای که سال گذشته در نشریه Nature Climate Change منتشر شد، می‌گوید گنبد حرارتی 2021 به‌دلیل تغییر اقلیم تقویت شد و اگر دمای جهانی به کمتر از 2 درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین پیش از صنعتی شدن نرسد، می‌تواند هر 10 سال یک بار تکرار شود.

رهبر انقلاب اسلامی در دیدار صدها تن از زنان فرهیخته و فعال کشور تاکید کردند: کسانی که حجاب ضعیف دارند هم دختران خود ما هستند؛ نباید آنها را متهم کرد. به گزارش ایسنا، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح دیروز چهارشنبه در دیدار صدها تن از زنان فرهیخته و فعال در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و علمی، با تبیین نگاه مترقی و عادلانه اسلام به «زن» در عرصه‌های «جنسیتی و انسانی – حقوقی و تکالیف – مسئولیت‌پذیری فردی و خانوادگی و نقش و تکالیف اجتماعی» ضربات غرب متجدد به زن را اساسی و خائنانه خواندند و تأکید کردند: زن در نقش همسر، مظهر عشق و آرامش‌بخشی و در نقش مادر، مانند حق حیات است البته باید توجه کرد که خانه‌داری به معنای خانه‌نشینی نیست بلکه به معنای اصالت دادن به خانه، در عین فعالیت در عرصه‌های مختلف جامعه است.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار با صدها تن از زنان فعال حوزه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و علمی گفتند: پیشنهاد استفاده از زنان فرهیخته، دانشمند، فرزانه و مجرّب در رده‌های گوناگون تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری کشور، موضوع مهمی است که ذهن من را نیز مدت‌ها است مشغول کرده و ان‌شاءالله برای آن راه‌حلی خواهیم یافت.
رهبر انقلاب اسلامی قبل از تبیین نگاه اسلام به زن در عرصه‌های مختلف تأکید کردند: موضع جمهوری اسلامی در قبال مدعیان ریاکار غربی در مقوله زن، مطالبه‌گری و هجوم است زیرا غرب متجدد و فرهنگ منحط غربی در این زمینه واقعاً مقصر است و در حق حیثیت و کرامت زن، جنایت کرده است که امیدواریم دیدگاه‌های اسلام با تبیین و تکرار مناسب از زبان و قلم نخبگان و فرهنگیان زن، حتی در افکار عمومی غرب اثر بگذارد.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با استناد به آیات قرآن مجید، تساوی زن و مرد در نگاه انسانی و جنسیتی را جزو مسلمات اسلام برشمردند و گفتند: در ارزش‌گذاری اسلامی و انسانی، ‌هیچ تفاوتی میان جنس زن و مرد نیست.
ایشان حقوق و تکالیف زن و مرد در اسلام را متفاوت اما متعادل خواندند و افزودند: تفاوت‌هایی در طبیعت زنانه و مردانه وجود دارد که در مسئولیت‌پذیری فردی در خانه و اجتماع اثرگذار است و طبعاً زن یا مرد نباید برخلاف این طبیعت رفتار کند.
رهبر انقلاب تکالیف زن و مرد در جامعه و مسائل اجتماعی را «وظایفی یکسان اما در نقش‌ها و شکل‌های متفاوت» برشمردند و افزودند: به عنوان مثال در دفاع مقدس، زنان و مردان هر دو، البته در نقش‌های متفاوت مکلف به دفاع بودند که زنان اگر نه بهتر از مردان، حداقل مثل آنان به این وظیفه دشوار عمل کردند.
رهبر انقلاب در نوعی جمع‌بندی گفتند: برخلاف نظام عمیقاً مردسالار سرمایه‌داری غربی، در اسلام هم زن و هم مرد در مسائلی، برجسته و برخوردار از امتیازات قانونی، فکری، نظری و عملی هستند اما غربی‌ها به دروغ، مردسالاری ذاتی خود را به اسلام نسبت می‌دهند.

