بایگانی مطالب نشریه

سندپژوهی قابل و مورخی زبردست

استاد انوار دانشنامه زمانه خود بود. سید عبدالله انوار دانشمند نسخه‌شناس، ریاضیدان، منتقد، سندپژوه، فلسفه‌پژوه، تهران‌شناس، حقوقدان و ادیب زمانه ما بود. متولد ۱۸ مرداد ۱۳۰۳ و در گذشته ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ استاد فهرست‌نگار، پیشکسوت نسخه‌شناس بود که برای نخستین‌بار ۱۰ جلد از فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی ایران را بر اساس کاربرگه‌های روشمند و دقیق تهیه کرد.
استاد انوار سندپژوهی قابل و مورخی زبردست بود و از آنجا که در خانواده‌ای سیاسی و مذهبی به دنیا آمده بود رجال زمانه دوران خود را به خوبی می‌شناخت. ایشان فردی کتابخوان و پرخوان بود که علاوه بر کار پژوهشی به تدریس نیز اشتغال داشت.‌ در بنیاد ایران‌شناسی در گروه نسخه‌شناسی به طور رسمی دروسی را تدریس و به طور غیررسمی در خانه خود همیشه کلاس‌هایی را برقرار می‌کرد و بی‌هیچ چشم‌داشتی دانشجویان بسیاری را تربیت کرد. استاد به زبان‌های عربی، انگلیسی و فرانسه و علوم جدید و غربی از منطق و فلسفه تا فقه و اصول توجه داشت و آنها را می‌خواند و نقد می‌کرد.
عبدالله انوار مشاور علمی بسیاری از موسسات پژوهشی نشریات علمی کشور بود و شاگردان بسیاری را در این راه تربیت کرد.
تهران‌شناسی زبردست بود و مناطق مختلف تهران را از قدیم می‌شناخت و مقالاتی درباره تهران نگاشته بود که بسیار مورد اقبال همگان به‌ویژه شورای شهر قرار ِگرفت و از وجودش استفاده بسیاری شد.
استاد انوار مردی چند حوزه‌ای است. به علوم مختلف و قدیم و جدید از جمله ریاضیات قدیم مسلط است؛ علومی که اکنون در جامعه ما چندان شناخته شده نیست. از علایق و توانایی‌های او می‌توان به شرح و حاشیه متون مختلف و نقد دیدگاه‌های مولفان کتاب‌ها از جمله آثار تاریخی فلسفی، ریاضی و نیز آثار ابن سینا اشاره کرد.
استاد همچنین تصحیح متون تاریخی از جمله تاریخ جهانگشای نادری را به عهده گرفت و نیز به تعلیقات‌ و شرح و ترجمه آثاری از غزالی، قطب‌الدین شیرازی، خواجه نصیرالدین طوسی و فارابی و… پرداخت. دانش سیاسی و شناخت وقایع تاریخی عصر قاجار و پهلوی از دیگر ویژگی‌های استاد انوار است‌.
ایشان بی‌هیچ بخلی، صادقانه و متواضعانه دانش اطلاعات و آثار خود را در اختیار کسانی قرار می‌داد که به او مراجعه می‌کردند. هرگز دست رد به سینه کسی نمی‌زد و او را بی‌پاسخ نمی‌گذاشت. برای همگان وقت می‌گذاشت و به مهربانی بسیار به سوالاتشان پاسخ می‌گفت. دانشجویان زیادی از او و دانشش بهره‌مند شدند.
او فردی متعهد و بامسئولیت بود و با دقت علمی و وسواس خاصی به نگارش مقالات خود می‌پرداخت. با وجود مکنت مالی که از خاندان خود به ارث برده بود، همواره بی‌تکلف و درویش‌وار می‌زیست و هیچ ادعایی نداشت در طلب نام و به دنبال شهرت نمی‌گشت. به همین دلیل در پاسخ به بسیاری که او را می‌ستودند وقعی نمی‌نهاد.
آثار بزرگی که از استاد انوار به جای مانده چراغ راه رهروانی است که در حوزه نسخه‌شناسی، فهرست‌نگاری، تاریخ، فلسفه، ریاضیات و موسیقی تحقیق می‌کنند؛ نسلی که نگاه دانشنامه‌نگاری او را در حال حاضر ندارند.
مادر گیتی سال‌ها چون او دیگر نخواهد زایید و نسل حاضر باید در درک آثار او سال‌ها بکوشد. نام و یادش گرامی باد.

پاسدار فرهنگ ایران

در دهه هفتاد در ردیف نخست مراسم بزرگداشت چهره‌های مطرح فرهنگ و ادب در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی تنی چند از بزرگان و صاحب‌نامان فرهنگ و ادب حضور داشتند که در میان آنها مردی با عصا و عینکی خاص و چشمانی نافذ جلب توجه می‌کرد. او سیدعبدالله انوار بود. فرزند سید یعقوب انوار که در کارنامه این چهره تهرانی، فلسفه‌دانی، ریاضی‌دانی، تاریخ‌دانی، ترجمه و نسخه‌پژوهی، کتاب‌شناسی و تهران‌پژوهی گرد آمده بود تا او یکی از چهره‌های خاص و بی‌جایگزین فرهنگ و ادب ایران زمین باشد‌.

 

پدرش از چهره‌های شناخته شده مشروطه‌خواهی بود و در محضر چنین پدری سیدعبدالله رشد و نمو پیدا کرد؛ رشد و نموی که همراه با درک بخش دشوار و پرفراز و فرودی از تاریخ ایران بود. او دوران رضاشاه را در جوانی طی کرده بود و از تیفوس، قحطی و مدرنیته رضاشاهی و تهرانی که در حال تغییر و مدرن شدن بود، خاطره‌ها داشت. تهرانی که بعدها یکی از دغدغه‌هایش شد و هر روز پیاده کوچه‌ها و خیابان‌های آن را طی کرد، چون دریافته بود این دارالخلافه در حال پوست‌اندازی است؛ پوست‌اندازی که چندان با آن موافق نبود. چون این مدرنیته توأم با سرعت تاریخ و هویت شهر کودکی و جوانی‌اش را با خود می‌شست و می‌برد. به‌طوری‌که گاهی خودش می‌گفت: «متاسفانه امروز تهران شهر بی‌قواره‌ای شده که به نظر بنده قابل زندگی کردن هم نیست.»
در تهران‌شناسی او همین بس که در شناسایی خانه برخی قدمای تهران وقتی به شبهه می‌افتادند یکی از مراجع معتمد، انوار بود. در دل همین شهری که زمانی همه زیر و بم کوچه‌هایش را از بَر کرده بود، کارنامه پربرگ و باری برای خودش رقم زد. او در لغت‌نامه در کنار دهخدا کار کرد و تمامی حرف «خ» (خ – خییه) و بخش‌هایی از «ک» (کش – کغاله) و «ی» (یعاقبه – ی‌ی‌ی‌ی <مشترک>) را به انجام رساند. در عین حال در کتابخانه ملی در کنار بزرگانی چون ایرج افشار سعی کرد طرح‌نامه جدیدی برای تصحیح نسخ خطی پی‌ریزی کند و سال‌ها در مسند رئیس بخش نسخ خطی کتابخانه ملی ایران خدمت کرد در ساختمان قدیمی کتابخانه در خیابان سی تیر که گاهی از گرمای زیاد اتاق کار و نبود تهویه یاد می‌کرد و از بازدید سرزده مهرداد پلهبد، وزیر فرهنگ وقت که به کتابخانه آمده بود و از نزدیک نزد ریزاندام نسخه‌شناسی آمد و از کمبودهای کتابخانه سؤال کرده بود.

