با وجود ممنوعیت، بیش از 40هزار هکتار از خوزستان زیر کشت شلتوک استبرنج‌کاری در زمین تشنه خوزستانمعاون برنامه‌ریزی سازمان آب وبرق خوزستان: کشاورزی برای برنج‌کاران معیشتی است، آنها چاره‌ای ندارند

یکشنبه 13 تیر 1400

در حالی که قرار نبود امسال در خوزستان کشت برنج انجام شود به گفته مسئولان سازمان آب بیش از 40 هزار هکتار از زمین‌های این استان زیر کشت برنج هستند. کشاورزان برای تامین معیشت خود راهی ندارند اما با برداشت میزان آبی که آنها نیاز دارند، تنش آبی شدت می‌گیرد و انحراف از برنامه‌های سازگاری با خشکسالی به طور چشمگیری افزایش پیدا می‌کند. در این شرایط باز هم محیط زیست است که باید تاوان این تناقض را که برای آن برنامه‌ریزی نشده پس بدهد. نمونه این تاوان در تصاویر مربوط به ماهی‌های تلف شده و گاومیش‌های سرگردان در بستر خشک هورالعظیم دیده می‌شود.

خوزستان درگیر خشکسالی شدید است. هر روز خبرهای ناگواری از هورالعظیم و حوضه‌های آبی دز و کرخه به گوش می‌رسد این در حالی است که برنامه سازگاری با کم‌آبی در این استان مصوب شده اما انحرافاتی در اجرای این برنامه به چشم می‌خورد. بر اساس مصوبات کارگروه سازگاری با کم‌آبی و جهادکشاورزی قرار بود امسال به دلیل خشکسالی شدید کشت‌های آب‌بر به ویژه برنج یا شلتوک(برنج با غلاف) در خوزستان ممنوع شود اما به نظر می‌آید که برخی کشاورزان همچنان به صورت غیرمجاز در حال کشت برنج هستند که این مساله سبب شده است که حق‌آبه محیط زیست تامین نشود و تنش‌های ناشی از خشکسالی در خوزستان افزایش پیدا کند.
علی شهبازی، معاون مطالعات جامع منابع آب سازمان آب و برق خوزستان در اینباره به «پیام‌ما» گفت: «براساس آخرین تصاویر ماهواره‌ای سطح زیر کشت شلتوک در استان به بیش از 40 هزار هکتار رسیده است در حالی که امسال قرار بود کشت شلتوک ممنوع باشد.»
او در پاسخ به اینکه این حجم از کشت شلتوک چه میزان آب مصرف می‌کند اظهار کرد: «اگر بخواهیم حساب سرانگشتی انجام دهیم، این مقدار بسیار قابل توجه است، برای نمونه اگر فقط کشاورز بخواهد 20 سانتی‌متر آبگیری در هزار هکتار زمین در 1 روز انجام دهد که مقداری معمولی و طبیعی است، باید 23 متر‌مکعب در ثانیه آب بردارد در حالی که کل میزان رهاسازی آب از سد کرخه 75 متر‌مکعب در ثانیه است. مقایسه این اعداد وضعیت را به خوبی مشخص می‌کند به ویژه آنکه اصلا در برنامه مصوب امسال آبی برای کشت شلتوک برنامه‌ریزی نشده و همه اینها انحراف در برنامه است.»
شهبازی با تاکید بر اینکه خشکسالی حوضه‌های دز و کرخه جزو خشکسالی‌های بسیار شدید محسوب می‌شود، اظهار کرد:« اکنون تعادل بین مصارف و منابع بسیار شکننده است . کوچکترین انحراف از برنامه و برداشت‌های مصوب، سبب اثرگذاری در بخش‌های دیگر حوضه می شود.»
او اشاره کرد که نوع مصرف آب زمین‌های برنج‌کاری بسیار به منابع آب آسیب می‌زند چرا که در ابتدا کشاورزان باید زمین را آبگیری کنند و این آب برگشتی به چرخه منابع آب ندارد و ا به صورت خالص کسر می‌شود و سپس آبگیریِ بعد از حدود 3 تا 4 هفته منجر به تولید زه‌آب شور می‌شود که این زه‌آب به چرخه منابع آب برمی‌گردد و همه اینها حوضه کرخه، دز و هورالعظیم را از نظر کیفی و کمی با مشکل روبه‌رو می‌کند.
آیا کشاورزان مقصرند؟
شهبازی گفت: «شورای تامین مصوبات خوبی برای کشاورزان داشته و برنامه تشویقی برای آنها دارد مثلا تخفیف آب‌بها برای سال آینده برای آنها در نظر گرفته شده است.»او شهبازی در پاسخ به این سوال «پیام‌ما» که کشاورزان امسال چگونه باید امرار معاش کنند و زندگی خود را بگذرانند؟ گفت:«مدیریت خشکسالی مبحث چند وجهی است، نه مسولان به تنهایی می‌توانند کاری کنند نه مردم می‌توانند همه چیز را رعایت کنند تعادل حوضه آبریز بسیار شکننده است و این مساله، حلقه مفقوده است این جریانات است.»
کشته شدن ماهی‌ها و سرگردانی گاومیش‌ها
