|پیام ما| آمارهای وزارت میراث‌فرهنگی از تخلفات رخ داده در سال 98، افزایش حفاری‌ها، تخریب، سرقت و تجاوز به حریم آثار تاریخی را بیشتر از همیشه نشان می‌دهد. با شیوع کرونا در کشور، بیشتر از یک سال است که مسئولان این حوزه می‌گویند تخلفات در این دوران رشد قابل توجهی داشته است. این در حالی است که همه‌گیری بهمن‌ماه 98 در ایران آغاز شد و تخلفات پیش از آن. اطلاعات سالنامه آماری وزارت میراث‌فرهنگی نشان می‌دهد که در این سال 606 مورد حفاری غیرمجاز، 245 مورد تخریب، 281 مورد مرمت و توسعه غیرمجاز، 137 مورد تجاوز به عرصه و اراضی و 329 مورد تجاوز به حریم آثار غیرمنقول فرهنگی و تاریخی رخ داده است. همچنین در این سال 90 مورد نگهداری غیرمجاز از تاریخی، 29 مورد قاچاق، 109 مورد خرید و فروش غیرمجاز، 220 مورد استفاده غیرمجاز از فلزیاب و 32 مورد سرقت آثار منقول فرهنگی و تاریخی گزارش شده است.
حفاری‌ها، تخریب، مرمت و توسعه غیرمجاز، تجاوز به عرصه و اراضی و حریم آثار تاریخی چند برابر شده است. بررسی اطلاعات سالنامه‌های آماری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نشان می‌دهد که در طول هشت سال (از سال 1390 تا 1398) حفاری غیرمجاز سه برابر، تخریب آثار بیشتر از 5 برابر، مرمت و توسعه غیرمجاز سه برابر، تجاوز به عرصه و اراضی بیشتر از 12 برابر و تجاوز به حریم آثار تاریخی بیشتر از 13 برابر شده است. همچنین سرقت آثار تاریخی منقول چهار برابر، استفاده غیرمجاز از فلزیاب بیشتر از هشت برابر، قاچاق اموال تاریخی نزدیک به 10 برابر و نگهداری غیرمجاز آثار تاریخی تقریبا دو برابر شده است.
همچنین میزان تجاوز به حریم آثار غیرمنقول یا بناها و محوطه‌های تاریخی در حالی در سال ۹۸ بیشتر شده و به عدد ۳۲۹ رسیده که ۱۹۹ مورد تجاوز به حریم در سال ۹۷ ثبت شده است. آمارهای وزارت میراث‌فرهنگی همچنین نشان می‌دهد تعداد تخریب بناها و محوطه‌های تاریخی نیز در سال ۹۸ با افزایش روبه‌رو بوده است. در آن سال، ۲۴۵ مورد تخریب شناسایی شده است.
بر اساس این آمار بیشترین تجاوز به حریم به ترتیب در استان‌های آذربایجان‌غربی، کرمانشاه، اصفهان، زنجان و فارس اتفاق افتاده است. همچنین استان‌های آذربایجان غربی و خوزستان شاهد بیشترین تخریب آثار تاریخی بوده‌اند. همچنین بیشترین حفاری‌های غیرمجاز هم در اردبیل، فارس، قزوین و مازندران رخ داده و استان آذربایجان غربی بالاترین رکوردها را در تخلفات آثار تاریخی غیرمنقول در سال ۹۸ به نام خود ثبت کرده است.
از سوی دیگر اگرچه نبود هیچ موردی از قاچاق اموال تاریخی در سال‌های 95، 96 و 97 عجیب به نظر می‌رسد اما اطلاعات وزارت میراث‌فرهنگی نشان می‌دهد با کشف سه مورد قاچاق اموال تاریخی در سال 90، آمار این تخلف در سال 98 به 29 مورد رسیده است. این تخلف در سال 91 تا 94 به ترتیب دو، یک، پنج و 8 مورد بوده است.
همچنین ۳۲ مورد سرقت آثار تاریخی در سال 98 درحالی ثبت شده که در سال 90 تعداد سرقت‌های ثبت‌شده 8 مورد بوده است. علاوه‌ بر این، استفاده غیرمجاز از فلزیاب رشد فزاینده‌ای داشته است. طبق این آمارها، ۲۲۰ مورد استفاده غیرمجاز از فلزیاب در سال ۹۸ ثبت شده، در حالی که در سال قبل از آن، میزان استفاده از فلزیاب ۱۷۱ مورد بوده است. مازندران، گلستان و خوزستان نیز به ترتیب بیشترین آمار استفاده غیرمجاز از فلزیاب را داشته‌اند و اینطور که فرمانده یگان حفاظت اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مازندران در سال 99 اعلام کرده، آمار دستگیری قاچاقچیان عتیقه و حفاران غیرمجاز در این استان ۲۴۴ نفر بوده که در مقایسه با سال 98، افزایشی ۱۱۴ درصدی داشته است. در خبرهای ماه‌های گذشته به از دست رفتن مشاغل و کاهش درآمدها و افزایش سرقت و حفاری‌ها اشاره شده است. به طوری که در سال 99، میراث خبر گزارش داد که کاروانی شامل 140 خودرو به‌همراه 500 جوینده دفینه در یکی از روستاهای اصفهان آن هم با یک فراخوان مجازی به راه افتاد تا آموزش میدانی گنج‌یابی برای علاقه‌مندان برگزار کند.
این روند رو به رشد در حالی است که مدیرکل دفتر حفظ و احیای بناها، بافت‌ها و محوطه‌های تاریخی وزارت میراث‌فرهنگی گفته تخریب عمدی آثار تاریخی در یک سال اخیر کاهش داشته است.
آمارهای وزارتخانه اما نشان می‌دهد در سال ۹۸، که هنوز ویروس کرونا پدیدار نشده و فعالیت‌های میراث‌فرهنگی رو به تعطیلی نرفته بود، میزان تخریب، تجاوز به حریم‌ها و سرقت آثار تاریخی افزایش داشته است.
او البته در نشست خبری هفته میراث‌فرهنگی، معترف شد که حفاری‌های غیرمجاز در همین یک سال افزایش داشته و حتی مرگ حفاران غیرمجاز هم بیشتر شده است.