رهبر انقلاب: گاهی مردان با تکیه به توان جسمی خود به زنان ظلم می‌کنند که در این موارد برای حفظ خانواده قوانین مربوط به خانواده باید آنچنان محکم و قوی و حامی طرف مظلوم باشد که مرد قادر به ظلم کردن به زن نباشد، البته مواردی نیز وجود دارد که زن ظلم می‌کند که اندک و محدود است

ایشان با اشاره به مبنای اصلی نظام سرمایه داری یعنی برتری سرمایه بر انسان گفتند: در این دیدگاه هر کسی بتواند بیشتر ثروت‌اندوزی کند، ارزش ماهوی بیشتری دارد و طبعاً با توجه به خصوصیات مردان در سرمایه اندوزی، نظام سرمایه داری، نظامی مردسالارانه می‌شود.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای «عرصه کار» و «نگاه لذت‌جویانه به زن» را دو سوءاستفاده اساسی غرب از زن دانستند و گفتند: هدف اصلی مطرح شدن مسئله آزادی زنان در غرب، کشاندن آنها از خانه به کارخانه بود تا از زنان به عنوان نیروی کار ارزان استفاده شود.
ایشان جنجال آزادی بردگان سیاهپوست در جنگ‌های خونین داخلی امریکا در قرن ۱۹ را نمونه دیگری از تقلب و سوءاستفاده نظام سرمایه‌ای از مضامین ارزشمند دانستند و افزودند: در آن ماجرا نیز سرمایه‌داران شمال امریکا، سیاه پوستان مزارع جنوب را به اسم آزادی به شمال کشیدند و با دستمزدهای کم آنان را به کار گرفتند.
رهبر انقلاب نگاه لذت‌جویانه را دیگر ضربه اساسی غرب به زن خواندند و گفتند: در این ماجرای واقعاً غم‌انگیز، نظام سرمایه‌داری با استفاده از انواع روش‌ها، زن را قانع می‌کند که منفعت و ارزش او در رفتاری است که جذابیت‌های جنسی‌اش را برای مردان کوچه و خیابان، برجسته‌تر و بیشتر کند و این، بزرگترین ضربه به حیثیت و جایگاه زن است.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای تلاش زنان غربی برای الگو قرار دادن و اصالت دادن به خواسته‌های مردان را، نتیجه نگاه مردسالارانه نظام سرمایه داری دانستند و تأکید کردند: برخلاف این نگاه منحط، پروردگار در قرآن کریم زن را الگوی مردان می‌نامد و می‌فرماید زن نوح و زن لوط الگوی مردان و زنان کافرند و زن فرعون و حضرت مریم الگوی همه زنان و مردان مؤمن.
ایشان با اشاره به آمار و واقعیاتی که حتی مراکز رسمی کشورهای غربی اعلام می کنند، ادعای غرب درباره دفاع از حقوق زنان را، نهایت وقاحت نامیدند و گفتند: آزادی ادعایی نظام سرمایه‌داری عین «اسارت و اهانت» به زن است و انسان شرم می‌کند از برخی ماجراها در غرب حتی نام ببرد.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با اشتباه خواندن نگاهی که آزادی ارتباط زن و مرد در غرب را موجب سیر شدن چشم و دل مردان و کاهش مشکلات زنان می‌داند، افزودند: همین ارتباطات آزاد، باعث صد برابر شدن حرص و هوس مردان غربی شده است به‌گونه‌ای که خودشان هم می‌گویند تعرض به زنان و دختران علاوه بر خیابان و محیط کار و محیط درس، به تشکیلات منظم و آهنین ارتش هم کشیده و روزافزون شده است.
رهبر انقلاب گفتند: تجارت و برده‌داری جنسی، شکسته شدن همه حد و مرزهای اخلاقی و عرفی و قانونی کردن مسائلی مانند همجنس‌بازی که در همه ادیان الهی حرام است و افتضاحات دیگر، نتایج نگاه و فرهنگ غرب به زن است بنابراین اجتناب شدید از نگاه غربی در مقوله زن، از واجبات عملی است.
رهبر انقلاب با ابراز خرسندی از حضور متکثر زنان دانشمند، فرزانه و مؤمن در کشور، تبیین و افشای نگاه فاجعه‌آمیز غرب به مسئله جنسیت و زن را کاری ضروری خواندند و گفتند: با استفاده از ارتباطات مجازی، نگاه اسلام به مسئله زن و مرد را در قالب گزاره‌های کوتاه و گویا و ابتکارهایی مانند هشتگ‌سازی‌، تنظیم و به تشنگان این حقایق بخصوص در کشورهای اسلامی عرضه کنید.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنانشان، مسئله خانواده و نقش زن در آن را مورد توجه قرار دادند و گفتند: تشکیل خانواده بر اساس یک قانون عام در آفرینش یعنی قانون زوجیت است، این نگاه در نقطه مقابل تضاد هگلی و مارکسیستی است که می‌گوید حرکت ناشی از تضاد است چراکه در منطق اسلام، حرکت از جمله ادامه نسل برخاسته از زوجیت و همراهی است که این نظریه نیاز به کار جدی و اساسی دارد.
