بر اساس جدیدترین آماری که سازمان مدیریت و برنامه ریزی اعلام کرده‌است در سال 98، 17 درصد تولید ناخالص داخلی آذربایجان غربی از کشاورزی بوده اما 89 درصد آب مصرفی این استان در بخش کشاورزی است و این در حالی است که کشاورزی در استان آذربایجان غربی بر خشک شدن دریاچه ارومیه تاثیر بسیاری دارد.

علی حاجی‌مرادی، کارشناس ارشد مدیریت منابع آب و مسئول واحد فنی ستاد احیای دریاچه ارومیه در وبینار «انتقال تجارب مدیریت یکپارچه منابع آب» که توسط کرسی یونسکو با همکاری ستاد احیای دریاچه ارومیه برگزار شد، درباره اهمیت ارزش‌های اکولوژیک دریاچه ارومیه با غنای متوسط دریاچه ارومیه از نظر آرتمیا ( 400 آرتمیا در هر مترمکعب از آب دریاچه) وهمین‌طور به وجود گونه‌های مهاجرتی و مقیم پلیکان سفید، فلامینگو، گوزن زرد ایرانی و قوچ و میش ارمنی اشاره کرد و گفت: «مطالعات نشان می‌دهد در 12 هزار سال گذشته هیچ‌وقت دریاچه ارومیه خشک نشده بود حتی در زمانی که بارش‌ به کمترین میزان(180 میلی‌متر) رسیده‌ بود. بنابراین باید دلیل این اتفاق را در عوامل غیرطبیعی جستجو کنیم.»
به گفته او وضعیت دریاچه ارومیه بعد از 2008 به سمت وخامت رفت و در 2014 به بدترین وضعیتی خود در 100 سال اخیر رسید: «تراز دریاچه در 20 سال 8 متر افت پیدا کرد.همچنین با شکست هیدرولوژیکی در ایران، آب ورودی به دریاچه 52 درصد کاهش پیدا کرد.»
مسئول واحد فنی ستاد احیای دریاچه ارومیه هم مانند بسیاری دیگر از کارشناسان در مورد دلایل مرتبط با خشکی دریاچه ارومیه به توسعه ناپایدار اشاره کرد: «همه تدارکات برای توسعه نامتوازن را انجام دادیم».
بنابر آنچه در این وبینار مطرح شد حوضه آبریز دریاچه با 88 هزار حلقه چاه مجاز و غیرمجاز محصور شده است که رتبه اول تراکم چاه‌های غیرمجاز در کشور را دارد.
حاجی‌مرادی ادامه داد:«یکی دیگر از مشکلات افزایش سطح زیر کشت و احداث سدها بدون اعتنا به افت تراز دریاچه بود به طوری که حتی در سال‌هایی که خشکسالی هیدرولوژیکی وجود داشت باز هم با افزایش سطح کشت در این حوضه روبه‌رو بودیم.»
این در حالی است که بر اساس اطلاعات ارائه شده در این وبینار، آماری که به تازگی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی با بررسی وضعیت استان آذربایجان غربی در سال 98 انجام داده‌است، نشان می‌دهد که 17 درصد تولید ناخالص داخلی آذربایجان‌غربی از کشاورزی بوده اما 89 درصد آب مصرفی استان در این بخش است. یعنی به خاطر تولید حدود کمتر از 500 میلیون دلار محصولات کشاورزی، 4 میلیارد و 51 میلیون متر‌مکعب آب در آذربایجان‌غربی مصرف شده‌است.
حاجی‌مرادی در ادامه صحبت‌های خود به تاثیر سدها بر خشکی دریاچه ارومیه اشاره کرد و گفت:« 85 درصد مشکلات به وجود آمده از سدها برای دریاچه ارومیه، مربوط به 12 سد ملی است».
او تاکید کرد که ما در ایران هر 2 سال باید تجربه اقناع ملی در مورد احیا دریاچه ارومیه را تکرار کنیم چرا که هر 4 سال دولت و مجلس عوض می‌شوند.
مسئول واحد فنی ستاد احیای دریاچه ارومیه توضیح داد که برای ایجاد اجماع سیاسی و حاکمیتی در مورد احیا دریاچه ارومیه نیاز به مطرح کردن موضوعاتی مهم‌تر از ارزش‌ها اکولوژیک وجود دارد«باید در مورد سلامت میلیون‌ها نفر در پیرامون این حوضه آبریز صحبت کنیم.»
مقاله دکتر حسنی در مورد این مسئله که به تازگی منتشر شده است نشان می‌دهد که اثرات ناشی از افزایش بستر خشک دریاچه ارومیه دیگر محدود به بررسی گرد‌و‌غبار و ذرات 2 و نیم پی‌ام نیست بلکه غلظت تجمعی ذرات حتی با 10 پی ام هم در 6 ساعت از دریاچه ارومیه به تبریز می‌رسد و می‌تواند در 24 ساعت کل شمال کشور را در بر بگیرد .
این مقاله همچنین به اثرات افزایش تشعشعات فرابنفش و در نتیجه افزایش سرطان و سردتر شدن زمستان و گرم‌تر شدن تابستان در شمال غربی کشور هم اشاره کرده است.
در پایان این بحث حاجی‌مرادی عنوان کرد که کل مصرف منابع آب از حوضه آبریز دریاچه ارومیه در حال حاضر 75 درصد از کل پتانسیل آب تجدیدپذیر حوضه است در حالی که این مقدار باید به زیر 40 درصد برسد «بخشی که می‌‎توان در آن کاهش مصر ایجاد کرد، بخش کشاورزی است.»