در حالی ‌که دغدغه انوار پرداختن بیشتر به دانشمندان و مفاخر ایرانی در سایه بررسی و نقد و چاپ آثار آنها بود اما در هر نکوداشتی که برایش برگزار کردند چندان اعتنایی به درخواست او برای انتشار مجموعه ترجمه و تصحیح شده ابن سینا نشد

انوار وقتی از گذشته حرف می‌زد به دوردست خیره می‌شد انگار دلش برای کار با مجتبی مینوی، محمدتقی دانش‌پژوه، مهدی بیانی و عباس زریاب خویی تنگ شده بود. کافی بود از چهرهای قدیمی صحبتی به میان بیاید. از هر کدام خاطره‌ای داشت که ارزش ثبت برای آیندگان را داشت. پس از اینکه بازنشسته و خانه‌نشین شد در آپارتمانش در آجودانیه تهران به مطالعه و ورق زدن کتاب‌هایش سرگرم شد. او در یکی از مهمترین کارهایش ترجمه، تصحیح و تعلیق و حاشیه بر ۲۲ جلدی شفای ابن سینا مشغول شد و خوشبختانه این کار را به پایان رساند. هر چند بسیار دلخور از این بود که ناشری برای چاپ همه مجموعه پیدا نکرد و تنها سه جلد از آن را به چاپ رساند.
وقتی چهره‌های دانشگاهی مفتخرانه از کانت و دکارت دم می‌زدند او تقلا می‌کرد از ابن ‌سینا بگوید که بیشتر از دانشمندان و فیلسوفان غربی نوآوری کرده اما حتی در کشورش به اندازه دکارت و کانت و هگل نقل محافل علمی و دانشگاهی ایران نیست. همان موقع که از بازیگوشی و کم‌محلی دانشگاه به فارابی وبوعلی دلخور بود، رؤسای دانشگاه‌هایی مثل صنعتی شریف در پی قانع کردن او برای تدریس در دانشگاه بودند اما او از سربه هوایی دانشجویان امروزی در فرار بود و کنج آپارتمانش را به کلاس درس معتبرترین دانشگاه ایرانی ترجیح می‌داد. برای انوار زندگی از سپیده‌دم آغاز می‌شد و ساعاتی که با کتاب‌هایش دمخور بود و چون فرزندانش با آنها زندگی می‌کرد. زندگی که شاید بعد از «افشار» و «دانش‌پژوه» برایش چندان لذتی نداشت اما باز هم از پای ننشست و در کنار تصحیح و تحشیه نوشتن به ترجمه برخی آثار قابل اعتنای غربی نیز اهتمام ورزید تا نشان دهد در هر عرصه هنری دارد و یک وجهی نیست و میل به شناخت جهان غیرایرانی نیز دارد و اندوخته‌هایش را با ایران و ایرانی به اشتراک می‌گذارد.
انوار از لحاظ سیاسی دل در گرو مصدق داشت و از کودتا و غارت خانه مصدق به‌عنوان یکی از تلخ‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر یاد می‌کرد. انوار از آن دوران دوستی با جلال آل احمد داشت و از او نیز گاهی خاطراتی را نقل می‌کرد. در میان معاشران او قبل از انقلاب می‌توان از مرتضی مطهری، سیداحمد فردید، مهدی محقق و… نیز یاد کرد. او مرتضی مطهری را مردی فیلسوف می‌دانست که اگر آنقدر زود به شهادت نرسیده بود، می‌توانست منبع خدمات مؤثری در تاریخ ایران شود. برای انوار نکوداشت‌های زیادی برگزار شد که هر بار دوستانش از فضل و علم او بسیار گفتند، چنان‌که ویکتوریا دانشور در یکی از این بزرگ‌داشت‌ها گفت، دیگر مادر گیتی سخت دانشمندی چون سیدعبدالله انوار خواهد زایید! در حالی ‌که دغدغه انوار پرداختن بیشتر به دانشمندان و مفاخر ایرانی در سایه بررسی و نقد و چاپ آثار آنها بود اما در هر نکوداشتی که برایش برگزار کردند چندان اعتنایی به درخواست او برای انتشار مجموعه ترجمه و تصحیح شده ابن سینا نشد.

انوار وقتی از گذشته حرف می‌زد به دوردست خیره می‌شد انگار دلش برای کار با مجتبی مینوی، محمدتقی دانش‌پژوه، مهدی بیانی و عباس زریاب خویی تنگ شده بود. کافی بود از چهرهای قدیمی صحبتی به میان بیاید. از هر کدام خاطره‌ای داشت که ارزش ثبت برای آیندگان را داشت. پس از اینکه بازنشسته و خانه‌نشین شد در آپارتمانش در آجودانیه تهران به مطالعه و ورق زدن کتاب‌هایش سرگرم شد

انوار درحالی‌ در تنهایی رفت که پیرامونش مملو از کتاب و سرشار از دغدغه حفظ میراث کهن ایرانی بود. خبر درگذشتش در عصر ۱۸ اسفند حاکی از آن بود که شب گذشته در خواب دنیا را بدرود گفته است، خوابی که کسی بر بالینش نبود جز انبوهی از کتاب‌هایی که عمرش را بر سر مطالعه، بررسی، ترجمه و تصحیح، تعلیق و تحشیه آنها گذاشت. در کارنامه انوار به نوشته غلامرضا امیرخانی؛ تصحیح متون مهمی چون «تاریخ جهان‌گشای نادری»، تألیف بخش‌هایی از کتاب گران‌سنگ «لغت‌نامه دهخدا،» شرح و تفسیر آثار مهم فلسفه اسلامی -که علاوه بر کتاب عدیم‌النظیر «شفا» باید از «اساس‌الاقتباس» استادالبشر خواجه نصیرالدین طوسی یاد کرد- شرح و توضیح نگاشته‌های بزرگان شیعه چون شیخ مرتضی‌انصاری و آخوند خراسانی، در کنار تحقیقات گسترده درباره تاریخ شهر تهران و ترجمه‌های متون علمی و ریاضی تمدن مغرب‌زمین، گوشه‌هایی از این کارنامه درخشان و ستودنی است. شاید اشاره‌ای به آثار او در علم ریاضیات و موسیقی، بهتر بتواند گستره دانش این حکیم روزگار ما را بنمایاند: شرح و تفسیر و ترجمه موسیقی الکبیر، فارابی- شرح و تفسیر درّهُ‌التاج (بخش موسیقی کتاب علامه قطب‌الدین شیرازی)- گردآوری مجموعه‌ای از حل‌المسائل منطق ریاضی از منابع انگلیسی- ترجمه و شرح هندسه تحلیلی اثر سروه- ترجمه کتاب هندسه پروژکتیو اثر فدریکو انریک- شرح و ترجمه متون هندسی (هندسه اقلیدس و آرای ابن‌سینا)- شرح و تفسیر قضایای منطقی و بررسی آرای خواجه نصیرالدین طوسی- ترجمه و شرح آرای مربوط به قیاسات منطقی و جهت در قیاسات- تدوین هفت جلد حل‌المسائل منطق ریاضی.
درباره هر کدام از آثاری که سیدعبدالله انوار قلمی کرده، تاریخی نهفته است و خاطراتی که خواندن آن جالب است از جمله در جلسه گفت‌وگو در کتابفروشی آینده درباره تصحیح جهانگشای نادری به پیشنهاد دکتر محمد معین می‌گوید: «معین به من گفت که شما در این کتاب باید مناطقی که نادر به آنجا رفته و ستاد ارتش را در آن متمرکز کرده یا جنگ‌های معروفش را انجام داده، جمع‌آوری کنی که همین امر کار مهم و خدمت بزرگی است.»
انوار برای تصحیح این کتاب منابع زیادی را زیر و رو کرد و رد سفرهای نادر به افغانستان، پاکستان و هند را در نسخه‌های خطی دنبال کرد تا بتواند به شایستگی از عهده تصحیح این اثر تاریخی که بزرگی چون معین به او سپرده بود، بربیاید. درباره سایر آثارش نیز زمان و دقت زیادی مصروف کرد تا برای ایران و ایرانی میراثی ارزشمند به جای بگذارد. انوار در نیمه بهمن به دلیل مشکل کلیوی بستری شد و سحرگاه هجدهم اسفند درنودوهشت سالگی در خواب درگذشت. درگذشتی که یکی از چهره‌های مؤثر و باارزش تاریخ، ادب، فلسفه، ترجمه و ریاضی ایران را به دیار باقی فرستاد.

