در انتظار مرگ
احسان جبالبارزی
«آلیس» سومین اثر داستانی «یودیت هرمان» از مطرح‌ترین و محبوب‌ترین نویسندگان نسل جدید ادبیات آلمان است پس از مجموعه داستان‌های «هیچ جز ارواح» و «خانه تابستانی بعداً است» که در قالب پنج داستان به هم پیوسته و با نثری ملایم و لحنی بی‌سابقه در ادبیات آلمانی به موضوع مرگ و تاثیرات آن می‌پردازد و آلیس شخصیت‌ محوری هر پنج داستان است. در این رمان، آلیس را در برش‌های مختلفی از زندگی‌اش می‌بینیم به ویژه در مواجهه با مردهایی که سر راهش قرار می‌گیرند و یک به یک می‌میرند. کتاب با مرگ میشا شروع می‌شود؛ شعبده‌باز قهاری که گرفتار بیماری سرطان است و در بیمارستانی در شهری دور از خانه و کاشانه بستری است. پزشکان هر روز وعده مرگ او را می‌دهند اما او نمی‌میرد. آلیس به دعوت همسر میشا یعنی مایا نزدشان رفته و او را در این انتظار تلخ همراهی می‌کند. در بخش‌های بعد هم کنراد و ریشارد از دوستان آلیس می‌میرند. کنراد و لوته زوجی ۷۰ ساله‌اند که آلیس را به خانه‌شان در ایتالیا دعوت کرده‌اند و او به همراه دوستش آنا و معشوق رومانیایی‌اش نزدشان رفته است. کنراد درست قبل از رسیدن آنها دچار تب و عفونت شده و بستری است. او پس از چند روز و در حالی می‌میرد که تا آخرین لحظه امیدوار بود از بیمارستان مرخص شده و بتواند با بقیه به تفریح و شنا برود. ریشارد هم مردی بیهوش و در حال مرگ است و بنا به پیش‌بینی همسرش مارگارت تا سه هفته دیگر خواهد مرد. آلیس همه چیز را برای مراسم خاکسپاری آماده کرده و منتظر شنیدن خبر مرگ اوست. در داستان چهارم آلیس به دنبال دلایل خودکشی عمویش مالته در ۴۰ سال قبل است و به همین خاطر میزبان فریدریش دوست قدیمی او در برلین است. فریدریش پیر یادداشت‌ها و نامه‌های مالته را به آلیس می‌دهد و قدری درباره‌اش صحبت می‌کنند. اما مالته مرده و دیگر با این کارها چیزی عوض نمی‌شود. در داستان آخر هم آلیس را پس از مرگ همسرش رایموند می‌بینیم که با دیدن هر یک از وسایل و لباس‌های او در خاطره‌ای شیرین و دست‌نیافتنی فرو می‌رود. اگرچه در جای‌جای این کتاب با موتیف مرگ روبه‌رو هستیم اما تاثیرات آن هم به همان اندازه مورد توجه نویسنده بوده است؛ تاثیراتی مثل انزوای آدم‌ها و تنهایی و کسالت‌شان در رویارویی با مرگ. او توانسته به خوبی این مفاهیم را در قالب زبانی موجز و لحنی اندوهگین توام با خونسردی و فارغ از هر گونه احساساتی‌گری بیان کند. رمان «آلیس» یا به ترجیح خود نویسنده،مجموعه داستان «آلیس» توسط نشر افق و با ترجمه محمود حسینی زاد منتشر شده است.