زمین، منبع اصلی درآمد، رفاه و منزلت بیش از سه میلیارد نفر در روستاهای سراسر جهان است که حالا با خشکسالی، تغییر کاربری و تخریب گسترده در معرض خطر قرار گرفته است. با ازبین‌رفتن این دارایی کمیاب، زنان که از قضا در نظام کشاورزی نقش اساسی بازی می‌کنند، بیشتر از مردان متضرر می‌شوند. زنان که شب و روز برای تأمین و تولید خوراک خانواده، آب و حفظ تنوع زیستی جان می‌کنند، به‌دلیل فقدان حمایت‌های قانونی و موقعیت اجتماعی پایین‌تر از مردان؛ بیشتر از فقر و پیامدهای خشکسالی آسیب می‌بینند. یک‌سوم زنان کشورهای در حال توسعه و مناطقی که تحت‌تأثیر بیابان‌زایی قرار گرفته‌اند، در نظام کشاورزی و زنجیرۀ تأمین مشغول به کارند و به‌طور مداوم بر سر منابع کمیاب در حال رقابت‌اند. باوجوداین، نقش مهم کار زنان روی زمین‌های کشاورزی اغلب نادیده گرفته و به حاشیه رانده می‌شود. کارفرمایان از موقعیت اجتماعی ضعیف و ناپایدار زنان سوءاستفاده می‌کنند و به‌ازای هر دلاری که مردان در می‌آورند، زنان فقط 82 سنت دستمزد دریافت می‌کنند. همچنین، هرچند خشکسالی بر سلامت زنان تأثیرات بلندمدت و شدیدی دارد، اما آنان در مدیریت منابع، مشارکت داده نمی‌شوند. کشورهایی که پای زنان به پارلمان‌هایشان باز شده است، احتمال بیشتری دارد که معاهدات محیط زیستی را تصویب کنند؛ اما به گزارش کنوانسیون مبارزه با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد، از 881 وزارتخانۀ محیط زیست در 193 کشور، فقط ادارۀ 12 درصد از آنها به‌عهدۀ زنان است.

تقریباً همۀ کشورها با فقدان سیاستگذاری و برنامه‌ریزی مناسب جهت دستیابی به توسعه برمبنای برابری جنسیتی روبه‌رو هستند. بااین‌حال، در همچنان بر پاشنۀ حذف زنان می‌چرخد. فائو(سازمان بین‌المللی غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد) پیشتر در گزارشی دربارۀ جایگاه زنان در نظام کشاورزی گفته بود که ۳۶ درصد از زنان و ۳۸ درصد از مردان در سراسر دنیا در بخش کشاورزی مشغول به کارند. در کشورهای جنوب صحرای آفریقا، ۶۰ درصد مردان و ۶۶ درصد از زنان در این بخش فعالیت می‌کنند. در جنوب آسیا هم ۷۱ درصد زنان در مقابل ۴۷ درصد مردان، در سیستم‌های کشاورزی کار می‌کنند. باوجوداین، شرایط کاری زنان همواره بدتر از مردان است. از استخدام غیررسمی آنها گرفته تا استثمار آنان به‌عنوان کارگر پاره‌وقت، کار فشرده با حقوق و مهارت کم. اوضاع امنیت شغلی زنان در مقابل مردان نیز چندان تعریفی ندارد و همیشه احتمال اینکه کارفرما یک زن را اخراج کند، بیشتر است. به‌علاوه به گزارش کنوانسیون مبارزه با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد، با وجود حجم زیاد کار سخت زنان روی زمین‌های کشاورزی، کمتر از 13 درصد آنها در سراسر جهان مالکیت زمین‌ها را به‌عهده دارند. اگرچه بیش از 100 کشور دنیا ادعای حمایت از دارایی‌های زنان و به رسمیت شناختن مالکیت زنان بر زمین‌ها به‌عنوان وارث را دارند، اما در عمل قوانین عرفی و سنتی و گاهی اوقات مذهبی مانع به رسمیت شناختن این حقوق می‌شود. در بیش از 40 درصد کشورهای دنیا، مردان مالک زمین‌های کشاورزی هستند.

