در شلوغی بازار کرمان و فراموشی کاروانسراهای تاریخی این بافت تاریخی، تعدادی از ستون‌های کاروان‌سرای کوزه‌گران فرو ریخت. آخرین بار سه سال پیش از این بنای قاجاری صحبت شده بود. وقتی اسکلت فلزی غولی آهنی در همسایگی این بنا بالا می‌رفت و جز کوزه‌گران، روی حریم بازار تاریخی کرمان و مجموعه گنجعلی‌خان خط می‌انداخت. ساخت سیتی سنتر سه سال قبل‌تر از این آغاز شده بود و درست در همان زمان ازکاروان‌سرای فراموش‌شده کوزه گران فقط با اعتیاد و سرنگ‌های جا مانده در آن یاد می‌شد. در خبرها می‌گفتند این بنای تاریخی قلب بازار کرمان محل بسط‌نشینی معتادان شده است. حالا اتفاق تازه‌ای جای همه زخم‌های کهنه را گرفته: بخش‌هایی از بنای قاجاریکاروان‌سرای کوزه‌گران فرو ریخته است.‌طرح‌های مرمت یا احیای کاروان‌سراهای کرمان، مغفول مانده است و کوزه‌گران یکی از فراموش‌شدگان است. روی قابی بر سر در این بنای تاریخی، این اطلاعات ثبت شده است؛ نام بنا: کاروان‌سرای کوزه‌گران، قدمت: قاجاریه، شماره ثبت: 3862، تاریخ ثبت: 25 اردیبهشت‌ماه ،1380 ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران. هر گونه دخل و تصرف در این بنا جرم محسوب شده و شامل پیگرد قانونی است.» اما چه فایده. شهر کاروان‌سراها هر روز خلوت و خلوت‌تر می‌شود. میراث خبر، ویرانی بخشی ازکاروان‌سرای کوزه‌گران را اینطور خبری کرده است: «این کاروان‌سرای ثبت ملی در نزدیکی پروژه بزرگ ساروج پارس است که میزان زیادی ستون آهنی را رد میان بافت تاریخی کرمان و بازار سنتی آن کاشته است.»
تزریق در حجره‌ها
اولین خبرهای رسمی درباره متروک شدن کاروان‌سرای کوزه‌گران به سال 96 باز‌می‌گردد. آن زمان خبرهای بسیاری درباره رها شدن این بنای تاریخی کرمان و زندگی معتادان در حجره‌های آن منتشر شد اما مسئولان شهر و استان به این مسئله توجهی نکردند و باز هم قابلیت گردشگری این بنا نادیده گرفته شد. مهر 97 خبرگزاری مهر درباره این موضوع نوشت: دقیقا مجاور همین بنا اتاق‌ها و شبه خانه‌هایی نیمه ویرانی وجود دارد که به مرکز تجمع معتادان تبدیل شده است و شرایط بسیار نامساعدی را در مرکز گردشگری شهر کرمان ایجاد کرده است. یکی از این کارگران مرمت این بنا گفته بود: «در ابتدا که برای مرمت بازار قلعه محمود که راه ورودی کاروان‌سرا کوزه‌گران است آمدیم قرار شد این کاروان‌سرا را برای استقرار پاکسازی کنیم… در هر یک از اتاق‌های کاروان‌سرا که نزدیک ۵۰ حجره است تعداد زیادی وسایل استعمال مواد‌مخدر بیرون آوردیم، برخی از این حجره ها مملو از سرنگ بود و چند روز در حال خارج کردن زباله‌ها و آشغال‌هایی بودیم که به دلیل حضور این افراد در کاروانسرا تلنبار شده بود.» کارگر دیگری گفته بود که «در مجاورت کاروان‌سرا خانه‌هایی وجود دارد که مملو از معتادان است و اگر ما از این مکان برویم بلافاصله مجددا به این کاروان‌سرا برمی‌گردند.» مرمت‌گران گفته بودند بدنه کاروان‌سرا سالم است و برای مرمت آن نیاز به اعتبار قابل توجهی نیست و به سادگی می‌توان آن را به مکانی برای خدمات دهی به مسافران تبدیل کرد. سرانجام اگرچه بالاخره گفتند معتادان و بی‌خانمان‌ها از کاروان‌سرا رفته‌اند اما بعد از آن هم توجهی به این بنا نشد که نشد.
سایه ساروج بر بنای قاجاری
همان وقت‌ها گفته می‌شد در حالی‌که کاروان‌سرا در حال تخریب است، درست در پشت این مکان بنا سرمایه‌گذار با صرف میلیون‌ها دلار در حال احداث یک بنا بتنی بزرگ در قالب طرح ساروج است که قرار است به پارکینگ بازار بزرگ شهر کرمان تبدیل شود. کارشناسان هنوز از آسیب ابن بنا بتنی به بازار کرمان و خود کاروان‌سرای کوزه‌گران خبری نداده بودند اما فاصله کمتر از دو متری دیوارهای این دو بنا نشان می‌داد که حریم بنای تاریخی به هیچ عنوان رعایت نشده است و منظر کاروان‌سرا تحت تاثیر ساخت بنا بتنی قرار گرفته است.
