|پیام‌ما| 13 اردیبهشت امسال مدیرعامل شرکت توانیر اعلام کرد امسال قطعی برق برای صاحبان صنایع اعمال نمی‌شود، اما مدیریت مصرف برای آنها اعمال می‌شود. «آرش کردی» تعریفی از «اعمال مدیریت مصرف» ارائه نداد، اما توضیح داده بود که از صاحبان صنایع خواسته شده است که در زمان اوج بار همراهی لازم را داشته باشند تا بتوان محدودیت ایجادشده در زمان مصرف را جبران کرد. باوجود این گفته‌ها اما اتاق بازرگانی ایران روز گذشته با انتشار گزارشی در مورد احتمال قطعی برق صنایع در کشور هشدار داد. احتمال دوبارۀ قطع برق برای تابستان 1402 در شرایطی اتفاق می‌افتد که سال گذشته رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران، ضرر بخش صنایع از قطعی‌های نامنظم و مکرر برق را 7 میلیارد دلار برآورد کرده بود. به گفتۀ «علی رسولیان» بیشترین ضرر صنایع کشور مربوط به بخش‌های فولاد، سیمان و صنایع فلزی است.

اتاق بازرگانی ایران که مسئلۀ ناترازی برق در کشور را دلیل اصلی مشکل تأمین برق می‌داند، روز گذشته در گزارشی نوشت: «وزارت نیرو معتقد است تابستان امسال بدون خاموشی سپری خواهد شد، اما فعالان بخش خصوصی صنعت برق معتقدند که به‌دلیل عدم سرمایه‌گذاری مناسب، ناترازی ادامه دارد و امسال هم صنایع با قطعی برق روبه‌رو می‌شوند.»
ناترازی ادامه دارد
اتاق ایران مسئلۀ اول برق کشور را ناترازی عنوان می‌کند که صنعت کشور را دچار چالش کرده است. وب‌سایت اطلاع‌رسانی این نهاد در نقل قولی از «علیرضا کلاهی‌صمدی»، فعال اقتصادی و یکی از تولیدکنندگان سیم و کابل کشور، همچنین مجری بخشی از طرح‌های توسعه در کشور عراق عنوان می‌کند که ممکن است قطعی برق صنایع بسیار بدتر از پارسال باشد: «اگر اتفاقات غیرقابل پیش‌بینی رخ دهد مثلاً موج گرما زیاد شود، شاید خیلی از شبکه‌های شهری هم دچار فروپاشی (کلپس) شود. در سال جاری نیز چالش ناترازی برق تداوم دارد و حتی بدتر هم خواهد شد. ناترازی برق خروجی ناترازی مالی است. ما بارها گفته‌ایم که اقتصاد صنعت برق مشکل جدی دارد. از زمان تصمیم غلط و سیاسی-جناحی مجلس هفتم مبنی‌بر تثبیت قیمت‌ها، برق کمترین افزایش قیمت را بین همۀ حامل‌های انرژی و سایر خدمات دولتی داشته است و این باعث شده گودال صنعت برق هر سال عمیق‌تر شود و اگر فکر جدی نکنیم، این مشکلات قطعاً ادامه‌دار خواهد بود.»

معاون کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی: در ۱۰ سال گذشته، ما عملاً سرمایه‌گذاری جدید در حوزۀ تولید نیروگاه و تولید برق را متوقف و فراموش کرده‌ایم و همان‌طور که کارشناسان از سال‌ها قبل هشدار داده بودند، این موضوع سرانجام گریبان ما را گرفت

این فعال اقتصادی هشدار داده است که تبعات بحران انرژی، گریبان بخش صنعت و عرصه‌‌‌‌‌‌‌های مولد را گرفته و باتوجه‌به پیش‌بینی تکرار این شرایط بحرانی در تابستان امسال، متولیان امر از همین حالا به‌دنبال تدبیر و اقدام مؤثر باشند.
«غلامحسین شافعی»، رئیس اتاق بازرگانی ایران هم موضوع تأمین برق واحدهای صنعتی در ماه‌های آتی را مطالبۀ جدی بخش‌ خصوصی و بنگاه‌های صنعتی کشور می‌داند. او معتقد است تجربۀ تلخ محدودسازی یا قطع برق صنایع، در بزنگاه کمبود این انرژی، به‌‌‌‌‌‌‌دفعات در سال‌های گذشته تکرار شده است و هربار هم این بخش صنعت بوده که سنگین‌‌‌‌‌‌‌ترین تاوان را برای جبران آن پرداخت کرده‌است.
مطالبات معوق
سال 1399 مرکز پژوهش‌های اتاق ایران و سندیکای صنعت برق پژوهشی انجام دادند که براساس آن پژوهش صنعت برق ایران وضعیت نامساعدی داشت؛ تا جایی که دسترسی به‌موقع به برق به یکی از چالش‌های فضای کسب‌وکار تبدیل شده است. براساس آن گزارش این صنعت در آینده نیز با کسری بودجۀ هزینه‌ای و سرمایه‌ای مواجه خواهد شد که احتمالاً کار را سخت‌تر نیز خواهد کرد. حالا حدود دو سال و نیم از آن گزارش می‌گذارد و این صنعت درگیر ناترازی‌های زیادی است.
همچنان فعالان اقتصادی از وضعیت صنعت برق و عملکرد وزارت نیرو گلایه دارند که مطالبات بخش خصوصی را پرداخت نمی‌کنند و این مسئله یکی از عواملی است که باعث‌شده سرمایه‌گذاری در صنعت برق به دشواری انجام شود. کلاهی‌صمدی می‌گوید: «وزارت نیرو پولی بابت تولید برق به بخش خصوصی نمی‌دهد. درنتیجه توجیهی برای سرمایه‌گذاری وجود ندارد، بانک‌ها هم حاضر نیستند پروژه‌های برقی را فاینانس کنند. در حوزۀ پروژه‌های انتقال و توزیع نیز اساساً سال‌ها در محدوده ۱۰ تا ۲۰ درصد مورد نیاز سرمایه‌گذاری کردیم، بنابراین بحران بعدی ما در این حوزه خواهد بود.»

یک فعال اقتصادی: در سال جاری نیز چالش ناترازی برق تداوم دارد و حتی بدتر هم خواهد شد. ناترازی برق خروجی ناترازی مالی است. ما بارها گفتیم که اقتصاد صنعت برق مشکل جدی دارد

«حمیدرضا صالحی» معاون کمیسیون انرژی این نهاد نیز می‌گوید: «در ۱۰ سال گذشته، ما عملاً سرمایه‌گذاری جدید در حوزۀ تولید نیروگاه و تولید برق را متوقف و فراموش کرده‌ایم و همان‌طور که کارشناسان از سال‌ها قبل هشدار داده بودند، این موضوع سرانجام گریبان ما را گرفت. برق یک کالای تجاری است و باید با قیمت عادلانه فروخته شود؛ باید سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های آن حفظ شود. راه‌حل مشکل صنعت برق در سرمایه‌گذاری و روابط تجاری است، نه در الگوی پاداش و تنبیه که راه‌حلی کوتاه‌مدت است.»
نگرانی از قطع مکرر برق به‌ویژه در شهرک‌های صنعتی، با وجود اعلام رسمی توانیر مبنی‌بر کاهش این رخداد، تشدید شده است. وزارت نیرو اصرار دارد که موضوع خاموشی و غیرفعال شدن خط تولید کارخانه‌ها را جدی نگیرد. علاوه‌بر آنچه مدیرعامل توانیر هفتۀ گذشته اعلام کرد، پیشتر، در پایان نخستین هفتۀ سال، سخنگوی صنعت برق کشور قول داد خاموشی این صنعت کاهش یابد.
وزارت نیرو نگران نیست
«مصطفی رجبی مشهدی» توضیح داده بود: «برای امسال ۱۴۰برنامه تنظیم کردیم که در سه‌محور است. یک بخش توسعۀ ظرفیت تولید نیروگاه‌‌‌های کشور است که کمک می‌کند برق بیشتری را با هماهنگی وزارت صمت و نیرو به صنایع تحویل دهیم. ضمن اینکه تفاهم‌نامه‌‌‌ای در این زمینه امضا شده است که بخشی از این نیروگاه‌‌‌ها مربوط به نیروگاه‌‌‌هایی می‌شود که در محل خود صنایع یا توسط خود صنایع احداث می‌شود که ۱۴‌هزار مگاوات برای چهارسال برنامه‌ریزی شده است و برای تابستان امسال ۱۵۰۰مگاوات نیروگاه‌‌‌هایی است که صنایع احداث می‌کنند.»
تابستان سال قبل وزارت صمت اعلام کرد که 15 درصد بیش از سال قبل از آن یعنی 1400 به صنایع برق تحویل داده شده است. با وجود انتقاد گسترده به سیاست‌های تولید و توزیع برق کشور، دولت سیزدهم معتقد است که وزارت نیرو از همان ابتدای کار بر احداث نیروگاه‌های خودتأمین توسط صنایع بزرگ تمرکز و تلاش کرد صنایع انرژی‌بر را ترغیب کند تا مستقلاً نسبت به تولید و تأمین برق مورد نیاز خود اقدام کنند. شهریور سال گذشته، معاون وزیر سمت اعلام کرده بود: «ما به‌دنبال خودتأمینی برق توسط صنایع هستیم. به‌ازای هر مگاوات تولید برق، ۱۰۰ مترمربع زمین رایگان در اختیار سرمایه‌گذاران و واحدهای تولیدی قرار خواهد گرفت. همچنین وزارت صنعت، معدن و تجارت اجازه واردات نیروگاه‌های کوچک مقیاس خارجی را فراهم کرده که همه این مشوق‌ها و مزایا به استان‌ها ابلاغ نیز شده است.»
علی رسولیان توضیح داده بود که براساس تفاهم با سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) مقرر شده است از سقف واحدهای تولیدی موجود برای راه‌اندازی نیروگاه‌های خورشیدی استفاده شود و شهرک‌های صنعتی تخصصی انرژی خورشیدی ایجاد گردد. به گفتۀ رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران ۹۲ شهرک و ناحیۀ صنعتی دارای پتانسیل برای راه‌اندازی شهرک انرژی خورشیدی در سراسر کشور شناسایی شده که این موارد به ساتبا نیز اعلام شده است.
البته او معتقد بود که باید در حوزۀ بهره‌وری صنایع نیز با ارائۀ مشوق کار شود که در این راستا به‌دنبال افزایش مشوق‌ها برای ارتقای بهره‌وری در حوزۀ صنعت هستیم. این مهم با ارتقای موضوع آموزش و ارائۀ تسهیلات لازم قابل تحقق است. استانداردهای بهره‌وری در سازمان ملی استاندارد مشخص می‌شود و براساس چارچوب‌های ارائه‌شده و الزامات این سازمان جلو می‌رویم.