احیای رابطه ایران و عربستان

|پیام ما| به دنبال سفر رئیس‌جمهوری، سید ابراهیم رئیسی و هیئت همراهش به پکن و انجام چندین مرحله گفت‌وگو به منظور بازسازی روابط دوجانبه ایران و عربستان، 19 اسفند یک بیانیه سه‌جانبه از سوی جمهوری اسلامی ایران، عربستان سعودی و چین به امضا رسید. امضاکنندگان تصمیم خود مبنی بر از سرگیری روابط دیپلماتیک و بازگشایی سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌ها در کشورهای مقابل را رسما اعلام کردند.

 

پس از انجام چند روز مذاکرات فشرده میان دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان با همتای سعودی خود در شهر پکن، دیروز توافق حاصل شده برای از سرگیری روابط میان دو کشور، طی مراسمی با امضای بیانیه‌ مشترک میان ایران، عربستان سعودی و چین به صورت رسمی اعلام شد.‌
به گزارش ایسنا، به‌ دنبال سفر بهمن‌ماه سید ابراهیم رئیسی به پکن و گفت‌وگوهای انجام شده میان رئیس‌جمهوری چین با رئیس‌جمهوری کشورمان، دریابان شمخانی از روز دوشنبه ۱۵ اسفندماه در شهر پکن با هدف پیگیری توافقات سفر رئیس جمهور، مذاکرات فشرده‌ای را به منظور حل و فصل نهایی موضوعات فی مابین تهران-ریاض با همتای سعودی خود آغاز کرد.
در پایان این مذاکرات، ۱۹ اسفند ۱۴۰۱ خورشیدی برابر با ۱۰ مارس ۲۰۲۳ میلادی، بیانیه سه‌جانبه‌ای در پکن با امضای «علی شمخانی»؛ نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای عالی امنیت ملی، «مساعد بن‌محمد العیبان»؛ وزیر مشاور و عضو شورای وزیران و مشاور امنیت ملی عربستان سعودی و «وانگ ئی»؛ عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست و رئیس دفتر کمیسیون مرکزی امور خارجی حزب و عضو شورای دولتی جمهوری خلق چین صادر شد.
اقدام تا دو ماه آینده
در متن این بیانیه آمده است: «در پاسخ به ابتکار شایسته جناب آقای شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری خلق چین در حمایت از گسترش روابط جمهوری اسلامی ایران و پادشاهی عربستان سعودی، بر اساس اصل حسن هم‌جواری و با توجه به توافق ایشان با سران دو کشور در میزبانی و حمایت از انجام گفت‌وگو بین جمهوری اسلامی ایران و پادشاهی عربستان سعودی و همچنین تمایل دو کشور به حل و فصل اختلافات از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی بر اساس پیوندهای برادرانه و با تاکید بر پایبندی دو کشور به اصول و اهداف منشور سازمان ملل متحد و منشور سازمان همکاری اسلامی و اصول و رویه‌های بین‌المللی، هیئت‌های جمهوری اسلامی ایران به ریاست امیر دریابان علی شمخانی، نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای عالی امنیت ملی و پادشاهی عربستان سعودی به ریاست دکتر مساعد بن محمد العیبان، وزیر مشاور و عضو شورای وزیران و مشاور امنیت ملی از تاریخ ۱۵ تا ۱۹ اسفند ۱۴۰۱ خورشیدی برابر با ۶ تا ۱۰ مارس ۲۰۲۳ میلادی در پکن با یکدیگر دیدار و گفت‌وگو کردند.

رفع سوءتفاهم‌ها و نگاه رو به آینده در روابط تهران-ریاض، قطعا توسعه ثبات و امنیت منطقه‌ای و افزایش همکاری کشورهای حوزه خلیج فارس و جهان اسلام را برای مدیریت چالش‌های موجود به‌دنبال خواهد داشت

