| پیام ما | نبض نفس کشیدن به اندازه نبض جریان اینترنت شده است با این تفاوت که ادامه این وضعیت هوا معلوم نیست جان چند ایرانی را بگیرد؟ «آلودگی هوا» مولفه‌ای برای ارزیابی میزان انباشت در حل نکردن یک مسئله از مسائل مدیریت شهری است. موضوعی که شهردار کنونی تهران سکوتی عمیق در قبال آن پیش گرفته است. حالا پس از اجرای طرح زوج و فرد از در خانه‌ها نوبت به غیرحضوری شدن دانشگاه‌ها و دورکاری ادارات در روزهای آینده رسیده است؛ مسکّن‌هایی که برای درمان این درد تکراری شده‌اند. وارونگی هوا در روزهای سرد پاییز و زمستان موضوعی ناشناخته نیست اما هیچ شهردار دولتمردی نتوانسته برای این موضوع نسخه‌ای موثر بپیچد. شاید «پیروز حناچی» تنها شهرداری بود که تلاش کرد با اجرای منظم سه‌شنبه‌های بدون خودرو هر سه‌شنبه با دوچرخه به محل کارش برود تا بتواند تغییر ایجاد کند. اما شهردار کنونی تهران نسبت به «آلودگی هوا» بی‌تفاوت بوده است.

پس از بارندگی ابتدای دی ماه موجی از آلودگی تهران را فرا گرفت و هنوز دست از گلوی پایتخت برنداشته است. در این ۱۰ روز شهردار تهران درباره پایداری آلودگی هوا کوچکترین اظهارنظری نکرده است. توجه رسانه‌ها وقتی به این موضوع جلب شد که در اوج آلودگی هوا، علیرضا زاکانی از مردم خواست تا دلار نخرند. اگر نام «علیرضا زاکانی» را در خبرگزاری‌های مختلف جستجو کنید خواهید دید که او در ۱۰ روز ابتدای زمستان همزمان با پایداری آلودگی هوا به تنها موضوعی که نپرداخته همین مسئله بوده است.
او در آستانه سالروز شهادت سردار سلیمانی درباره او به اظهارنظر پرداخت. همچنین پیشتر از آن در همایشی مربوط به هفته بصیرت گفته بود ریشه عسرت در بی‌توجهی به منزلت مردم، نخبگان و قانون است. همزمان با فرارسیدن سال نو میلادی و روزهای کریسمس نیز با خانواده نخستین شهید مسیحی دیدار کرد. شهردار تهران ۱۰ دی اظهارنظری همسو با وظایفش در شهرداری داشت اما اشاره‌ای به آلودگی هوا نکرد. او درباره توسعه تقاطع‌های غیرهمسطح گفت: این کار باعث کاهش ۶۰۰ هزار لیتری مصرف روزانه بنزین می‌شود.

آمارهای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان می‌دهد که از مجموع 90 روز پاییز 1401، پایتخت‌نشینان فقط 50 روز هوای قابل قبول داشتند و هوای تهران 31 روز در وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس، 8 روز در شرایط ناسالم برای همه گروه‌ها و یک روز در وضعیت بسیار ناسالم قرار داشت

در چنین شرایطی عمده عملکرد مدیران و برنامه‌ریزان ارشد کشور و مدیریت شهری استفاده از مسکن‌های تکراری تعطیلی در پایتخت است. کاری که صرفا از حضور مردم در شهر می‌کاهد ولی موجب بهبود وضعیت آلودگی نمی‌شود.
نسخه تکراری برای درمان آلودگی هوا
ادارات تهران دورکاری را تجربه می‌کنند و دانشگاه‌ها و مدارس نیز غیرحضوری شده‌اند تا شاید آلودگی هوا تغییری کند. براساس گزارشی که ایسنا منتشر کرده است دانشگاه‌ها و مدارس در تمامی مقاطع برای فردا و پس فردا به جز دو شهرستان فیروزکوه و دماوند غیر‌حضوری شدند، همچنین کارمندان حساس نیز می‌توانند از ظرفیت دورکاری بهره بگیرند.
کمیته اضطرار آلودگی هوای تهران به ریاست عابد ملکی معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری تهران دیروز تشکیل شد تا با توجه به تشدید آلودگی هوا در تهران و شهرستانهای استان تهران برای روزهای آینده تمهیدات لازم اتخاذ شود.
کمیته اضطرار آلودگی هوای تهران در حالی بار دیگر تشکیل جلسه داده است که بر اساس اعلام شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، میانگین کیفیت هوای تهران هم اکنون با میانگین ۱۶۵ و در شرایط ناسالم است همچنین ۲۸ ایستگاه در شرایط آلوده قرار دارند که از این تعداد شرایط ۲۶ ایستگاه به رنگ قرمز و دو ایستگاه به رنگ بنفش درآمده است.
عابد ملکی در گفت‌وگو با ایسنا، در تشریح مصوبات کمیته اضطرار آلودگی هوای تهران گفت: با توجه به پایداری شرایط جوی و تشدید آلودگی هوا جلسه کمیته اضطرار آلودگی هوای تهران با حضور اعضای تشکیل شد و مقرر شد فردا و پس فردا سه شنبه و چهارشنبه ۱۳ و ۱۴ دی‌ماه تمامی دانشگاه‌ها و مدارس استان تهران در تمامی مقاطع به جز شهرستان‌های فیروزکوه و دماوند کلاس‌های آموزشی به صورت غیر‌حضوری و مجازی دایر شود. همچنین تمامی مهدکودک‌های استان تهران به جز دو شهرستان فیروزکوه و دماوند تعطیل خواهد بود.

اداره کل هواشناسی استان تهران مدیریت جدی و موثر جهت کاهش منابع آلاینده ثابت و متحرک از جمله اتخاذ تدابیر لازم برای کاهش تردد خودروها و فعالیت واحدهای صنعتی عدم تردد غیر‌ضروری برای تمام گروه‌ها، اجتناب از فعالیت فیزیکی و ورزشی در فضای باز و آماده باش مراکز بهداشتی و درمانی را توصیه می‌کند

او همچنین توضیح داد‌: برای دو روز آینده نیز اجرای طرح زوج و فرد از درب منزل همانند روزهای گذشته اجرایی خواهد شد و فروش روزانه طرح ترافیک توسط شهرداری تهران متوقف و فروش طرح ممنوع است.
ملکی در بخش دیگری از اقدامات انجام شده برای کاهش آلودگی هوا گفت: همچنین فعالیت کارخانه‌های تولید شن و ماسه و آسفالت نیز برای دو روز آینده متوقف است.
او از همه شهروندان درخواست کرد از ترددهای غیرضروری خودداری کرده و در صورت لزوم حتما از ماسک N۹۵ استفاده کنند. همچنین دورکاری ادارات استان تهران برای گروه‌های حساس و پرخطر شامل زنان باردار، مادران دارای کودک دبستانی و زیر شش سال، بیماران قلبی، ریوی، تنفسی، همه کارمندان بالای ۵۰ سال و همچنین کارمندان سرطانی اجرایی خواهد شد.
هشدار قرمز سازمان هواشناسی
در همین حال سازمان هواشناسی کشور نسبت به پایداری و کاهش کیفیت هوا در تهران و کرج هشدار قرمزرنگ صادر کرد.
سازمان هواشناسی کشور با صدور هشدار قرمزرنگ از تداوم پایداری و سکون هوا و کاهش کیفیت هوا از سه‌شنبه (۱۳ دی‌ماه) تا پیش از ظهر چهارشنبه (۱۴ دی‌ماه) در تهران و کرج خبر داد.
بر اثر این مخاطره احتمال افزایش شاخص‌های آلودگی هوا، افزایش غلظت آلاینده‌ها، کاهش کیفیت وضع هوا در حد بسیار ناسالم برای تمام گروه‌ها و در صورت مهار منابع آلاینده ثابت و متحرک کاهش تا حد ناسالم وجود دارد.
سازمان هواشناسی برای کاستن از آسیب‌های چنین وضعیتی، کاهش تردد خودروها و کنترل فعالیت واحدهای صنعتی، مدیریت منابع آلاینده، تاکید بر عدم تردد غیرضروری برای تمام گروه‌ها، پرهیز از فعالیت فیزیکی و ورزشی در فضای باز، اتخاذ تدابیر مدیریتی لازم برای جلوگیری از افزایش غلظت آلاینده‌ها تا حد بسیار ناسالم را توصیه می‌کند.
به گزارش ایسنا، اداره کل هواشناسی استان تهران با صدور هشدار نارنجی‌رنگ از ادامه پایداری جو، تشدید آلودگی هوا و افزایش غلظت آلاینده‌های جوی به‌ویژه ذرات معلق کمتراز ۲.۵ از دوشنبه تا چهارشنبه (‌۱۲ تا ۱۴ دی) خبر داد.
این شرایط جوی در شهرستان‌های تهران همچون اسلامشهر، بهارستان، پاکدشت، پردیس، پیشوا، قدس، ری، شهریار، رباط‌کریم، قرچک، ملارد، ورامین و جنوب شهرستان شمیرانات مورد انتظار است.
بر اثر این مخاطره تداوم و تشدید وضعیت آلودگی هوا در حد ناسالم برای تمام گروه‌ها و در صورت عدم مهار منابع آلاینده ثابت و متحرک شاخص آلودگی در محدوده بسیار ناسالم قرار خواهد گرفت.
اداره کل هواشناسی استان تهران مدیریت جدی و موثر جهت کاهش منابع آلاینده ثابت و متحرک از جمله اتخاذ تدابیر لازم برای کاهش تردد خودروها و فعالیت واحدهای صنعتی عدم تردد غیر‌ضروری برای تمام گروه‌ها، اجتناب از فعالیت فیزیکی و ورزشی در فضای باز و آماده باش مراکز بهداشتی و درمانی را توصیه می‌کند.
هشدار قرمزرنگ بالاترین سطح هشدار است که در آن پیش‌بینی می‌شود که یک پدیده جوی خسارت‌های وسیعی به دنبال داشته باشد. از این ‌رو سازمان هواشناسی با صدور هشدار قرمز به دستگاه‌های مختلف اعلام می‌کند که وارد عمل شوند و اقداماتی را برای کاهش خسارات وقوع پدیده‌های جوی انجام دهند.
در هشدار نارنجی‌رنگ سازمان هواشناسی پیش‌بینی می‌شود که پدیده‌ای جوی اثرات منفی به دنبال داشته باشد و خسارت‌های احتمالی را سبب شود. هشدار نارنجی برای آماده‌باش دستگاه‌های مسئول برای مقابله با یک پدیده خسارت‌زا صادر می‌شود.
افزایش شدت آلاینده‌ها در پاییز ۱۴۰۱
در همین حال آمارهای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان می‌دهد که از مجموع 90 روز پاییز 1401، پایتخت‌نشینان فقط 50 روز هوای قابل قبول داشتند و هوای تهران 31 روز در وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس، 8 روز در شرایط ناسالم برای همه گروه‌ها و یک روز در وضعیت بسیارناسالم قرار داشت. البته در پاییز سال گذشته، هوای تهران 43 روز قابل قبول بود، اما 43 روز در وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس و 5 روز در شرایط ناسالم برای همه گروه ها قرار داشت و هیچ روزی در وضعیت بسیار ناسالم قرار نگرفت. این در حالی است که در پاییز 99 هوای پایتخت، 51 روز در وضعیت قابل قبول و 39 روز در شرایط ناسالم برای گروه‌های حساس قرار داشت و هیچ‌گاه در وضعیت ناسالم برای همه یا بسیارناسالم قرار نگرفت. همچنین در پاییز 98، هوای پایتخت 58 روز در شرایط قابل قبول، 29 روز در وضعیت ناسالم برای گروه های حساس و 3 روز در شرایط ناسالم برای همه گروه ها قرار داشت.
گزارش ایلنا از آمارهای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران حاکی از آن است که از مقایسه این آمارها می توان به این نتیجه رسید که با وجود اینکه تعداد روزهای قابل قبول پاییز امسال از سال گذشته بیشتر بود یا تعداد روزهای ناسالم برای همه گروه‌ها در پاییز 1398 از 1399 بیشتر بود، اما در مجموع در چهار سال گذشته، هوای تهران به صورت کلی سال به سال تعداد روزهای آلوده بیشتری را تجربه کرده و در روزهای کمتری در وضعیت قابل قبول قرار داشته است. همچنین شدت تولید آلاینده‌ها در سال های اخیر بخصوص در پاییز 1401 به شکل محسوسی نسبت به سال‌های قبل بالاتر رفته و همین مسئله باعث شده است که تعداد روزهای ناسالم برای همه گروه‌ها که از تشدید انتشار آلاینده‌ها در آسمان پایتخت حکایت دارد، سال به سال بیشتر شود.
بدون نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی اتفاقی نمی‌افتد
داریوش گل علیزاده سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه افزایش تعداد وسایل نقلیه فرسوده بر اثر کند پیش رفتن روند از رده خارج کردن این وسایل در سنوات گذشته، نقش مهمی در تشدید آلودگی هوای تهران در سال جاری داشته است، گفت: نوسازی ناوگان حمل‌ و نقل عمومی و شخصی تهران شامل اتوبوس‌ها و تاکسی‌های عمومی و خودروها و موتورسیکلت‌های شهروندان، با اسقاط وسایل نقلیه فرسوده و جایگزین کردن وسایل نقلیه کم‌مصرف، یکی از مهمترین راهکارهای کاهش آلودگی هوای پایتخت محسوب می‌شود.
به گزارش ایلنا، موضوع دیگری که آلودگی هوای پاییز امسال را تا حدودی نسبت به سال‌های قبل از آن متفاوت کرد، افزایش شاخص گازهای سمی بخصوص دی‌اکسید گوگرد در برخی روزها در آسمان تهران بود. بخصوص در فاصله بین 22 تا 25 آذر میزان انتشار این گاز مضر در آسمان پایتخت به شکل کم‌سابقه‌ای بالا رفت و گمانه‌زنی‌های مختلفی درباره علت این اتفاق شکل گرفت؛ به نحوی که برخی کارشناسان، مواردی مثل زباله‌سوزی غیرمجاز در اطراف پایتخت و کاهش کیفیت سوخت توزیعی در تهران را از جمله دلایل افزایش محسوس انتشار دی‌اکسید گوگرد در آسمان تهران در بعضی از روزهای آذرماه دانستند.
گل‌علیزاده همچنین در توصیف وضعیت آلودگی هوا گفت‌: منابع اصلی آلوده‌کننده هوا در سال جاری نسبت به سنوات گذشته تغییری نکرده اما در برخی موارد شدت آلایندگی این منابع تا حدودی افزایش یافته است. در این میان با وجود اینکه منابع ساکن خانگی و واحدهای صنعتی در آلودگی هوا نقش دارند، اما در شهر تهران، وسایل نقلیه فرسوده نقش مؤثرتری را در تشدید آلودگی هوا ایفا می‌کنند؛ بخصوص که در سال‌های اخیر به علت بی‌توجهی به لزوم اسقاط خودروها، موتورسیکلت‌ها و اتوبوس‌های فرسوده، تعداد وسایل نقلیه‌ای که به سن فرسودگی رسیده‌اند، سال به سال افزایش یافته و همین مسئله باعث شده است که امسال شدت انتشار آلاینده‌ها از وسایل نقلیه نسبت به سال‌های قبل بالاتر برود. گل علیزاده با انتقاد از کند پیش رفتن روند اسقاط وسایل نقلیه فرسوده در سال‌های اخیر گفت: در حالی که سالانه یک میلیون تا یک میلیون و 200 هزار خودروی جدید به ناوگان خودرویی کشور اضافه می‌شود، اما تعداد خودروهایی که سالانه از رده خارج می‌شوند، هیچ تناسبی با این آمار ندارد و در سال گذشته تنها 29 هزار خودرو در کشورمان اسقاط شدند. کند پیش رفتن روند از رده خارج کردن خودروهای فرسوده در چند سال گذشته باعث شده است که سال به سال نسبت خودروهای فرسوده به کل خودروهای در حال تردد در کشور افزایش یابد و با توجه به اینکه بخش زیادی از این خودروها در شهر تهران تردد می‌کنند، طبیعتا این روند بر آلودگی هوای پایتخت نیز اثر می‌گذارد.
سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست درباره تعداد خودروها نیز گفت: هم‌اکنون از 25 میلیون خودروی شماره‌گذاری‌شده در کشور، حدود 6.5 میلیون خودرو به سن فرسودگی رسیده‌اند و این یعنی نزدیک یک چهارم خودروهای موجود در کشور در سن فرسودگی قرار دارند. همچنین از 12 میلیون موتورسیکلت شماره‌گذاری ‌شده در کشور، حدود 9.5 تا 10 میلیون موتورسیکلت به سن فرسودگی رسیده‌اند و این یعنی حداقل 80 درصد موتورسیکلت‌های موجود در کشور در سن فرسودگی قرار دارند. همچنین بیش از 80 درصد اتوبوس‌های تهران و نزدیک 50 درصد تاکسی‌های پایتخت در سن فرسودگی هستند و تمام این موارد نشان می‌دهد که تردد وسایل نقلیه فرسوده یکی از مهمترین عوامل آلودگی هوای تهران است.

