فرزانه قبادی
روزنامهنگار
فرزانه قبادی
۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
جنگ روی ریـــــــــلها
کاخ گلستان، میدان نقشجهان، باغ چهلستون و راهآهن سراسری، میراث جهانی ایران بودند که در چهل روز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران دچار آسیبهای جدی شدند. در این میان، راهآهن سراسری تنها اثر جهانی ایران بود که به طور مستقیم هدف حمله قرار گرفت و ۲ پل تاریخی در محدوده ثبت جهانی شبکه ریلی آسیب دیدند. هرچند تعمیر اضطراری ظرف چند روز انجام و تردد از روی این پلها برقرار شد، اما از منظر میراثفرهنگی، همچنان موضوع مرمت این سازهها که دارای ارزشهای تاریخی و مهندسی هستند، محل چالش است.
فرزانه قبادی
۱۷ فروردین ۱۴۰۵
لرزه بر تن تاریخ و معماری معاصر
در حمله نیمهشب ۲۶ اسفندماه ۱۴۰۴ به منطقه نظامی مجاور مجموعه تاریخی «سعدآباد» در تهران، موزهها و کاخموزههای این مجموعه بر اثر موج انفجار آسیب دیده و در سه بنای نزدیکتر به محل انفجار، بناها، تزیینات معماری آنها و آثار و مبلمان موزهای موجود در کاخموزهها آسیب جدی دیدند.
فرزانه قبادی
۲۳ اسفند ۱۴۰۴
شاهد تاریخی جنگ پشت حصار
یکشنبه، دهم اسفندماه ۱۴۰۴، در دومین روز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، حمله هوایی شبانه به میدان ارگ و عمارت دادگستری علاوهبر تخریب چند بنای تاریخی در اطراف میدان ارگ، منجر به وارد آمدن آسیبهای جدی به مجموعه جهانی گلستان در ضلع شمالی این میدان شد.
فرزانه قبادی
۶ اسفند ۱۴۰۴
جاودانه با الواح هخامنشی
تنها کتیبهخوان زبان ایلامی در ایران بود. تخصص او را در جهان تنها چهار یا پنج نفر داشتند. عمر و جوانی را صرف کشف راز کتیبههایی کرده بود که قرنها سر به مهر مانده بود. مردی که در جوانی از بورسیه دانشگاهی آمریکایی صرفنظر کرد تا در رشتهای تحصیل کند که ایران به آن نیاز داشت. اما مثل بسیاری از همنسلانش که عاشق ایران بودند، بیمهریها دید بعد از سالهای آشوب و التهاب. به او گفتند تخصصش «مازاد بر احتیاج» است. ۲۰ سال بیکار ماند، کتابش توقیف شد و سالهایی را به رنج و مهجوری گذراند. حالا «عبدالمجید ارفعی» با تمام مهرش به ایران و آن کتیبههای گلی، رفته و نامش بهعنوان کسی که برای نخستین بار منشور کوروش را از بابلی به زبان فارسی ترجمه کرد، جاودانه شده است.
فرزانه قبادی
۲۲ آذر ۱۴۰۴
بادبانها در قطر برافراشته شدند، لنجها در ایران به گل نشستند
قطر این روزها پانزدهمین دوره فستیوال جهازهای بادبانی «کاتارا» را برگزار میکند. این رویداد با محوریت میراث دریانوردی، به یکی از جاذبههای فرهنگی منطقه تبدیل شده است و هر پاییز گردشگران بسیاری را به دوحه میکشاند. محور اصلی فستیوال، جهازهای بادبانی (دُوْ Dhow) است. تصویر این قایقهای چوبی بزرگ با بادبانهای افراشته سفیدشان که بر گستره خلیجفارس در حرکتاند، تبدیل به نماد این رویداد سالانه شده است. اما این رویداد تنها تلاش قطریها برای احیا و معرفی میراثشان نیست، آنها در بخش گردشگری هم جایگاه ویژهای برای دُوْ تعریف کردهاند. مروری بر نگاه قطر به میراث دریاییاش و در مقابل، بیتوجهی مسئولان فرهنگی ایران به همین میراث، نشان میدهد در دو سوی خلیجفارس دو روایت متفاوت از یک میراث مشترک وجود دارد.
