کنارهم قرارگرفتن چهار ضلع حفاظت از گوزن زرد

برای سال‌های سال و دهه‌ها اهالی حاشیۀ دز خبری از گوزن زرد در منطقه‌شان نداشتند. برای آنها این گونه تنها در خاطرۀ قدیمی‌های روستاها جست‌وخیز می‌کرد؛ اما حالا که رهاسازی موفق بوده و خبر تولد گوساله‌ای هم به گوش‌شان رسیده، آنها امیدوار شده‌اند که بتوانند خاطرات گذشته را بار دیگر زندگی کنند. 

حمدانی یکی از آنهاست. «مردم محلی نگاه‌شان خوب است. آنها می‌گویند این گوزن‌ها که منقرض شده بودند به طبیعت منطقه برگشته‌اند و برای همین در برنامه‌های دورهمی‌ همیشه صحبت از گوزن‌ها می‌شود. اعضای مؤسسۀ شیردال هم در این جلسات شرکت می‌کنند و برای مردم از اهمیت گوزن‌ها می‌گویند.» آیا ممکن است اهالی روستاها اقدام به شکار گوزن‌ها کنند؟ جواب حمدانی به این پرسش یک کلمه است، «نه»! او از کلاس‌های آموزشی برای اهالی می‌گوید و رصدی که توسط مردم و داوطلبان انجام می‌شود. «اینجا کارگاه‌های زیادی برگزار کردیم و به اهالی منطقه آموزش دادیم. البته امکانات ما کم است و امیدواریم با دو قلادۀ ماهواره‌ای اطلاعات‌مان را بالا ببریم.» اهالی که حمدانی از آن صحبت می‌کند، ساکنان دَه روستای بیشه‌زارهای دز است که تنها یک روستای آن حدود ۴۲۰۰ نفر جمعیت دارد. «سیدعادل مولا» معاون‌ محیط طبیعی ادارۀ کل حفاظت محیط‌زیست خوزستان،  از برنامه‌های این ادارۀ کل برای احیای گوزن زرد می‌گوید. «ما برنامۀ مدونی برای این موضوع داشتیم؛ درهمین‌راستا در سال‌های قبل سایت تکثیر گوزن زرد را در مناطق‌مان ایجاد کردیم. سایت‌های قبلی محدود بودند و تحت‌تأثیر بیماری‌ها دچار مشکل شدند.

 با انتقال و رهاسازی، بیم‌وامیدها دربارۀ شرایط گوزن‌های زرد رهاشده در طبیعت افزایش یافت. «ما مشاهدات متعددی داشتیم و چندی پیش هم شاهد تولد گوزن زرد ایرانی در منطقۀ تحت‌مدیریت دز شدیم.  این تولد نشان می‌دهد، این حیوان و طبیعت هم را پذیرفته‌اند. به‌علاوه مردم و جامعۀ محلی هم به حفاظت کمک کردند تا شاهد این موفقیت بزرگ باشیم.» زمانی که از کمک مردم صحبت می‌کنیم، از نظر مولا به‌معنای کمک مالی نیست. گوزن زرد در دهه‌های اخیر به‌واسطۀ ناملایمات طبیعی، جنگ هشت‌ساله، تخریب زیستگاه، تصرفات و خشکسالی در طبیعت این منطقه منقرض شده بود. «مردم بایستی می‌پذیرفتند که این گونه جزئی از هویت آنهاست. خوش‌بختانه با آموزش‌های ارائه شده آنها گونه را شناخته و روی آن حساسیت پیدا کرده‌اند. مردم حضور دام‌شان در مناطق را محدود کرده و اقداماتی که باعث تخریب زیستگاه شود را انجام نمی‌دهند که کمک مؤثری برای احیای گونه است.»