وقتی صحبت از توسعه برق تجدید پذیر و مصرف آن در صنایع کشور می‌شود حامیان توسعه انرژی تجدیدپذیر به دو گروه تقسیم می‌شوند گروهی که معتقدند صنایع را باید به سمت خود تامینی تولید برق تجدید پذیر سوق داد و گروهی که نظر دیگری دارد. گروه دوم معتقدند که منطق استفاده اقتصادی حکم می‌کند سرمایه‌های این بخش را باید به جای صنایع به سمت توسعه نیروگاه‌های مستقل که توسط شرکت‌های متخصص نیروگاهی احداث می‌شوند سوق داد تا صنایع یا هر بخش دیگری، برق مورد نیاز آن را از آنان خریداری کند مانند آنچه در بورس انرژی در جریان است. «حمیدرضا صالحی»، رئیس هیات مدیره انجمن سازندگان و تامین کنندگان کالا و خدمات انرژی‌های تجدیدپذیر «‌ساتکا» در مورد ضرورت توسعه نیروگاه‌های تجدید‌پذیر و این دو دیدگاه توضیح می‌دهد.

ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور ما چقدر است و تا رسیدن به نقطه مطلوب چقدر فاصله داریم؟
اگر منظور از ظرفیت بخشی‌ است که امروز فعال و تامین کننده برق است باید عدد یک درصد را در نظر بگیریم اما اگر مقصود ما از ظرفیت بخش قابل توسعه و امکان پذیر است این عدد تفاوت دارد. باید بگوییم این حوزه در ایران هم بسیار جای رشد و هم ضرورت رشد دارد. امروز همه بر ضرورت جایگزینی تجدیدپذیر به جای سوخت فسیلی تاکید دارند. این مسئله از سوی دولت هم پذیرفته شده است. دولت به ویژه امسال تلاش ویژه‌ای در این خصوص را شروع کرده و به نظر به نقش خودش در روند تسهیل و تسریع پی برده است. روند خاموشی‌ها در چندسال اخیر هزینه‌های بسیار زیادی داشت اما توانست قوانین و مقررات را به سمت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر سوق دهد. واحدهای بزرگ صنعتی ما هم از این موضوع استقبال کرده‌اند. مانند نیروگاه «گل‌گهر» یا فولاد مبارکه که هر کدام بیش از 50 درصد پیشرفت در حوزه اجرا دارند.

ما 90 هزار مگاوات در حال حاضر ظرفیت بالقوه تجدیدپذیر داریم که طبیعتا نیازمند میلیاردها دلار سرمایه گذاری است. عقب ماندگی ما هم در زمینه بالفعل کردن این پتانسیل بالقوه، بسیار زیاد است