سرپرست مرکز توسعه صادرات و پشتیبانی صنایع آب و برق از مذاکرات آبی بین ایران و افغانستان نسبت به تامین حقابه هیرمند خبر داد.
به گزارش مهر، محمدعلی فرحناکیان درباره تعاملات افغانستان و ایران در حوزه آب و تأمین حقابه هیرمند با اشاره به مذاکرات متعدد وزیر نیروی کشورمان با همتای افغانستانی گفت: وزیر نیرو در این مذاکرات از همتای خود خواست که نسبت به روان‌سازی بیشتر آب اقدام کند و هیچ‌کدام از دولتین موافقتنامه بین‌المللی را نفی نکردند.
فرحناکیان افزود: وزیر نیرو در این سفر با مقام دوم طالبان دیدار داشت و صحبت‌های صریح و شفافی صورت گرفت و به جدیت تمام، طلب حقابه کردیم و قول مساعدت داده شد.
مشاور وزیر نیرو در امور بین‌الملل خاطرنشان کرد: میزان آبی که به سمت هیرمند بعد از این گفت‌و‌گوها روان شد افزایش داشت اگر چه زیاد هم نبود.
این مقام وزارت نیرو در مورد دیپلماسی ایران و ترکیه در حوزه آب هم گفت: ایران به طور مستقیم از کم یا زیاد شدن دجله و فرات آسیبی نمی‌بیند و مسیر سوریه و عراق را طی می‌کند اما در مسیر اروند ممکن است ما را تحت تاثیر قرار دهد.
او افزود: نزدیک به ۴۰ درصد منابع آبی ارس از ترکیه نشأت می‌گیرد و یکی از سدهای روی رودخانه ارس در داخل ترکیه در دست احداث است. فرحناکیان همچنین با اشاره به گفت‌وگوهای وزیر نیرو با همتای خود در ترکیه گفت: توافق شد که در ۵ موضوع متخصصان حوزه آب با هم گفت‌وگو کرده و بحث و تبادل نظر داشته باشند.
فرحناکیان اضافه کرد: به طور متوسط ۵۷.۵ درصد صادرات خدمات فنی مهندسی ایران در حوزه آب و برق است و تمرکز دیپلماسی دولت بر کشورهای منطقه است اما این باعث نمی‌شود که از کشورهای دیگر غافل شویم. او گفت: خصوصاً روی دو منطقه غیر همسایه می‌خواهیم تمرکز ویژه داشته باشیم که یکی آفریقا است که بازار بکری دارد و دیگری آمریکای لاتین است، از طرف برخی کشورهای این حوزه درخواست‌های ویژه‌ای داشتیم که امروز بعد از ظهر با سفیر ونزوئلا دیدار داریم و هماهنگی‌های دو جانبه انجام می‌شود.
او از جمله محورهای مذاکرات ایران و ونزوئلا در حوزه انرژی به نیروگاه‌سازی و عمدتاً تعمیرات نیروگاه‌ها و نگهداری تاسیسات و ایجاد تاسیسات در حوزه آب اشاره کرد.
فرحناکیان همچنین با اشاره به برگزاری کمیسیون‌های مشترک وزارت نیرو و کشورهای خارجی و عضویت ایران در ۶ کمیسیون همکاری‌های مشترک گفت: وزارت نیرو رکورددار برگزاری اجلاس‌های کمیسیون‌های اقتصادی مشترک در سال ۱۴۰۱ است که اولی اردیبهشت امسال در ارمنستان، خردادماه در دوحه قطر و تاجیکستان در تهران برگزار شده و اجلاس بعدی دو ماه آینده در نیکاراگوئه برگزار می‌شود.

«محفل چادرهای متحد» از انجمن‌های مدنی قدیمی و جذاب آمریکایی است که در قرن نوزدهم توسط زنان سیاه پوست که در آن زمان بَرده بودند تاسیس شده است. این انجمن تا امروز توانسته حیات خود را حفظ کند و در رهایی زنان، توانمندی و سلامت آنها نقش داشته باشد. امروز اما ساختمان قدیمی و اسرارآمیز آنها در بروکلینِ نیویورک در تهدید قرار دارد.

وقتی خبرنگار نیویورک تایمز به منطقه سوم شرقی بروکلین و ساختمان قدیمی و اسرارآمیز «محفل چادرهای متحد» می‌رود با خانم گرگوری 74 ساله روبه‌رو می‌شود که از او پذیرایی می‌کند و طبقه بالای ساختمان را که زمانی زنان برده سیاه‌پوست در آن آشپزی می‌کردند و مراسم‌های مخفیانه برگزار می‌کردند به آنها نشان می‌دهد. او 25 سال پیش در یکی از همین مراسم‌ها تصمیم می‌گیرد به انجمن بپیوندد. چادرهای متحد توسط زنان برده سیاه‌پوست تاسیس شد و توسط آنها و برای آنها اداره می‌شد. آنها به آزادی بردگان دیگر از راه‌های مختلفی کمک می‌کردند. از جمله مهم‌ترین این کارها اتصال به شبکه راه‌آهن زیرزمینی آمریکا برای فراری دادن بردگان از ایالت‌های جنوبی به شمالی و یا کانادا بود.
امروز دیگر نظام برده‌داری (حداقل به شکلی که در قرن نوزدهم وجود داشت) وجود ندارد و برده‌داری در کل قاره آمریکا لغو شده است. اما چادرهای متحد ناپدید نشدند و اتفاقا اعضای آنها و برنامه‌های جاه‌طلبانشان برای آینده بیشتر شدند. آنها دفاتر و شعبه‌های زیادی در سراسر آمریکا و به ویژه در مسیرهای سابق عبور و انتقال بردگان دارند. اما امروز از مهم‌ترین اولویت‌های آنها نجاتِ ساختمان مرکزی و تاریخی آنها در بروکلین است که ممکن است بر اثر دعواهای و قدرت‌گیری‌های آژانس‌های املاک در این شهر و مسائل مالیاتی از آنها گرفته شود. این ساختمان تاریخی از قرن 19 تعمیر نشده و نیاز به احیا و بازسازی اساسی و تخصصی دارد؛ احیای پرهزینه‌ای که مشخص نیست نهادهای دولتی ایالت نیویورک علاقه‌ای به کمک به آنها داشته باشند.
اکوسا لوین 71 ساله از اعضای فعال انجمن است معتقد که «این ساختمان سمبل و نماد یک میراث (مبارزه با برده‌داری) است. زنانی که خودشان نیز به بردگی گرفته شده بودند نجات‌دهندگان خود و دیگران شدند و به آزادی بردگان دیگری کمک کردند. آنها بدون هیچ کمکی این کار را انجام دادند. پس امروز هم در قرن 21ام ما هیچ بهانه‌ای برای ادامه ندادن میراث اجدادمان نداریم. ما باید برای فرهنگ خود ارزش قائل شویم.»
محفل چادرهای متحد که در 1848 بنیانگذاری شد، از آن زمان تاکنون تغییر کاربری زیادی داشته است اما ترویج خواهرانگی، حمایت و مراقبت از زنان سالخورده و کمک به کفن و دفن محترمانه سیاه‌پوستان مورد تبعیض و سرکوب قرار گرفته همواره از اهداف آنها بوده است. خانم گرگوری می‌گوید از اینکه مراسم‌های شبه مذهبی و عارفانه در چادرها برگزار می‌شد چندان خوشحال نبود و برای پیوستن به انجمن شک داشت، اما کنجکاوی او باعث شد به جوانترین عضو چادر تبدیل شود. او معتقد است: «آنها همه کارهای خوبی را که اجدادمان در چادرها می‌کردند تکرار می‌کردند! اما آنقدرها باز نبودند و هویت مخفی و سری انجمن برایشان مهم بود.» در واقع 20 سال بعد از پیوستن خانم گرگوری به چادر تنها یک عضو جدید پذیرفته شد. روندی که خانم گرگوری برای تغییرش تلاش زیادی کرد و توانست ماهیت چادر را بار دیگر به یک اجتماع (Community) باز برگرداند.
نسل جدید اعضای چادرها علی‌رغم علاقه فراوانی که به تاریخ سری انجمن دارند، فعالیت‌های اجتماع‌محور و حمایتی زیادی انجام می‌دهند و به قول خودشان میراث ِ انجمن در رهایی‌بخشی به زنان سیاه پوست را ادامه می‌دهند.
اعضای جوان از معاشرت با اعضای قدیمی انجمن و شنیدن قصه‌های آنها لذت می‌برند، یاد می‌گیرند و همزمان تاریخی شگفت‌انگیز را مستندسازی می‌کنند.
اریکا بادینگتن 35 ساله که جدیدترین عضو محفل است معتقد است: «وقتی وارد کاری نهادی و اجتماعی می‌شوی دیگری راه فراری نداری!» او که یک تاریخدان است می‌گوید: «من بارها در جلسات و مکان‌های مشترک با دانشمندان و دکترها بودم. اما به جرات می‌گویم هیچوقت نشده بود که در یک اتاق باشم و این‌همه دانش و تجربه (زنان) اطرافم باشد.»
بنیانگذاران محفل چادرهای متحد چادرهایی را در نزدیکی ایستگاه‌های قطار زیرزمینی آمریکا برپا می‌کردند و به فراری دادن بردگان زن به شمال آمریکا و سپس رهایی کامل در کانادا کمک می‌کردند. امروزه اگر سر و کارتان به آمریکا خورد می‌توانید در تورهای مردمی زیادی در محلات شرکت کنید که توسط نویسندگان، پژوهشگران و فعالان مدنی برگزار می‌شوند و تاریخ چادرها را برایتان توضیح می‌دهند. محفل در واقع سازمانی است که هیچگاه حمایت مالی زیاد و عجیب و غریبی نداشته و چندان هم به روش‌های نوین و آنلاین تن نداده است. اما با این وجود آنها معتقدند که برده‌داری در اشکال نوین و جدیدی ادامه دارد و اجتماعات زنان باید از هم حمایت کنند. شاید همین اجتماع بودن رمز ماندگاری آنها در همه این سال‌ها بوده است. در واقع خانه سالمندان چادرهای متحد حداقل 150 سال قدمت دارد و زنان سیاه‌پوست سالخورده نه تنها از خدمات رایگان آن استفاده کردند، بلکه خواهری را تمرین کردند و آن را به خواهران جوانشان نیز آموخته‌اند. حیاط خانه‌ای که سال‌ها در باغچه‌اش سبزیجات کاشته و میان مردم نیازمند پخش کرده، مراسم‌های مخفی و جالب گرفته، داستان‌هایی را ثبت کرده، محل استراحت زنان بیمار بوده، سال نو و کریسمس پناه شاد و امیدبخش زنان تنها بوده و … حیف نیست که چند سرمایه‌دار بانفوذ و چند دلال معاملات ملکی بخشی از تاریخ مخفی و اجتماعی زنان را بدزدند، پاک کنند و جایش چند برج گرانقیمت مسکونی بسازند؟
* بر اساس گزارشی از نیویورک تایمز

حفاظت از جنگل‌ها، یکی از چالش‌های توسعه پایدار است به این معنا که معیشت مردم روستایی به‌ ویژه ساکنان حاشیه جنگل‌ها به استفاده از زمین و بهره‌برداری از منابع طبیعی و جنگل وابسته است. بنابراین نه فقط فعالیت‌های آنها می‌تواند اثرات معناداری بر این منابع داشته باشد بلکه چالش‌ها و محدودیت‌هایی را برای خود این گروه ایجاد می‌کند. افزایش جمعیت و رشد روزافزون ساختمان‌سازی به منظور اسکان جمعیتی که به سن استقلال و تشکیل زندگی خارج از کانون خانواده می‌رسد هم مزید بر علت است. این روزها اهالی برخی روستاها در چهارمحال و بختیاری، به ویژه در شهرستان‌های لردگان و اردل و بخش‌هایی از جنگل زاگرس که سهم این مناطق کشور است نیز با این چالش روبه‌رو هستند: خانه بسازیم یا جنگل را نگه داریم؟

«زمین نداریم پس باید کجا خانه بسازیم؟» این جمله‌ای است که سید رضا موسوی‌نسب از اهالی روستای آب تلخک در نخستین لحظه‌های گفت‌وگویش با ما می‌گوید. او ادامه می‌دهد: «من 3 پسر دارم. پسرانم مانند من دامدار هستند و همین جا در روستا کار می‌کنند. باید پسرانم را کجا اسکان دهم؟ پسر بزرگم ازدواج کرده است. من اجازه ندارم برای او خانه‌ای به اندازه دلخواهم بسازم؛ چون یا زمینی که انتخاب می‌کنیم جز منابع ملی است یا اراضی کشاورزی و باغی. خب تکلیف ما چیست؟»
ابن یاری یکی دیگر از اهالی همین روستاست. او نیز می‌گوید: «دو دختر و دو پسرم ناچار شدند برای زندگی به سامان بروند. به این خاطر که در روستا جز کار ما کار دیگری برای انجام نیست و همچنین نمی‌شود خانه ساخت.»
او ادامه می‌دهد: «اگر ساختمان‌هایمان را تبدیل به آپارتمان کنیم هزار دوربین از آسمان و زمین می‌آیند و می‌گویند بافت روستایی را از بین برده‌اید. اگر آپارتمان بسازیم می‌گویند اجازه ندارید روستا را توسعه دهید چون در جنگل و منابع ملی ماست. خب تکلیف ما چیست؟ فرزندان ما باید چه کنند؟ همه باید از روستا بروند؟ از آن طرف هزار طرح تشویقی و برنامه می‌ریزند که روستاییان در روستا بمانند از این طرف اما امکان زندگی در روستا برایشان فراهم نیست. چرا ما را بلاتکلیف می‌گذارید. خب بگویید روستاهایتان را ترک کنید خیال همه راحت شود.»

