بر اساس مصوبه کمیسیون تلفیق مجلس، راهنمایان گردشگری در سال ۱۴۰۰ تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرند. سال گذشته هم در همین روزها این خبر تیتر رسانه‌ها شد و کمیسیون تلفیق برای حمایت از راهنمایان گردشگری در بودجه 1399 بخشی را در نظر گرفت. اما بودجه در نظر گرفته شده برای این بخش محقق نشد. در سالی که به دلیل شیوع کرونا اصناف گردشگری و بیش از همه راهنمایان گردشگری متحمل خسارات بسیاری شدند، دولت در باره‌ دلایل عدم تحقق بودجه این بخش سکوت کرد و سخنی از موانع موجود به میان نیاورد. حال کمیسیون تلفیق برای دومین بار با اختصاص بودجه بیمه راهنمایان موافقت کرده است.

در تمام روزهایی که آسیب‌ کرونا به‌ویژه در بخش گردشگری مرور می‌شد، بارها این سخن به میان آمد که بیشترین آسیب متوجه راهنمایان گردشگری شده است. آنها به دلیل اینکه توسط کارفرمایان خود بیمه نشده بودند، امکان بهره‌مندی از تسهیلات در نظر گرفته شده برای بخش گردشگری را پیدا نکردند. این چالش‌ها و مشکلات عدیده همه در حالی بود که بهمن ماه سال پیش کمیسیون تلفیق مجلس همزمان با بررسی لایحه بودجه 1399، طرحی را تصویب کرد که بر اساس آن راهنمایان گردشگری مشمول بیمه می‌شدند. اما به دلیل ابهاماتی که وجود داشت این بودجه در سال 99 محقق نشد. وزارت میراث‌فرهنگی و گردشگری در تمام روزهایی که راهنمایان گردشگری از مسائل و مشکلات خود درباره آسیب‌های ناشی از شیوع کرونا می‌گفتند، در مقابل طرح این موضوع سکوت کرد، تا این‌که بالاخره مرداد‌ماه و زمانی که نیمی از سال گذشته بود و اصناف گردشگری سالی سخت را می‌گذراندند، موضوع ابهامات موجود در میزان سهم دولت در بیمه راهنمایان مطرح شد. دولت نه تنها تلاشی برای رفع ابهامات موجود و رایزنی با سازمان برنامه و بودجه نکرد، در لایحه بودجه 1400 هم بودجه پوشش بیمه‌ای راهنمایان گردشگری را از فهرست بودجه وزارت میراث‌فرهنگی حذف کرد. آذر ماه سال جاری معاون گردشگری کشور اعلام کرد: «استفساریه به‌ منظور رفع ابهام و حذف موانع حقوقی بیمه راهنمایان در بودجه دولت، از سوی معاونت قوانین مجلس صادر و برای اجرا به سازمان برنامه و بودجه ارائه شد» اقدامی که در ابتدای سال باید صورت می‌گرفت، با تعلل متولیان امور در نهمین ماه سال اتفاق افتاد.

پیگیری جدی برای تخصیص بودجه صورت نگرفته

محمدصالح جوکار دبیر کمیسیون گردشگری مجلس در رابطه با اتفاقی که برای تحقق بودجه بیمه راهنمایان در سال 99 افتاده و همچنین تصویب آن در بودجه 1400 به «پیام‌ما» می‌گوید: «آنچه وزارت میراث اعلام می‌کند این است که بودجه در سال گذشته تحقق پیدا نکرده است. اما این برای ما قابل‌قبول نیست. به این دلیل که هر آنچه در قانون بودجه به عنوان هزینه اعلام می‌شود، منابع آن هم در نظر گرفته می‌شود. این‌که بگوییم بودجه تحقق پیدا نکرده و کار عملیاتی نشده و حتی در لایحه بودجه 1400 هم دولت این امر را پیش‌بینی نکرده بود، این اصلا قابل قبول نیست» جوکار درباره دلیل عدم تحقق بودجه این بخش در سال 99 معتقد است: «پیگیری جدی برای تخصیص بودجه صورت نگرفته است» بی‌توجهی‌ها به امری که مجلس و شورای نگهبان با آن موافقت کرده‌اند، در حالی از سوی وزارت میراث‌فرهنگی و سازمان برنامه و بودجه صورت گرفته است که بسیاری از متولیان این بخش بیمه را جز حقوق اولیه راهنمایان گردشگری می‌دانند که از ارکان اصلی صنعت گردشگری هستند.

