بعد از قانونی شدن واردات محصولات تراریخته، سازمان غذا و دارو ضوابطی را برای نشان بسته‌بندی شرکت‌هایی که از محصولات تراریخته استفاده می‌کنند اعلام کرد. اما مشاهدات نشان می‌دهد که بیشتر این ضوابط رعایت نمی‌شوند و بر روی این محصولات لوگو تراریخته وجود ندارد و شهروندان هم این لوگو یا نشان را نمی‌شناسند.

تا به حال پیش آمده که به فروشگاهی بروید و لوگو تراریخته، بر روی محصولی به چشمتان بخورد؟ آیا اصلا می‌دانید لوگو محصولات تراریخته چه شکلی است؟ می‌توانید چند محصول را که مطمئن هستید از مواد‌غذایی تراریخته در آنها استفاده شده نام ببرید؟
از تعدادی از شهروندان خواستیم که به این سوالات پاسخ بدهند. جواب‌ها شگفت‌انگیز بود. هیچ‌کدام از آنها نمی‌دانستند لوگوی تراریخته چه شکلی است و تا به حال آن را بر روی هیچ محصولی ندیده بودند اما بیشتر آنها لوگوی غیرتراریخته را بر روی یک برند روغن که تبلیغ آن در تلویزیون پخش می‌شود به یاد داشتند. کمتر از نیمی از سوال‌شوندگان هم بر روی برخی محصولات واژه تراریخته را دیده بودند. یکی از شهروندان گفت یک‌بار این واژه را بر روی بسته‌بندی پفک دیده است اما دفعه بعد که از همان برند پفک خریداری کرده نتوانسته این واژه را روی بسته‌بندی پیدا کند.
یکی دیگر از شهروندان هم توضیح داد، زمانی که عبارت «محصولات تراریخته» را در اینترنت سرچ می‌کند فهرست بعضی از محصولات تراریخته را پیدا می‌کند اما زمانی که به فروشگاه می‌رود واژه تراریخته را روی بسته‌بندی همان محصولات نمی‌بیند.
برخی از سوال‌شوندگان هم اصلا نمی‌دانستند تراریخته چیست یکی از آنها گفت فقط می‌داند که چیز خوبی نیست و یک نفر دیگر هم عنوان کرد که احتمالا مربوط به محصولات ارگانیک است.
لوگوی ناشناخته تراریخته
بر اساس الزامات سازمان غذا و دارو در کشور « کلیه محصولات غذایی حاصل از دانه‌های روغنی نظیر ذرت، سویا، کلزا و پنبه دانه تراریخته به صورت چه خالص و چه در ترکیب محصولات غذایی با هر درصدی باید هم بر روی برچسب محصول نشان درج شود و هم در مقابل جز تراریخته عبارت تغییر یافته ژنتیکی یا تراریخته درج شود، در واقع مطابق با دستورالعمل مذکور، بحث کمیت‌سنجی مطرح نبوده و صرفا وجود یا عدم وجود جز تراریخته در فرمولاسیون محصول برچسب را مشمول هم لوگو و هم عبارت تراریختگی می‌کند.»
این سازمان الزام کرده است که «نشان تراریخته به صورت دایره سفید رنگ به قطر 1.5 سانتی‌متر که واژه تراریخته در درون آن با فونت قابل رویت نوشته شده در کنار آرم سازمان غذا و دارو درج شود و همچنین در قسمت ترکیبات تشکیل‌دهنده محصول در لیبل، کلمه تراریخته به جز یا ترکیب تراریخته محصول اضافه شود.»
پرسش پیام‌ما از شهروندان و همچنین مشاهدات خبرنگار «پیام‌ما» نشان می‌دهد که تقریبا هیچ‌کدام از این محصولات از لوگوی تراریخته استفاده نمی‌کنند و معمولا واژه تراریخته به اندازه بسیار کوچک در جایی که به سختی دیده می‌شود و نه در کنار آرم سازمان غذا و دارو درج می‌شود.
