|پیام ما| حراج تهران پایان یافته و همه آثار به فروش رفته اما حرف‌وحدیث‌ها درباره این رویداد هنوز ادامه دارد. حراج امسال با فروش بیش از ۱۵۸ میلیارد تومان در حالی به کار خود پایان داد که چهار اثر از پرویز تناولی، منیر فرمانفرماییان، سهراب سپهری و حسین زنده‌رودی با رقمی بالای ۱۰ میلیارد تومان به فروش رسید و «شاعر نشسته» رکورد فروش را شکست. منتقدان این رویداد اما هنوز درباره روند ناشفاف آن می‌پرسند، از اینکه صاحب این آثار کجا و چه کسی بوده؟ چرا تنها آثار گروهی از هنرمندان به حراج تهران راه می‌یابد؟ و چرا جزئیاتی درباره گروه کارشناسی آثار و سابقه آنها منتشر نمی‌شود؟

پانزدهمین دوره حراج تهران که به آثار هنر مدرن ایران اختصاص داشت، با فروش تمامی ۸۰ اثر ارائه شده به مبلغ ۱۵۸ میلیارد و ۸۹۰ میلیون تومان به کار خود پایان داد. در این رویداد که روز جمعه در هتل پارسیان آزادی تهران برگزار شد، رکورد فروش این حراج شکسته شد و این میان چهار اثر در این حراج بالای ۱۰ میلیارد تومان فروش رفت که در مجموع بیش از ۳۹ میلیارد از حجم فروش این حراج را به خود اختصاص دادند؛ «شاعر نشسته» اثر پرویز تناولی به قیمت 14 میلیارد و 600 میلیون تومان، اثر «شیراز» منیر فرمانفرماییان به قیمت ۱۳ میلیارد تومان، تابلوی نقاشی «بدون عنوان» سهراب سپهری به قیمت ۱۱ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان و «لا+لا+صر» حسین زنده‌رودی به قیمت ۱۱ میلیارد.
علاوه بر این آثار هنرمندانی چون به نصرالله افجه‌ای، محمد علی ترقی‌جاه، رضا درخشانی، عبدالرضا دریابیگی، قاسم حاجی‌زاده، ژازه تباتبایی، صادق تبریزی، محمد احصایی، مسعود عربشاهی، محسن وزیری‌مقدم، ایرج اسکندری، سیراک ملکونیان، حسین کاظمی، کوروش شیشه‌گران، منصور قندریز، فریده لاشایی، پرویز کلانتری، جعفر روح‌بخش، توکل اسماعیلی، منوچهر یکتایی، ناصر عصار، بهمن محصص، بهمن دادخواه و ابوالقاسم سعیدی نیز در دوره پانزدهم حراج تهران به قیمت بالای یک میلیارد تومان به فروش رسید.
کارشناسی محرمانه
با وجود پایان حراج و فروش تمامی آثار، حاشیه‌ها پایان نیافته. آخرین حاشیه مربوط به گروه کارشناسی است. اصالت آثار حراج تهران را چه کسی تعیین می‌کند؟ منتقدان می‌گویند در حالی که حراج‌های بزرگ دنیا، گروه کارشناسی و سابقه آنها را معرفی می‌کنند، روند کارشناسی آثار در حراج تهران مبهم است. در همین ارتباط صفحه اینستاگرام «هفدانگ» نوشته است: «یکی از عجیب‌ترین رفتارهای حراج تهران، مقاومت در برابر معرفی گروه کارشناسی است. این در حالی است که همه حراج‌های بزرگ دنیا، از جمله حراج کریستیز، در کاتالوگ‌هایش نام تیم کارشناسی را با سابقه افراد می‌آورند. با اینکه علیرضا سمیع‌آذر، مدیر حراج تهران گفته که لیست محرمانه‌ای در کار نیست اما تاکید کرده که «از من نخواهید که اسامی آنها را اعلام کنم» و شاخه‌های «سابقه، خریدار و شناسنامه اثر» را برای پذیرش یک اثر عنوان کرده است. حراج تهران با این عدم شفافیت غرض‌ورزانه‌اش، نه تنها سود اصلی را به دلالان بی‌نام دنیای هنر می‌رساند بلکه ضرر اصلی را به نام هنرمندان بزرگ می‌زند که آثارشان در چنین زمینه نادرستی به مردم معرفی می‌شود. در کانال‌های خبری مجازی در کنار عدد و رقم‌های بالا که پرداخت‌کننده‌های آنها نامعلوم‌اند و مخاطبان را از همین چیزی هم که هستند نسبت به هنر معاصر بدبین‌تر می‌کنند.»