ابن‌‌ یاری از اهالی روستای آب تلخک: اگر ساختمان‌هایمان را تبدیل به آپارتمان کنیم هزار دوربین از آسمان و زمین می‌آیند و می‌گویند بافت روستایی را از بین برده‌اید. اگر آپارتمان بسازیم می‌گویند اجازه ندارید روستا را توسعه دهید چون در جنگل و منابع ملی ماست. خب تکلیف ما چیست؟ فرزندان ما باید چه کنند؟ همه باید از روستا بروند؟

یا زمین گران است یا ملی
محمد عزیز از اهالی روستای ده عزیزی گندمکار وسطی است. او نیز در مورد مشکل تامین زمین در روستای خودشان و سایر روستاهای این منطقه به «پیام ما» می‌گوید: «اکثر روستاییان در چهارمحال و بختیاری برای تامین مسکن با چالش مواجه شده‌اند. قیمت زمین و مسکن در روستاها به‌صورت نجومی افزایش دارد و گاهی از قیمت زمین و مسکن در شهرها در حال پیشی گرفتن است. از طرف دیگر حتی مردم امکان بازسازی خانه‌های روستایی خود را ندارند چراکه دولت از مردم قیمت به روز زمین طلب می‌کند. بسیاری از مردم در روستاها وقتی برای گرفتن پروانه برای نوسازی منازل فرسوده روستایی خود به بنیاد مسکن انقلاب اسلامی مراجعه می‌کنند، متوجه می‌شوند که زمین آنها در اراضی ملی واقع شده است و برای دریافت پروانه باید قیمت زمین را به نرخ روز پرداخت کنند. در حالی که این افراد بیش از ۵۰ سال در این اراضی خانه ساخته و ساکن شده‌اند و توان پرداخت هزینه زمین را به نرخ روز ندارند، بنابراین از خیر بازسازی منزل فرسوده خود می‌گذرند. اگر به خانه‌های روستاهای این منطقه نگاه کنید بیشترشان دارند آپارتمان می‌شوند. البته در بسیاری مناطق، بنیاد مسکن با این هم مخالف است و می‌گوید در طرح روستا نیست. باید بافت روستا حفظ شود.»
فرماندار اردل در گفت‌وگو با «پیام‌ ما» عنوان می‌کند: «برای ساخت مسکن در روستاهایی که امکان توسعه و تامین زمین وجود دارد، مشکلی نداریم و تسهیلات مسکن با نظارت بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با پرداخت تسهیلات ساخته می‌شود. اما در روستاهایی که مشکل تامین زمین وجود دارد، اگر فرد خانه فرسوده داشته‌ باشد، می‌تواند تخریب و بازسازی را در دستور کار قرار دهد، روستاهایی که مشکل تامین زمین دارند، طرح هادی آنها در حال بازنگری است و در تلاشیم محدوده روستاها را با هماهنگی با منابع طبیعی افزایش دهیم.»
یعقوب شکوهی ادامه می‌دهد: «اگر در روستایی امکان تامین زمین برای ساخت مسکن وجود نداشته باشد، از روستای همجوار زمین تخصیص پیدا می‌کند، افرادی که در این خصوص مشکل دارند، می‌توانند به فرمانداری مراجعه کنند. از سوی دیگر افراد ۶۰ درصد زمین خود را می‌توانند به مسکونی تبدیل کنند. اگر بخواهد ساخت مازاد داشته باشند باید جریمه پرداخت کنند که این مسئله در کمیسیون ماده ۹۹ بررسی می‌شود.»

یعقوب شکوهی فرماندار اردل:
در روستاهایی که مشکل تامین زمین وجود دارد، اگر فرد خانه فرسوده داشته‌ باشد، می‌تواند تخریب و بازسازی را در دستور کار قرار دهد، روستاهایی که مشکل تامین زمین دارند، طرح هادی آنها در حال بازنگری است و در تلاشیم محدوده روستاها را با هماهنگی با منابع طبیعی افزایش دهیم

بیشتر روستاها در محدوده ملی
اما فرماندار لردگان تایید می‌کند که مختصات جغرافیایی این شهرستان محدودیت‌هایی را ایجاد کرده است. رضا بابامیر توضیح می‌دهد: «87 درصد مساحت این شهرستان شامل مرتع و جنگل است، ۲۹۷ روستا در این شهرستان وجود دارد که اکثر آنها در اراضی ملی واقع شده‌اند، بنابراین افراد مالک نبودند و وقتی برای نوسازی و بازسازی ملک خود مراجعه می‌کنند، برای اخذ سند و پروانه باید قیمت اراضی را به نرخ روز پرداخت کنند.»
او می‌گوید نرخ زاد و ولد در روستاهای این شهرستان بالاست و این موضوع ضرورت طرح پایداری برای توسعه روستاها را یادآور می‌شود. بابامیر اضافه می‌کند: «با توجه به قرارگیری روستاها در اراضی ملی و در حاشیه جنگل‌ها امکان توسعه روستاها وجود ندارد، این مسئله باعث افزایش قیمت زمین و ایجاد نارضایتی برای مشکل تامین مسکن روستاییان شده است، شاهد ساخت خانه‌های پنج طبقه در برخی روستاهای لردگان به‌دلیل کمبود زمین و افزایش قیمت آن هستیم. از سوی دیگر طبق قوانین روستاییان تنها ۶۰ درصد زمین خود را می‌توانند مسکونی کنند. حداقل زمین مورد نیاز برای ساخت مسکن در روستا ۲۰۰ متر مربع است، اگر مساحت زمین کمتر باشد، نمی‌توانند پروانه ساخت دریافت کنند، اگر مازاد بر ۶۰ درصد زمین زیربنای منزل باشد، خلاف است و باید جریمه پرداخت کنند.»
او موضوع آپارتمان‌سازی در روستاها را به عنوان یک معضل اعلام می‌کند و ادامه می‌دهد: «برای ساخت ساختمان‌های چندین طبقه در روستا محدودیت وجود دارد اما به دلیل کمبود زمین و افزایش قیمت، ساخت منازل مسکونی چند طبقه در روستاها رونق گرفته است که این مسئله برخلاف ضوابط بوده و به بافت روستایی آسیب می‌زند. من فکر می‌کنم امکانات و اختیارات دستگاه‌های اجرایی برای حل و فصل این مسئله کافی نیست و برای تغییر ضوابط و تسهیل قوانین برای ساخت مسکن در مناطق روستایی باید قانون‌گذار ورود پیدا کند.»
اختیار با بنیاد مسکن است
معاون توسعه و بازسازی مسکن روستایی در بنیاد مسکن انقلاب اسلامی چهارمحال و بختیاری اما معتقد است تا حد ممکن این موضوع حل و فصل شده است و ضوابط بسیاری از روستاها به نفع حفظ منابع ملی و اراضی جنگلی و همزمان مشکلات مردم که ناشی از محدودیت زمین بوده، رفع شده است. او ارائه مجوز چند طبقه‌سازی را به عنوان راه‌حل موضوع اعلام می‌کند و می‌گوید: «متاسفانه این یک واقعیت است که بسیاری از اراضی ملی در روستاها تصرف شده‌اند. طبق ماده ۴ قانون ساماندهی تولید مسکن، دولت منابع‌ طبیعی را مکلف کرده که اراضی ملی را به بنیاد مسکن انقلاب اسلامی واگذار کند و بنیاد مسکن نیز طبق دستورالعمل ابلاغی آن اراضی را به واجدین شرایط در روستا واگذار کند. اما این به این معنا نیست که ما بتوانیم از منابع ملی بذل و بخشش کنیم.»
مهدی مرادی در گفت‌وگو با «پیام‌ ما» توضیح می‌دهد: «بر اساس میزان سرانه جمعیت، مساحت روستا و توسعه ۱۰ ساله روستا، حد نصاب تفکیک برای ساخت مسکن در روستا تعیین می‌شود، برای مثال در یک روستا حد نصاب تفکیک زمین حداقل ۲۰۰ متر مربع تعیین می‌شود، میزان زیربنا نیز ۶۰ درصد زمین است و بیشتر از این میزان نمی‌توانند ساخت و ساز انجام دهند. در ساخت و ساز منازل روستایی باید بحث اشرافیت و سایه‌اندازی در منازل چند طبقه بر روی پلاک‌های همجوار مدنظر قرار بگیرد و حداکثر ارتفاع ساخت و ساز در روستا متناسب با ضوابط طرح هادی در هر روستا است. با توجه به اینکه در برخی روستاها به‌ ویژه روستاهای شهرستان سامان به‌علت کمبود زمین محدودیت توسعه وجود دارد، حد نصاب تفکیک و ارتفاع ساختمان متناسب با جمعیت افزایش پیدا کرده است، در برخی روستاها مجوز ساخت منازل تا پنج طبقه صادر می‌شود، اما در برخی روستاها محدودیت ارتفاع وجود دارد و بیش از دو طبقه مجوز ساخت داده نمی‌شود.»
یک کارشناس توسعه روستایی اما در گفت‌وگو با «پیام ‌ما» می‌گوید: «مسئله اصلی در این است که باید نظام توسعه روستایی به ویژه در مورد اجرای طرح‌های روستایی متحول شود.»
زبیده میری ادامه می‌دهد: «مسئله این است که طبقاتی‌سازی هم می‌تواند بلااشکال باشد به شرط اینکه مطابق با بافت روستایی باشد. یعنی بتواند مشخصات معماری سنتی آن روستا را حفظ کند. از طرف دیگر کنترل جمعیت و سیاست‌های جمعیتی بهترین گزینه است. معمولا از مهاجرت نمی‌توان به عنوان یک راه‌حل نام برد. اما اگر نتوانیم رشد جمعیت و رشد روستا را کنترل کنیم ناچار به استفاده از گزینه مهاجرت هستیم.»
او اضافه می‌کند: «بسیاری از مقررات امکان این موضوع را برای روستاها فراهم نمی‌کنند. فکر می‌کنم باید کارگروهی متشکل از معاونت ریاست‌جمهوری، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و معاونت روستایی سازمان همیاری وزارت کشور تشکیل شود و راه‌حل‌های حقوقی به صورت لایحه جامعی به قانون‌گذار داده شود. البته ممکن است بسیاری از این مشکلات را بتوانیم در قالب آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های دولتی حل کنیم.»

هفته گذشته بود که وکیل حقابه‌داران زاینده‌رود از لغو توقف پروژه «بهشت آباد» توسط دیوان عدالت اداری خبر داد. به راه افتادن دوباره این پروژه گویا بر مبنای بخشنامه‌ای است که معاون اول قوه قضاییه خطاب به رئیس دیوان عدالت اداری و روسای دادگستری‌های کل کشور فرستاده و در آن خواسته تا علیه پروژه‌هایی که مصوبه شورای عالی آب را دارند، رای داده نشود. این در حالی است که بر اساس اسنادی که از سوی کمپین مردمی حمایت از زاگرس مهربان به «پیام ما» رسیده، در چهلمین جلسه شورای عالی آب صحبتی از راه‌اندازی این پروژه به میان نیامده و آنچه مطرح شده لغو پروژه است. حال آنکه وزارت نیرو متن دیگری را با عنوان نتیجه این نشست منتشر کرده که خلاف متن اصلی در آن آمده: «مصوب گردید که تامین آب شرب استان‌های یزد، کرمان، جنوب اصفهان و شمال فارس از رودخانه خرسان و سایر نقاط استان اصفهان از رودخانه بهشت‌آباد صورت گیرد.» حالا قرار است بر اساس همین متن منتشر شده که به نام مصوبه شورای عالی آب از آن نام برده شده، این پروژه بار دیگر عملیاتی شود و دیوان عدالت اداری هم با بخشنامه جدیدش می‌خواهد راه را برای مواردی از این دست باز کند.

در چهلمین جلسه شورای عالی آب که در آبان‌ماه 98 برگزار شد، درباره پروژه انتقال آب بهشت‌آباد هم صحبت به میان آمد و در دستور کار اول این جلسه، تقی‌زاده خامسی، معاون آب و آبفای وزارت نیرو گزارشی را با عنوان «طرح تامین کمبود آب شرب فلات مرکزی ایران (اصفهان، یزد و کرمان)» ارائه کرد که طبق آن طرح اولیه بهشت‌‌آباد به دلایل فنی، اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی قابل انجام نبود. از جمله مواردی که در این جلسه به آن اشاره شد؛ نبود مجوز ارزیابی محیط زیستی، هزینه جابه‌جایی شهر و تملک اراضی در صورت احداث سد بلند و نبود امکان تنظیم آب برای هر سه استان از محل رودخانه بهشت‌آباد، بود. با وجود اینکه در این جلسه این طرح به نوعی به بن‌بست رسیده و تحت عنوان «ارائه سیمای نهایی و تعیین تکلیف طرح انتقال آب به استان‌های کرمان، یزد و اصفهان» از آن یاد شده بود؛ اما آنچه در سایت وزارت نیرو بارگذاری شد با این ارائه و تصویب کاملا متفاوت است.
آنچه در سایت وزارت نیرو تحت عنوان «مصوبات چهلمین جلسه شورای عالی آب» عنوان شده بندهایی دارد که در مصوبه اصلی وجود ندارند. در بند نخست متنی که وزارت نیرو منتشر کرده آمده: «مصوب گردید که تامین آب شرب استان‌های یزد، کرمان و جنوب اصفهان (شهرهای شهرضا، سمیرم، دهاقان و مجلسی) و شمال فارس (آباده و اقلید) از رودخانه خرسان و سایر نقاط استان اصفهان از رودخانه بهشت‌آباد صورت گیرد. لذا وزارت نیرو نسبت به تعیین مناسب‌ترین گزینه انتقال بر مبنای شاخص‌های اقتصادی، فنی و محیط زیستی اقدام نمایند.» بر این اساس وزارت نیرو خلاف آنچه در چهلمین نشست شورای عالی آب به تصویب رسیده بود، وارد عمل شد و حالا بار دیگر با اتکا بر همین متن که مصوبات اصلی شورای آب نیست، قرار است پروژه بهشت‌آباد وارد فاز عملیاتی شود.