جای خالی عنوان تراریخته
در خرید اینترنتی
با استقبال و گسترش روزافزون خرید‌های اینترنتی یکی از مسائل پیش آمده این است که خریداران امکان تشخیص محصولات تراریخته از دیگر محصولات را در خرید انلاین به هیچ شکل ندارند. در خرید اینترنتی اگر تصویر محصول وجود داشته باشد به دلیل استفاده نکردن بیشتر صاحبان صنایع غذایی از لوگو تراریخته مشاهده آن در تصویرها امکان‌پذیر نیست و نوشته کوچک تراریخته یا تغییر ژنتیکی شده قابل مشاهده نیست بنابراین به نظر می‌رسد که سازمان غذا و دارو باید با توجه به این تغییرات در سبک خرید الزاماتی را در این زمینه هم ایجاد کند. هرچند که الزامات پیشین هم به درستی رعایت نمی‌شود.
گفتنی است، تماس خبرنگار پیام‌ما با سازمان غذا و دارو در 3 روز متوالی برای پاسخ گرفتن در مورد این چالش‌ها بی‌پاسخ ماند.
حق مصرف‌کننده در مورد
محصولات تغییریافته ژنتیکی
موجودات تراریخته یا تغییر یافته ژنتیکی شامل گیاه، حیوان یا میکروارگانیسم‌هایی هستند که با استفاده از روش‌های بیوتکنولوژی تغییر یا تغییراتی در ساختار ژنی آنها ایجاد شده است به گونه‌ای که این تغییر از طریق روش‌های سنتی اصلاح نژاد یا نوترکیبی‌هایی که به طور طبیعی اتفاق می‌افتد، نیست.
به زبان ساده در واقع محصولات تراریخته محصولاتی هستند که تغییر ژنتیکی شده‌اند.
تا کنون حدود 31 محصول تراریخته در دنیا تولید شده که 20 محصول مصرف غذایی دارند و بقیه گیاهان یا حیواناتی هستند که با اهداف دیگر تولید شده‌اند. حدود 99 درصد کشت گیاهان تراریخته در دنیا به چهار محصول سویا، پنبه، ذرت و کلزا اختصاص یافته است اما محصولات تراریخته دیگری مانند مواد‌غذایی حیوانی تراریخته هم وجود دارد مثلا برخی گونه‌های ماهی سالمون تراریخته‌اند. برخی دام‌ها هم تراریخته نیستند اما خوراک آنها از محصولات تراریخته است. از سوی دیگر در بسیاری از محصولات مواد تراریخته به صورت مستقیم استفاده نمی‌شوند مثلا فروکتوز (قند) بسیاری از نوشیدنی‌ها از ذرت‌های تراریخته استفاده می‌شود که این موارد بر روی محصولات درج نمی‌شود.
اگرچه تغییر ژنتیکی برخی محصولات می‌تواند آنها را نسبت به بیماری، آفات و حشرات مقاوم کند و به همین دلیل کشت و زرع یا پرورش آنها آسان و ارزان است اما این نگرانی وجود دارد که تغییر ژنتیکی موجب انتقال ناخواسته ژن از موجود دست ورزی شده ژنتیکی به سایر منابع و ذخایر ژنتیکی و ایجاد تغییرات ژنتیکی در گیاهان و جانوران محیط شود و یا مقاومت دارویی ایجاد کند و همینطور به اکوسیستم و تنوع زیستی آسیب بزند به همین خاطر واردات و تولید محصولات تراریخته در برخی کشورها همانند روسیه و ژاپن ممنوع است.
به همین دلیل همه مصرف‌کنندگان حق دارند پیش از خریداری محصول و استفاده از آن از تراریخته بودن مواد استفاده شده در یک مواد‌غذایی آگاه باشند.
در ایران هیچ محصول کشاورزی تراریخته‌ای کشت نمی‌شود اما واردات برخی محصولات تراریخته قانونی است با این شرط که این محصولات حداقل در سه کشور استفاده شده باشند.
با افزایش قیمت روغن و کاهش آن در ایران در حال حاضر بخش قابل توجهی از روغن‌های موجود در بازار که قیمت مناسب‌تری دارند از دانه‌های تراریخته تهیه می‌شوند، همچنین برخی شرکت‌های تنقلات مانند بیسکویت‌ها، پفک و … هم در مواد تشکیل‌دهنده‌شان مواد تراریخت دارند و استفاده از سویا تراریخته هم در بازار ایران بسیار مرسوم است.