ایشان علت تعیین ضابطه و قانون برای زوجیت و تشکیل خانواده در اسلام و سایر ادیان الهی را جلوگیری از اغتشاش و بی‌قاعدگی دانستند و افزودند: رعایت این ضوابط موجب سلامت خانواده و جامعه می‌شود چراکه خانواده سلول تشکیل جامعه است.
رهبر انقلاب در تبیین نقش زن در خانواده، زن را به گلی و عطر خوشبو و هوای تنفس در فضای خانه تشبیه کردند و گفتند: چنانچه زن در خانه داوطلبانه مایل به انجام کار باشد، اشکالی ندارد اما به تصریح روایات، زن در خانه همچون یک کارگر نیست که دیگران بتوانند او را به انجام کار وادار کنند.
ایشان دو نقش اصلی زن در خانه را نقش مادری و نقش همسری برشمردند و افزودند: زن در نقش همسری مظهر عشق و آرامش برای مرد است که نمونه‌هایی از درخشش این نقش در کتاب‌های شرح حال همسران شهدا برجسته است.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در برشمردن خصوصیات نقش مادریِ زن، گفتند: در نقش مادری، زن صاحب حق حیات است چراکه فرزندان خود را متولد می‌کند و با عشقی بی‌بدیل آنها را پرورش می‌دهد، ضمن اینکه مادران بیش از همه عامل انتقال عناصر هویت ملی و افشاننده بذرهای ایمان و اخلاق در فرزندان هستند.
رهبر انقلاب، مهمترین و اصلی‌ترین وظیفه زن را دو نقش مادری و همسری، یعنی نقش خانه‌داری خواندند اما تأکید کردند: البته خانه‌داری به معنی خانه‌نشینی و پرهیز از تدریس، مجاهدت و فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی نیست بلکه یعنی زن هر کار دیگری که ذیل اصالت خانه‌داری امکان و به آن علاقه داشت، بتواند انجام دهد.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر اینکه خانواده بدون حضور و احساس تکلیف زن قابل اداره شدن نیست و برخی گره‌ها جز با سرانگشت ظریف زن باز نمی‌شود، افزودند: همچنانکه هیچ زنی در تقدم حفظ جان فرزندش با فلان کار اداری، تردید ندارد در اهمیت تربیت اخلاقی و ایمانی فرزند نیز تردیدی نیست و چنانچه زن ناگزیر از انتخاب یکی از دو عرصه باشد، خانواده مهمتر است. ایشان البته برخی کارهای اجتماعی را فریضه‌هایی برتر از هر کار دیگری دانستند و گفتند: گاهی اهمیت یک فریضه حتی از حفظ جان فرزند، همسر و پدر و مادر هم بالاتر است.
رهبر انقلاب وضعیت خانواده در غرب را متلاشی خواندند و افزودند: این خطر، صدای اعتراض متفکران خیرخواه و مصلح غربی را نیز بلند کرده است اما سرازیری فروپاشی تدریجی خانواده در غرب به قدری تند است که امکان توقف یا اصلاح آن وجود ندارد.
رهبر انقلاب در بخش دیگری از سخنانشان به مسئله حجاب پرداختند و گفتند: حجاب بی‌تردید یک ضرورت شرعی و خدشه‌ناپذیر است اما این ضرورت خدشه‌ناپذیر نباید موجب شود کسانی که به صورت کامل حجاب را رعایت نمی‌کنند به بی‌دینی یا ضدانقلابی متهم شوند.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای افزودند: چند سال قبل در یکی از سفرهای استانی و در جمع علمای آن منطقه گفتم که چرا خانمی را که قدری موهایش بیرون و به تعبیر رایج بدحجاب و در واقع، ضعیف‌الحجاب است، متهم می‌کنید در حالی که در استقبال مردمی شماری از خانم ها چنین حجابی داشتند. اینها زنان و دختران خودمان هستند که در مراسم دینی و انقلابی هم شرکت می‌کنند.
ایشان با یادآوری تجلیل‌های سابق خود از حضور زنانی با ظواهر مختلف در مراسم‌های مناجات و راز و نیاز با پروردگار در شب‌های قدر، خاطرنشان کردند: من به آن اشک‌ها حسرت می‌خوردم و می‌گویم ای کاش می‌توانستم مانند آن دختر و زن جوان اشک بریزم.