جمهوری اسلامی ایران و پادشاهی عربستان سعودی با سپاس و قدردانی از جمهوری عراق و سلطنت عمان به خاطر میزبانی گفت‌وگوهای انجام شده بین دو طرف در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۱ خورشیدی (۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ میلادی) از رهبری و دولت جمهوری خلق چین برای میزبانی و حمایت از گفت‌وگوهای انجام شده در این کشور و تلاش برای به ثمر نشستن آن تشکر کردند.
در نتیجه‌ گفت‌وگوهای انجام شده، جمهوری اسلامی ایران و پادشاهی عربستان سعودی توافق کردند ظرف حداکثر دو ماه، روابط دیپلماتیک خود را از سر گرفته و سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌ها را بازگشایی کنند.
وزرای امور خارجه دو کشور جهت اجرای این تصمیم و انجام تمهیدات لازم برای تبادل سفرا با یکدیگر ملاقات می‌نمایند.
دو کشور با تاکید بر احترام به حاکمیت و عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر در زمینه اجرای موافقت‌نامه همکاری‌های امنیتی امضا شده در تاریخ ۱۳۸۰/۱/۲۸خورشیدی برابر با ۲۰۰۱/۴/۱۷ میلادی و نیز موافقت‌نامه عمومی همکاری‌های اقتصادی، بازرگانی، سرمایه‌گذاری، فنی، علمی، فرهنگی، ورزشی و جوانان، امضا شده در تاریخ 6/۳/۱۳۷۷ خورشیدی برابر با 27/۵/۱۹۹۸ میلادی توافق کردند.
سه کشور اراده قاطع خود را جهت به‌کارگیری تمامی تلاش‌ها برای تقویت صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی اعلام می‌نمایند.»
نگاه رو به آینده
در پی امضای بیانیه مشترک میان ایران، عربستان و چین مطرح شد؛ دبیر شورای عالی امنیت ملی روایتی از پایان این بن‌بست هفت ساله ارائه داد. ایلنا در خبری به نقل از دریابان علی شمخانی نوشت: «رفع سوءتفاهم‌ها و نگاه رو به آینده در روابط تهران-ریاض، قطعا توسعه ثبات و امنیت منطقه‌ای و افزایش همکاری کشورهای حوزه خلیج فارس و جهان اسلام را برای مدیریت چالش‌های موجود به‌دنبال خواهد داشت.»
او پس از امضای بیانیه مشترک سه‌جانبه میان جمهوری اسلامی ایران، پادشاهی عربستان سعودی و جمهوری خلق چین در پکن گفت: «سفر بهمن‌ماه سید ابراهیم رئیسی به چین و گفت‌وگوی شی جین پینگ، رئیس‌جمهوری چین با رئیس‌جمهوری کشورمان، بستر شکل‌گیری مذاکرات جدید و بسیار جدی میان هیئت‌های ایران و عربستان سعودی را فراهم کرد.»
شمخانی همچنین گفت‌وگوهای انجام شده میان دو کشور را صریح، شفاف، همه‌جانبه و سازنده دانست و توضیح داد: «رفع سوءتفاهم‌ها و نگاه رو به آینده در روابط تهران-ریاض، قطعا توسعه ثبات و امنیت منطقه‌ای و افزایش همکاری کشورهای حوزه خلیج فارس و جهان اسلام را برای مدیریت چالش‌های موجود به‌دنبال خواهد داشت.»
دبیر شورای عالی امنیت ملی از نقش سازنده جمهوری خلق چین درباره حمایت از توسعه روابط کشورها که لازمه رفع چالش‌ها و افزایش صلح و ثبات و ارتقای همکاری‌های بین‌المللی است، قدردانی کرد.
شمخانی پنج دور مذاکره اولیه انجام شده با عربستان سعودی را، که به میزبانی عراق و عمان انجام شد، در دستیابی به توافق نهایی، موثر ارزیابی کرد و از تلاش این دو کشور نیز در این خصوص سپاس‌گزاری کرد.
در جریان مذاکرات فشرده شمخانی و مساعد بن‌محمد العیبان، مسئولان نهادهای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و پادشاهی عربستان سعودی، که از ۱۵ تا ۱۹ اسفند در شهر پکن پایتخت جمهوری خلق چین برگزار شد، دو کشور توافق کردند که پس از ۷ سال، روابط دیپلماتیک خود را از سر بگیرند.
بر اساس توافق دو کشور، وزیران خارجه ایران و عربستان سعودی ضمن ملاقات با یکدیگر، حداکثر ظرف دو ماه، زمینه‌های اجرایی تبادل سفرا و بازگشایی سفارتخانه‌ها و همچنین سایر الزامات برای از سرگیری روابط را فراهم خواهند کرد.
جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی دو کشور مهم و تعیین‌کننده در منطقه خاورمیانه و خلیج ‏فارس ‏هستند و روابط پُرفراز و نشیبی را تجربه کرده‌‏اند. روابط کشورها در طول زمان و تحت‏ تأثیر عوامل مختلفی همچون جنگ‌ها، انقلاب‌‏ها، تحولات نظام منطقه‌‏ای و نظام جهانی و تغییر در موازنه‌های قدرت همواره در حال تغییر و تحول بوده است. ایران و عربستان از کشورهایی بوده‌اند که روابط آن‏ها در طول چهار دهه گذشته (پس از انقلاب اسلامی) دچار تغییر و تحولات زیادی شده است که علل آن را می‌‏توان در طیف مختلفی از عوامل ژئوپلیتیکی جست‌‏وجو کرد.
واکنش وزیر خارجه درباره روابط ایران و عربستان
وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران هم درباره این توافق گفت: بازگشت روابط طبیعی میان ایران و عربستان ظرفیت‌های بزرگی را در اختیار دو کشور و همچنین منطقه و جهان اسلامی قرار می‌دهد.
حسین امیرعبداللهیان در توئیتی با اشاره به توافق ایران و عربستان برای از سرگیری روابط دو جانبه و اعلام این موضوع طی بیانیه مشترک در صفحه توئیتر خود نوشت: بازگشت روابط طبیعی میان جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی ظرفیت‌های بزرگی را در اختیار دو کشور، منطقه و جهان اسلام قرار می‌دهد. سیاست همسایگی به عنوان محور کلیدی سیاست خارجی دولت سیزدهم، با قوت در مسیر درست پیش می‌رود و دستگاه دیپلماسی فعالانه در پس تمهید گام‌های بیشتر منطقه‌ای است.

«شکاف شغلی» علیه کار شایسته

جهان تا رسیدن به هدف کار شایسته و عدالت اجتماعی برای همه، کیلومترها فاصله دارد. هنوز زنان در همه جای دنیا به خصوص در کشورهای کمتر توسعه‌یافته با چالش‌های زیادی برای پیدا کردن شغل و تامین هزینه‌های زندگی رو‌به‌رو هستند. بر اساس جدیدترین شاخصی که سازمان جهانی کار (ILO) طراحی کرده، دسترسی به شغل و شرایط کاری مناسب، خود یکی از مشکلاتی است که به شکاف جنسیتی و بازار کار نامتوازن بین زنان و مردان دامن می‌زند. به این ترتیب اوضاع از چیزی که فکر می‌کنیم برای زنان پیچیده‌تر است و سرعت رشد و دستیابی به جهانی عادلانه، کندتر از تصورات ماست. در ادامه بخشی از گزارش سازمان جهانی کار راجع به یافته‌های شاخص جدید «شکاف شغلی» را می‌خوانید:

 

نرخ بیکاری جهانی در سال 2022 به 5.8 درصد رسید که کمتر از میانگین نرخ‌های دو دهه قبل و به‌ویژه قبل از همه‌گیری کووید19 بود. پیش‌بینی می‌شود در سال 2023 نیز این نرخ در همین سطح باقی بماند. علاوه بر این با تفکیک نرخ‌های بیکاری بر اساس جنسیت و درآمد کشورها، برآوردها از 4.3 درصد برای مردان در کشورهای با درآمد بالا تا 6.2 درصد برای زنان در کشورهای با درآمد متوسط رو به پایین، متغیر است؛ تفاوتی که یک شکاف نسبتاً متوسط به حساب می‌آید. اگرچه نرخ بیکاری یک معیار بسیار ارزشمند برای بازار کار است اما این شاخص همه پیچیدگی‌های بازار کار را به‌ویژه برای زنان و مردان به طور کامل بیان نمی‌کند. به بیان دیگر، از برآوردهای نرخ بیکاری نمی‌توان نتیجه گرفت که زنان و مردان در یافتن شغل با مشکلات یکسانی روبه‌رو هستند. مثلاً در بازار کار ایران بسیار رایج است که آگهی استخدامی ببینید که همه شرایطش مناسب است و انگار اصلاً برای شما طراحی شده اما کارفرما فقط نیروی کار مرد یا زن استخدام می‌کند. این مثال ساده در یک کلام تقریبا تعریفی است که سازمان جهانی کار از شاخص جدید «شکاف شغلی» ارائه می‌دهد. به گفته این سازمان، بیکار بودن فقط به معنی نداشتن شغل و علاقه به کار کردن نیست. یک فرد بیکار باید اخیراً در جست‌وجوی کار بوده باشد و در فرصتی بسیار کوتاه و معمولاً یک هفته‌ای بتواند شغل مورد نظرش را پیدا کند.

تمرکز بر نرخ بیکاری به خودی خود چالش‌هایی را که زنان در یافتن شغل با آن مواجه هستند، نادیده می‌گیرد