فرزانه قبادی
۱۶ آذر ۱۴۰۴
نوبت جهانیشدن هنر آینهها
بیستمین نشست کمیته بیندولتی پاسداری از میراثفرهنگی ناملموس یونسکو از امروز در هند آغاز میشود. ایران در این دوره پرونده «هنر آینهکاری در معماری ایرانی» را برای بررسی و ثبت جهانی ارائه کرده است. آینهکاری نخستین پروندهای است که در زمینه معماری ایرانی برای ثبت در فهرست میراث ناملموس جهانی ارائه شده است. درعینحال، این پرونده با آثار ثبتشده ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو از جمله کاخ گلستان و عالیقاپو نیز، پیوندی مهم و برجسته دارد. «شهاب نیکمان»، مدیر و تدوینگر پرونده هنر آینهکاری، در گفتوگو با «پیام ما» جزئیاتی از این پرونده و نکاتی درباره اهمیت ثبت جهانی این عنصر میراث فرهنگی را بیان کرده است.
فرزانه قبادی
۱۵ آذر ۱۴۰۴
تعارض منافع دشمن میراثفرهنگی است
گستره کمنظیر و وسیع میراثفرهنگی در ایران -از محوطههای باستانی گرفته تا آثار تاریخی و موزهها و میراث ناملموس- بهخودیخود حفاظت از این سرمایههای ارزشمند را دشوار میکند. اما وقتی این میراث در نگاه سیاستگذاران جایگاهی درخور نداشته باشد، مسئله حفاظت از میراثفرهنگی به یک معضل جدی تبدیل میشود؛ اتفاقی که در چند دهه اخیر رخ داده و باعث شده، حفظ میراثفرهنگی در برابر توسعهطلبی، سوداگری و تصمیمهای کوتاهمدت مدیران، به مرز بحران برسد. بحرانی که ریشههای آن را میتوان در نگاههای متعصبانه و سلبی و پس از آن، در ادغام سه حوزه میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری جستوجو کرد. با «علی دارابی»، معاون میراثفرهنگی کشور، درباره چالشهای ساختاری حفاظت از میراثفرهنگی ملموس و ناملموس گفتوگو کردیم. او هم از مشکلات و موانعی گفت که وزارت میراث با آن مواجه است. هر چند هنوز هم این سؤال مطرح است که چرا این وزارتخانه در حفظ میراثفرهنگی قاطعیت لازم را ندارد و در موارد بسیاری عقبنشینی و مماشات را به ایستادگی در برابر سوداگریها و زیادهخواهیهای عدهای، ترجیح میدهد.
فرزانه قبادی
۷ آذر ۱۴۰۴
فروپاشی «مروارید»
«سقفها فرو ریخته، دیوارها و مبلمان داخلی بهشدت آسیب دیدهاند و عملاً با فضای رهاشدهای مواجهایم.» این تازهترین تصویری است که عضو شورای شهر کرج از وضعیت کاخ مروارید ارائه داده است؛ همان بنایی که بارها نابسامانی وضعیتش خبرساز شده. حالا مدیران میراثفرهنگی، برای چندمین بار میگویند قرار است مالکیت مجموعه از سپاه به دولت منتقل شود و درصورت تحقق، امکان واگذاری آن به بخش خصوصی برای مرمت، احیا و تبدیلشدن به کاخموزه فراهم خواهد شد. اما سؤال اینجاست که آیا این مجموعه کمنظیر معماری سرانجام از این چرخه نابسامانی رها میشود؟ آیا انتقال مالکیت آن راهگشا خواهد بود؟