به رسمیت شناختن حقوق زنان بر زمین و ایجاد مالکیت امن می‌تواند ظرفیت زنان برای سرمایه‌گذاری در زمین را افزایش دهد. به‌علاوه آنها را تشویق به مالکیت زمین‌های بیشتر برای مبارزه با تخریب زمین و مقابله با شوک‌های اقلیمی کند

افزایش تولیدات کشاورزی و کاهش سوءتغذیه با تحقق برابری جنسیتی
گزارش کنوانسیون مبارزه با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد می‌گوید اگر زنان از حقوق مساوی بر مالکیت زمین برخوردار باشند، می‌تواند تولیدات کشاورزی در فقیرترین مناطق تا 4 درصد افزایش یابد. همچنین احتمالاً سوءتغذیه بین 12 تا 17 درصد کاهش می‌یابد. بدون کنترل و دسترسی ایمن به زمین و منابع طبیعی، بشریت صدمۀ بزرگی به جوامع خود وارد کرده و تا امروز نتیجۀ نابرابری بیشتر، فقط کاهش بهره‌وری اقتصادی و افزایش ناامنی غذایی بوده است.
مالکیت زنان بر زمین باید امن باشد
به گزارش فائو، هرچند به رسمیت شناختن مالکیت بر زمین زنان، به‌خودی‌خود خشونت مبتنی‌بر جنسیت را کاهش نمی‌دهد، اما احتمال اینکه توانمندی اقتصادی و قدرت چانه‌زنی زنان را افزایش دهد، وجود دارد. به‌این‌ترتیب، با پذیرش مالکیت آنها بر زمین‌ها، دانش و عزت نفس آنها در کنار آزادی عمل و دسترسی آنها به بازار، بهبود پیدا می‌کند. همچنین موقعیت اجتماعی زنان تقویت می‌شود. بااین‌حال، اگر مردان توانمندسازی اقتصادی زنان و افزایش دارایی آنها را تهدیدی برای قدرت خود بدانند، ممکن است با اعمال خشونت، چه در داخل و چه در خارج از خانه، با زنان مقابله کنند. ازاین‌رو، کنوانسیون مبارزه با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد توصیه می‌کند که برای مالکیت امن زنان بر زمین‌ها، جوامع، زنان را از طریق افزایش مشارکت و دسترسی آنها به مزایای اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی در روند احیای پایدار زمین، به رسمیت بشناسند و آنها را توانمند کنند. چراکه هرچه وضعیت مالکیت زنان امن‌تر و مسئولانه‌تر باشد، احتمال گذار از تخریب به بازسازی با سرعت بیشتری انجام می‌شود. براساس این گزارش، به رسمیت شناختن حقوق زنان بر زمین و ایجاد مالکیت امن می‌تواند ظرفیت زنان برای سرمایه‌گذاری در زمین را افزایش دهد. به‌علاوه آنان را تشویق به مالکیت زمین‌های بیشتر برای مبارزه با تخریب زمین و مقابله با شوک‌های اقلیمی کند. همچنین توانمندسازی زنان و دختران، از طریق مشارکت بیشتر آنان در تصمیم‌گیری‌های خانواده و جامعه به بهبود رفاه کل خانواده از جمله تغذیه و آموزش کودکان می‌انجامد و درنهایت، توانایی زنان و دختران را برای عمل مستقل و داشتن کنترل بیشتر بر آیندۀ خود و فرزندانشان تقویت می‌کند.

مردان باید کنار زنان از طریق کمپین‌های افزایش آگاهی برای تغییر هنجارهای جنسیتی و تقویت حقوق زنان در مالکیت زمین، مشارکت داده شوند. سرمایه‌گذاری منابع جهت افزایش آگاهی و سواد دربارۀ حقوق مالکیت زمین برای زنان در سطوح محلی و ملی و توانمندسازی مردان و زنان با دانش و ابزار برای دسترسی به عدالت در ترتیبات مرسوم و سیستم‌های رسمی ادارۀ زمین، برای ازبین‌بردن شکاف‌های جنسیتی ضروری است

زنان را ببینید، زمین‌ها را زنده کنید
کشورها باید صرف‌نظر از تشریفات اداری، چارچوب‌های سیاستی را برای تضمین حقوق برابر زنان و ایجاد نهادی برای تحقق کامل این حقوق و دسترسی زنان به اجرای عدالت بدون تبعیض محقق کنند. کنوانسیون مبارزه با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد می‌گوید که می‌توان با تغییر در هنجارهای اجتماعی که زنان را توانمند می‌کند و برابری جنسیتی را افزایش می‌دهد، شروع کرد. همچنین می‌توان از طریق آموزش و گفت‌وگو با رهبران، تلاش‌های گسترده‌تری برای اهمیت تحقق برابری جنسیتی و افزایش آگاهی انجام داد. در سال‌های اخیر، کشورهای سراسر جهان قوانینی را اتخاذ و تقویت کرده‌اند که از حقوق مالکیت زنان بر زمین حمایت می‌کند و پایه‌ای برای مسیرهای نوآورانه برای دستیابی به برابری جنسیتی است. به‌طور مثال کنیا و بنین هرکدام یک تمرین نقشه‌برداری مشارکتی را در مناطقی که برای بازسازی زمین هدفگذاری شده بودند، با هدف مستندسازی حقوق مالکیت جوامع مجاور جنگل انجام دادند. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که اولویت‌بندی نکردن مسائل مربوط به تصدی، به‌ویژه برای گروه‌های آسیب‌پذیر، در اجرای مکانیسم‌های سیاستی ممکن است اهداف گسترده‌تر حکمرانی و احیای زمین را تضعیف کند. به‌این‌ترتیب، مهم است که سیستمی طراحی کنیم که پاسخگوی جنسیت‌های مختلف باشد.
پیشنهادهایی برای نجات زمین
گزارش کنوانسیون مبارزه با بیابان‌زایی سازمان ملل متحد با ارائۀ پیشنهاداتی درنهایت تلاش کرده است نقشه‌راهی برای جلوگیری از تخریب و بیابان‌زایی ترسیم کند. براساس این گزارش، کاهش یا حذف تبعیض‌هایی که مانع مشارکت معنادار زنان در فرآیندهای تصمیم‌گیری در مورد حکمرانی زمین می‌شود، یکی از اصلی‌ترین‌ راه‌های مقابله با بیابان‌زایی است. همچنین، هنجارهای اجتماعی، چارچوب‌های قانونی و رویه‌های عرفی که مانع دسترسی زنان به زمین و یا سلب حق ارث، تملک یا استفاده آنها از زمین می‌شود، باید تغییر کنند. به‌علاوه، اجرای چارچوب‌های قانونی‌ای که مشارکت معنادار در فرآیندهای حکمرانی، برنامه‌ریزی و اجرا در تمام سطوح را ترویج می‌کند، باید در دستور کار قرار بگیرد.
این گزارش توصیه می‌کند که طیف کاملی از ابزارهای حکمرانی زمین مانند نقشه‌ها و طرح‌ها، دستورالعمل‌ها، ماژول‌های آموزشی، ابزار مالکیت، پایگاه‌های اطلاعاتی اسناد زمین، پروتکل‌های نظارت و ارزیابی برای گنجاندن دیدگاه‌های جنسیتی یکپارچه در فرآیندهای تصمیم‌گیری در دسترس باشد و سیستم‌های حقوقی، قضایی و اداری از اصلاحات مبتنی‌بر جنسیت در مالکیت زمین حمایت کنند. همچنین، ارزیابی‌های جنسیتی، نقشه‌برداری اجتماعی و گفت‌وگوهای چندجانبه در رابطه با تصرف زمین انجام شود. از همه مهمتر اینکه باید مطمئن شویم که زنان و دختران به‌طور کامل از حقوق خود در زمین مطلع هستند و از حمایت برای دسترسی به عدالت و اجرای این حقوق بدون تبعیض، از جمله از طریق مکانیسم‌های حل اختلاف مرسوم و رسمی برخوردارند. همچنین، مردان باید کنار زنان از طریق کمپین‌های افزایش آگاهی برای تغییر هنجارهای جنسیتی و تقویت حقوق زنان در مالکیت زمین، مشارکت داده شوند. سرمایه‌گذاری منابع جهت افزایش آگاهی و سواد دربارۀ حقوق مالکیت زمین برای زنان در سطوح محلی و ملی و توانمندسازی مردان و زنان با دانش و ابزار برای دسترسی به عدالت در ترتیبات مرسوم و سیستم‌های رسمی ادارۀ زمین، برای ازبین‌بردن شکاف‌های جنسیتی ضروری است.