یوسف فرهادی بابادی، عضو کمپین مردمی حمایت از زاگرس مهربان: با این نامه، کار به زمین شورای عالی آب انداخته شده. در حالیکه استناد به مصوبات آن جلسه کاملا با آنچه شاهد آن هستیم متفاوت است و از سویی دیوان عدالت اداری هم با استناد به همین نامه می‌خواهد به فعالیت پروژه بهشت‌آباد مجوز دهد که این هم در نوع خود اشتباه بزرگی است

تلاش برای قانونی کردن طرحی غیرقانونی
پروژه انتقال آب از استان چهارمحال و بختیاری به استان‌های اصفهان، یزد و کرمان یا همان بهشت‌آباد، حالا بیش از دو دهه است که در گیرودار عملیاتی شدن است. بارها از میزان تخریب و آثار سوء اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی عملیاتی شدن این پروژه صحبت شده و بارها گفته شده که این طرح هنوز مجوز ارزیابی از سوی سازمان محیط زیست ندارد. با این حال تلاش‌ها برای قانونی کردن این پروژه به هر قیمت و عملی کردنش همچنان ادامه دارد.
شهریور امسال هم جلیل مختار، نماینده مردم آبادان، نامه‌ای به رئیس سازمان حفاظت محیط زیست نوشت و در آن گفت: «پیرو جلسه 1401/06/2در محل کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی در خصوص بررسی وضعیت محیط زیستی پروژه بهشت‌آباد، به اطلاع می‌رساند با توجه به آنکه پروژه بهشت‌آباد در مقطع تجهیز کارگاه چرمهین در فروردین‌ماه ۱۳۹۹ فاقد هرگونه مجوز محیط زیستی بوده است، بررسی مستندات نشان می‌دهد مدیرکل وقت استان اصفهان برخلاف قانون و جلوگیری از فک پلمب ورودی تونل انتقال آب و جلوگیری از تجهیز کارگاه منفعلانه عمل می‌کند. از آنجا که مطابق ماده دو آیین‌نامه اثرات محیط زیستی طرح‌ها و پروژه‌های عمرانی مجری اجرای این آیین‌نامه مدیرکل وقت استان اصفهان است، خواهشمند است دلایل ترک فعل انجام شده را اعلام کنند.» این نامه در حالی نوشته شده که او در سال ۹۹ در نامه‌ای خطاب به خامسی، معاون آب و و آبفای وزارت نیرو، از او خواسته بود تا گزارش ارزیابی محیط زیستی این طرح را برای سازمان ارسال کنند. اتفاقی که گویا هنوز رخ نداده و به ادامه فعالیت پروژه بدون توجه به محیط زیست اصرار می‌شود. این اصرارها حالا رنگ و روی دیگری هم گرفته‌اند و دیوان عدالت اداری به مواردی از این دست وارد شده است.
محتوای جلسه شورای عالی آب مجدد بررسی شود
فرهاد رئیسی دهکردی، رئیس شورای شهر چهارمحال و بختیاری در نامه‌ای در تیرماه 99 و خطاب به عیسی کلانتری که آن زمان رئیس سازمان محیط زیست بوده، به چهلمین جلسه شورای عالی آب و تضاد میان آنچه در این جلسه به تصویب رسیده با آنچه وزارت نیرو می‌گوید اشاره کرده است. او در این نامه می‌نویسد: «طبق گزارش‌های دریافتی از محتوای چهلمین جلسه شورای عالی آب و اسناد موجود، مطلقا بحثی از اجرای تونل بهشت‌آباد نشده است. صرف نظر از غیرکارشناسی بودن کلیت پروژه بهشت‌آباد و سایر پروژه‌های انتقال آب، مستدعی است مطابق ماده دو آیین‌نامه اثرات محیط زیستی طرح‌ها و پروژه‌های عمرانی ضمن اعلام جرم علیه متخلفان، دستور توقف پروژه را صادر کنید.»
در این نامه همچنین به حضور احمدرضا لاهیجان‌زاده در این جلسه از سوی سازمان محیط زیست اشاره شده و آمده: «خواهشمند است ضمن متوقف کردن جلسه ارزیابی طرح با توجه به حضور آقای لاهیجان‌زاده در چهلمین نشست شورای عالی آب به عنوان نماینده آن سازمان، موضوع محتوای جلسه مجددا بررسی شود.» تماس‌های مکرر «پیام ما» با لاهیجان‌زاده که حالا مدتی است سِمت مدیرکلی محیط زیست استان اصفهان را بر عهده دارد، بی‌نتیجه بود و او پاسخی به پرسش‌های ما نداد.
با این حال یوسف فرهادی بابادی، عضو کمپین مردمی حمایت از زاگرس مهربان که نخستین بار تضاد میان آنچه در چهلمین نشست شورای عالی آب تصویب شده و آنچه وزارت نیرو می‌گوید را به «پیام ما» گفت، تاکید می‌کند: «با این نامه، کار به زمین شورای عالی آب انداخته شده. در حالی‌که استناد به مصوبات آن جلسه کاملا با آنچه شاهد آن هستیم متفاوت است و از سویی دیوان عدالت اداری هم با استناد به همین نامه می‌خواهد به فعالیت پروژه بهشت‌آباد مجوز دهد که این هم در نوع خود اشتباه بزرگی است.»
در کنار این موارد گزارش اداره کل حفاظت محیط ‌زیست چهارمحال و بختیاری که در تیرماه ۹۹ و در ۹۷ بند نوشته شده هم نشان از رد این طرح دارد. در بخشی از این گزارش آمده است: «عنوان طرح آبرسانی از بهشت‌آباد برای کمبود آب شرب ۱۴ شهرستان استان اصفهان ذکر شده است. این در حالی است که استان اصفهان با کمبود آب شرب مواجه نیست، بلکه در صورت مدیریت منابع آب درون‌حوضه نیازی به آب بهشت‌آباد ندارد و لزومی به اجرای طرح کوهرنگ ۳ نیز نیست.» بر اساس این گزارش همچنین «تجربیات مشابه انتقال آب در همین حوضه نشان داده با اجرای طرح‌های متعدد از قبیل تونل‌های اول، دوم و سوم کوهرنگ و خدنگستان، نه‌تنها مشکلات آبی مقصد مرتفع نشده، بلکه انتقال آب بیشتر باعث کوتاه‌ترشدن رودخانه زاینده‌رود و نرسیدن آب به تالاب گاوخونی شده است. چراکه از طریق مصارف متعدد کشاورزی، صنعت و شهری به امید آب انتقالی، توهم آبی ایجاد و بارگذاری‌های بیشتری روی حوضه انجام و مشکلات دو چندان شده است.» از سوی دیگر «هفت شهر بزرگ و ۱۲ روستا در مسیر تونل و ۲۰ شهر و ۳۵ روستا در شعاع ۲۰ کیلومتری محور تونل قرار گرفته‌اند، اما در گزارش ارزیابی فقط اجتماعات محدود بلافصل آن هم به صورت گذرا و کم‌اهمیت جلوه داده شده. علاوه بر این، نقشه‌های ارائه‌ شده بسیار گنگ و مبهم دانسته شده است.»
حالا باید دید نهادهای نظارتی آیا به جلسه شورای عالی آب استناد خواهند کرد یا همچنان به آنچه وزارت نیرو، به اشتباه درباره این جلسه در سایت خود بارگذاری کرده و بر اساس آن مجوز فعالیت را می‌گیرد، استناد خواهد شد. این پروژه حالا به مرحله دیگری وارد شده اما مهمترین نکته حال حاضر آن است که وزارت نیرو به چیزی خلاف آنچه در شورای عالی آب منتشر شده استناد می‌کند و این در نوع خود خطای بزرگی است.

صد و یکمین روز از سال آبی جاری در حالی پشت سر گذاشته شد که «اتابک جعفری» مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور خبر از تنش آبی در ۲۷۰ شهر ایران داد. اینک که در دوازدهمین روز از زمستان نخستین سال سده جدید هستیم پایتخت ایران نه هوایی برای تنفس دارد و نه آن طور که «محمدرضا بختیاری» مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران گفت وضعیت آبی مناسبی. توصیف بختیاری چنان است که تهران تا شب عید دچار مشکل است. او گفته «وضع ذخایر آب تهران خوب نیست» و حالا در چنین شرایطی در هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت آب و فاضلاب سخن از آن به میان آمده که صنایع نباید از آب شرب استفاده کنند و ارزان‌بودن آب‌بها سبب شده هیچ‌کس رغبتی به آبچرخانی نداشته باشد. شاید خوب نبودن وضع ذخایر آب تهران را باید به فال نیک بگیریم که موجب شده مدیران ارشد بخش آب کشور به این فکر بیفتند تا آب شرب را به صنعت ندهند.

«اتابک جعفری» مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در یازدهمین روز از زمستان از تنش آبی در حدود ۲۷۰ شهر کشور خبر داد و گفت: استفاده از آب شرب و باکیفیت در صنایع ممنوع شده و در صورت رعایت‌نکردن تدابیر لازم اتخاذ می‌شود.
او که در نشست خبری در هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت آب و فاضلاب در جمع خبرنگاران حاضر شده بود در مورد استفاده از پساب و استفاده از آب خاکستری افزود: بخش‌نامه‌ای صادر و ابلاغ شده که بر اساس آن صنایع ملزم به رعایت آن و در نتیجه استفاده از آب پساب خواهند شد. نظارت‌های جدی در این باره صورت خواهد گرفت تا صنایع نتوانند از آب باکیفیت استفاده کنند.
جعفری همچنین در بخش دیگری از توضیحاتش درباره استفاده از آب خاکستری گفت: گرچه قیمت پایین آب شرب جایی برای رفتن به سمت استفاده از پساب نمی‌گذارد؛ اما اکنون صنایع همکاری خوبی را آغاز کرده‌اند.
او همچنین با اشاره به‌ضرورت مدیریت دستکم ۴ میلیارد مترمکعب پساب برای تأمین آب صنایع از پساب و منابع آب لب‌شور و آب‌های غیرمتعارف، افزود: این اقدام به توجه به نیاز بالای آن برای سرمایه‌گذاری و باتوجه‌به کمبود منابع ابی که کشور با آن دست‌به‌گریبان است به‌سرعت پیش نمی‌رفت.

ایران در شرایطی خشکسالی‌های پیاپی را در کنار بحران مدیریت منابع آب سپری می‌کند که از مجموع ۶.۵ میلیاردمترمکعب آبی که در بخش شرب و بهداشت سالانه در ایران مصرف می‌شود ۴.۳میلیاردمترمکعب پساب حاصل می‌شود

وی همچنین درباره سرمایه‌گذاری صنعت در تأمین خطوط انتقال، گفت: پساب باید با رعایت موارد بهداشتی تأمین و در اختیار صنایع قرار گیرد.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور با اشاره به شروع پروژه‌های خوبی در کشور اظهار داشت: امید است مشکلات را بیشتر احصا و با همفکری و برنامه‌ریزی و استفاده از خرد جمعی و اصحاب رسانه راهبردهای مناسبی اتخاذ کنیم.
جعفری درباره اقتصاد آب نیز تاکید کرد: این امر منجر به این شده که صنعت آب نتواند از محل درآمدهایش مشکلاتش را برطرف کند. عمده پروژه‌ها از محل اعتبارات دولتی است که خیلی خوشایند نیست و لازم است با اصلاح اقتصادی آب بدون فشار واردشدن بر مردم به شکلی منطقی شاهد روند روبه‌رشدی در این زمینه باشیم.
ما فقط پساب را کنترل می‌کنیم
تقریبا ۴۸درصد از جمعیت ایران تحت پوشش سیستم جمع‌آوری فاضلاب هستند. این به معنای تصفیه فاضلاب و آبچرخانی نیست. بنابراین ایران در شرایطی خشکسالی‌های پیاپی را در کنار بحران مدیریت منابع آب سپری می‌کند که از مجموع ۶.۵ میلیاردمترمکعب آبی که در بخش شرب و بهداشت سالانه در ایران مصرف می‌شود ۴.۳میلیاردمترمکعب پساب حاصل می‌شود. این میزان پساب منبعی قطعی و قابل برنامه‌ریزی است اما مهمترین مسئله اینجاست که تاکنون فقط ۱.۲ میلیاردمترمکعب از پساب یادشده جمع آورده شده است. به این معنا که صرفا فاضلاب جمع‌آوری شده تا دیگر منابع آب و خاک را آلوده نکند. ولی هیچ بهره‌برداری از آن نشده است.
اولویت وزارت نیرو همواره تامین آب شرب و بهداشت است. در ایران آب شرب و بهداشتی یکی است در حالی که بسیاری از کشورها آب شرب را از آب بهداشتی تفکیک کرده‌اند زیرا در ساده‌ترین توضیح باید گفت ما هربار که به سرویس بهداشتی می‌رویم و سیفون فلاش‌تانک را می‌کشیم همان آب باکیفیتی که قابل شرب است را به فاضلاب می‌فرستیم. در حالی که در بسیاری از کشورها با جداسازی آب شرب از آب بهداشتی عملا گران‌ترین و با کیفیت‌ترین آب یعنی آب شرب را به هر مصرفی نمی‌رسانند.

تأثیرات تغییر اقلیم در میزان و رژیم آب، موجب شده تا رویکرد منابع آبی و تأمین آب به‌ویژه شرب را داشته باشیم

