جوانی جمعیت؛ چگونه؟

دوشنبه 30 خرداد 1401

همه وزارتخانه‌ها قرارگاهی ساخته‌اند تحت عنوان قرارگاه جمعیت. شهرداری تهران هم سعی کرده از ماجرا عقب نماند و نهادی که مهمترین وظیفه‌اش مدیریت شهری و غلبه بر چالش‌هایی مانند ترافیک و آلودگی هوا است به جوان‌سازی جمعیت می‌اندیشد و برایش قرارگاه می‌سازد.
نویسنده این یادداشت منکر روند پیرشدن جمعیت ایران نیست و بدیهی است اگر برنامه موثری برای این مهم نداشته باشیم چشم‌ بر هم بزنیم پنجره‌های حیاتی جوان ‌نگاه‌داشتن جمعیت و پویایی آن بسته می‌شود و با یک جمعیت پیر مواجه می‌شویم. سیاست‌گذاری در حوزه جمعیت در همه کشورهای مرسوم است اما اینکه این سیاست‌ها چگونه وضع می‌شوند و با چه ابزاری عملیاتی شوند، نکاتی است که نباید مورد غفلت قرار گیرند.

اقلیم ایران‌ زمین از دیرباز موقعیتی خاص داشته و همواره با محدودیت منابع آب همراه بوده و کارشناسان بسیاری بر این تأکید دارند که ظرفیت‌ زیست‌پذیری ایران باید متناسب با این موقعیت باشد. مولفه‌های دیگری هم هستند که توجه به آنها کارشناسان را به این نتیجه می‌رساند که با تامل بیشتری سخن بگویند وگرنه توصیه‌های از بالا به پایین سازمان‌ها بدون توجه به مولفه‌های مهم نمی‌تواند راهگشا باشد. نویسنده متنی که احتمالاً الان دارید آن را می‌خوانید صاحب فرزند نیست. زمان مطلوبی که ممکن بود نویسنده این سطور برای فرزندآوری داشته باشد دقیقاً هم‌زمان با برسر کار آمدن دولت‌ نهم و در پی آن دولت دهم بود. همان زمانی که سیاست پرداخت یارانه ۴۵ هزارتومانی اجرا شد و اگر کسی صاحب فرزند می‌شد یک‌ میلیون‌تومان به او می‌پرداختند. شاید آقای حجت عبدالملکی وزیر مستعفی کار تعاون و رفاه در همان زمان متوقف شده بود که گمان می‌کرد در سال ۱۴۰۰-۱۴۰۱ می‌تواند با یک‌میلیون تومان هم شغل ایجاد کند. به تازگی گفت‌وگویی که همکارمان «احسان بداغی» با «محمد فاضلی» جامعه‌شناس برای ویژه‌نامه نوروزی «پیام ‌ما» انجام داده بود را می‌خواندم. اگر حوصله خواندن دارید می‌توانید از وبسایت «پیام‌ ما» یا حساب اینستاگرام روزنامه بخش مورد نظر این یادداشت در آن گفت‌وگو را مرور کنید. فاضلی می‌گوید از زمان بر سر کار آمدن دولت نهم و دهم سیاست بقا به جای سیاست ارتقاء در ایران پیش گرفته شده است. در آن زمان که هنوز طعم دلار ۳۳هزارتومانی نچشیده بودیم برای نخستین بار سرنوشتمان به واسطه اظهار نظرهای رئیس دولت نهم و دهم و سیاستی که او و هم‌فکرانش در پیش گرفته بودند با فصل هفت منشور سازمان ملل گره خورد. در شرایط نبود اطمینان به آینده بسیاری از افراد چون نویسنده این سطور برای تصمیمات مهمی مانند فرزندآوری دچار شک و تردید می‌شوند.
امروز عجولانه قرارگاه‌های جمعیت در هر وزارتخانه‌ای راه‌انداخته‌اند بی‌آنکه به کُنه قضیه و اصل معضل یخ‌زدگی در جمعیت توجه کنند. امروز که مجاب شدم این یادداشت را بنویسم، وضعیت پدرم در ۷۸ سالگی را می‌نگرم. او بازنشسته دولت است. بهترین‌ سال‌های عمرش، منظور سال‌هایی است که به پختگی و با تجربگی مدیریتی رسیده بود، در جنگ‌تحمیلی و دوران بازسازی گذشت. نخستین بازسازی‌های پس از جنگ‌تحمیلی را پدر من و همکارانش در وزارت نیرو در سازمان آب و برق خوزستان رقم زدند. شهرهای جنگ‌زده آب و برق می‌خواستند تا حیاتی دوباره در آن جریان بگیرد. کشوری که ۸ سال جنگ را متحمل شده بود توسعه و سازندگی می‌خواست و زیرساخت‌هایی چون برق و آب مولفه‌های تعیین‌کنندگی بود. آن سال‌ها را شاهد بودم که چگونه عمری را بیست و چهارساعته پای پروژه‌های توسعه ایستگاه‌های برق در خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد ایستاد. حالا در سن بازنشستگی هر روز نگران آن است که اگر همسان‌سازی حقوق‌شان ( صندوق بازنشستگی کشوری) با بازنشستگان تأمین اجتماعی انجام نشود چقدر از هزینه‌های تحمیلی زندگی عقب است. او در ۷۸ سالگی نگران این است که در همین تیرماه پیش رو چگونه چند برابر شدن ودیعه مسکن و اجاره‌خانه را پوشش دهد. ودیعه‌ای که دولتی‌ها می‌گویند باید افزایش ۲۵درصدی داشته باشد و در عالم واقع فقط خدا می‌داند که هیچ متر و معیاری نداشته است. وقتی شاهدیم بازنشسته این جامعه در ۷۸ سالگی برای رسیدگی‌های پزشکی و مشکلات جسمانی با مشکلات متعددی روبه‌رو است و امنیت روانی‌اش را آسیب دیده چگونه می‌توانیم به دنیا آوردن فرزند بیندیشیم؟
ما در سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ شنیدیم که یکی از ابربحران‌ها یا ابرچالش‌های ایران وضعیت و آینده صندوق‌های بازنشستگی است. اگر قرار است فرزندی به دنیا بیاید که وقتی ۲۰ یا ۳۰ ساله می‌شود صندوق‌های بازنشستگی ورشکسته شده‌ باشند آنگاه اگر از من پدرش بپرسد به کدام پشتوانه مرا به این بازی وارد کردی چه پاسخی برایش دارم؟
اگر مسئولان ارشد اجرایی کشور به این نتیجه رسیدند که به جای قرارگاه‌سازی برای جمعیت جلوی فساد، اجرای سیاست‌های نادرست و کاغذپاره دانستن معاهدات بین‌المللی را بگیرند و آرامشی را در کشور برقرار کند آنگاه خود مردم آنقدر می‌فهمند و آن‌قدر توانمندند که برای آینده نسل خود کاری کنند.

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.