ابهامات مرتفع شد

نزدیک به دو دهه است که فعالان صنفی پیگیر پوشش بیمه راهنمایان گردشگری هستند. در سال‌های اخیر مجلس بارها اعلام کرد دولت طرح بیمه راهنمایان گردشگری را تقدیم مجلس کند. اما هر بار دولت به بهانه‌ای مثل فصلی بودن این شغل و موارد دیگر از پیگیری جدی آن سرباز زد. اما با پیگیری فعالان صنفی این امر سال گذشته بالاخره اتفاق افتاد، هر چند با وجود موافقت مجلس همچنان محقق نشده است.
سید محسن حاجی‌سعید، رئیس کانون انجمن‌های صنفی راهنمایان سراسر کشور درباره تصویب بیمه راهنمایان در کمیسیون تلفیق به «پیام‌ما» می‌گوید: «با توجه به ابهاماتی که برای بودجه بیمه راهنمایان مطرح بود، دولت باید ابتدای سال از مجلس استفساریه می‌گرفت که این کار انجام نشد. ما این موضوع را مرداد‌ماه متوجه شدیم و تا آبان‌ماه پیگیری‌های مربوط به رفع ابهامات موجود را انجام دادیم. ابهام مطرح شده این بود که میزان سهم دولت تعیین نشده بود. مشخص نبود چه میزان از 27 درصد حداقل حقوق مصوب شورای‌عالی کار را دولت باید پوشش دهد. بالاخره این موضوع شفاف شد که سهم دولت در پوشش بیمه راهنمایان چقدر است و در حال حاضر ابهامی وجود ندارد»‌حاجی‌سعید درباره پیگیری‌های مستمر انجمن صنفی راهنمایان در سال گذشته که برای راهنمایان و به طور کلی گردشگری کشور سال سختی بود، می‌گوید: «دولت در لایحه بودجه 1400 به خاطر ابهامات موجود بخش مربوط به پوشش بیمه راهنمایان را از لایحه بودجه حذف کرده بود. و ما همزمان که پیگیر رفع ابهامات بودیم، باید تلاش می‌کردیم مجلس بخش حذف شده از بودجه را به بودجه برگرداند»
حاجی‌سعید با اشاره به این‌که راهنمایان گردشگری باید به عنوان یکی از اقشار خاص در صنعت گردشگری مورد حمایت دولت قرار گیرند می‌گوید: «با توجه به جمیع شرایطی که برای این قشر وجود دارد، تحمل بحران‌های مختلف اجتماعی و سیاسی و بهداشتی – مثل شیوع کرونا- برای این قشر کار آسانی نیست. به همین دلیل نظر مجلس بر حمایت از این قشر بود و کمیسیون تلفیق این موضوع را تصویب کرد. با توجه به نگاه نمایندگان به موضوع؛ امیدواریم بیمه راهنمایان در صحن هم تایید شود. اگر این اتفاق نیفتد می‌شود گفت نمایندگان مجلس هم پشت یک قشر آسیب‌پذیر را خالی کردند.»
رئیس کانون انجمن‌های صنفی راهنمایان سراسر کشور در خصوص نحوه قرار گرفتن راهنمایان گردشگری تحت پوشش در صورت تصویب نهایی این امر، می‌گوید: «برای انجام این کار و جلوگیری از هر گونه سو استفاده، محدودیت های تعریف شده است. بر اساس تشخیصمان با وزارت گردشگری مشخص کرده‌ایم این محدودیت‌ها را اعمال می‌کنیم. یکی از موارد این است کسانی که پیش از این در کارگاه‌های دیگری بیمه شده‌اند و راهنمای فعال گردشگری نیستند مشمول این قانون نمی‌شوند. در حال حاضر حدود 13 هزار راهنما داریم، البته بسیاری از این افراد راهنما نیستند و فقط کارت راهنمای گردشگری دارند، این درست نیست که ما 13 هزار کارت صادر شده از سوی وزارت گردشگری را در نظر بگیریم، چرا که بخشی از این افراد کارمند دولت هستند و بخشی در مشاغل دیگر مشغول به کار هستند و صرفا کارت راهنما دریافت کرده‌اند. قصد ما این است کسانی که شغل اصلی‌شان راهنمایی گردشگری است از این امکان بهره‌مند شوند. بنابراین فیلترهایی در نظر گرفته‌ایم مثل تشخیص ادارات کل میراث‌فرهنگی استان‌ها، یا تشخیص تشکل‌های راهنمایان گردشگری کشور یا محدودیت سنی بین 25 تا 50 سال از جمله این محدودیت‌هااست.» حاجی‌سعید در خصوص علت در نظر گرفتن محدودیت سنی جهت بیمه راهنمایان می‌گوید: «این محدودیتی است که تامین اجتماعی قرار داده و جزء قوانین بالادستی است، سن 25 سال هم به این دلیل در نظر گرفته شده است که 22 سال حداقل سن برای اخذ کارت راهنمای گردشگری است. ما سه سال سابقه کار در نظر گرفتیم که در مجموع فرد 25 ساله حائز شرایط برخورداری از بیمه باشد.» موضوع بیمه راهنمایان گردشگری مثل سال گذشته از یکی از خوان‌ها عبور کرده و حال چشم انتظار طرح در صحن علنی و همچنین تایید شورای‌نگهبان است. راهنمایان گردشگری دو سال سختی را پشت سر گذاشته‌اند و حالا چشم به راه خبری هستند که سال‌ها انتظار تحقق آن را داشتند. شاید شنیدن خبر تصویب و اجرایی شدن این امر پایان خوشی برای دو سال سخت و نفس‌گیر فعالان این صنف باشد.