جدیدترین فوران در ایسلند در Sundhnúksgígar در ۲۹ مه ۲۰۲۴ (۹ خرداد ۱۴۰۳) آغاز شد. این فوران هشتمین فوران در شبه‌جزیرۀ ریکیانس در مدت کمی بیش از سه سال و پنجمین فوران است که در مدت کمی بیش از شش ماه رخ می‌دهد. مانند فوران‌های قبلی، این فوران در اطراف خود در شبه‌جزیرۀ Reykjanes  (رکیانس)  در شمال گرینداویک است. این فوران تقریباً ۴۰ کیلومتر از ریکیاویک، پایتخت ایسلند فاصله دارد. محل جدیدترین فوران مانند فوران قبلی است که به‌مدت ۵۴ روز از ۱۶ مارس ۲۰۲۴ تا۸  می ۲۰۲۴ ادامه داشت.

آیا تغییر اقلیم با این تحولات مرتبط است؟

تغییرات اقلیمی می‌تواند با افزایش وزن آب در پوستۀ زمین باعث زلزله و فوران‌های آتش‌فشانی بیشتری شود. هنگامی که یخچال‌ها ذوب می‌شوند، آب می‌تواند به شکاف‌های پوستۀ زمین نفوذ کند و باعث بازشدن لایه‌ها و ضعیف‌شدن بافت آنها شود. این موضوع می‌تواند منجربه زلزله شود، به‌ویژه در مناطقی که از قبل به لحاظ لرزه‌خیزی فعال هستند. تغییرات اقلیمی همچنین می‌تواند با افزایش مقدار ماگما در گوشتۀ زمین، باعث فوران‌های آتش‌فشانی بیشتری شود. آب‌وهوای زمین به‌سرعت درحال تغییر است. در برخی مناطق، افزایش دما باعث افزایش فراوانی و احتمال آتش‌سوزی و خشک‌سالی می‌شود . در برخی دیگر، آنها باران‌ها و طوفان‌ها را شدیدتر می‌کنند یا سرعت ذوب یخبندان را تسریع می‌کنند. 

در سال ۲۰۲۳  بخش‌هایی از اروپا و کانادا در اثر آتش‌سوزی‌های جنگلی ویران شدند و پکن شدیدترین بارندگی خود را در حداقل ۱۴۰  سال گذشته ثبت کرد. بین سال های ۲۰۰۰  تا ۲۰۱۹  یخچال‌های طبیعی جهان حدود ۲۶۷  گیگاتن یخ در سال از دست می‌دهند. ذوب‌شدن یخچال‌های طبیعی به افزایش سطح دریاها (در حال حاضر حدود ۳.۳  میلی‌متر در سال افزایش) و مخاطرات بیشتر ساحلی مانند سیل و فرسایش کمک می‌کند. اقلیم  درحال‌تغییر ما ممکن است علاوه‌بر مخاطرات سطح زمین با  افزایش بارندگی و ذوب یخبندان، مخاطرات زیر سطح زمین مانند زلزله و فوران‌های آتش‌فشانی را نیز تشدید کند. خشکسالی‌ها در سال‌های اخیر به‌ویژه در چهار سال آبی اخیر در ایران  و در اروپا و آمریکای شمالی، همراه با بارندگی‌های بیشتر  در بسیاری از مناطق جهان – با در نظر گرفتن آمار بارندگی از سال ۱۹۵۰  تا امروز – بوده است. جو گرم‌تر می‌تواند بخار آب بیشتری را حفظ کند و متعاقباً منجربه سطوح بالاتر بارش به‌صورت موردی در بعضی مناطق شود. زمین‌شناسان مدت‌هاست رابطه‌ای بین میزان بارندگی و فعالیت لرزه‌ای شناسایی کرده‌اند. در هیمالیا، فراوانی زمین‌لرزه‌ها تحت اثر چرخۀ بارندگی سالانۀ فصل باران‌های موسمی تابستان است. 

تحقیقات نشان می‌دهد که  ۴۸ درصد از زمین‌لرزه‌های هیمالیا در ماه‌های خشک‌تر، پیش از موسمی اسفند تا اردیبهشت رخ می‌دهد؛ درحالی‌که تنها ۱۶  درصد در فصل باران‌های موسمی تابستان رخ می‌دهند. در فصل باران‌های موسمی تابستان، وزن تا ۴ متر بارندگی، پوسته را به‌صورت عمودی و افقی فشرده و آن را تثبیت می‌کند. هنگامی که این آب در زمستان ناپدید می‌شود، “بازگشت” مؤثر منطقه را بی‌ثبات می‌کند و تعداد زلزله‌هایی که رخ می‌دهد افزایش می‌یابد. تغییرات اقلیمی می‌تواند این پدیده را تشدید کند. مدل‌های اقلیمی پیش‌بینی می‌کنند که شدت بارش باران‌های موسمی در جنوب آسیا در آینده در نتیجۀ تغییرات اقلیمی افزایش خواهد یافت. این امر می‌تواند بازگشت زمستانی را افزایش دهد و باعث رخدادهای لرزه‌ای بیشتری شود. اثر وزن آب بر پوسته زمین فراتر از بارش به یخ‌های یخبندان نیز مربوط است. 

