فرماندهی انتظامی استان گلستان روز گذشته با انتشار ویدیویی در فضای مجازی، از توقیف خودروی یک شهروند به علت کشف حجاب خبر داد. این ویدیو با حضور پلیس در مقابل منزل این شهروند آغاز می‌شود و مامور انتظامی به مردی که در خودروی او کشف حجاب رخ داده می‌گوید: «برای با توقیف خودروتون اومدیم.» مرکز اطلاع‌رسانی پلیس پایتخت هم دیروز درباره ویدیوی دیگری که زنی در آن به توقیف خودروی خود از سوی پلیس راهور به دلیل کشف حجاب اعتراض داشت، واکنش نشان داد. این زن گفته بود که پلیس راهور برای توقف خودرویش از اسپری فلفل استفاده کرده است. اما پلیس در اطلاعیه خود، روایت این زن را «کذب» خوانده است: «موضوع کذب بودن این روایت محرز شده و واقعیت ماجرا، انجام حرکات مخاطره‌آمیز، سرعت و سبقت غیرمجاز بوده که توسط گشت پلیس راهور متوقف و با توجه به شرایط راننده و انجام تست مثبت الکل، برابر قانون خودرو به پارکینگ منتقل شده است.» علی نجفی‌توانا، جرم‌شناس اما درباره توقیف خودرو برای کشف حجاب به «پیام ما» می‌گوید: «بعضی از مسئولان قضایی یا انتظامی اتومبیلی که در آن کشف حجاب صورت می‌گیرد را به عنوان ابزار ارتکاب جرم تلقی می‌کنند، این در حالی است که این نظریه به لحاظ قانونی قابل دفاع نیست. چرا که هر جرمی در قانون ارکان و عناصری دارد که اگر در ارکان مادی از ابزاری استفاده شود که آن ابزار منجر به ارتکاب جرم شود، آن وسیله به عنوان ابزار جرم شناخته می‌شود. به این ترتیب در موضوع کشف حجاب، اتومبیل ابزار ارتکاب جرم به حساب نمی‌آید.»

توقیف خودرو به علت کشف حجاب توسط پلیس گلستان: دلایل و واکنش‌ها

فرماندهی انتظامی استان گلستان روز گذشته با انتشار ویدیویی در فضای مجازی، از توقیف خودروی یک شهروند به علت کشف حجاب خبر داد. این ویدیو با حضور پلیس در مقابل منزل این شهروند آغاز می‌شود و مأمور انتظامی به مردی که در خودروی او کشف حجاب رخ داده می‌گوید: “برای توقیف خودروتون اومدیم.” مرکز اطلاع‌رسانی پلیس پایتخت نیز درباره ویدیوی دیگری که در آن زنی به توقیف خودروی خود توسط پلیس راهور به دلیل کشف حجاب اعتراض داشت، واکنش نشان داد. این زن ادعا کرده بود که پلیس برای توقف خودروی او از اسپری فلفل استفاده کرده است، اما پلیس این ادعا را “کذب” خوانده و اعلام کرد که خودرو به دلیل حرکات مخاطره‌آمیز و تست مثبت الکل توقیف شده است.

تحلیل حقوقی توقیف خودرو برای کشف حجاب

علی نجفی‌توانا، جرم‌شناس، در گفت‌وگو با “پیام ما” بیان کرد که بعضی از مسئولان قضایی یا انتظامی، اتومبیلی که در آن کشف حجاب صورت می‌گیرد را به عنوان ابزار ارتکاب جرم تلقی می‌کنند. اما از دیدگاه قانونی، این نظریه قابل دفاع نیست؛ چرا که هر جرمی در قانون ارکان و عناصری دارد که اگر ابزاری منجر به ارتکاب جرم شود، آن وسیله به عنوان ابزار جرم شناخته می‌شود. در مورد کشف حجاب، اتومبیل به عنوان ابزار ارتکاب جرم به حساب نمی‌آید.

مراحل برخورد پلیس با کشف حجاب در خودرو

در ویدیویی که فرماندهی انتظامی استان گلستان منتشر کرده بود، مأمور انتظامی توضیح داد که اقدامات توقیف خودرو شامل سه مرحله است: پیامک تذکر، توقیف سیستمی، و در نهایت توقیف در محل یا پارکینگ به انتخاب مالک خودرو. این اقدامات ۱۰ روز پس از اظهارات فرمانده انتظامی این استان و ابلاغیه وزارت کشور و قوه قضائیه به فراجا صورت گرفت. بر اساس ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی، پلیس موظف است به منظور کنترل هنجارهای اجتماعی و تأمین امنیت روانی جامعه با کشف حجاب مقابله کند.

حریم خصوصی یا معابر عمومی؟

نجفی‌توانا با تأکید بر اینکه خودرو به عنوان حریم خصوصی محسوب می‌شود، اظهار داشت که پلیس تنها با حکم قضایی می‌تواند به داخل خودرو ورود کند. اگرچه پلیس و قوه قضائیه خودرو را به دلیل تردد در معابر عمومی مصداق حریم خصوصی نمی‌دانند، اما این جرم‌شناس معتقد است که نادیده گرفتن حریم خصوصی خودرو، به معنای مجاز بودن ورود بدون اجازه به آن است.

ابزار ارتکاب جرم یا نه؟

با توجه به مراحل تعریف‌شده در طرح برخورد با کشف حجاب، این سؤال مطرح می‌شود که آیا خودرو می‌تواند به عنوان ابزار ارتکاب جرم توقیف شود؟ نجفی‌توانا بیان کرد که خودرو ابزار ارتکاب جرم نیست و توقیف آن به دلیل کشف حجاب قابل دفاع نیست. او با مثالی توضیح داد که اگر کسی در خودرو مواد مخدر مصرف کند، خودروی او به عنوان ابزار جرم تلقی نمی‌شود. بنابراین، توقیف خودرو به دلیل کشف حجاب نیز مشابه همین موضوع است.

هنجار فرهنگی نیازمند سازوکاری فرهنگی

نجفی‌توانا معتقد است که مسائل فرهنگی باید با رویکردهای فرهنگی حل شوند و با مجازات و تهدید نمی‌توان به اهداف مورد نظر دست یافت. او اضافه کرد که امر به معروف و نهی از منکر شرایط خاصی دارد و مجازات افرادی که در خودروی آنها کشف حجاب رخ داده، برخلاف قانون است. طبق اصل شخصی بودن جرم و مجازات، فرد مرتکب باید مسئول اقدام خود باشد، نه راننده‌ای که در خودروی او چنین اتفاقی رخ داده است.