پیشتر در دولت دوازدهم رضا اردکانیان وزیرنیرو گفته بود:« پساب مطمئن‌ترین منبع آب کشور برای برنامه‌ریزی است».
او توضیح داده بود: در حالی که در دنیا از این پساب به عنوان قطعا منبعی برای صنعت، بعضا منبعی برای آب کشاورزی و جاهایی محدود برای شرب استفاده می‌کنند. در جاهایی مثل سنگاپور تکنولوژی‌هایی هست که از پساب بعد از تصفیه مطمئن برای آب شرب هم استفاده می‌کنند. این روش در اروپا هم انجام می‌گیرد. اما نکته قابل توجه این است که ۲۰میلیون هکتار از اراضی دنیا با پساب در حال کشت است و موادغذایی تولید می‌شود. صنعت کشورمان را می‌توانیم با توجه به توجیه اقتصادی که دارد سرمایه‌گذاری روی تصفیه پساب و سرمایه‌گذاری که بخش صنعت دارد و نیازمند آب مطمئن هست برنامه‌ریزی کنیم که صنایع ما دچار دلهره و دغدغه و مشغولیت ذهنی برای تامین آب نباشند. مساله بازچرخانی آب مساله‌ای مهم است و نیازمند منابع مالی بسیار زیاد است.
آنچه اینک جعفری بر آن تاکید کرده این نکته است که به سبب ارزان‌بودن آب‌بها صنایع به سمت استفاده از پساب نمی‌روند زیرا تامین آب از منابع پساب مستلزم صرف هزینه برای ایجاد شبکه‌جمع‌آوری و تصفیه‌خانه و همین‌طور چرخه توزیع آب حاصل از تصفیه فاضلاب است.
افزایش تعرفه آب در برنامه هفتم
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور همچنین در نشست خبری خود با خبرنگاران درباره آب‌بها نیز توضیح داد: در لایحه بودجه بعید است به‌صورت عددی بحثی در خصوص افزایش تعرفه وجود داشته باشد و قطعاً حکمی خواهد بود؛ اما همان گونه که وزیر اشاره کرد در حوزه کم‌مصرف‌ها و مصرف در حد سرانه خیلی محدود خواهد بود و مردم باتوجه‌به وضعیت اقتصادی دچار نگرانی نشوند.
جعفری همچنین افزود: در خصوص بد مصرف‌ها اتفاق‌های خوبی نه برای بالابردن درآمد که برای اصلاح الگوی مصرف و پایین آوردن مصرف در حد سرانه اتفاق‌های خوبی رخ می‌دهد.
او با اشاره به تأثیرات تغییرات اقلیمی در میزان و رژیم آب، اظهار داشت: باید رویکرد منابع آبی و تأمین آب به‌ویژه شرب را داشته باشیم.
منابع آبی و مخازن سدها روزبه‌روز کمتر شده است
جعفری به سه سال خشکسالی در کشور و تبعات ناشی از آن اشاره کرد و گفت: باعث شده که منابع آبی و مخازن سدها روزبه‌روز کمتر شده و باید بیشتر به سمت تأمین آب از منابع زیرزمینی برویم.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور تاکید کرد: در صنعت با هماهنگی وزارت نیرو و وزارت صمت به سمت استفاده از پساب و آب‌های غیرمتعارف می‌رویم.
جعفری در توضیح دیدگاه‌هایش در زمینه بازچرخانی آب گفت : برنامه کوتاه‌مدت در چهار گروه برای شهرها در حال برنامه‌ریزی هستیم که به‌صورت اضطراری طرح‌های زیادی تعریف شده که تک‌تک شهرها بر اساس برنامه‌ریزی زیرپوشش این طرح‌ها قرار می‌گیرد. برای میان‌مدت هم پروژه‌های مختلفی تعریف شده و در بلندمدت هم ابرپروژه‌هایی اجرا می‌شود تا حداقل نیاز مردم در تمام بخش‌ها را تأمین کنیم.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب درباره تأمین آب روستاها افزود: تمام روستاهایی که به آنها آبرسانی انجام نشده و نیاز به اصلاحاتی در خطوط تأمین دارند شناسایی شده‌اند که تلاش می‌شود با تجهیز گسترده‌ای که تحت جهاد آبرسانی انجام شده تمام روستاهای بالای ۲۰ خانوار را تأمین آب کنیم.
او در این نشست در پاسخ به سؤالی درباره جایگاه طرح جامع آب در برنامه هفتم توسعه و پیشنهادهای شرکت در خصوص پروژه‌های بزرگ، اظهار داشت: یکی از محورهای تعریف شده در برنامه هفتم بحث آب است که قطعاً تمام حساسیت‌های بخش آب کشور که در سال‌های گذشته احصا شده در برنامه باید دیده شود.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور تأکید کرد: حساسیت‌ها باید به شکل علمی دیده شود و تلاش می‌کنیم منطقی دیده شود و با برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته عملیاتی شود.
جعفری همچنین درباره طرح‌های بزرگ آبی گفت: وزارت نیرو به دنبال انتقال آب بین حوزه‌ای نیست، مگر در حالت اضطراری و اجتماع مردمی که نیاز به آب شرب باشد. بیشتر روی احکامی که به بخش آب کشور و تأمین آب شرب مربوط می‌شود کار می‌کنیم.
او درباره وضعیت آبی شهرهای کشور نیز افزود: در حال حاضر حدود ۲۷۰ شهر کشور دچار تنش آبی هستند، با برنامه‌ریزی‌های دقیقی که صورت‌گرفته، تعداد شهرهای دارای تنش آبی برای سال آینده کاهش خواهد یافت.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب درباره موقعیت تابستان پیش رو نیز توضیح داد: برنامه‌ریزی‌های کوتاه‌مدتی را در چهار مرحله زمستان امسال، بهار و تابستان ۱۴۰۲ و تا انتهای سال بعد، برای همه شهرهای کشور به‌منظور تأمین آب شرب تعریف کرده‌ایم تا مردم در تأمین آب دچار مشکل نشوند.
۴ درصد مشترکان آب، بد مصرف هستند
جعفری با بیان اینکه در سطح کشور ۴ درصد مشترکان آب، بد مصرف هستند، گفت: برای مشترکان بد مصرف، ابتدا اخطار داده می‌شود، اگر روند مصرف خود را اصلاح نکنند، در وهله بعد با ۶ ساعت قطعی آب روبرو می‌شوند.
وی ادامه داد: عموم مردم در سال جاری در اصلاح روند مصرف، همکاری داشتند به‌طوری‌که مشترکان پرمصرف آب در تهران از ۴۸ درصد به ۳۵ درصد و مشترکان بد مصرف تهرانی از ۸ درصد به ۵ درصد کاهش پیدا کرده است‌.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور خاطرنشان کرد: قیمت تمام شده آب در بخش بهره‌برداری ۴۰۰۰ تومان و در بخش اجرا حدود ۶۰۰۰ تومان است، به عبارتی تأمین هر مترمکعب آب شرب برای دولت ۱۰ هزار تومان هزینه در بردارد؛ اما در بخش خانگی به طور متوسط کمتر از ۱۰۰۰ تومان به‌ازای مصرف هر مترمکعب از مشترکان دریافت می‌شود و متوسط رقم دریافتی از مشترکان در همه بخش‌های مصرفی، ۱۵۰۰ تومان به‌ازای هر مترمکعب است.
جعفری در بخش دیگری از سخنان خود توضیح داد : این فاصله قیمتی که به نامتعادل شدن اقتصاد آب انجامیده، منجر به ۶۵ هزار میلیارد تومان زیان انباشته برای مجموعه آبفای کشور شده است‌.
او میزان هدررفت آب از شبکه توزیع را ۲۵ درصد اعلام کرد و گفت: از صنایعی مثل صنایع غذایی و دارویی که نیاز به مصرف آب از شبکه دارند، خواسته شده تا در زمینه اصلاح شبکه و کاهش هدررفت سرمایه‌گذاری کنند تا ۲۵ درصد از مقداری که از هدررفت جلوگیری شده، به صنعت سرمایه‌گذار تخصیص یابد.

|پیام ما| در حالی که برخی از استان‌های کشور درگیر آلودگی گسترده هستند و هشدارهای نارنجی و قرمز برای ساکنانشان صادر شده است، تعدادی از استان‌ها هم روزهای گذشته‌ خود را با سیل گذراندند و در سیستان و بلوچستان بارندگی‌ها 38 روستا و 6 شهرستان این استان را تحت تاثیر قرار داد. این در حالی است که سازمان هواشناسی برای روزهای آینده هم هشدار داده و با اعلام آنکه حجم بارش‌ها طی روز پنجشنبه خطرناک می‌شود از احتمال آبگرفتگی‌های گسترده، جاری شدن آب در مسیل‌ها و سیلابی شدن در استان‌های بوشهر، فارس، خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد خبر داده است.

چابهار، کنارک، سرباز، فنوج، نیکشهر و ایرانشهر روزهای گذشته را با هجوم آب‌های وحشی گذراندند. سیل علاوه بر این شش شهرستان استان سیستان و بلوچستان، 38 روستای این استان را هم تحت تاثیر قرار داد. علیرضا میربهاءالدین، مدیرعامل جمعیت هلال‌احمر استان سیستان‌ و بلوچستان با اشاره به اینکه ۱۳۸۰ نفر متاثر از جاری شدن سیل بودند، گفت: «۳۷۹ خانواده متاثر از سیل شدند که خانه ۷۴ خانواده بر اثر جاری شدن سیل تخریب شد، بنابراین ۳۰۹ نفر از آسیب‌دیدگان در چادرهای هلال‌احمر اسکان و ۱۲ نفر نیز از سیل نجات یافتند.»
این در حالی است که هفته گذشته به دلیل آب‌گرفتگی معابر، مدارس شهرستان‌های دیلم، گناوه، بوشهر، دشتستان، تنگستان و دشتی در نوبت صبح تعطیل شدند. علاوه بر آن آبگرفتگی معابر به خیابان‌های اهواز هم رسید و اهالی روستای چم در شوشتر مجبور به اسکان اضطراری توسط هلال احمر شدند. در همین حال جاده‌های برون شهری هم از تلفات باران بی نصیب نماندند و به اثر سه حادثه رانندگی در محورهای خوزستان، چهار نفر جان باختند.

از اواخر روز چهارشنبه و پنجشنبه ( ۱۴ و ۱۵ دی) این بارش‌ها دامنه گسترده‌تری می‌یابند و علاوه بر استان‌های آذربایجان‌غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام، خوزستان، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و بوشهر، استان‌هایی همچون آذربایجان شرقی، اردبیل، زنجان، گیلان و بخش‌هایی از استان قزوین، همدان و تهران را نیز دربر می‌گیرد همچنین استان‌های کرمان، یزد و اصفهان نیز شاهد بارندگی‌هایی خواهند بود

صادق ضیائیان، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا هم دیروز درباره ورود سامانه بارشی به کشور و پیامدهای آن هشدار داد و به ایسنا گفت: «طی روز چهارشنبه ( ۱۴ دی) بارش‌هایی در جنوب غرب کشور رخ می‌دهد و غالب استان‌های غرب و شمال غرب کشور را درگیر می‌کند. طی این روزها استان‌های آذربایجان‌غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام، خوزستان، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و بوشهر جزو اولین استان‌هایی خواهند بود که بارندگی را تجربه می‌کنند.»
به گفته او، از اواخر روز چهارشنبه و پنجشنبه ( ۱۴ و ۱۵ دی) این بارش‌ها دامنه گسترده‌تری می‌یابند و علاوه بر استان‌های آذربایجان‌غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام، خوزستان، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و بوشهر، استان‌هایی همچون آذربایجان شرقی، اردبیل، زنجان، گیلان و بخش‌هایی از استان قزوین، همدان و تهران را نیز دربر می‌گیرد همچنین استان‌های کرمان، یزد و اصفهان نیز شاهد بارندگی‌هایی خواهند بود.
علاوه بر وضعیت سخت سیل در ایران، توفان موسوم به «رودخانه اتمسفری» در شمال کالیفرنیا، سیل، رانش سنگ‌های کوهستانی، اختلال در ترددهای شهری و جاده‌ای و همچنین قطعی برق در برخی مناطق را به همراه داشت. همچنین بارش شدید باران باعث جاری شدن سیل در سراسر اسکاتلند و اختلال در سیستم حمل‌ونقل این منطقه شد و طوفان و باران‌های سیل‌آسا در شهر سان کارلوس واقع در منطقه خلیج سانفرانسیسکو در ایالت کالیفرنیای آمریکا باعث جاری شدن سیل شد. تجربه این شرایط در حالی است که بارش باران‌هایی از دست حداقل برای ایران، نتوانسته و نخواهد توانست وضعیت کم‌آبی و خشکسالی گسترده‌ای که با آن مواجهیم را مرتفع کند. چنانکه احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی پیش از این به «پیام ما» گفته بود که این میزان بارش نمی‌تواند کم‌آبی‌ها و کم‌بارشی‌های پاییز امسال و سال‌های گذشته را جبران کند و این میزان بارش در برخی مناطق، یک بیستم میزان بارشی است که باید هر ساله ببارد.

تجربه این شرایط در حالی است که بارش باران‌هایی از دست حداقل برای ایران، نتوانسته و نخواهد توانست وضعیت کم‌آبی و خشکسالی گسترده‌ای که با آن مواجهیم را مرتفع کند. چنانکه احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی پیش از این به «پیام ما» گفته بود که این میزان بارش نمی‌تواند کم‌آبی‌ها و کم‌بارشی‌های پاییز امسال و سال‌های گذشته را جبران کند و این میزان بارش در برخی مناطق، یک بیستم میزان بارشی است که باید هر ساله ببارد

در نهایت این وضعیت به دلیل عملکرد نامناسب در مهار سیل و نبود برنامه‌های طولانی‌مدت برای مواجه با آن، صرفا باعث خسارات مالی و جانی شده و البته این موردی است که در بسیاری از تحقیقات از جمله تحقیقات مرکز پژوهش‌های مجلس هم به آن اشاره شده است.
تجاوز به بستر رودخانه‌ها، عامل افزایش خسارت
دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در پژوهشی با عنوان «بررسی و تحلیل وقایع سیل مرداد ماه سال ۱۴۰۱: بخش‌های زیربنایی» که ماه گذشته منتشر شد، بار دیگر به مسئله سیلاب در کشور پرداخت. از دیدگاه نگارندگان این پژوهش «یکی از عوامل مهم افزایش خسارات سیل‌های اخیر، تجاوز به بستر و حریم رودخانه‌ها بوده است. در زمینه حفظ بستر و حریم رودخانه‌ها اختلافات جدی بین دستگاه‌های متولی امر وجود دارد. یکی از دلایل مهم اختلاف‌ها برداشت دستگاه‌های مختلف اجرایی از قوانین موجود و تکالیف در خصوص حفاظت از بستر و حریم رودخانه‌هاست. این برداشت‌های مختلف در نهایت به بروز ناهماهنگی‌ها در رعایت محدوده بستر و حریم رودخانه‌ها منجر می‌شود.»
بر اساس این پژوهش «یکی از مهم‌ترین اقدام‌ها در راستای حفاظت از آب و خاک کشور که مغفول مانده و مورد کم‌توجهی قرار گرفته، آبخیزداری و حفاظت از مناطق کوهستانی و سرچشمه‌‌های رودخانه‌ها است. چرای بی‌رویه دام، کشاورزی غیراصولی و به‌ویژه توسعه کشت دیم، تخریب جنگل‌ها و غیره از مواردی است که باعث از بین رفتن حوضه‌های آبخیز می‌شود. تبعات این موضوع افزایش شدت سیلاب، فرسایش خاک و افزایش رسوب، از بین رفتن خاک و تهدید حیات آبخیزنشینان و غیره را به دنبال دارد.» علاوه بر این‌، پژوهش «بررسی و تحلیل وقایع سیل مرداد ماه سال ۱۴۰۱: بخش‌های زیربنایی» به آمار ارائه شده از سوی سازمان منابع طبیعی اشاره می‌کند که بر اساس آن هر هکتار فعالیت آبخیزداری می‌‌تواند سالانه به میزان حدود ۵۳۰ متر مکعب استحصال آب را به همراه داشته باشد.
چطور شهرنشینی به افزایش وقوع سیل منجر می‌‌شود؟ این موضوعی است که نگارندگان این پژوهش به آن توجه نشان داده و درباره آن می‌گویند: «در یک حوضه آبخیز طبیعی، بیشتر سطح زمین نفوذپذیر و دارای پوشش گیاهی است. اما شهری شدن و افزایش سطوح نفوذناپذیری همچون بام ساختمان‌ها، سطوح خیابان‌ها و پارکینگ‌ها و امثال آن که همانند مانعی در برابر نفوذ آب باران به داخل خاک عمل می‌کنند و همچنین حذف پوشش گیاهی سبب می‌شود که بخش بیشتری از هر بارندگی به روان‌آب‌های سطحی تبدیل شود و این روان‌آب‌ها با سرعت بیشتری به سمت خروجی حرکت کنند که نتیجه این پدیده، افزایش دبی پیک سیلاب و کاهش تغذیه آب زیرزمینی است. به عبارت دیگر، شهرسازی و توسعه شهرها و تبدیل مناطق بایر به اراضی شهری (احداث ساختمان، خیابان و تاسیسات شهری) امکان و فرصت نفوذ آب باران به درون زمین را به شدت کاهش می‌دهد و در نتیجه روان‌آب با حجم و سرعت بیشتر به سمت جوی‌ها و آبراهه ها سرازیر می‌شود و این شرایط به نوبه خود، افزایش بار آلاینده در روان‌آب را نیز به دنبال خواهد داشت.» این پژوهش در ادامه به یزد در مرداد سال جاری اشاره می‌کند که با وقوع سیل علاوه بر خسارت‌دیدگی بافت تاریخی این شهر، شاهد بالا زدن آب از چاه‌های فاضلاب مشترکان،‌ آب گرفتگی و مسدود شدن خیابان‌ها و .. بودیم.
تجربه نگرفتن از سیل‌های گذشته
مرکز پژوهش‌های مجلس پس از سیلاب سال 98 هم گزارش دیگری دراین‌باره با عنوان «بررسی و تحلیل وقایع سیل فروردین‌ماه سال ۱۳۹۸» منتشر کرده بود. در این گزارش هم عنوان شد که شدت و خسارات سیل در استان‌های گلستان، خوزستان و لرستان بالا و چشمگیر بود. بررسی‌های کارشناسی نشان می‌داد که در هر سه استان گلستان، خوزستان و لرستان، شدت و بزرگی سیل‌ها به حدی بوده است که کنترل 100 درصدی آنها غیرممکن بوده و وارد شدن خسارات نیز اجتناب‌ناپذیر بوده است. بر اساس این گزارش اقدامات ضعیف سازه‌ای و غیرسازه‌ای پایین‌دست و همچنین تجربه‌ نگرفتن از سیل‌های قبل استان گلستان نیز به تشدید خسارات سیل گرگان‌رود منجر شد و متولیان امر در حوضه‌های آبریز کرخه و کارون بزرگ نیز در ابتدای سال آبی 1398-1397 با تصور تداوم کم‌آبی‌های سال‌های قبل و همچنین با تکیه بر پیش‌بینی‌های مبنی بر نرمال بودن سال آبی جاری، در جهت ذخیره‌سازی بیشتر آب در سدهای استان خوزستان برنامه‌ریزی کرده بودند. تجاوز و تصرف بستر و حریم رودخانه‌ها و مسیل‌ها که از دلایل اصلی آن نا‌هماهنگی‌های دستگاه‌های مرتبط در تعیین‌تکلیف تصرفات است از جمله سایر دلایل تشدید خسارت‌های سیل‌های اخیر در این پژوهش عنوان شده بود.

