|پیام ما| «درمانده بودند همه، زراعت نبود، خشکیده بود پستان گاوها، گاه‌گداری، باز زحمت، چند چکه شیری می‌داد، که می‌زدند، دوغ می‌کردند، می‌گذاشتند در آفتاب، خشک می‌شد، کشک درست می‌کردند، می‌ریختند ریز ریز، در آب و می‌جوشاندند و می‌خوردند، با نان، هسته خرمای کوبیده و آرد سوهو، لک و لکی می‌کردند، انتظار‌ می‌کشیدند، یک چشم‌شان به آسمان، شاید پیدا می‌شد باز ابری و می‌بارید بارانی، چشم دیگرشان به راه، شاید ماموری، رسولی می‌رسید از گرد راه، پیغام و خبر خوشی می‌آورد از بخشدار، فرماندار یا حکومت.»* حکایتگر این سطور، راوی زندگی مردمان بلوچ دیروز در ۸۴ سالگی درگذشت. محمود زند‌ مقدم دانش‌آموخته دکتری برنامه‌ریزی منطقه‌ای از انگلستان بود و در کارنامه کاری‌اش تجربه‌هایی چون مدیرکلی برنامه و بودجه سیستان و بلوچستان و ریاست مرکز مطالعات و پژوهش‌های خلیج فارس و دریای عمان در استان سیستان و بلوچستان به چشم می‌خورد.

محمود زند‌ مقدم پژوهشگر و نویسنده در 84 سالگی درگذشت. او دانش‌آموخته دکتری برنامه‌ریزی منطقه‌ای از انگلستان بود در کارنامه کاری‌اش تجربه‌هایی چون مدیرکلی برنامه و بودجه سیستان و بلوچستان و ریاست مرکز مطالعات و پژوهش‌های خلیج فارس و دریای عمان در استان سیستان و بلوچستان به چشم می‌خورد

نوشته‌های زند مقدم علاوه بر ارزش‌های ادبی به نوعی در ردیف پژوهش‌های انسان‌شناسی توسعه قرار می‌گیرد. اثر هفت جلدی حکایت بلوچ اثر مهم زند مقدم درباره زندگی قوم بلوچ از مهمترین آثار او به شمار می رود که دارای چنین ویژگی‌هایی است. «عبدالودود سپاهی»، استاد تاریخ دانشگاه ولایت ایرانشهر درباره این اثر گفته است: سیاست‌ها، فاصله جغرافیایی و قدرت‌های مرکزی در پیدایش این شناخت ناقص اثرگذار بوده‌اند به جز تعداد کمی از کتاب‌هایی که درباره این منطقه نوشته شده، دیگر آثار کاری جز آسیب زدن و تداوم نگاه غیر واقعی بین مردم را در پی نداشته‌اند. اما در این میان، کتاب حکایت بلوچ جایگاه خاصی دارد حکایت دردها و رنج های مردم بلوچ است، اثر مردم‌نامه‌نویسی درباره مردمانی که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.
او با برشمردن ویژگی‌های کتاب حکایت بلوچ تاکید کرده: ما می‌توانیم حکایت بلوچ، را میراث بلوچ بدانیم که افراد آگاه جامعه بلوچ در آن سخن گفته‌اند، افرادی که امروز از میان ما رفته‌اند و دیگر دسترسی به آن‌ها وجود ندارد. کار مهم دیگر مقدم شناسایی این افراد و رفتار آگاهانه در یافتن آنها و صحبت کردن با این مردم بوده است و از دیگر ویژگی‌های این کتاب، شیوه نقل رویدادهاست که یک رویداد و واقعه چند بار ذکر نمی‌کند.
این استاد دانشگاه، توصیف مقدم از بلوچستان را کم نظیر دانست و گفت: سرزمینی چون بلوچستان به کار ویژه‌ای نیاز دارد که زندمقدم از پس آن برآمده برای درک درد مردم آن و گفتن این درد باید آنها را فهمید. او فاصله میان مردم بلوچ و مرکزنشینان را با این کتاب برداشته و تصویری واقعی به آن‌ها نشان داده است. در برخی کتاب‌ها نگاه نویسنده بر حقیقت بلوچستان غالب شده اما این کتاب، صدای مردمان بلوچ است که بدون تحریف بیان شده است.
«آدم‌های سه قران و صناری»، »آفاق جزیره قشم، قلعه از دیگر نوشته های زند مقدم است. در سال 97 از سوی انجمن جامعه‌شناسی ایران و اداره کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران و همچنین در سال 98 از سوی مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران بزرگداشت‌هایی برای این پژوهشگر مردم‌مدار برگزار شده است. همچنین جایزه کتاب سال استان سیستان و بلوچستان در 1399 برای تألیف اثر 7 جلدی حکایت بلوچ به او تعلق گرفته است.
در سال 98 هم جایزه اخلاق و نیایش در آیینه هنر و پژوهش در حوزه علوم اجتماعی به دکتر محمود زند مقدم اعطا شد.
به رغم این قدردانی‌ها اما آثار و نگاه زند مقدم به موضوع توسعه چنان که باید، قدر ندید. او در مصاحبه با روزنامه شرق درباره تجربه‌اش در مرکز مطالعات و پژوهش‌های خلیج فارس و دریای عمان گفته است: «وظیفه اصلی ما مطالعه و بررسی وضعیت اجتماعی و اقتصادی منطقه و مطالعات مربوط به مهاجرت‌ها بود. این برنامه‌ها ادامه داشت تا اینکه انقلاب شد و این موسسه منحل و به مرکز مطالعات استراتژیک تغییر نام داد.»
* حکایت بلوچ، جلد اول، صفحه ۱۵۳