معاون مطالعات جامع منابع آب سازمان آب و برق خوزستان با اشاره به کمبود آب در چند روز گذشته در هورالعظیم که منجر به تلفات ماهی‌ها سرگردانی گاومیش‌در بستر خشک تالاب شده اظهار کرد: این یک مشکل موقت و 2-3 روزه در شریانات انتهایی هورالعظیم بود که به دلیل انحرافات از برنامه رخ داد و اکنون آب که حدود 1 هفته پیش از کرخه رهاسازی شده است به هورالعظیم رسیده است. اگر انحراف شدیدی در برداشت از آب نداشته باشیم در تامین حق‌آبه هورالعظیم مشکل عمده‌ای وجود ندارد.»
شهبازی در پاسخ به اینکه انحراف از برنامه به چه معناست؟ گفت:«ما انحراف در برداشت آب داشتیم که به خاطر کشاورزی و مسائل دیگری بود که باید بررسی شود و نمی‌توانم به طور دقیق در مورد آن اظهار نظر کنم.»
همچنین حمیدرضا خدابخشی معاون برنامه‌ریزی سازمان آب وبرق خوزستان در مورد تلفات ماهی‌ها در هورالعظیم به «پیام‌ما» گفت: « این اتفاق در منطقه‌ای بی‌طرف، در نزدیک مرز و میان دایک ایران و دایک عراق، رخ داده است و این ماهی‌ها نتیجه لاروهایی هستند که شیلات در رودخانه رها می‌کند که تعدادی از آنها به این منطقه آمده بودند و به طور طبیعی این همه ماهی در آن بخش وجود ندارد.»
او در پاسخ به اینکه چه عاملی سبب این خشکی و تلف شدن ماهی‌ها شده است؟ اظهار کرد: «دستکاری انسان و سدها سبب این مساله شدند طرح گاپ در ترکیه تاثیر بسیاری دارد. ما هم در این سوی مرز سد کرخه را داریم.»
خدابخشی در مورد ویدیو منتشر شده از سرگردانی گاومیش‌ها در بستر خشک هورالعظیم توضیح داد:« به نظر می‌آید این اتفاق در منطقه رفیع افتاده است و آب به دلیل خشکسالی پس‌روی کرده است.»
او اشاره کرد که تعادل اکولوژیکی هورالعظیم به هم خورده است، زمانی هم که آب بیشتری وارد تالاب شده، هورالعظیم این آب را در خودش نگه نداشته و آب وارد اروند شده است.»
معاون برنامه‌ریزی سازمان آب وبرق خوزستان همچنین در مورد تاثیر کشاورزی بر افزایش تنش آبی در خوزستان اظهار کرد:« از 156 تا 160 هزار مترمکعب آبی که از کرخه رهاسازی می‌شود حدود 1400 متر‌مکعب به پایین دست می‌رسد. در این مسیر حدود 40-30 مترمکعب برای شرب برداشته می‌شود و در مسیر واحد صنعتی بزرگی هم وجود ندارد. در واقع اختلاف این مقدارصرف کشاورزی می‌شود.» او ادامه داد : «در منطقه بالادست در شوش تا حدودی محدودیت‌هایی برای برخی کشت‌ها اعمال شده است اما مشکل اصلی که نمی‌گذارد حق‌آبه محیط زیست تامین شود کشت برنج است . امسال قرار نبود که این حجم از آب برای کشاورزی مصرف شود. »
خدابخشی تاکید کرد:«کشاورزی برای آنها معیشتی است چاره‌ای ندارند اگر مشاغلی را جایگزین نکنیم چگونه می‌توان توقع داشت که آنها از کشت صرف نظر کنند تا آب به تالاب برسد؟»‌
برنامه‌های سازگاری با کم‌آبی با آغاز تابستان و شدت گرفتن کم‌آبی، قرار بود کمک کنند تا تنش‌آبی در خشکسالی بی‌سابقه امسال به حداقل برسد اما مشخص نیست که بدون راضی کردن برنج‌کاران خوزستان و تامین کردن معیشت آنها ک و دیگر کشاورزان که مشکلی غیرقابل پیش‌بینی نبود چگونه قرار است این برنامه‌ها از روی کاغذ به واقعیت تبدیل شوند؟

برنج کاریخشکسالیخوزستانکشت برنج
مطالب مرتبط
ساخت‌وسازهای بی‌رویه پهنه وسیعی از طرقبه شاندیز را احاطه کرده استباغ‌ویلاها تشنه آب‌های زیرزمینی مشهد
اقلیم
۲۰۳۰
باغ ویلابی آبی
ایران و خاورمیانه ‌باید منتظر پاییزی کم‌بارش باشندخزان امسال، یک درجه گرم‌تر از نرمال
اقلیم
۲۰۸۶
آبافزایش گرما
پایان تیرماه آخرین مهلت انعقاد قرارداد اجرای طرح فاضلاب اهواز18 شهرداری قرارداد مطالعه دفع آب سطحی منعقد نکردند
بوم و بر
۲۰۴۲
آبخشکسالی
مامور منابع طبیعی اردبیل بر اثر ضرب‌و‌شتم روستاییان راهی بیمارستان شدضرب‌وشتم بر سر علوفه
آیسان زرفامآیسان زرفام
چارسوق
۲۰۰۷
خشکسالیدام

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *