جـذام و بیـماری‌های دیـگر، رهاورد مهاجران است؟

وزارت بهداشت سال قبل در آماری اعلام کرد که ۹ نفر از ایرانی‌ها مبتلا به جذام شده‌اند. مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، گزارش داد: در سال گذشته (۱۴۰۲) تعداد ۹ مورد جدید جذام در کشور گزارش شده است که ۶ نفر از آن‌ها ایرانی و سایر بیماران از اتباع خارجی هستند.

براساس این گزارش تا پایان سال ۱۴۰۲ تعداد تجمیعی موارد ثبت‌شده جذام به ۱۱ هزار و ۹۱۵ مورد رسیده که از آن میان ۸۹۸۸ مورد بهبود یافته‌اند، ۲۵۰۴ نفر از مبتلایان فوت شده‌اند، ۴۱۱ مورد غایب از درمان هستند که ۱۲۰ مورد اتباع افغانستانی هستند، ۱۲ نفر تحت درمان چنددارویی هستند که از این تعداد ۸ نفر دارای ملیت ایرانی هستند. 

بسیاری از مردم جهان در معرض عامل بیماری جذام قرار دارند، هرچند این بیماری خیلی مسری نیست. مطالعات نشان می‌دهند که بیشتر افراد مبتلا به این بیماری دارای نقص‌هایی در سیستم ایمنی بدن خود هستند. تعداد مبتلایان به بیماری جذام هرساله در کل دنیا حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار نفر است که بیشترین تعداد مبتلایان، مربوط به نقاط گرمسیری و نیمه‌گرمسیری هند، اندونزی و برزیل است. طبق آمارهای دریافتی، از سال ۱۹۸۵ به بعد حدود ۱۴ میلیون فرد مبتلا به جذام با دارو درمان شده‌‌اند. اما ناگفته نماند که هیچ واکسنی برای پیشگیری از این بیماری وجود ندارد. بااین‌حال هیچ کس به‌طور قطع نمی‌تواند بگوید جذام حاصل ورود مهاجران است.

بیماری‌های دیگر اتباع افغانستان مهم‌تر است 

در همین زمینه «دکتر پیام طبرسی» در گفت‌وگویی با «رکنا»، با تأکید بر اینکه ابتلای ۹ مورد جذام هشداری برای کشور محسوب نمی‌شود، گفت: بیماری‌هایی که توسط اتباع، مخصوصاً اتباع افغانستان، وارد ایران می‌شود، مثل سل، اچ‌آی‌وی و مالاریا، بسیار مهم‌تر است و بر ضرورت غربالگری تأکید کرد.

پیام طبرسی متخصص بیماری‌های عفونی ، در گفت‌وگو با «رکنا» گفت: ثبت ۹ مورد جذام در کشور مسئلۀ عجیب و نگران‌کننده‌ای نیست و بیشتر مبتلایان به جذام معمولاً از اتباع غیرمجاز افغانستان هستند. انتقال جذام در طولانی‌مدت بوده و مسئله‌ای نگران‌کننده نیست. افرادی مبتلا به جذام می‌شوند که به مدت طولانی (حداقل یک الی دو سال) با فرد جذامی در ارتباط بوده باشند. مسئلۀ اصلی ما درحال‌حاضر مربوط به آمار ابتـلا به جـذام نیـست؛ بلکه ورود بیماری‌هایی مثل تب دنگی، سل، مالاریا و اچ‌آی‌وی از سمت مسافران خارجی و اتباع، مخصوصاً اتباع افغانستان و نبود غربالگری است که سلامت آیندۀ جامعه را به خطر می‌اندازد.