473 میلیون نفر در پی کار شایسته
بر اساس ارزیابی تازه سازمان جهانی کار، در سال 2022 شکاف جهانی شغلی حدود 473 میلیون نفر بود. این میزان بیش از دو برابر تعداد بیکاران بر اساس شاخص نرخ بیکاری یعنی 205 میلیون نفر بود. به بیان دیگر نرخ شکاف شغلی 12.3 درصد و نشان‌دهنده سهم کسانی است که مایل به کار هستند و بیکارند. این شاخص جدید تصویری از کمبود فراگیر فرصت‌های شغلی در سراسر جهان را ترسیم می‌کند و بسیار بزرگتر از نرخ بیکاری جهانی یعنی 5.8 درصد است.
وضعیت نگران‌کننده زنان کشورهای در حال توسعه
کشورهای با درآمد بالا کمترین میزان شکاف شغلی را دارند. در این کشورها شکاف شغلی برای مردان 7.4 و برای زنان 9.6 درصد است. یعنی زنان کشورهای با درآمد بالا فقط 2.2 درصد کمتر از مردان فرصت پیدا کردن شغل مناسب دارد. در حالی که با کاهش درآمد ملی، شکاف شغلی و شکاف بین زنان و مردان افزایش می‌یابد. به این ترتیب شکاف شغلی برای زنان در کشورهای در حال توسعه، بسیار بالا است و در گروه‌های کم درآمد به 24.9 و در کشورهای با درآمد متوسط رو به پایین به 17.4 درصد می‌رسد. در حالی که همین نرخ‌ها برای مردان در کشورهای با درآمد متوسط رو به پایین 16.6 و درآمد کم 11.0 درصد است. به طور کلی، برآوردها حاکی از مشکلات شدید زنان برای پیدا کردن شغل به‌ویژه در کشورهای کمتر توسعه یافته است. به خصوص بعد از بحران‌های مالی جهانی و کرونا اوضاع برای زنان بدتر از قبل هم شده است.
زنان سخت‌تر از مردان کار پیدا می‌کنند
داده‌های جدید در مورد شکاف شغلی نشان می‌دهند که زنانی که می‌خواهند کار کنند برای یافتن شغل با شرایط دشوارتری از مردان مواجه هستند. همچنین مشارکت کلی زنان در بازار کار بسیار کمتر از مردان است. شکاف جنسیتی در مشارکت نیروی کار بین افراد 25 تا 54 ساله در سال 2022 به 29.2 درصد رسیده است. رقمی که مشارکت زنان در آن فقط 61.4 و مردان 90.6 درصد بود. این تفاوت بزرگ به وضوح اوضاع بازار کار جهانی برای زنان را توصیف می‌کند. داده‌های به‌روزرسانی‌شده اخیر سازمان جهانی کار نشان می‌دهند که یکی از عوامل اصلی کاهش مشارکت نیروی کار زنان در سطح جهان، تربیت فرزند است. برای افرادی که در همان گروه سنی 25 تا 54 سال هستند و حداقل یک فرزند زیر شش سال دارند، شکاف مشارکت نیروی کار از 29.2 به 42.6 درصد افزایش می‌یابد؛ یعنی 42.6 درصد از زنانی که حداقل یک فرزند دارند، قید فعالیت در بازار کار را می‌زنند. در حالی که مشارکت مردان با شرایط مشابه 95.7 درصد است.

نرخ شکاف شغلی 12.3 درصد و نشان‌دهنده سهم کسانی است که مایل به کار هستند و بیکارند. این شاخص جدید تصویری از کمبود فراگیر فرصت‌های شغلی در سراسر جهان را ترسیم می‌کند و بسیار بزرگتر از نرخ بیکاری جهانی یعنی 5.8 درصد است

بیکاری 20 درصد از مادران در کشورهای با درآمد بالا
در کشورهای مختلف برای افرادی که به تازگی بچه‌دار می‌شوند مزایایی در نظر می‌گیرند. در برخی موارد هم بچه‌دار شدن حتما به معنی دریافت مزایا نیست و پیش می‌آید که زنان به دلیل فرزندآوری، شغلشان را از دست بدهند. در مقابل مردان شامل مزایای پدر شدن می‌شوند. بر اساس این گزارش، مادران دارای فرزندان خردسال نسبت به همسالان خود احتمال کمتری دارد که به فعالیت اقتصادی خود در بازار کار ادامه دهند. در حالی که پدران نرخ مشارکت بالاتری دارند. اگرچه مشارکت زنان با حضور کودکان خردسال در تمام سطوح درآمد کاهش می‌یابد اما گاهی بچه‌داری زنان مساوی است با جریمه مادری. ILO می‌گوید که بالاترین نسبت جریمه مادری در کشورهای با درآمد متوسط رو به بالا، 19.8 درصد است. به این معنی که مادران تقریباً 20 درصد کمتر از میانگین گروه سنی بین 25 تا 54 سال می‎توانند به فعالیت اقتصادی خود ادامه دهند یا اصلا در بازار جایی برای خود پیدا کنند. این مجازات در کشورهای با درآمد بالا 13.2 و در کشورهای با درآمد متوسط پایین 4.3 و در کشورهای کم‌درآمد با 5.4 درصد است.
زنان بیشتر از مردان از شکاف‌های جنسیتی رنج می‌برند
سازمان جهانی کار در توضیح این موضوع که چرا تفاوت‌های جنسیتی تا این حد در بازار کار مطرح است، توضیح می‌دهد که مسئولیت‌های شخصی و خانوادگی از جمله کار‌های مراقبتی بدون مزد به طور نامتناسبی بر زنان تأثیر می‌گذارد. این فعالیت‌ها می‌توانند آنها را از جست‌و‌جوی فعالانه برای شغل باز دارد یا دسترسی آنها به کار را در کوتاه‌مدت محدود کنند. همچنین دلسردی از جست‌و‌جوی شغل برای زنان بیشتر از مردان است. داده‌های ملی کشورها نشان می‌دهد که به طور متوسط زنان بیش از مردان تحت تأثیر سرخوردگی از گشتن دنبال کار قرار می‌گیرند. فقدان فرصت‌های شغلی مناسب و شایسته هم بر این دلسردی‌ها اثر می‌گذارد. از این رو کمبود فرصت‌ها و چالش‌های بسیار برای دستیابی به فرصت‌های شغلی برابر محرک‌ کلیدی شکاف‌های جنسیتی است. این یافته‌ها حاکی از آن است که تمرکز بر نرخ بیکاری به خودی خود چالش‌هایی را که زنان در یافتن شغل با آن مواجه، نادیده می‌گیرد.

نقره داغ کردن پرمصرف‌ها

|پیام‌ ما| نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی نوبت صبح دیروز و در جریان بررسی بخش هزینه‌ای لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور، بند الحاقی ۳ تبصره ۱۵ این لایحه را تصویب کردند. مطابق این بند نمایندگان مجلس شورای اسلامی وزارتخانه‌های نفت و نیرو را موظف کردند تا تعرفه آب، برق و گاز مشترکان پرمصرف بالاتر از الگوی مصرف را به صورت غیریارانه‌ای و بر اساس الگوی افزایش پلکانی تعیین کنند.

 

بعد از محدودیت‌های اعمال شده برای توزیع گاز در زمستانی که آخرین روزهای آن را سپری می‌کنیم، نوبت به تعرفه‌های قبوض رسید. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت نیرو، بر اساس بند الحاقی 3 در سال ۱۴۰۲ وزارتخانه‌های نفت و نیرو موظفند تعرفه آب، برق و گاز مشترکان خانوارهای کشور را به گونه‌ای اصلاح کنند که با رعایت مناطق جغرافیایی کشور، تعرفه مشترکان تا سقف الگوی مصرف خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی و سازمان بهزیستی برابر صفر، مشترکان تا الگوی مصرف به صورت یارانه‌ای، مشترکان پرمصرف، بالاتر از الگوی مصرف به صورت غیریارانه‌ای و بر اساس الگوی افزایش پلکانی (آی.بی.تی) تعیین شود. تعرفه به نرخ صفر آب خانوارهای مذکور بر اساس بُعد خانوار محاسبه می‌شود.
میزان افزایش تعرفه مشترکان پرمصرف بالاتر از الگوی مصرف باید حداقل به اندازه‌ای تعیین شود که بار مالی رایگان کردن تعرفه مشترکان کم‌مصرف را جبران کند و نیاز به تأمین منابع جدید نداشته باشد.
آیین‌نامه اجرایی این بند به پیشنهاد مشترک وزارتخانه‌های نفت و نیرو تهیه می‌شود و ظرف یک‌ ماه پس از ابلاغ این قانون به تصویب هیئت وزیران می‌رسد.
وزارتخانه‌های نفت و نیرو مکلفند گزارش عملکرد این بند را هر سه‌ ماه یکبار به کمیسیون‌های انرژی و اجتماعی مجلس شورای اسلامی ارائه نمایند.»

