|پیام ما| «شکایت ایران از کره جنوبی کلید خورد.» این خبری است که دیروز رسانه‌ها منتشر کردند و از شکایت ایران از کره جنوبی به دلیل آزاد نکردن منابع مالی بلوکه‌شده ایران در این کشور خبر دادند. آن‌طور که ایسنا نوشته با ارسال لایحه «ارجاع اختلاف بین بانک مرکزی ایران و دولت جمهوری کره» از سوی رئیس جمهوری به مجلس، شکایت ایران از کره جنوبی درباره پیگیری حقوقی و استرداد مطالبات از بانک‌های این کشور رسماً کلید خورده است.

خبر شکایت ایران از کره جنوبی در حالی مطرح شده که پیش از این بارها و بارها مسئولان از آزادسازی منابع ایران در کره خبر داده بودند. یکی از آخرین موارد مربوط به خردادماه امسال است. خبرگزاری‌ها نوشته بودند که در پی سفر سلطان عمان به ایران، به زودی بیش از ۲۴ میلیارد دلار از منابع ارزی بلوکه شده ایران در عراق و کره جنوبی و همچنین منابع قابل دسترس کشورمان در صندوق بین‌المللی پول وارد کشور خواهد شد و از این میزان ارز، هفت میلیارد دلار منابع ارزی بلوکه شده ایران در کره جنوبی است.
چندی بعد «احسان خاندوزی»، سخنگوی اقتصادی دولت نیز ابراز امیدواری کرده بود که به زودی شاهد آزادسازی منابع ایران در کشورهایی مثل کره جنوبی هستیم. امیدواری‌ای که نتیجه‌بخش نبود.

پس از خروج دولت دونالد ترامپ از برنامهٔ جامع اقدام مشترک (برجام) در سال ۲۰۱۸، تحریم‌های اقتصادی ایران مجدداً اعمال شد. این موضوع منجر به مسدود شدن ۷ میلیارد دلار پول ایرانی ناشی از فروش نفت در دو بانک کره جنوبی شد