او با اشاره به نبود غربالگری در ایران و اظهار تأسف، افزود: جهان یک دهکدۀ جهانی است و نه صرفاً از افغانستان، بلکه افراد از هر نقطه ای از دنیا که وارد ایران می‌شوند،  باید مورد غربالگری قرار بگیرند؛ چرا که نمـی‌توان پـیش‌بـینی کـرد نـاقل چـه بیماری‌هایی هستند. لازم است سیستم‌های مناسـب برای رصـد سلامت افراد جـامعه مخـصوصاً اتـباع غیرمجاز داشته باشـیم. متأسـفانه سیستم‌های شناسایی ما بسـیار ضعیف عمل می‌کنند و همین مسئله باعـث می‌شود سلامت جامعه به خطر افتاده و بیماری افزایش پیدا کند.

طبرسی در خصوص لزوم غربالگری گفت: در بسیاری از کشورهای پیشرفته، بعد از ورود به مرز از افراد یک اطلاعات سلامت اولیه خواسته می‌شود و لازم است فرد این اطلاعات را به نحو صحیح در برگه درج کند. چرا که در صورت ارائۀ اطلاعات نادرست، تبعات قانونی برای فرد به همراه خواهد داشت. لازم است کشورهای پیشرفته را در زمینۀ غربالگری الگوی خود قرار دهیم.

 الگوپذیری از دیگر کشورها برای غربالگری مهاجران

و اما در همین زمینه، «پیمان حقیقت‌طلب» مدیر پژوهش اندیشکدهٔ «دیاران» که در زمینۀ تحصیل مهاجران افغانستان در ایران فعالیت می‌کند، به «پیام ما» بیان کرد: اینکه بخواهیم یک بیماری خاصی را منتسب به افغانستانی‌ها کنیم و بدون اینکه این موضوع تأیید و ثبت شود، صحیح نیست. این مثل این است که بگوییم بیماری تب دنگی و پشۀ آئدس از کشورهای عربی وارد شده، پس از ورود اتباع این کشور به داخل ایران جلوگیری کنیم. همواره گروه‌هایی نگران ورود افغانستانی‌ها به داخل کشور هستند و جو منفی ایجاد می‌کنند، اما دلیل‌اش آن نیست فراگیری یک بیماری مختص یک قوم یا کشور باشد. 

به‌گفتۀ او، مهاجرت مانند بسیاری از مسائل سیاستی دیگر ذاتاً مثبت یا منفی نیست و این نحوۀ مدیریت و سیاست‌گذاری است که جنبه‌های مثبت یا منفی آن را بیشتر یا کمتر می‌کند. آنچه مسئلۀ مهاجرت در ایران را از بسیاری از کشورهای دنیا پیچیده‌تر می‌کند، این است که بیشتر مهاجران ساکن ایران تنها از یک کشور یعنی افغانستان آمده‌اند.  بیش از ۹۵ درصد مهاجران حاضر در ایران از اتباع افغانستان هستند.  حقیقت‌طلب عنوان می‌کند: این درحالی‌است که تنوع ملیتی در بین مهاجران، سیاستی اسـت که خـیلی از کـشورهای مهاجرپذیر پیگیـری مـی‌کنـند تـا بتـوانند اهرم‌های سیاستی بیشتری داشته باشند.

در ادامه، «قمر تکاوران» پژوهشگر علوم اجتماعی و کارشناس حوزۀ مهاجرت، به «پیام ما» گفت: در خصوص بیماری‌های مختص مهاجران افغانستانی، اطلاع دقیقی ندارم که منشأ بیماری‌ها از آنان باشد یا خیر؟ اما در بحـث مهـاجرت، ما در بسیاری از کشـورهای دنیا بحـث غربالگری را داریم و افراد یک پروسـۀ نسبتاً طولانی را طی می‌کنند تا غربالگری شده و یک‌سری ‌واکسن‌های مورد نیاز را تزریق کنند و سپس وارد کشور مقصد شوند. لازم است وزارت کشور و بهداشت ضمن به رسمیت شناختن موضـوع مهاجـرت یـا پناهنـدگی، اتباع کشورهای خارجی را قبل از ورود به داخل کشور غربالگری کنند و از دیگر کشورها در این زمینه الگو بگیرند تا جو جامعه از چنین اخباری متشنج نشود.