نمایندگان مجلس شورای اسلامی نقل و انتقال اموال و دارایی‌ها از شرکت‌های توزیع نیروی برق به شرکت مادرتخصصی توانیر و بالعکس را از پرداخت هرگونه مالیات و سود سهام ابرازی معاف کردند

مجوز مجلس به دولت برای اصلاح ساختار شرکت‌های برق
نمایندگان مجلس شورای اسلامی به دولت اجازه دادند تا نسبت به اصلاح ساختار شرکت‌های برق اقدام کند. نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی نوبت صبح دیروز (دوشنبه) و در جریان بررسی بخش هزینه‌ای لایحه بودجه ۱۴۰۲ کل کشور، بندهای «ط» و «ی» تبصره ۱۵ را به تصویب رساندند.
بر اساس بند «ط» تبصره ۱۵؛ به دولت اجازه داده می‌شود نسبت به اصلاح ساختار شرکت‌های برق اقدام کند. اساسنامه این شرکت‌ها به پیشنهاد وزیر نیرو به‌ تصویب‌ ‌هیئت وزیران می‌رسد.
بر اساس بند «ی» تبصره ۱۵؛ برق دریافتی نیروگاه‌های اتمی و تجدیدپذیر در مقابل برق دریافتی این واحدها از سایر ‌نیروگاه‌ها در هر نقطه‌ای از کشور، مشمول هزینه انتقال نخواهد شد.
همچنین نمایندگان مجلس شورای اسلامی منابع مالی تامین برق و نوسازی شبکه انتقال برق شهرک‌ها و نواحی صنعتی را در بودجه ۱۴۰۲ تعیین کردند.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی نوبت صبح دیروز (دوشنبه) و در جریان بررسی بخش هزینه‌ای لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور، بند الحاقی ۴ تبصره ۱۵ این لایحه را به شرح زیر تصویب کردند:
«بند الحاقی ۴- وزارت نیرو مکلف است ۵۰ درصد درآمدهای حاصل از اصلاح بهای برق صنایع در شهرک‌ها و نواحی صنعتی موضوع ماده ۳ قانون مانع زدایی از توسعه صنعت برق را در اجرای ماده ۸۱ قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از روابط مالی دولت (۲) برای تامین برق و نوسازی شبکه انتقال برق شهرک‌ها و نواحی صنعتی هزینه نماید.»
نمایندگان مجلس شورای اسلامی نقل و انتقال اموال و دارایی‌ها از شرکت‌های توزیع نیروی برق به شرکت مادرتخصصی توانیر و بالعکس را از پرداخت هرگونه مالیات و سود سهام ابرازی معاف کردند.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی بند «و» تبصره ۱۵ را به تصویب رساندند. بر اساس بند «و» تبصره ۱۵؛ نقل و انتقال اموال و دارایی‌ها از شرکت‌های توزیع نیروی برق به شرکت مادرتخصصی توانیر و بالعکس از سال ۱۳۹۶ به بعد، مشروط به ثبت اطلاعات اموال غیرمنقول شرکت‌های مذکور در سامانه سادا وزارت امور اقتصادی و دارایی، از پرداخت هرگونه مالیات و سود سهام ابرازی معاف است.

مراجعه تعدادی از افراد معترض به قبض گاز به ادارات گاز، موجب شد که برخی از نمایندگان مجلس در نشست مشترکی با دولت، به بررسی این موضوع بپردازند. پس از آن در وب‌سایت اطلاع‌رسانی دولت اعلام شد که نمایندگان در این بررسی قانع شده‌اند که شرکت گاز طبق مصوبه مجلس و دولت عمل کرده و مجری قانون بوده است

معافیت نیروگاه های اتمی و تجدیدپذیر هزینه انتقال برق دریافتی
نمایندگان مردم در خانه ملت مقرر کردند تا برق دریافتی نیروگاه‌های اتمی و تجدیدپذیر در مقابل برق دریافتی این واحدها از سایر ‌نیروگاه ها در هر نقطه‌ای از کشور، مشمول هزینه انتقال نشود.
نمایندگان در جریان بررسی بخش هزینه‌ای لایحه بودجه سال 1402 کل کشور، با بندهای «ح»، «ط» و «ی» تبصره 15 ماده واحده این لایحه موافقت کردند. بر اساس بند «ح» تبصره 15 ماده واحده لایحه بودجه 1402؛ به دولت اجازه داده می‌شود تا سقف پنج درصد (5%) از منابع حاصل از کاهش مصرف گاز و برق ناشی از پخش برنامه‌های فرهنگ‌سازی توسط سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایر رسانه‌ها (به تشخیص شرکت ملی گاز و توانیر) در قالب عقد قرارداد به این سازمان‌ها پرداخت گردد.
نصب کنتورهای هوشمند برای مشترکان
این پایگاه همچنین گزارش داد: نمایندگان در نشست علنی نوبت صبح دیروز (دوشنبه، 15 اسفندماه) مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی بخش هزینه ای لایحه بودجه سال 1402 کل کشور، با بند «ز» تبصره 15 ماده واحده این لایحه موافقت کردند.
در بند «ز» تبصره 15 ماده واحده لایحه مذکور آمده است؛ شرکت‌های تولید نیروی برق حرارتی دولتی و شرکت‌های برق منطقه‌ای مکلفند منابع تعیین‌شده در بودجه مصوب سالانه خود را پس از گردش خزانه به‌ترتیب به شرکت مادرتخصصی تولید نیروی برق حرارتی و شرکت توانیر بابت رد دیون و یا سرمایه‌گذاری (احداث) در توسعه نیروگاه حرارتی و توسعه شبکه دولتی برق کشور به‌منظور افزایش بازدهی پرداخت کنند.
ردیف 1: در راستای کاهش ناترازی تولید و مصرف حامل‌های انرژی، الگوی مصرف بهینه گاز و برق برای اقلیم‌های مختلف کشور، دو ماه پس از ابلاغ این قانون، توسط وزارتخانه‌های نفت، نیرو، سازمان ‌برنامه ‌و ‌بودجه کشور و سازمان ملی استاندارد ایران تهیه و به‌تصویب‌‌ ‌‌هیئت وزیران می‌رسد.
این تعیین وضعیت در حالی انجام شده است که طی ماه گذشته، انتقادهای زیادی از سوی نمایندگان و مردم نسبت به افزایش تعرفه گاز وجود داشته است. انتقادهایی که به نظر می رسید قرار است از سوی کمیسیون انرژی مجلس مورد توجه و پیگیری قرار بگیرد اما خبری از نتیجه این پیگیری احتمالی منتشر نشد.
رئیس مجلس شورای اسلامی روز گذشته کمیسیون انرژی را مامور کرد تا به علت صدور قبوض گاز و برق با ارقام بسیار بالا و غیرمنطقی در برخی از مناطق محروم و روستا‌ها رسیدگی کند.
افزایش قیمت‌ها غیرمنطقی است
محمدباقر قالیباف در جلسه علنی صبح دیروز مجلس شورای اسلامی خطاب به رئیس کمیسیون انرژی مجلس بیان کرد: دیروز چندین تن از نمایندگان به بنده مراجعه و اعلام کردند که در مناطق محروم و روستا‌ها قبوض برق و گاز با قیمت‌های بسیار غیرمنطقی برای خانواده‌ها صادر شده است که هیچ منطقی پشت آن نیست.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی مجلس، او ادامه داد: انتظار می‌رود کمیسیون انرژی به این موضوع ورود کرده و به آن رسیدگی کند. به من اطلاع دادند برای برخی از خانواده‌ها قبوض ۷ میلیون تومانی صادر شده است در حالی که کل درآمد آن خانواده نیز به ۷ میلیون تومان نمی‌رسد و اگر هیچ غذایی نخورند هم نمی‌توانند این مبلغ را پرداخت کنند. کمیسیون انرژی باید به این موضوع ورود کند.
اما این نخستین بار نیست که افزایش بی‌سابقه حامل‌های انرژی به‌ویژه گاز شهروندان را متحیر می‌کند. افزایش چندین برابری قیمت گاز یک دهه پیش و در شروع دهه 90 و همزمان با اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها نیز رخ داده بود.
در سه ماهه نخست سال 1390 اجرای قانون هدفمندی یارانه ها به‌طور متوسط روزانه بیش از 507 میلیون متر مکعب گاز طبیعی در بخش‌های مختلف مصرف شده است، در این مدت در بخش‌های خانگی، تجاری، جایگاه‌های سی‌ان‌جی و صنایع غیرعمده 368 میلیون متر مکعب گاز مورد استفاده قرار گرفته است.
مراجعه تعدادی از افراد معترض به قبض گاز به ادارات گاز، موجب شد که برخی از نمایندگان مجلس در نشست مشترکی با دولت، به بررسی این موضوع بپردازند. پس از آن در وب‌سایت اطلاع‌رسانی دولت اعلام شد که نمایندگان در این بررسی قانع شده‌اند که شرکت گاز طبق مصوبه مجلس و دولت عمل کرده و مجری قانون بوده است تا جایی که غلامعلی میگلی‌نژاد، عضو کمیسیون انرژی مجلس اعلام کرد: شرکت ملی گاز مسئول اصلی قیمت‌گذاری گاز مشترکان نیست و این مجموعه مجری تصمیمات کلان دولت است.