کرمان و کوزه‌گران
زهرا ایرانمنش، محقق تاریخ کرمان به مهر گفته است: «کاروان‌سراها جز هویت شهر کرمان محسوب می‌شوند و به صورت زنجیره از مرز پاکستان و چین و هند تا کرمان و از کرمان تا بندرعباس، مشهد و یزد این کاروان‌سرها احداث شده‌اند.» به گفته او بنای کاروان‌سرای کوزه‌گران متشکل از ده‌ها حجره است که به صورت دو طبقه و شکیل روی هم بنا شده‌اند و سقف حجره‌های بالایی گنبه‌ای شکل است. درِ ورودی این بنا هم یک در چوبی ۱۰۰ ساله است که آن هم در وضعیت بسیار نامناسبی قرار دارد. قدمت این بنا ۱۰۰ سال است و چون در گذشته در این بنا لحاف دوزهای نیز فعالیت داشته به کاروان‌سرا لحاف‌دوزها هم شهرت دارد اما کاربری اولیه این مکان خرید و فروش کوزه بوده است. با این همه سازه بزرگ بتنی در چند متری کاروان‌سرا بالا رفت و ارتفاع گرفت.
حمایت سازمان میراث‌فرهنگی؛ معماری همخوان
ساخت مجتمعی تجاری در دل بافت تاریخی کرمان که در اطراف آن ساختمان‌های تاریخی و قدیمی مانند کاروان‌سرای کوزه‌گران، میدان تاریخی ارگ، بازار تاریخی و حتی مجموعه گنجعلی‌خان قرار گرفته است، اعتراض‌های دوستداران میراث‌فرهنگی را برانگیخته بود؛ اعتراض‌هایی که یک نوک پیکان آن به سمت میراث‌فرهنگی بود؛ چون زیر مجوز صادر شده برای این پروژه را میراث‌فرهنگی امضا کرده بود. مرداد 97، در اوج اعتراض‌ها و گلایه‌ها درباره این ساخت‌و‌ساز، معاون میراث‌فرهنگی تاکید کرده بود که معماری پروژه مجتمع تجاری در بافت تاریخی کرمان باید با بافت تاریخی کرمان هم‌خوانی داشته باشد. در توضیح سازمان میراث‌فرهنگی (وزارتخانه امروزی) به ایسنا آمده بود: «اجرای طرح پروژه سیتی‌سنتر ساروج پارس شهر کرمان (گودال خشت‌مال‌ها) بر اساس کلیات نشست شورای فنی در سال ۱۳۹۱ صورت گرفته است.» بر اساس این توضیح نشست‌های مختلفی در این خصوص برگزارش شده و در نهایت معاون میراث‌فرهنگی بر لزوم همخوانی معماری این پروژه با بافت بازار کرمان تاکید کرده بود.
از سال ۹۱ شورای فنی سازمان میراث‌فرهنگی با طرح ساختِ سیتی‌سنتر در مرکز و روی بافت تاریخی کرمان آشنا شدند و از همان زمان مدیران استانی مسئولیت را از گردن خود باز کردند. چنان که در مرداد 96، که ساخت این مال در بافت آغاز شده بود و به حریم توجهی نداشت، وقتی اسکلت فلزی بالا رفت و از میان کاروان‌سرای کوزه‌گران و بازار کرمان و حریم مجموعه گنجعلی‌خان گردن کشید، حمید روحی، معاون وقت میراث‌فرهنگی استان کرمان گفت: «کلیات اجرایی این طرح بر اساس مصوبات شورای فنی سازمان میراث‌فرهنگی تایید شده است. همه مصوباتی که مربوط به پروژه “گودال خشت‌مال‌ها” بوده سال ۱۳۹۱ در شورای فنی سازمان در جلسات متعدد مطرح شده است.»
امید ابراهیمی،‌ دوستدار و فعال میراث‌فرهنگی استان کرمان تیرماه آن سال وضعیتِ امروزی مالِ تجاری در حال ساخت در بافت تاریخی کرمان و درست روی بافت این شهر را آن‌قدر نامناسب دانسته و به ایسنا گفته بود: «تیشه به ریشه زدن یعنی روی محله‌ی ۴۰۰ ساله “گودال خشت‌مال‌ها” و در یک متری چندین کاروان‌سرا، تیمچه ثبت ملی شده و بازار بزرگ کرمان که می‌توانند با معماری منحصر به فرد دوره‌های تیموری، صفوی، قاجار و پهلوی، ثبت جهانی شوند، سیتی‌سنتری بسازیم که در عرصه، حریم فنی، منظری، کیفی و حتی ارتفاعی که همیشه مسئولان از آن صحبت می‌کنند، قرار گرفته است.» او بروز این اتفاق را در عین ناباروری همراه با سکوتِ سازمان میراث‌فرهنگی و البته با مجوز میراث‌فرهنگی استان کرمان دانسته بود.
«از چند سالِ گذشته با پایان گودبرداری‌ها و نصبِ ستون‌های فلزی، این مال تجاری به کمتر از یک متری “کاروان‌سرای تاریخی کوزه‌گران” نزدیک شده و در نزدیکی بازار بزرگ کرمان قد افراشته است، به طوری که حتی پنجره‌های مغازه‌های قدیمی بازار به روی میله‌های اسکلت آبی‌رنگ سیتی‌سنتر باز می‌شود.» این فعال میراث‌فرهنگی آن زمان گفته بود که فقط یک معجزه می‌تواند بافت تاریخی و میدان ارگ و مجموعه‌ی گنجعلی‌خان کرمان را از این وضعیت نجات دهد. معجزه اما رخ نداد و ستون‌های بنای صدساله فروریخت.