حاشیه‌هایی درباره اصالت
در حراج امسال از سوی دیگر اما و اگرهای زیادی درباره اصالت آثار هم مطرح شد. اینطور که بعضی رسانه‌ها نوشته‌اند، حراج تهران این بار در کاتالوگ معرفی آثار تاکید کرده که «اصالت آثار را تضمین نمی‌‌‌کند». «هنر امروز» در همین ارتباط نوشته: «موسسه حراج تهران که این روزها در پی برگزاری پانزدهمین حراجی خود است در کاتالوگ حراج ۲۴ دی‌‌‌ماه ۱۴۰۰، بند تازه و سوال‌‌‌برانگیزی اضافه کرده که حراج هیچ‌‌‌گونه ضمانت و مسئولیتی در خصوص اصالت اثر هنری ارائه‌‌‌شده در حراج ندارد و درصورتی‌‌‌که پس از فروش اثر به خریدار، خریدار ادعای عدم اصالت اثر کند، باید به مالک اثر جهت جبران ضرر و زیان‌‌‌های وارده رجوع کند.»
با این همه روابط عمومی حراج تهران درباره مسئولیت اصالت آثار هنری مندرج در کاتالوگ پانزدهمین دوره این رویداد چنین توضیحی داده است: «کلیه آثار ارائه شده در حراج تهران توسط کارشناسان معتبر بررسی و اصالت و انتساب آنها به پدیدآورنده اثر مورد بررسی قرار می‌گیرد. درخصوص آثار کلاسیک، عنداللزوم بررسی توسط کارشناسان وزارت میراث فرهنگی و گردشگری صورت خواهد گرفت. علی‌ایحال با توجه به آنکه آثار ارائه شده در حراج به مدت ۳ روز جهت رویت متقاضیان در معرض بازدید عموم قرار می‌گیرد، متقاضیان این امکان را جهت بررسی‌های کارشناسی متعارف از جانب کارشناسان منتخب خود در مدت مزبور دارا می‌باشند.» این اطلاعیه اما باز هم واکنش‌هایی را در فضای تجسمی در پی داشت.
از سوی دیگر اثر «عاشورا» از هانیبال الخاص، تاریخ خلق اثر سال ۵۹.۶۰، قیمت‌گذاری از دویست و هشتاد میلیون تومان و به مبلغ چهارصد میلیون تومان فروخته شد. اما این اثر از کدام گالری‌ یا مجموعه شخصی به پانزدهمین حراج تهران راه یافت؟ پاسخ روشن نیست. چه آنکه بونا الخاص، فرزند هانیبال نیز این موضوع را با هفدانگ مطرح کرده و گفته است: «هر سال از حراج تهران می‌پرسم آثار پدرم را از کجا آورده‌اند و با اینکه به آنها گفته‌ام که کارهای پدرم دزدیده شده باز هم با من همکاری نکردند و جواب درستی ندادند.»
حراج تهران واسطه‌ای بین فروشندگان و خریداران آثار هنری است که طرفداران می‌گویند به دنبال رشد و ترویج هنر و معرفی هنرمندان و آثارشان و کمک به آنهاست اما از دید منتقدان، صرفا اهداف مالی و اقتصادی را دنبال می‌کند.