راوی تاریخ خاندان‌های کرمان

«پرسش من این است که آیا آیندگان ما هم شخصیت‌هایی مثل مهدی ایرانی، مهدی آگاه و همایون صنعتی‌زاده به خود خواهند دید؟» محسن جلال‌پور، فعال اقتصادی و رئیس سابق اتاق بازرگانی ایران سخنرانی کوتاهش درباره «مهدی ایرانی کرمانی»، فعال اقتصادی و نویسنده کرمانی با این پرسش ساده اما مهم به پایان رساند. جلال‌پور در یکی از سلسله نشست‌های صبح بخارا که با اجرای علی دهباشی مدیر مجله بخارا در مدرسه فیلمسازی هیلاج برگزار می‌شد، کوشید در سخنانش ابعاد مختلف شخصیتی و کوشش‌های ماندگار مهدی ایرانی را بازگو کند. پیش از او، وحید قنبری ننیز، پژوهشگر ادبیات، زندگی پرفراز و نشیب ایرانی را مرور کرده بود و از همین ‌رو جلال‌پور بر بیان فعالیت‌های اقتصادی اجتماعی این فعال اقتصادی و نویسنده تمرکز کرد. رئیس سابق اتاق بازرگانی ایران با اشاره به تلاش «ایرانی کرمانی» برای تاسیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی ایران از دوره مسئولیت او به‌عنوان دورانی موفقیت آمیز و منشا خیر یاد کرد.
بخش بعدی سخنان جلال‌پور نشان داد که مهدی ایرانی کرمانی علاوه بر فعالیت‌های اقتصادی در زمینه نهادسازی هم همپا با دوستان نزدیکی چون مهدی آگاه موثر بوده است: «‌آقای ایرانی در زلزله بم کمک‌های فراوانی برای بم جذب کرد. کمیسیون گردشگری را بعد از زلزله تاسیس کرد و برای رونق این صنعت تلاش کرد. او کمیسیون مسئولیت اجتماعی اتاق کرمان را تاسیس کرد و اندیشکده تدبیر آب را به اتفاق آقایان مهدی آگاه، نظری، کریمی‌پور و دیگران راه‌اندازی کرد که نقطه درخشانی در حوزه تحقیق و دانش در این حوزه است. او انجمن دوستداران دانشگاه را راه‌اندازی کرد که البته بنا به دلایلی توفیق چندانی پیدا نکرد.»

نگارش کتاب «تاریخ تجارت کرمان» یکی دیگر از اقدامات ایرانی کرمانی بود که جلال‌پور از آن به عنوانی اقدامی سنگین و ارزشمند نام برد. او سپس با همان پرسش آغازین گزارش، سخنانش را به پایان برد: آیا برای نسل آینده هم مهدی ایرانی‌ها، مهدی آگاه‌ها و همایون صنعتی‌ها را خواهیم داشت؟