کارزاری برای اعلام خطر آبگیری سد چم ‏شیر (بر روی رودخانه زهره، در استان کهگیلویه و بویر احمد) در وبسایت کارزار در جریان است و جمعی از فعالان و دغدغه‌مندان محیط زیست درخواست کرده ­اند تا رفع کامل ابهامات زمین شناسی و محیط زیستی آبگیری سد مزبور به تعویق افتد.
در متن این کارزار خطاب به معاون محترم رییس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور، رییس محترم کمیسیون اصل ۹۰ قانون اساسی مجلس شورای اسلامی، رییس محترم کمیسیون کشاورزی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی و رییس محترم سازمان بازرسی کل کشور آمده: ” با بررسی گزارش ارزیابی محیط‌زیستی و زمین شناسی این سد، شواهد متعددی از مخدوش بودن اطلاعات، ارائه ناسازه‌هایی تامل‌برانگیز و همچنین حذف ریسک‌های احداث سد مشهود است که ضرورت بازنگری در این گزارش را تأیید می‌کند‌.
از این رو خواهان توقف آبگیری سد چم شیر تا پایان مراحل کارشناسی بوده و درخواست انجام مطالعات عواقب و پیامدهای اجتماعی، محیط زیستی، اقتصادی و امنیتی ناشی از آبگیری و شوری آب و برآورد میزان خسارت های احتمالی وارده را داریم.” این کارزار از 30 آذر آغاز شده و تا 1 اسفند ۱۴۰۱ ادامه دارد.

| پیام ما | وضعیت آلودگی هوای گسترده در شهرهای ایران بار دیگر زنگ خطر حکمرانی محیط زیست را به صدا درآورد. همین دو روز پیش بود که «پیام ما» با استناد به داده‌های منتشر شده از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس از سقوط ایران در زمینه عملکرد محیط زیستی در میان کشورهای جهان خبر داده بود. هوای آلوده این روزهای ایران می‌تواند یکی از نشانه‌های وضعیت حکمرانی محیط زیست باشد. آلودگی هوا کار را به آنجا رسانده که دیروز (یکشنبه) عضو شورای شهر تهران از نگارش نامه‌ای با امضای همه اعضای شورا خطاب به سران سه قوه در مورد وضعیت آلودگی هوای تهران خبر داد و گفت: این روزها وضعیت آلودگی هوای تهران بحرانی‌تر شده است.

عضو شورای شهر تهران گفته در سال جاری تنها دو روز هوای پاک تنفس کرده‌اند. علی اصغر قائمی دیروز در تذکر پیش از دستور خود با بیان اینکه در شرایط سخت آلودگی هوا قرار داریم و نامه‌ای با امضاء اعضای شورا، خطاب به روسای قوای سه گانه کشور نوشته شده است، گفت: در این نامه آورده‌ایم که شهروندان تهران در حالی‌ست که تعداد روزهای ناسالم به بیش از ۱۳۰ روز رسیده است و بنا به گفته مسئولان سالانه ۲۶ هزار نفر در کشور به علت عوارض ناشی از آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند.
او با بیان اینکه این روزها وضعیت آلودگی هوای تهران بحرانی‌تر شده است، گفت: تولید ۶۰ درصد از ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون توسط منابع متحرک همچون خودرو و موتورسیکلت است و تجارب موفق سایر کشورها نشان می‌دهد که غلبه بر این مشکل غیرقابل دسترس نیست و می‌توان با هماهنگی دستگاه‌ها نسبت به بهبود اوضاع اقدام کرد. به گونه‌ای که توسعه مترو و حمل و نقل پاک، اسقاط خودروهای فرسوده و جایگزینی موتورهای برقی می‌تواند نقش موثری در کاهش هوا داشته باشد.

وضعیت هوای تهران و برخی شهرهای کشور از نظر شاخص سلامت در حالی رو به وخامت می‌رود که در نخستین روز هفته رئیس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت از درخواست این وزارتخانه برای دورکاری کارمندان تهرانی در پی تشدید آلودگی هوا خبر داد

هوای تهران و کرج ناسالم می‌ماند
هشدار اعضای شورای شهر تهران به سران قوا نیز در حالی نگارش شده است که نه فقط سازمان هواشناسی کشور وضعیت دو شهر تهران و کرج را برای همه گروه‌های سنی ناسالم اعلام کرده است بلکه بسیاری دیگر از شهرهای کشور به ویژه شهرهای بزرگ نیز در حال تجربه تنفس از هوای کاملا ناسالم هستند.
سازمان هواشناسی کشور با اشاره به تداوم پایداری و سکون جوی نسبت به افزایش غلظت آلاینده‌ها در تهران و کرج تا حد «بسیار ناسالم» هشدار داد و بر ضرورت خودداری از تردد غیرضروری برای تمام گروه‌ها و پرهیز از فعالیت فیزیکی و ورزشی در فضای باز تاکید کرد.
همچنین این سازمان با صدور هشدار سطح نارنجی از پایداری جو همراه با انباشت و افزایش غلظت آلاینده‌های جوی از روز یکشنبه تا چهارشنبه (۱۱ تا ۱۴ دی) در تهران و کرج خبر داد.
بر اثر این مخاطره جوی افزایش شاخص‌های آلودگی هوا، افزایش غلظت آلاینده‌ها، کاهش کیفیت وضع هوا در حد ناسالم برای تمام گروه‌ها و در صورت عدم مهار منابع آلاینده ثابت و متحرک در مناطق پرتردد تا حد بسیار ناسالم پیش‌بینی می‌شود.
بر اساس اعلام شرکت کنترل کیفیت هوای نیز هم‌اکنون و در زمان تنظیم این گزارش شاخص آلودگی هوای پایتخت روی عدد ۱۶۲ یعنی بازه ناسالم برای برای همه افراد قرار دارد و طی ۲۴ ساعت قبل از آن این شاخص روی عدد ۱۵۹ یعنی بازه ناسالم قرار داشته است. طبق آمار منتشر شده در وب‌سایت اطلاع رسانی این شرکت، پایتخت‌نشینان از ابتدای سال تاکنون ۱۴۸ روز هوای قابل قبول، ۱۱۴ روز هوای ناسالم برای گروه‌های حساس، ۱۸ روز هوای ناسالم برای همه افراد جامعه، دو روز هوای بسیار ناسالم، دو روز هوای خطرناک و تنها دو روز هوای پاک را تجربه کردند.
در مقایسه با سال قبل پایتخت‌نشینان ۲۰۰ روز هوای قابل قبول، ۷۸ روز هوای ناسالم برای گروه‌های حساس، دو روز هوای پاک و شش روز هوای ناسالم را تجربه کرده بودند. این شرایط جوی روز یکشنبه در اراک، یزد، اصفهان، اهواز، سه‌شنبه در اراک ،اصفهان ،اهواز، تبریز، یزد، سمنان و مشهد و چهارشنبه نیز در اراک ،اصفهان، یزد، سمنان، مشهد پیش‌بینی می‌شود.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان به «پیام‌ ما» گفت: به دنبال استمرار شرایط آلودگی هوا، ریزش هوای سرد و سنگین، پایداری جو و وارونگی دما، کمیته شرایط اضطرار آلودگی هوای استان اصفهان که به‌صورت مستمر درحال برگزاری است، با تشکیل نشست اضطراری، دانشگاه‌ها و مدارس همه مقاطع تحصیلی مناطق شش گانه آموزش و پرورش اصفهان، فلاورجان، خمینی شهر، برخوار، مبارکه، شاهین‌شهر، نجف آباد، زرین شهر، فولادشهر، سجزی، کاشان و آران و بیدگل را در روزهای دوشنبه و سه شنبه ۱۲ و ۱۳ دی‌ماه غیرحضوری اعلام کرد

افزایش آلاینده‌ها در یزد و خراسان
به گزارش رسانه‌های محلی در خراسان رضوی، اداره کل هواشناسی این استان نیز برای ۹۶ ساعت آینده جوی به نسبت پایدار همراه با افزایش آلاینده‌های جوی در استان از جمله مشهد را پیش‌بینی کرده است.
افزایش آلاینده‌ها در شهرهای ایران به مرکز کشور هم رسیده است و صبح دیروز، کارگروه شرایط اضطراری آلودگی هوا در استان یزد با توجه به سطح هشدار رسیدن آلودگی هوای شهر محدودیت هایی را مصوب و هواشناسی نیز طی اطلاعیه‌ای هشدار سطح نارنجی اعلام کرد.
بنا به اعلام مصوبه کارگروه شرایط اضطرار استان، با توجه به پایداری و سکون جو در استان یزد، کارگروه شرایط اضطرار آلودگی هوا تصمیماتی برای روز یکشنبه و دوشنبه در شهرهای یزد، اشکذر، میبد، اردکان و مهریز محدودیت‌هایی را مصوب کرد.
بنا به گزارشی منتشر شده در خبرگزاری ایسنا، مرکز یزد، تعطیلی کودکستان‌ها و مراکز پیش دبستانی، ممنوعیت فعالیت های ورزشی در کلیه مقاطع تحصیلی و عدم حضور افراد در فضای باز و انجام فعالیت‌های سنگین به خصوص گروه‌های حساس (زنان باردار، کودکان و بیماران تنفسی و قلبی و سالمندان) از جمله مصوبات کارگروه شرایط اضطرار در استان یزد است. دانشگاه علوم پزشکی یزد نیز موظف به اطلاع رسانی در این باره شد و تمام دستگاه‌های امدادی و خدمات رسان نیز در آماده باش کامل قرار دارند.
همچنین هواشناسی یزد ضمن اعلام هشدار سطح نارنجی برای اوایل وقت دوشنبه تا پیش از ظهر روز چهارشنبه این هفته، اعلام کرد: از یکشنبه یازدهم دیماه تا چهارشنبه با توجه به پایداری و سکون نسبی هوا و همچنین سرما و یخبندان شبانه، انباشت آلاینده های جوی بویژه در مناطق صنعتی و پرتردد شهری و کاهش کیفیت هوا در حد ناسالم برای تمام گروه ها پیش بینی می‌شود. براساس بررسی آخرین نقشه‌های پیش یابی هواشناسی از اواخر وقت چهارشنبه تا ظهر جمعه افزایش دما، افزایش ابر، گاهی وزش باد نسبتاً شدید و در برخی نقاط بویژه در ارتفاعات و مناطق جنوبی بارندگی انتظار می رود.
هواشناسی یزد نسبت به تشدید پایداری و سکون نسبی هوا و به دنبال آن افزایش غلظت آلاینده‌های جوی و کاهش کیفیت هوا هشدار داد.
اهواز و اصفهان روی خط قرمز
مانند هر بار آلودگی هوای سراسری در کشور شهرهای استان خوزستان نیز درگیر این پدیده شدند. طبق اعلام سامانه پایش هوای کشور صبح یک‌شنبه ۱۱ دی، هوای سه شهر اهواز، ماهشهر و سوسنگرد خوزستان ناسالم شده و در حال تبدیل به وضعیت قرمز هستند. همچنین دید افقی در دو شهر بستان و شادگان به ۵۰ متر رسیده و علاوه بر غیرحضوری شدن مدارس در برخی شهرهای این استان، ۱۰ پرواز فرودگاه اهواز به دلیل مه سنگین لغو شده یا با تاخیرهای چند ساعته همراه بوده است. طبق این اعلام هیچ کدام از شهرهای خوزستان در شرایط پاک به سر نمی‌برند.
دانشگاه‌ها و مدارس همه مقاطع تحصیلی مناطق شش گانه آموزش و پرورش شهرستان اصفهان، فلاورجان، خمینی شهر، برخوار، مبارکه، شاهین‌شهر، نجف‌آباد، زرین شهر، فولادشهر، سجزی، کاشان و آران و بیدگل نیز در روزهای ۱۲ و ۱۳ دی‌ماه غیرحضوری اعلام شد.
منصور شیشه فروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان با تایید این خبر به «پیام‌ ما» گفت: به دنبال استمرار شرایط آلودگی هوا، ریزش هوای سرد و سنگین، پایداری جو و وارونگی دما، کمیته شرایط اضطرار آلودگی هوای استان اصفهان که به‌صورت مستمر درحال برگزاری است، با تشکیل نشست اضطراری، دانشگاه‌ها و مدارس همه مقاطع تحصیلی مناطق شش گانه آموزش و پرورش اصفهان، فلاورجان، خمینی شهر، برخوار، مبارکه، شاهین‌شهر، نجف آباد، زرین شهر، فولادشهر، سجزی، کاشان و آران و بیدگل را در روزهای دوشنبه و سه شنبه ۱۲ و ۱۳ دی‌ماه غیرحضوری اعلام کرد. مهدهای کودک، پیش دبستانی و آموزش استثنایی در این مناطق طی دو روز اعلام شده تعطیل و نیز مطابق با برنامه ریزی آموزش و پرورش، امتحانات دوره اول و دوم متوسط براساس زمان بندی اعلام شده برگزار خواهد شد.
شیشه فروش ادامه داد: به منظور کاهش ترافیک و انتشار آلاینده‌های خودرویی، طرح محدودیت تردد خودروهای با پلاک زوج و فرد در محدوده ترافیکی شهر اصفهان طی دو روز مذکور از درب منزل و از ساعت ۸ تا ۱۳ و ۱۶ تا ۲۱ اعمال خواهد شد. طی این مدت هرگونه تخلف در بخش منابع آلاینده ثابت همچون صنایع، کارگاه‌ها و منابع آلاینده سیار از جمله خودروهای دودزا و فاقد معاینه فنی توسط محیط زیست و عوامل راهنمایی رانندگی اعمال قانون خواهند شد. همچنان توصیه می‌شود شهروندان از ورزش در فضای باز اجتناب کنند و تردد خود را در هسته‌های مرکزی و پر ترافیک شهرها کاهش دهند.
هوای همدان آلوده برای همه
براساس داده‌های پایش کیفیت هوای شهر همدان هم از روز یکشنبه وضعیت هوای همدان به رنگ «قرمز» درآمده و برای همه آلوده است.
به گزارش ایسنا، براساس داده های پایش کیفیت هوای شهر همدان، طی ۲۴ ساعت گذشته منتهی به ساعت ۱۱ نیمروز ۱۱ دی ۱۴۰۱، هوای شهر همدان در وضعیت ناسالم برای همه گروه ها است. همچنین کیفیت هوای شهرهای ملایر و نهاوند طی ۲۴ ساعت گذشته ناسالم برای گروه های حساس بوده و کیفیت هوای کبودراهنگ و اسدآباد نیز قابل قبول گزارش شده است.
استان‌های قم و قزوین در همسایگی پایتخت نیز از این وضعیت مصون نماندند. بنا به اعلام وب‌سایت خبری دانشگاه علوم پزشکی قم معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی قم طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد: با توجه به اطلاعات سازمان حفاظت محیط‌زیست کیفیت هوای شهر قم امروز در وضعیت ناسالم قرار گرفت. در این اطلاعیه آمده: با استناد به اطلاعات اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان در شهر قم به علت آلاینده ذرات معلق در شرایط ناسالم قرار دارد. افراد مبتلابه بیماری‌های قلبی یا ریوی، کودکان و سالمندان و مبتلایان به آسم و زنان باردار باید از فعالیت‌های طولانی یا سنگین خارج از منزل اجتناب ورزند و افراد دیگر باید فعالیت‌های طولانی یا سنگین خارج از منزل را کاهش دهند.
سازمان هواشناسی در استان قزوین نیز اعلام کرده است که آلودگی هوا در ای استان تا چهارشنبه ادامه دارد. مریم بهروزی، کارشناس هواشناسی اداره کل هواشناسی قزوین در این خصوص به پیام‌ما گفت: تا صبح چهارشنبه ۱۴ دی ماه، به‌دلیل جوّ نسبتاً پایدار و با توجه به سکون جو و ماندگاری هوای سرد، انباشت آلاینده‌ها و کاهش کیفیت هوا را خواهیم داشت. سکون جو و ماندگاری هوای سرد، موجب انباشت آلاینده‌ها و کاهش کیفیت هوا در پاره‌ای مناطق به‌ویژه مناطق صنعتی و پرتردد استان می‌شود. از بعدازظهر چهارشنبه با گذر امواج حاصل از یک سامانه بارشی در برخی ساعات بارش باران و برف و در ارتفاعات بارش برف پیش‌بینی می‌شود.
وضعیت هوای تهران و برخی شهرهای کشور از نظر شاخص سلامت در حالی رو به وخامت می‌رود که در نخستین روز هفته رئیس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت از درخواست این وزارتخانه برای دورکاری کارمندان تهرانی در پی تشدید آلودگی هوا خبر داد و گفت: این درخواست به طور جدی و ویژه برای کارمندان خانم باردار، کارمندان دارای فرزند زیر ۶ سال، کارمندان دارای بیماری تنفسی و قلبی و کارمندان با سن بالای ۶۰ سال مطرح می‌شود.
دکتر عباس شاهسونی در این خصوص گفت: در روزهایی که هوا ناسالم برای گروه‌های حساس (شاخص کیفیت هوا ۱۰۱ الی ۱۵۰ و رنگ زرد) باشد زمان بازی کودکان در فضای باز و پارک‌ها را به میزان زیادی کاهش دهید. همچنین افراد مسن و بیمارانی که دارای مشکلات تنفسی هستند نیز فعالیت خود را در فضای بیرون کاهش دهند. در روزهایی که شاخص کیفیت هوا “ناسالم برای همه گروه‌ها” (۱۵۱ الی ۲۰۰ و رنگ قرمز) است باید از ورزش، دوچرخه سواری و به طور کلی از قرار گرفتن در معرض هوای آزاد بپرهیزید.
او در مورد علائم مواجهه با آلودگی هوا نیز توضیح داد: سوزش چشم، تحریک ریه و گلو، افزایش تولید خلط در بینی و گلو، سرفه، مشکل در تنفس از علائم مواجهه با آلودگی هوا است. اگر بیماری قلبی دارید، استنشاق ذرات می‌تواند باعث مشکلات جدی مانند حمله قلبی شود. علائم در بیماران قلبی شامل درد یا سفتی قفسه سینه، ضربان قلب سریع، احساس تنگی نفس، افزایش فشار خون و خسته تر از حد معمول بودن است. اگر هر یک از این علائم را دارید، با پزشک خود تماس بگیرید و اگر علائم بدتر شد یا بیشتر از حد معمول طول کشید، حتما به پزشک خود اطلاع دهید و یا با اورژانس با شماره ۱۱۵ تماس بگیرید.