پول فقط برای موارد بشردوستانه
با این وجود، خبرهای «خوشایند» آزادسازی در حالی مطرح می‌شد که اردیبهشت‌ماه امسال یک سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا مدعی شد که ایران می‌تواند از دارایی‌های بلوکه‌شدهٔ خود در بانک‌های کره جنوبی برای امور بشردوستانه استفاده کند. مدتی قبل‌تر، شبکهٔ آمریکایی ان‌بی‌سی در گزارشی به نقل از «مقامات آگاه» ادعا کرده بود که تهران و واشنگتن در حال بررسی پیش‌نویس طرحی شامل تبادل زندانیان دو طرف و آزادی‌سازی میلیاردها دلار از پول‌های بلوکه‌شدهٔ ایران از جمله پول‌های موجود در بانک‌های کره‌جنوبی هستند.
در این گزارش نیز گفته شده بود که مطابق با این پیش‌نویس، در صورت آزاد شدن این منابع مالی، جمهوری اسلامی تنها می‌تواند از آن برای خرید غذا و دارو و یا مصارف انسان‌دوستانه استفاده کند.
تحریم؛ بهانهٔ کره
اما این خبرها به امسال خلاصه نمی‌شود. سال 1400 نیز وزارت امور خارجه کره جنوبی پس از دیدار معاون وزیر خارجه آن با همتای ایرانی‌اش در وین، در بیانیه‌ای با اشاره به محورهای گفت‌وگوی آنها از موافقت طرف کره‌ای با انجام گرفتن فوری آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده ایران در بانک‌های کره‌ای خبر داده بود.
وبگاه وزارت امور خارجه کره جنوبی در بیانیه‌ای درباره سفر چوی جونگ کان، معاون وزیر امور خارجه این کشور به وین و دیدارش با علی باقری، معاون سیاسی وزیر امور خارجه ایران و مذاکره‌کننده ارشد ایران در وین، نوشته بود که مذاکرات صریح و سازنده‌ای درباره روابط ایران-کره، از جمله مسئله دارایی‌های بلوکه‌شده ایران در کره داشته‌اند.
اما چرا پول‌های ایران توسط کره جنوبی بلوکه شده است؟ خبرگزاری ایرنا سال 99 دراین‌باره نوشت که پس از خروج دولت دونالد ترامپ از برنامهٔ جامع اقدام مشترک (برجام) در سال ۲۰۱۸، تحریم‌های اقتصادی ایران مجدداً اعمال شد. این موضوع منجر به مسدود شدن ۷ میلیارد دلار پول ایرانی ناشی از فروش نفت در دو بانک کره جنوبی شد. قضیه از آن قرار بود که سئول واردکننده عمده انرژی است و بدون آن قادر به تامین نیازهای خود نیست. بنابراین خرید نفت از ایران به یکی از برنامه‌های اصلی کره جنوبی تبدیل شد. خبرآنلاین گزارش کرده که در آن سال‌ها ایران روزانه 350 هزار بشکه نفت را روزانه تنها به این کشور صادر می کرد. اما پرداخت پول این خریدها با مشکل مواجه شد. پس از آنکه ترامپ ایران را تهدید کرد، کره جنوبی با بهانه عدم همکاری بانک‌ها و ترس آنها از واشنگتن، حاضر به پرداخت هزینهٔ خریدهای قبلی خود نشد.
همان سال «عبدالناصر همتی»، رئیس کل بانک مرکزی با اعلام اینکه قرار شده که پرداخت‌ها حداقل با یک میلیارد دلار آغاز شود، تاکید کرده بود که در صورت پرداخت نشدن آن از سوی کره جنوبی، «پیگیری‌‌های لازم» انجام می‌شود. پیگیری‌هایی که بیش از سه سال طول کشید و در نهایت روز گذشته ایران اقدامات قضایی خود را آغاز کرد.
کره جنوبی در پاسخ به اعتراضات ایران گفته بود پول ایران به دو بانک این کشور ارسال شده اما چون بانک مرکزی ایران تحریم است، بانک‌های سئول قادر به ارسال این مبلغ به ایران نیستند. همان سال‌ها نیز ایران تلاش کرده بود اعتراض خود را به کره‌ای‌ها برساند.
همان سال نیز سخنگوی وزیر خارجه در توضیح ارسال محموله پزشکی به قیمت ۵۰۰ هزار دلار به ایران اعلام کرد که در مرحله دوم این رقم به دو میلیون دلار می‌رسد. با این حال او به مقامات کره جنوبی کنایه زد و گفت: «زحمت کشیده‌اند. ما چیزی حدود دو سال با کره جنوبی مذاکره داشتیم ولی کره‌ای‌ها در این زمینه به آمریکایی‌ها گوش می‌دهند و برای پرداخت بدهی‌شان منتظر پاسخ مثبت آمریکا بودند.»
خبردرمانی به سبک دولت
اگرچه دولت در این سال‌ها بارها «اخبار خوشایند» آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده را در رسانه‌ها منتشر کرد، اما این خبرها چندان هم در جامعه بازتابی نداشت. برخی فعالان سیاسی و رسانه‌ای این اقدام دولت را با تعابیری همچون «خبردرمانی» یا «وعده‌درمانی» توصیف کردند. توصیفی که به نظر می‌رسد با اقدام قضایی اخیر دولت بیراه نبوده است. چندی پیش «محمد مهاجری» درباره این دست از خبردرمانی‌ها در روزنامه اعتماد نوشته بود: «خبردرمانی، وعده‌درمانی، گفتاردرمانی شیوه‌های موثری هستند اما متاسفانه این روزها تاثیرشان گاهی به ساعت هم نمی‌رسد. شاید اگر مسئولان دولتی برخلاف توصیه رییس‌جمهور، حرف نزنند، وعده ندهند، توجیه نکنند، سکوت پیشه سازند و کمتر روی اعصاب مردم یورتمه بروند، اینقدر از چشم خلق نیفتند.»