پیگیری قضایی برای رفع مشکل سایت پسماند «صفیره»

بعد از تکرار آتش‌سوزی‌ در سایت پسماند «صفیره» در نزدیکی اهواز، بالاخره شهرداری دستور ساخت سلول جدید را داد.

بعد از تکرار آتش‌سوزی‌ در سایت پسماند «صفیره» در نزدیکی اهواز، بالاخره شهرداری دستور ساخت سلول جدید محل دفن صفیره با روش فوکوئوکا و با هدف دفن بهداشتی و جلوگیری از مخاطرات زیست محیطی به ویژه پیشگیری از آتش‌سوزی‌ را صادر کرده و قرار است اقدامات کوتاه‌مدت شهرداری برای کاهش آلودگی‌ محیط‌زیستی سایت تا دو هفته دیگر به نتیجه برسد. 

ماجرا چه بود؟

سایت پسماند «صفیره» در نزدیکی شهرستان اهواز از سال ۸۹ به عنوان سایت مصوب محیط زیست در طرح جامع مدیریت پسماند اهواز تعیین شد و شهرهای شیبان و کوت عبدالله موظف شدند زباله خود را به این سایت منتقل کنند. این سایت با مساحتی بیش از ۱۲۵ هکتار هر سال به ویژه در فصل گرما شاهد آتش‌سوزی عمدی و غیرعمدی است که آلودگی قابل‌توجهی ایجاد و تنفس را برای اهالی روستای «صفیره» و همچنین شهر اهواز دشوار می‌کند. 

طی 4 ماه گذشته هم بارها خبر آتش‌سوزی این سایت منتشر شد و رئیس سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری اهواز، حجم بالای زباله، فقدان دسترسی، گرمای زیاد و همچنین وزش باد را عامل استمرار این آتش‌سوزی و شعله‌ور شدن مجدد خاکسترهای باقی مانده اعلام کرده بود.

بعد از اعتراض‌های مکرر اهالی روستای «صفیره» بالاخره معاون دادستان عمومی و انقلاب اهواز از صدور پرونده قضایی برای رفع این مشکل خبر داده بود. حالا «محمد جواد اشرفی» مدیرکل محیط زیست خوزستان از ادامه پیگیری قضایی این پرونده خبر می‌دهد و به  پیام ما می‌گوید: «برخی اقدامات از سوی شهرداری اهواز آغاز شده، اما از آنجایی که زمان‌بر است فعلا خواستار یک سری اقدامات کوتاه مدت شده‌ایم و برای آن مهلت یک‌ماهه‌ای به شهرداری اهواز داده شده. از این مهلت، دو هفته سپری شده است و امیدواریم تا پایان این زمان یک ماهه شاهد رفع برخی مشکلات باشیم.»

تعهدات روی زمین مانده سازمان پسماند اهواز

«شهیدنواصری» رئیس شورای اسلامی روستای صفیره هم چشم‌انتظار همین وعده‌هاست. به گفته او، هرچند فعالیت سایت پسماند در حالت عادی هم مشکلات محیط زیستی برای مردم ایجاد کرده، اما حداقل جلوگیری از تکرار آتش‌سوزی‌ها می‌تواند تا حدودی اهالی را دلخوش کند. 

او با بیان اینکه سازمان پسماند شهرداری اهواز تا پیش از این هیچ یک از تعهدات خود مبنی برای اشتغال اهالی و پرداخت مطالبات نگهبانان بومی این پسماند را اجرایی نکرده است، به  پیام ما می‌گوید: «دود غلیظ و بوی نامطبوع ناشی از آتش‌سوزی‌های مکرر در این سایت بیش از 8 هزار نفر از روستاهای اطراف از جمله برومی، مشرحات، ملیگط، سید هاشم، فضله و بخش غیزانیه را آزار می‌دهد. هر بار که آتش‌سوزی در این سایت رخ می‌دهد دود سفید رنگ آن تا 30 کیلومتری قابل مشاهده است.»

«شهید نواصری» توضیح می‌دهد: «سازمان پسماند شهرداری اهواز با تصرف بیش از ۱۲۵ هکتار از زمین های اهالی روستای صفیره اقدام به تاسیس سایت بازیافت و دفن پسماندهای کلانشهر اهواز کرد و در قبال آن به اهالی روستای صفیره و دیگر روستاهای بخش، وعده اشتغال‌زایی جوانان و ارائه خدمات داد. حالا نه تنها هیچ کدام از این وعده‌ها محقق نشده، بلکه شاهد بروز مشکلاتی چون بیماری‌های تنفسی ناشی از سوزاندن غیراصولی زباله‌های سایت، ایجاد بوی نامطبوع، آسیب رساندن به محیط‌زیست و غیره برای اهالی روستای صفیره و روستاهای دیگر بخش غیزانیه هم هستیم.»

همسایگی با سایت‌های پسماند

بنابر اعلام مسئولان استان، میزان پسماندهای شهر اهواز به طور میانگین ۸۰۰ تن در شبانه روز است که این حجم از زباله در محل دفن پسماندها به طور غیربهداشتی رها می‌شوند و آلودگی زیست محیطی شدیدی ایجاد می‌کنند. 

البته مشکل آلودگی‌های زیست محیطی سایت‌های پسماند، فقط مربوط به اهواز نیست و در بسیاری از استان‌های کشور مشکلات زیادی برای اهالی ساکن در اطراف این سایت‌ها ایجاد کرده است. 

در موردی مشابه، اهالی روستای «سیدآباد» مهاباد در استان آذربایجان غربی هم چندی پیش از بوی زباله و افزایش حشره‌های موذی در منطقه خود گلایه کرده بودند. از حدود ۲۱ سال پیش حاشیه شمالی روستای سیدآباد با بیش از 1700 نفر جمعیت به عنوان سایت موقت برای دپو زباله‌های شهری مهاباد انتخاب شد که این انتخاب موقت همچنان پابرجاست. کوه زباله در سراوان هم درد 35 ساله اهالی روستای «کلسرک سراوان» در استان گیلان است که مشکلات متعددی برایشان به وجود آورده.

این در حالی است که طبق تبصره ۲ ماده ۲۰ قانون هوای پاک شهرداری‌ها مکلف هستند با کمک بخش خصوصی ظرف مدت سه سال بعد از ابلاغ قانون برای شهری که در حوزه خودشان است زمینه تبدیل پسماند را به انرژی یا کود فراهم کنند. با این وجود طبق نظر کارشناسان، مدیریت پسماند در ایران نسبت به سایر کشورهای دنیا حدود ۶۰ سال عقب است و در ایران هیچ اقدامی جز دپوی زباله‌ها روی یکدیگر انجام نشده.