«لالین» توله خرس سیاه بلوچی قرار است به باغ وحش چاه نیمه زابل منتقل شود،‌ همان باغ‌وحشی که زیرمجموعه دانشگاه زابل است و به گفته مسئولان دانشکده دامپزشکی دانشگاه زابل، نخستین باغ وحش تحقیقاتی کشور به شمار می‌رود. با این حال جستجوی نام این باغ وحش در اینترنت داده‌هایی به شما می‌دهد که گزینه تحقیقاتی بودن را تحت‌الشعاع خود قرار می‌‌دهد. نمونه‌اش خبری که در 10 شهریور 1399 یعنی تنها دو سال پیش در میزان منتشر شد و در آن انتقادهای جدی به وضعیت نگهداری خرس سیاه بلوچی در این باغ وحش مطرح شده بود. چند سال پیش از آن هم تصویری از یک شیر با چشم عفونت‌دیده از «چاه نیمه» زابل منتشر شد و واکنش‌‌های زیادی به همراه داشت. 31 شهریور 1400 «پیام ما» گزارش دیگری درباره این باغ وحش منتشر کرد که در آن آمده است: «نادیا، خرس سیاه بلوچی در باغ وحش چاه نیمه زابل تلف شده و وحید پورمردان، مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان می‌گوید این مرکز نه تنها مکاتبه‌ای در خصوص اطلاع‌رسانی موضوع به این اداره‌کل نکرده بلکه به نظر می‌رسد نادیا طی چند روز گذشته تلف شده و مسئولان باغ وحش قصد پنهان کردن این موضوع را داشته‌اند.این در حالی است که فعالان حوزه معتقدند نادیا در حدود سه ماه پیش تلف شده و حالا جسم خرس تاکسیدرمی هم شده است.» حالا قرار است «لالین» که در بلوچی نامش به معنای «دردانه» است از پردیسان به چاه‌ نیمه منتقل شود.

گرفتاری‌های «لالین» معلوم نیست از کی شروع شد‌، ما از سیزدهم خرداد که تحت فشار شدید از قاچاقیان کشف شد‌، از وضع او باخبریم. همان وقت که روی سر و صورتش زخم‌های متعدد و روی گردنش موریختگی ناشی از طناب به چشم می‌خورد و اداره کل اصفهان که تحت حوزه استحفاظی آنها این کشف صورت گرفته بود‌، مسئولیت لالین را به عهده گرفت و فربد خاکپور هم دامپزشکش شد. لالین چند ماهی در اصفهان ماند و از آنجا که بومی استان نبود‌، به پردیسان منتقل شد‌. این روزها اما خبر می‌رسد که رایزنی‌ها با باغ وحش «چاه نیمه» زابل انجام شده تا «دردانه پردیسان» به زابل منتقل شود، باغ‌وحشی که گرچه در استان زیستگاه این گونه قرار گرفته اما با انتقادهای زیادی از سوی کارشناسان هم مواجه است.

فربد خاکپور: نه تنها باغ‌ وحش «چاه نیمه» زابل که یکی از دورافتاده ترین و غیراستانداردترین باغ وحش‌های ایران است و کارشناسان، عکاسان و گردشگران بسیار به ندرت از آن بازدید می‌کنند بلکه هیچ کدام از دیگر باغ وحش‌های ایران هم لایق و مناسب نگهداری از لالین نیستند. «لالین» این پتانسیل را دارد که نقطه عطفی در ارتقای حفاظت از خرس سیاه بلوچی در ایران باشد. حضور «لالین» به عنوان یک فرصت کمیاب و ارزشمند بهترین بهانه علمی ‌و منطقی برای تاسیس مرکز تحقیقات و نگهداری خرس سیاه بلوچی در ایران است

لالین؛ نقطه عطفی در ارتقای حفاظت از خرس سیاه بلوچی
فربد خاکپور دامپزشک حیات‌وحش که درمان و مراقبت از لالین را از زمان کشف از دست قاچاقچیان برعهده داشت،‌ به «پیام ما» می‌گوید: «اساسا باغ‌ وحش‌ها در ایران کارکرد حفاظتی، پژوهشی و علمی‌ ندارند. به این معنا که هیچ یک از حیوانات وحشی درخطر انقراضی که در دهه‌های گذشته به باغ وحش‌های مختلف تحویل داده شده‌اند در پروژه‌های حفاظتی یا تحقیقاتی موثر بر حفاظت نقشی ایفا نکرده‌اند. این سرنوشت را در آخرین مورد خرس سیاه باغ وحش زابل که تمام طول عمرش بدون فایده‌ای برای حفاظت زیرگونه خرس سیاه بلوچی گذشت و ژن ارزشمندش به هدر رفت و همچنین تمام پلنگ‌های ایرانی متفرق در باغ وحش‌های استان‌های مختلف می‌توان شاهد بود. هیچ یک از آنها در پروژه‌های حفاظتی مرتبط با پلنگ ایرانی نقشی نداشته‌اند و به حفاظت گونه خودشان کمکی نکرده‌اند.» او تاکید می‌کند باغ وحش‌های ایران به دلیل غیراستاندارد بودن، نه تنها در امور حفاظت از حیات‌وحش نقشی ندارند بلکه با «رفتارها و نمایش‌های غیراصولی و غیرعلمی‌» می‌توانند در ترویج تجارت غیرقانونی حیات وحش هم سهیم باشند. خاکپور با این مقدمه مخالف انتقال «لالین» به زابل است: «لالین به عنوان خرس سیاه بلوچی گوشتخوار که به شدت در خطر انقراض جهانی است، جایش در چنین مراکز ضدحفاظتی بی‌هدفی نیست.» او تاکید می‌کند که خرس سیاه بلوچی مانند یوز آسیایی، از نظر علمی‌ سزاوار یک مرکز تحقیقات و نگهداری اختصاصی است: «در ایران برای گونه‌های مختلف حیات وحش، مراکز نگهداری خصوصی و دولتی به اشکال گوناگون وجود دارد که از جمله آنها می‌توان مراکزی برای یوز آسیایی، گاندو،‌ گوزن زرد ایرانی و .. اشاره کرد. پس انتظار تاسیس یک مرکز تحقیقات و نگهداری برای خرس سیاه؛ انتظاری کاملا علمی، ‌حفاظتی، معقولانه و مقدور است. این کار می‌تواند با بودجه دولتی و یا کمک بخش خصوصی به ثمر برسد و تا زمان تاسیس و افتتاح چنین مرکزی، سازمان حفاظت محیط زیست در کلینیک حیات‌وحش پردیسان فضای مناسبی برای اسکان طولانی‌مدت «لالین» در اختیار دارد. این فضا در گذشته برای نگهداری طولانی‌مدت خرس قهوه‌ای در این سازمان مورد استفاده قرار ‌گرفته است.»

داود میرشکار: گونه‌های بالغی که از طبیعت جدا شده و یا از متخلف کشف می‌شوند امکان بازگشت را دارند ولی گونه‌ای که از طفولیت در اسارت بوده،‌ برایش این امکان وجود ندارد. با رهاسازی «لالین» در طبیعت خشن سیستان و بلوچستان در واقع باعث مرگ او می‌شویم

این دامپزشک حیات‌وحش می‌گوید: نه تنها باغ‌ وحش «چاه نیمه» زابل که یکی از دورافتاده ترین و غیراستانداردترین باغ وحش‌های ایران است و کارشناسان، عکاسان و گردشگران بسیار به ندرت از آن بازدید می‌کنند بلکه هیچ کدام از دیگر باغ‌وحش‌های ایران هم لایق و مناسب نگهداری از لالین نیستند. «لالین» این پتانسیل را دارد که نقطه عطفی در ارتقای حفاظت از خرس سیاه بلوچی در ایران باشد. حضور «لالین» به عنوان یک فرصت کمیاب و ارزشمند بهترین بهانه علمی ‌و منطقی برای تاسیس مرکز تحقیقات و نگهداری خرس سیاه بلوچی در ایران است.
رفتار دوگانه محیط زیست با یوز و خرس
یک کارشناس دیگر هم درباره وضعیت «لالین» و انتقالش به چاه نیمه زابل به «پیام ما» می‌گوید: زمانی که این توله خرس پیدا شد قرار بود در مرکزی که در یکی از زیستگاه‌های این گونه است‌، نگهداری و سپس رهاسازی شود. با این حال هیچ استانی قبول نکرد که چنین مرکزی را برای این گونه ایجاد کند. آنها ادعا می‌کردند بودجه‌ای از مرکز به آنها نرسیده و در صورت پذیرش «لالین» درگیر حواشی آن خواهند شد. در نهایت این توله خرس به پردیسان منتقل شد و در حال حاضر هم گفته می‌شود قرار است آن را به باغ‌وحشی در زابل بفرستند.
این کارشناس که خواست نامش محفوظ بماند، می‌گوید دستورالعمل‌هایی در جهان وجود دارد که نشان می‌دهد لالین همچنان می‌تواند رهاسازی شود: «متاسفانه تصمیم بر این است که این توله خرس به باغ‌وحشی که استاندارد نیست برده شود،‌ این کار اشتباه است‌، اگر باغ‌وحش برای گونه‌ای با درجه حساسیت خرس سیاه مناسب است‌، چرا یوزها به باغ‌وحش منتقل نشده‌اند.»
او از آنچه «رفتارهای دوگانه‌» درباره یوز و خرس سیاه می‌نامد هم انتقاد می‌کند: «رفتار سازمان محیط زیست در مواجهه با یوز و خرس نشان دهنده نوعی استاندارد دوگانه است. در حق این توله خرس سیاه و سایر توله‌هایی که تلف شده‌اند، اجحاف شده و می‌شود.»
مسائل فنی، چالش مرکز نگهداری خرس سیاه
داود میرشکار مدیرکل محیط زیست استان سیستان و بلوچستان در گفت‌وگو با «پیام ما» گفته‌های منتقدان درباره وضعیت باغ وحش چاه نیمه را مغرضانه می‌داند. او می‌گوید: این باغ وحش ایراداتی داشته که جدیدا آنها را برطرف و محیط مناسبی را برای حیات‌وحش فراهم کرده‌اند.او از بازدید معاون محیط طبیعی و مدیر دفتر حیات‌وحش سازمان حفاظت محیط زیست از این باغ‌وحش خبر می‌دهد و اضافه می‌کند: علیرغم اینکه پیشنهادهای دیگر برای نگهداری از این توله خرس سیاه وجود داشت‌، به واسطه اینکه زیستگاهش در استان سیستان و بلوچستان است،‌ قرار شد این توله خرس سیاه به این مرکز منتقل شود. میرشکار در این باره که آیا امکان رهاسازی لالین وجود دارد یا خیر، پاسخ می‌دهد: گونه‌های بالغی که از طبیعت جدا شده و یا از متخلف کشف می‌شوند امکان بازگشت را دارند ولی گونه‌ای که از طفولیت در اسارت بوده،‌ برایش این امکان وجود ندارد. با رهاسازی «لالین» در طبیعت خشن سیستان و بلوچستان در واقع باعث مرگ او می‌شویم. باید توجه کرد که ما این توله خرس سیاه را برای نگهداری در باغ‌وحش از طبیعت جدا نکرده‌ایم بلکه ناچاریم برایش برنامه‌ای داشته باشیم. فضایی که اکنون برای این گونه در نظر گرفته شده بسیار بزرگ و مناسب است و ایرادات آن برطرف شده است. او در این باره که چرا «لالین» در مرکزی مشابه یوزها نگهداری نمی‌شود، می‌گوید: این موضوع جزو سیاستگذاری های سازمان حفاظت محیط‌ زیست است و بایستی معاون محیط طبیعی و یا مدیر دفتر حیات‌وحش به آن پاسخ دهند که چرا برای این گونه هزینه‌ای مشابه یوزها نشده است‌، اما یقین بدانید مسائل فنی در آن دخیل است.