با پایان یافتن آخرین عصر یخبندان تقریباً ۱۰۰۰۰ سال پیش، ذوب شدن توده‌های یخی سنگین یخبندان باعث شد بخش‌هایی از پوستۀ زمین به‌سمت بالا بازگردد (دچار فرایش شود). این فرآیند بازگشت ایزواستاتیک نامیده می‌شود و با سواحل برجسته در اسکاتلند مشهود است که برخی از آنها تا ۴۵ متر بالاتر از سطح دریای فعلی قرار دارند. شواهد به‌دست‌آمده از اسکاندیناوی نشان می‌دهد که چنین افزایشی، همراه با بی‌ثباتی زمین‌ساختی منطقه، باعث وقوع زلزله‌های متعددی بین ۱۱۰۰۰ تا ۷۰۰۰ سال پیش شده است. برخی از این زمین‌لرزه‌ها، حتی از بزرگای ۸.۰ نیز فراتر رفته‌اند که در این اندازه می‌توانسته باعث تخریب شدید و تلفات جانی بوده باشند. نگرانی این است که ذوب مداوم یخ‌های یخبندان امروزی، می‌تواند اثرات مشابهی در مناطق دیگر زمین  داشته باشد. ارتباط بین تغییرات بار یخبندان در پوستۀ زمین و وقوع فعالیت‌های آتش‌فشانی نیز نشان داده شده است. 

تقریباً ۵۵۰۰ تا ۴۵۰۰ سال پیش، آب‌وهوای زمین برای مدت کوتاهی سرد شد و یخچال‌های طبیعی در ایسلند شروع به گسترش کردند. تجزیه‌وتحلیل رسوبات خاکستر آتش‌فشانی که در سراسر اروپا پخش شده است، نشان می‌دهد که فعالیت آتش‌فشانی در ایسلند به‌طور قابل‌توجهی در این دوره کاهش یافته است. پس از پایان این دورۀ سرد، فعالیت‌های آتش‌فشانی با تأخیری چندصدساله افزایش یافت. این پدیده را می‌توان با وزن یخچال‌های طبیعی که پوستۀ زمین و گوشتۀ زیرین آن را فشرده می‌کنند، توضیح داد. این امر باعث می‌شود که مواد تشکیل‌دهندۀ گوشته، تحت فشار بالاتری قرار گیرند و از ذوب‌شدن آن و تشکیل ماگمای موردنیاز برای فوران‌های آتش‌فشانی جلوگیری شود. بااین‌حال، یخ‌زدایی و کاهش وزن مرتبط با آن در سطح زمین، باعث شد فرآیندی به نام «ذوب فشار زدایی» رخ دهد  که فشار کم‌تر ذوب‌شدن را در گوشته تسهیل می‌کند. چنین ذوبی منجربه تشکیل ماگمای مایع شد که به فعالیت‌های آتش‌فشانی بعدی در ایسلند دامن زده است. حتی امروزه، این فرآیند مسئول ایجاد برخی فعالیت‌های آتش‌فشانی در ایسلند است. 

فوران‌های دو آتش‌فشان «گریمسوتن» و «کاتلا»، به‌طور مداوم در دورۀ تابستانی که یخچال‌های طبیعی عقب‌نشینی می‌کنند، رخ می‌دهد. عقب‌نشینی مداوم یخبندان به‌دلیل گرم‌شدن کرۀ زمین ممکن است به‌طور بالقوه فعالیت آتش‌فشانی را در آینده افزایش دهد. بااین‌حال، فاصلۀ زمانی بین تغییرات یخبندان و واکنش آتش‌فشانی همچنان زیاد است. اثرهای اقلیم درحال تغییر آشکارتر و رویدادهای اقلیمی غیرمعمول به‌جای استثناء، به‌روال عادی تبدیل شده‌اند. بااین‌حال، اثرهای غیرمستقیم تغییرات اقلیمی بر روی زمین، هنوز به‌طور گسترده شناخته نشده است.