رهبر انقلاب اسلامی افزودند: ضعف حجاب، کار درستی نیست اما موجب نمی‌شود آن فرد را از دایره دین و انقلاب خارج بدانیم همه ما هم نقص‌هایی داریم که باید تا حد امکان آنها را برطرف کنیم.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای خدمات جمهوری اسلامی به زنان را مقوله‌ای مهم و فراموش‌نشدنی دانستند و خاطرنشان کردند: پیش از انقلاب، زنان فرزانه، دانشمند و اهل تحقیق انگشت‌شمار بودند اما انقلاب موجب رویش انبوه زنان فرهیخته شد به نحوی که دانشجویان دختر از پسر در برخی سال‌ها پیشی گرفته و تعداد بسیار زیادی از زنان در شاخه‌های مختلف علم و فناوری مشغول کار هستند.
ایشان درخشش دختران ایران در میادین جهانی ورزش را عرصه دیگری از پیشرفت‌های پس از انقلاب زنان برشمردند و افزودند: بهترین تبلیغ برای حجاب این است که دختر ورزشکار ما قهرمان می‌شود و پرچم کشورش را در مقابل دوربین‌های بین‌المللی بالا می‌برد آن هم در حالی که با حجاب بر روی سکوی قهرمانی ایستاده است.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به تلاش‌های فراوان در قضایای اخیر علیه حجاب، خاطرنشان کردند: چه کسی در مقابل این تلاش‌ها و فراخوان‌ها ایستادگی کرد؟ خود زن‌ها بودند که ایستادند، آن‌هم در حالی که بدخواهان امیدشان به همین زن‌های اصطلاحاً بدحجاب بود تا کشف حجاب کنند اما زنان این کار را نکردند و در دهان تبلیغ‌کننده‌ها و فرستندگان فراخوان زدند.
ایشان در بیان آخرین نکته با ابراز تأسف از ظلم به زنان در بعضی از خانواده‌ها گفتند: گاهی مردان با تکیه به توان جسمی خود به زنان ظلم می‌کنند که در این موارد برای حفظ خانواده قوانین مربوط به خانواده باید آنچنان محکم و قوی و حامی طرف مظلوم باشد که مرد قادر به ظلم کردن به زن نباشد، البته مواردی نیز وجود دارد که زن ظلم می‌کند که اندک و محدود است.
پیش از سخنان رهبر انقلاب اسلامی، ۷ تن از زنان حاضر در این دیدار، عاطفه خادمی؛ پژوهشگر و عضو شورای فرهنگی و اجتماعی کشور، پریچهر جنتی؛ نویسنده و خانه‌دار، مریم نقاشان؛ حقوقدان فعال در محاکم قضایی آلمان، مهدیه‌سادات محور؛ برنده جوایز ملی و بین‌المللی سینمای مستند، شهرزاد زاده‌مدرس؛ استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، نگین فراهانی؛ کنشگر حوزه دختران نوجوان، سارا طالبی دکتری علوم ارتباطات و طلبه سطح چهار حوزه علمیه به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند.
لزوم توسعه زیست‌بوم‌های تخصصی زنان، حفظ و ترویج الگوهای مناسب شهری برای توسعه فرهنگ صحیح، توسعه تعاونی‌های زنانه، اصلاح نگاه به فرهنگ خانه‌داری در دستگاه‌های مختلف به‌ویژه نظام آموزشی کشور، ارائه تصویر روشن از زن ایرانی به غرب، لزوم بکارگیری مطلوب زنان موفق در سطوح مدیریتی کشور، ضرورت حضور زنان فرهیخته در شوراهای عالی و نهادهای مرجع تصمیم‌ساز، ضرورت تبیین مزیت نسبی زن تراز جمهوری اسلامی، اصلاح بازنمایی زنان در تولیدات رسانه‌ای، ضرورت اصلاح مشوق‌های سیاست افزایش جمعیت متناسب با نیازهای واقعی مادران، توسعه امکانات مورد نیاز مادران از جمله اتاق‌های کودک در دانشگاه‌ها و مراکز عمومی، لزوم تأسیس قرارگاه رسانه‌ای زنان، لزوم احیا و تجهیز بیمارستان‌های تخصصی زنان و حمایت از کادر درمان مختص بانوان، ضرورت ساخت و ترویج الگوهای تراز دخترانه برای نسل نوجوان، زمینه‌سازی حاکمیتی برای فعالیت مجتهدان زن حوزه‌های علمیه و ضرورت توسعه امر تبلیغ در حوزه‌های علمیه بانوان، از جمله نکات مطرح شده در سخنان میهمانان این دیدار بود.