سایر شرک‌تهای فولادی هم پیگیر استفاده از سیستم خود تامینی و تجهیز شدن به نیروگاه تجدیدپذیر هستند. اما اگر بخواهیم بگوییم که تابستانی که الان در آن قرار داریم یا طی یک تا دو سال آینده، ما موفق به جبران کاستی در این بخش و تکمیل نسبی ظرفیت تولید برق بر پایه انرژی‌های تجدید‌پذیر می‌شویم بیراه است. اما باید بپذیریم که ناچار به حرکت و توسعه در این مسیر هستیم. ما باید سیاست‌های کاهش تولید کربن را در پیش بگیریم. چالش بزرگ ناترازی داریم و امکان تامین سوخت نیروگاه‌های سیکل ترکیبی را نداریم. ضرر اقتصادی ناشی از ناتوانی در مدیریت مصرف برای واحدهای صنعتی و طبیعتا کشور بسیار بالاست. خوشبختانه دولت در حال حاضر مشوق‌های خوبی را هم اعلام کرده که به نظر می‌تواند صنایع را جلب کند.
برآورد شما از این ظرفیت چیست؟
ما در حال حاضر 90 هزار مگاوات ظرفیت بالقوه تجدیدپذیر داریم که طبیعتا نیازمند میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری است. عقب‌ماندگی ما هم در زمینه بالفعل کردن این پتانسیل بالقوه، بسیار زیاد است. کشورهای جهان به سمت تجدیدپذیرها رفته‌اند و ایران هم چاره‌ای جز این ندارد. خوشبختانه روز به روز تمایل صنایع و دولت برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و مصرف آن به جای سوخت فسیلی بیشتر می‌شود. آگاهی مردم هم بسیار افزایش پیدا کرده است و همین آگاهی و مطالبه مردم باعث می‌شود هم دولت به این سمت سوق داده شود و هم سرمایه‌گذار.
با وجود این برخی منتقد ورود صنایع به این حوزه هستند و معتقدند نه نیروگاه در قالب مجموعه‌ای صنعتی، بلکه توسعه نیروگاه‌های تجدید‌پذیر به شکل مستقل با قابلیت تامین برق همه بخش‌ها باید دستور کار قرار بگیرد. درباره این انتقادها چه نظری دارید؟
نخست اینکه همین حالا هم باید از صنایعی که داوطلبانه بخشی از سرمایه خودشان را در توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر به نفع تامین برق مصرفی خودشان قرار داده‌اند، تشکر کنیم. اما این بحث از یک جنبه می‌تواند مورد اعتنا قرار بگیرد. صنایع برای احداث یک واحد نیروگاهی باید سراغ متخصصانی بروند که خودشان در اختیار ندارند. اما یک شرکت نیروگاهی از مرحله طراحی تا اجرا، نگهداری و بهره‌برداری هم متخصصان را در اختیار دارد و معمولا راه‌های تامین سرمایه را می‌شناسد. از این منظر این انتقاد می‌تواند درست باشد که شرکت‌های نیروگاهی و بخش خصوصی فعال در این حوزه، مسئولیت توسعه برق تجدیدپذیر را بر عهده بگیرند و صنایع چه در قالب صنایع مادر و بزرگ یا صنایع خرد برق را از نیروگاه‌های تجدیدپذیر خریداری کنند. از دیدگاه اقتصادی هم این راه برای صنایع و برای شرکت‌های نیروگاهی منطقی است.
انجمن سازندگان و تامین‌کنندگان کالا و خدمات انرژی‌های تجدید‌پذیر، تلاش می‌کند که حلقه‌ای میان هر دو بخش یا سه بخش دولت، شرکت‌های نیروگاهی و صنایع باشد. چه مشکلی در این میان پررنگ می‌شود؟
واقعیت است که مانند جا انداختن هر مفهوم یا محصول جدیدی مشکلات کم نیست. اما یک مشکل اصلی جلب اعتماد صنایع است. طی دوره‌های گوناگون، صنایع به ویژه صنایع بزرگ ما به دلیل شنیدن وعده‌هایی که هیچ وقت عملی نشد، یا از برخی اقدام‌های توسعه خود جا ماندند یا دچار ضرر و زیان و مشکلات شدند. حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور مفهوم و زمینه تازه‌ایست. در یک نگاه عادی شاید اعداد ارقام استفاده از برق تجدیدپذیر با اعداد و ارقام استفاده از برق یارانه‌ای نخواند. البته سیاست‌های جدید وزارت نیرو تا حدی این فاصله را کم کرده است. اما اینکه بتوانیم صنایع را متقاعد کنیم که خرید برق تجدیدپذیر یا توسعه انرژی تجدیدپذیر به روش خودتامینی در نهایت منجر به منفعت اقتصادی آن‌ها خواهد شد و همچنین موانع بر احداث و تجهیز این واحدها با همکاری نهاد قانونگذار و نهاد مجری، یعنی دولت به حداقل رسیده است، واقعا دشوار است. چنانچه قبل هم گفتم دولت مشوق‌های خوبی وضع کرده است اما اینکه بتوانیم صنایع را به این باور و اعتماد برسانیم شاید کمی دشوار تر باشد. بعد از آن دیگر توان برنامه‌ریزی و اجرای متخصصان است که طبیعتا مشکلی در این زمینه در کشور وجود ندارد.