مرکز روابط‌ عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با ارسال جوابیه‌ای نسبت به گزارش روزنامه «پیام ما» درباره سرقت کابل تلفن در روستای « کلاجان سادات» در استان گلستان واکنش نشان داد. در متن این جوابیه آمده است:
«بازگشت به انتشار گزارش منتشره در روزنامه پیام ما به تاریخ 19/9/1401 تحت عنوان «این روستا در دسترس نیست» با پیگیری‌های به عمل آمده از اداره کل ارتباطات و فناوری اطلاعات گلستان نتایج زیر حاصل شد:
1- روستا دارای پوشش مطلوب 3G و 4G های وب می‌باشد.
2- روستا در حال حاضر به دلیل سرقت کابل تلفن ثابت فاقد ADSL بوده که با پیگیری به عمل آمده از مخابرات منطقه گلستان مقرر شد با عنایت به برداشت طرح کابل‌کشی انجام شده تا یک‌ماه آینده‌، نسبت به کابل‌کشی مجدد در روستای مزبور اقدام شود.»

وزیر بهداشت و دو معاون بهداشت و درمانش از احتمال اوج‌گیری موج هشتم کرونا در ایران ظرف ۴ تا ۶ هفته آینده سخن گفته و تاکید کرده‌اند که در آماده‌باش کامل به‌سر می‌برند. این در حالی است که به‌گفته یکی از این مقام‌های ارشد در وزارت بهداشت، «۳ سویه جدید کرونا به نام‌های BQ۱ و XBB و BA۲ در بیماران اخیر مشاهده شده است.»

ابراهیم رئیسی و همراهانش در دولت سیزدهم در مدتی که دولت را تحویل گرفته‌اند، هر جا با انتقاد نسبت‌به ضعف عملکرد و عدم تحقق وعده‌هایشان مواجه شدند، از کرونا گفتند و این‌که چطور توانستند جلوی همه‌گیری کرونا بایستند و با واکسیناسیون گسترده، بلایی را از سر ایرانیان دور کنند که یک سال و چند ماه در سراسر کشور جولان می‌داد و روزانه، گاهی تا چندصد نفر از ایرانیان را به کام مرگ می‌کشاند. در تازه‌ترین مورد سخنگوی دولت از بحران‌های کشور تا پیش از آغاز به کار دولت سیزدهم سخن گفت و تاکید کرد: «شهریورماه ۱۴۰۰، روزانه بیش از ۷۰۰ نفر فوتی کرونایی داشتیم؛ در حالیکه در آذرماه امسال ۱۳ روز بدون فوتی کرونا ثبت شد.» علی بهادری جهرمی اما وقتی در سخنان روز نهم دی‌ماه خود، عملکرد دولت در مقابله با همه‌گیری کرونا را می‌ستود، دیگر نه‌تنها خبری از آن روزهای بدون فوتی کرونا نبود، بلکه آن‌طور که بسیاری از پزشکان مستقل و حتی برخی روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور از یکی، دو هفته پیش از آن می‌گفتند، سیر صعودی ابتلا به سویه جدید کرونا در کشور آغاز شده و زنگ خطر موج هشتم کرونا در ایران به صدا درآمده است. خطری که حالا نه‌تنها معاونان وزیر بهداشت، بلکه شخص وزیر نیز به آن اذعان دارند.

بر اساس جدول به‌روز شده در پایگاه اطلاع‌رسانی «ورلداُمتر»، پس از آمریکا، کشورهای هند، فرانسه، آلمان، برزیل، ژاپن، کره جنوبی، ایتالیا، انگلیس و روسیه بالاترین آمار ابتلا به کرونا را ثبت کرده‌اند. جدولی که جمهوری اسلامی را در رده هجدهم جهان از این حیث نشان می‌دهد

وزیر بهداشت با اشاره به شناسایی سویه‌های جدید بیماری کرونا در کشور، از آماده‌باش این وزارتخانه خبر داده و بر لزوم واکسیناسیون کرونا در گروه‌های پرخطر و همچنین پوشش ماسک به‌ویژه در اجتماعات تاکید کرده است. بهرام عین‌اللهی که البته همچنان ایران را در آستانه موج هشتم همه‌گیری کرونا، از «موفق‌ترین کشورها در کنترل بیماری کرونا» توصیف کرده، می‌گوید: «با توجه به شناسایی سویه‌های جدید در کشور، تاکید بیشتری به واکسیناسیون به‌ویژه در افراد پرخطر داریم و این افراد اگر ۶ ماه از تزریق واکسن‌شان گذشته، حتما باید برای واکسیناسیون مراجعه کنند.» این عضو کابینه دولت سیزدهم که در حالی روز یکشنبه بار دیگر درباره همه‌گیری کرونا در کشور هشدار داده که حدود ۲۴ ساعت پیش از این هشدار، ستاد ملی کرونا به ریاست شخص ابراهیم رئیسی تشکیل جلسه داده بود. نشستی که پس از مدت‌ها در این سطح برگزار می‌شود و یک روز پس از برگزاری، وزیر بهداشت با اشاره به ۵۰ میلیون ذخیره واکسن در کشور، این میزان را «کافی» توصیف کرده و با تاکید بر لزوم استفاده از ماسک، گفته «به‌ویژه در اجتماعاتی نظیر هواپیما، اتوبوس، قطار و … حتما از ماسک استفاده شود.» او که با اشاره به مذاکراتش با وزیر راه و گلایه نسبت‌به این‌که «مدتی است در هواپیماها به مسافران ماسک داده نمی‌شود»، خواستار الزامی شدن ارائه ماسک به مسافران در پروازهای داخلی شده است. عین‌الهی که همچنین تاکید کرده «رعایت بیشتر پروتکل‌ها در اجتماعات دانشجویی و دانش‌آموزی نیز به وزیران مربوطه تذکر داده شده»، گفته «وزارت بهداشت در حال رصد بیماری است و بر همین اساس هم هفته پیش، دو سویه جدید در کشور شناسایی شد.» ویروس‌هایی که ویژگی‌شان به گفته وزیر بهداشت، از جمله آن است که «به سرعت منتشر می‌شوند و همه‌گیری ایجاد کنند.» عین‌الهی با اعلام آماده‌باش وزارت بهداشت، همچنین «تاکید بر کنترل مرزها» را یکی از موضوعات مهم مورد بحث در نشست روز شنبه ستاد ملی مقابله با کرونا خوانده و گفته است: «بر همین اساس مرزها رصد می‌شوند و در کشورهای پرخطر دقت بیشتری در مورد ورود مسافرینشان به کشورمان می‌شود و تست‌های لازم پی سی آر گرفته می‌شود و اگر فرد آلوده‌ای پیدا شد، حتما قرنطینه می‌شود.»
اما چنان‌که اشاره شد، علاوه‌بر وزیر بهداشت، روز گذشته دو نفر از معاونان بهرام عین‌اللهی نیز به بیان نکاتی درباره اقدامات وزارت بهداشت برای مقابله با همه‌گیری مجدد کرونا و توصیه‌هایی به شهروندان در این خصوص پرداختند تا هم معاون بهداشت وزارت بهداشت و درمان و هم معاون درمان این وزارتخانه در یک روز همچون شخص وزیر بهداشت و درمان در این رابطه اظهارنظر کرده باشند.
این در حالی بود که به‌گفته معاون بهداشت وزارت بهداشت و درمان، «۳ سویه جدید کرونا به نام‌های BQ۱ و XBB و BA۲ در بیماران اخیر مشاهده شده» و مهم‌تر و البته نگران‌کننده‌تر از آن، «پیک جدید کرونا در کشور آغاز شده است.» حسین فرشیدی که تاکید کرده دو سویه از این سویه‌های سه‌گانه، به‌تازگی یعنی چهارشنبه هفته گذشته تشخیص داده شده، گفته «قدرت انتقال XBB، تا ۵ برابر بیشتر از سویه دلتا است.» او با تاکید بر این‌که «باید به سرعت، مرزها رصد شده و بیماران مشکوک شناسایی شوند»، پیش‌بینی کرده که «ظرف یک الی یک و نیم ماه آینده دچار پیک جدید کرونا شویم و این موج جدید به اوج خود برسد.» فرشیدی که روز گذشته را موعد رسمی آغاز پیک جدید کرونا در کشور اعلام کرده، همچون وزیر بهداشت از «آماده باش وزارت بهداشت» خبر داده و گفته «علائم سویه‌های جدید کرونا به‌ویژه در سویه XBB، از حالت کلاسیک تب و سرفه به سمت علائمی همچون درگیری‌های گوارشی، خستگی و سردرد تغییر کرده است.» او که میزان بستری در سویه های جدید کرونا را مشابه میزان بستری‌هایی سویه امیکرون خوانده، گفته است: «هرچه تعداد بیماران بیشتر باشد، درصد بستری نیز افزایش می‌یابد.»
همزمان اما معاون درمان وزارت بهداشت و درمان نیز در این رابطه با خبرگزاری خانه ملت به گفت‌وگو پرداخته و با تاکید بر «آمادگی کامل کشور از نظر وضعیت بیمارستانی و پزشکی برای مقابله با احتمال ورود موج جدید به کشور»، گفته «بر اساس اظهارات مسئولان مربوطه کمبود سرم و اقلام دارویی کاهش یافته و قول دادند که تا ۲ ماه آینده شرایط و وضعیت بهبود یابد.» سعید کریمی اما با تاکید بر این‌که «تضمینی وجود ندارد که ایران بار دیگر درگیر موج جدید کرونا شود»، خواستار رعایت شیوه‌نامه‌های بهداشتی شده است. او از تولید واکسن بر پایه سویه‌های جدید خبر داده و گفته «شاهد انتشار اخباری هستیم که سویه جدید واکسن‌گریز است اما این موضوع مورد تایید نیست؛ البته نمی‌توان آن را به‌طورکلی انکار کرد و امیدواریم با رعایت شیوه‌نامه‌های بهداشتی، تزریق واکسن و استفاده از ماسک با مشکل اساسی مواجه نشویم.»
هشدارهای وزیر بهداشت و معاونانش در آغاز موج هشتم کرونا در ایران اما در حالی مطرح شده که عمده نگرانی به‌خصوص در بحث ورود سویه‌های جدید کرونا به کشور، به سفر مسافران خارجی مربوط است که از کشور چین راهی ایران می‌شوند. روز گذشته سفیر این کشور در تهران در یادداشتی که جهت انتشار در اختیار ایسنا قرار داد، سعی کرد از نگرانی ایرانیان درباره عملکرد این کشور و ورود مسافران چینی به ایران بکاهد. چانگ هوآ در این یادداشت، سعی کرده تصویری مثبت از عملکرد دولت چین در مقابله با همه‌گیری کرونا به‌دست دهد، در عین حال انتقادهای گسترده جهانی به این دولت را «تبلیغات و حاشیه‌سازی منفی با انگیزه‌های پنهان» توصیف کرده است. مواضعی که باتوجه به پیشینه عملکرد این کشور در مسائل گوناگون وبه‌ویژه در همین بحث همه‌گیری کرونا، محل تشکیک است.
به‌گفته این مقام دولت چین در تهران، این کشور تاکنون تنها با ۵ موج همه‌گیری کرونا مواجه بوده و این در حالی است که ایران هم‌اکنون در آغاز هشتمین موج همه‌گیری است. وضعیتی که البته تنها در ایران شاهد نبوده و کشورهای دیگری نیز بیش از چین از همه‌گیری کرونا آسیب دیدند. این در حالی است که بنابر آخرین آمار جهانی رونا، مجموع مبتلایان به بیماری کووید-۱۹ تاکنون به ۶۶۴ میلیون و ۹۹۳ هزار و ۸۶۹ نفر رسیده و مرگ ۶ میلیون و ۶۹۷ هزار و ۳۷۲ بیمار نیز از سوی دولت‌های مختلف تایید شده است. همچنین بنابر جدول جهانی «ورلداُمتر»، طی شبانه روز گذشته کرونا در جهان جان ۷۸۱ نفر را گرفته و همچنین ۲۹۸ هزار و ۴۳۵ ابتلای جدید جهانی نیز به ثبت رسیده است. آماری که نشان از پیشتازی ژاپن در میزان مرگ‌ومیر در اثر ابتلا به کرونا در شرایط کنونی دارد و ایالات متحده را با بیش از ۱۰۲ میلیون مبتلا و عبور از ۱.۱ میلیون قربانی، همچنان در صدر فهرست کشورهای درگیر با این بیماری نشان می‌دهد. بر اساس این جدول به‌روز شده در پایگاه اطلاع‌رسانی «ورلداُمتر»، پس از آمریکا، کشورهای هند، فرانسه، آلمان، برزیل، ژاپن، کره جنوبی، ایتالیا، انگلیس و روسیه بالاترین آمار ابتلا به کرونا را ثبت کرده‌اند. جدولی که جمهوری اسلامی را در رده هجدهم جهان از این حیث نشان می‌دهد. هرچند آن‌چه در این وبسایت معتبر جهانی در خصوص آمار و ارقام ابتلا و مرگ‌ومیر کرونایی مخابره می‌شود، صرفاً مبتنی‌ بر داده‌هایی است که دولت‌ها به‌طور رسمی منتشر می‌کنند. چنان‌که از ابتدای همه‌گیری کرونا در سراسر جهان شاهد بودیم، صحت و سقم این آمار بسته به میزان توسعه‌یافتگی کشورها، قابل راستی‌آزمایی است.