چند تجربه از مدیریت آب در کالیفرنیا

در این وبینار همچنین «بهروز مرتضوی» دانش‌ آموخته دکتری عمران از دانشگاه کالیفرنیا از تجربه مدیریت منابع آب در کالیفرنیا صحبت کرد.
او با بیان این‌که مسائل آبی کالیفرنیا و ایران بسیار شبیه به هم هستند گفت: «رودخانه‌های اینجا هم مانند ایران در برخی ماه‌ها اصلا آب ندارد.»
او با اشاره به تجربه‌ای از یک پروژه برای احداث حوضچه‌های برای ورود آب به زمین در کالیفرنیا گفت: از آنجایی که محل این حوضچه‌ها در زیستگاه موش صحرایی بود ناچار شدیم برای حفاظت از این گونه علاوه بر زمین، 3 و نیم میلیون دلار هم بپردازیم.»
او با بیان این‌که قوانین در مورد آب‌های زیر زمینی و رودخانه‌ها در هر ایالت متفاوت است، اشاره کرد:«حتی قوانین بر اساس ویژگی آب‌های زیرزمینی هر منطقه مانند غلظت نمک، متفاوت است»
مرتضوی به تجربه پروژه‌ای دیگر در مورد پسآب‌های تصفیه شده را مطرح کرد که از آب آن برای مصرف زمین‌های کشاورزی پر مصرف استفاده شده و همچنین به کشاورزان برای هزینه اضافی که قرار بوده برای استفاده از این آب به جای آب‌های زیرزمینی پرداخت کنند، یارانه داده شده‌است.
این مهندس عمران در مورد بهای قیمت آب در کالیفرنیا توضیح داد: ما در این ایالت از شیوه خاصی برای قیمت‌گذاری آب استفاده کردیم تا در آب صرفه‌جویی کنیم. برای مصرف خانگی برای هر نفر مقدار آب مشخصی به خانه‌ها داده می‌شود. همچنین برای مصرف بیرون از خانه هم به هر خانه به ازای مساحت باغچه آب داده می‌شود. بنابراین هر خانه حسابی دارد و هر خانه مقدار مشخصی آب دارد و اگر از آن بیشتر مصرف کند قیمت آب بسیار زیاد محاسبه می‌شود.