جلال‌پور سپس به فعالیت‌های نیکوکارانه ایرانی کرمانی اشاره کرد: «به غیر از همه این‌ کارها مهدی ایرانی در امور خیریه هم نقش موثری ایفا کرده است. او در خیریه نفیس پای ثابت بود. با تاسیس این خیریه پایه پیوند اعضا در جنوب شرق گذاشته شد. در خیریه کمال برای نخبگان و دانش‌آموزان تلاش کرد.»
نگارش کتاب «تاریخ تجارت کرمان» یکی دیگر از اقدامات ایرانی کرمانی بود که جلال‌پور از آن به عنوان اقدامی سنگین و ارزشمند نام برد. او سپس با همان پرسش آغازین گزارش، سخنانش را به پایان برد: «آیا برای نسل آینده هم مهدی ایرانی‌ها، مهدی آگاه‌ها و همایون صنعتی‌ها را خواهیم داشت؟»
من چقدر خوبم
علی دهباشی، مدیر مجله بخارا در ادامه این نشست با بیان اینکه راز ماندگاری ایران علاوه بر زبان فارسی وجود افرادی بوده که حافظان فرهنگ و جامعه بوده‌اند، گفت: «وقتی اروارد براون می‌خواست به ایران سفر کند به او گفتند برو کرمان چون تمامی نمونه‌های اندیشه و فرهنگ و مذاهب را می‌توانی پیدا کنید.» دهباشی سپس از ایرانی کرمانی پرسید: کرمان برای شما چه خصیصه‌ای داشته است؟
سرانجام نوبت به مهدی ایرانی کرمانی رسید که با زبانی آکنده به طنز بگوید: «اجازه دهید به سخنان آقایان جلال‌پور و دکتر قنبری اشاره کنم و بگویم من چقدر خوبم. اصلا از این خبرها نیست! من یک انسان معمولی هستم با سرگذشتی که دکتر قنبری پیاز داغش را زیاد کرده است.»
ایرانی در سخنانی مبسوط کوشید به جای سخن گفتن از خودش، از آخرین اثر منتشر شده‌اش «گزیده‌ای از تبارنامه برخی خاندان‌های کرمانی» سخن بگوید. پارسال قرار بود نشستی برای رونمایی از این کتاب برگزار شود اما آن نشست به دلیل درگذشت مهدی آگاه، فعال اقتصادی و پژوهشگر توسعه، لغو شده بود. آگاه دوست نزدیک ایرانی کرمانی بود و او با تاثر از آن روز یاد کرد: «این کتاب پارسال درآمد و قرار بود سرانجام هشتم اردیبهشت‌ماه برای رونمایی از آن جلسه بگذاریم. ششم آمدم تهران ساعت شش بعدازظهر آرش علوی، خواهرزاده‌ام، به من خبر داد مهدی آگاه فوت کرده است. من ادا در نمیارم… به آقای دهباشی زنگ زدم و گفتم این قرار را فسخ بفرمایید.»
توضیح درباره کتاب
«ایرانی کرمانی» در بخش دیگری از سخنانش گفت: «این کتاب مجموعه‌ای است از تاریخچه و تبارنامه حدود 50 خاندان کرمانی. معیار گزینش شخصی بوده باید اعضای این خانواده‌ها را می‌شناختم و آنها باید در تاریخ سیاسی اقتصادی و اجتماعی کرمان برجستگی‌هایی می‌داشتند. بسیاری از خاندان‌ها در کتاب نیامده‌اند، یا تبارنامه‌شان در دسترس من نبوده‌ است یا من پیدا نکرده‌ام. مثلا من افتخار آشنایی با اسماعیلیون شهربابک را نداشته‌ام. چند خانواده هم به دلیل سهو من فراموش شده‌ا‌ند. مظفری‌های سیرجان و مظفری‌های شهداد که ربطی به هم ندارند. خانواده نظری که در اقتصاد کرمان اثرگذارند. یک کم‌لطفی هم نسبت به نقل از احمد علی خان وزیری به خانواده هروی‌ها کرده‌ام که بعدها پی بردم آن فرمایشات احمد علی خان وزیری درست نبوده است. در هر حال معیار اخلاقی من برای بازگویی تاریخچه خانواده‌ها شعر مولانا است خوب دیدن شرط انسان بودن است عیب را در این و آن پیدا نکن.»
شجرنامه داشتن نشانه افتخار نیست
در زمانه‌ای هستیم که برخی در پی یافتن شجره‌نامه خانوادگی‌شان هستند تا از طریق آن خودشان را اصیل‌تر نشان دهند. مهدی ایرانی کرمانی اما یادآوری کرد که قصدش از نوشتن تبار خانواده‌ها این‌طور مسائل نبوده است: «هر کس که زنده است نماد بقا است. بنابراین این که کسی صاحب تبارنامه است خیلی تبختر و جلالی در آن نمی‌بینم.» و این چنین بود که حاضران در نشست ایرانی با تشویق گرمشان تحسین کردند. او سپس به اهمیت تاریخ اشاره کرد و گفت: «تاریخ مهم است. تاریخ خیلی مهم است. ماشاالله آجودانی می‌گوید اگر روشنفکران ما تاریخ رو خوب بلد بودند و شهامت گفتنش را داشتند ما سامان بهتری داشتیم. من وقتی در انگلستان وارد دانشگاه شدم قصد داشتم ریاضی و فیزیک بخوانم اما دیدم سنم زیاد است. با علوم سر و کار داشتم. مقصودم علوم دقیقه است. در علوم ما سرو کارمان با علت و معلول است. در تاریخ با دلیل و مدلول است. تاریخ از جنس فلسفه است نه از جنس علوم دقیقه. البته درباره تاریخ تعابیر مختلفی وجود دارد. به هر حال همین خصلت تاریخ موجب شده که ما به آن نیاز داشته باشیم و تاریخ هم چیزی نیست که قبلا روایت شده است. تاریخ باید بارها و بارها بازنویسی شود. تاریخی که در گذشته نوشته شده لزوما امروز به کار ما نمی‌آید.» ایرانی کرمانی در بخش دیگری از سخنانش تک به تک به سراغ خانواده‌های کرمانی رفت و با روایتی شیرین پیشینه آنان را بازگو کرد. بازگویی از پیشینه کرمانیان نشان داد که کرمان از نظر قومی و فرهنگی دارای تنوعی شگرف است. او البته در کنار این تعریف‌ها به خصلت‌های جمعی کرمانیان منتقدانه هم نگاه کرد. «ظلم پذیر بودن» یکی از این خصلت ها بود که از نظر ایرانی کرمانی موجب شده کرمانی‌ها زبان مطالبه‌گرانه نداشته باشند. با این حال او به تساهل و تسامح فرهنگی و مذهبی اهالی کرمان هم اشاره کرد و زندگی مسالمت‌آمیز زرتشتیان و یهودیان و… را در کرمان نشانه این تسامح دانست.

سناریوی التیام فرونشست

|پیام ما| نایب رئیس انجمن جنگلبانی ایران خبر داده که 400 دشت ایران به دلیل بیابان‌زایی در حال فرونشست است. سازمان نقشه‌برداری هم اعلام کرده که نرخ فرونشست زمین در کشور با بیشینه بالای ۲۰ سانتی‌متر، ۵ برابر متوسط دنیاست. روند رو به رشد فرونشست را می‌توان در آمارهای نقاط مختلف کشور مشاهده کرد. وسعت فرونشست در اصفهان به مساحت ۱۴۵ هزار هکتار رسیده و از این زمین‌ها، ۱۰۰ هزار هکتار درگیری مستقیم با مخاطره فرونشست دارند. در ۱۵ سال گذشته سالانه ۱۰ تا ۱۵ متر افت ایستابی آب در استان کرمان رخ داده و به ازای هر ۱۰ متر افت آب ۳۰ تا ۴۰ سانتی‌متر نشست زمین اتفاق افتاده است. تهران هم سالانه با نرخ 20 سانتی‌متری فرونشست مواجه است همین وضعیت باعث شده که در روزهای گذشته لایحه پیشگیری از فرونشست به مجلس فرستاده شود. اما آیا سازوکار روشنی برای کاهش مخاطرات فرونشست وجود دارد؟ آیا تعادل‌بخشی در آب‌های زیرزمینی می‌تواند این روند را متوقف کند؟

 

وحید اعتماد، نایب رئیس انجمن جنگلبانی ایران دیروز گفته است که ۴۰۰ دشت ایران به دلیل بیابان‌زایی در حال فرونشست است و در حالی در تهران میزان نشست زمین به ۵۲ سانتی‌متر در تهران می‌رسد که در حالت طبیعی باید پنج سانتی‌متر باشد. به گفته او ادامه این روند در شرایطی است که مصرف آب خانگی، صنعتی و کشاورزی به درستی مدیریت نمی‌شود. سوال همین است، اگر برداشت آب‌های زیرزمینی کمتر شود، آیا شدت فرونشست کاهش می‌یابد یا جلوی ادامه فرونشست‌های بیشتر را می‌گیرد؟
مهدی زارع، استاد زلزله‌شناسی و عضو وابسته و رئیس شاخه زمین‌شناسی فرهنگستان علوم معتقد است از آنجا که پمپاژ آب‌های زیرزمینی به خودی خود مسئله‌ای چندبعدی است، به تنهایی نمی‌تواند نجات‌بخش باشد چرا که این روند برداشت آب، به دلایلی چون خشکسالی، تغییر اقلیم، گرمایش زمین، وابستگی به کشاورزی -به‌ویژه کشاورزی سنتی- و همینطور توسعه‌نیافتگی زیرساخت‌ها وابسته است.
او به «پیام ما» توضیح می‌دهد: «مهمترین عامل فرونشست کنونی کشور، مربوط به پمپاژ آب‌های زیرزمینی است. به طور منطقی انتظار داریم به میزانی که پمپاژ آب زیرزمینی کاهش می‌یابد، سرعت فرونشست هم کمتر شود. اگر از اساس پمپاژ را متوقف کنیم، می‌توانیم انتظار داشته باشیم که در خیلی از نقاط کشور، روند حذف سفره‌های آب زیرزمینی کندتر شود و بعد از چند سال از وقوع فرونشست‌های بیشتر جلوگیری شود.» او با اشاره به این موارد، ادامه می‌دهد: «با این همه ما با یک مشکل یک‌خطی مواجه نیستیم که بگوییم فرونشست صرفا با پمپاژ آب رخ می‌دهد بلکه مسئله پمپاژ آب خود شامل اشتغال، نحوه سکونت جمعیت‌ها، خشکسالی، تغییر اقلیم و همچنین کهنگی زیرساخت‌هاست.»

وحید اعتماد، نایب رئیس انجمن جنگلبانی ایران گفته است که ۴۰۰ دشت ایران به دلیل بیابان‌زایی در حال فرونشست است و در حالی در تهران میزان نشست زمین به ۵۲ سانتی‌متر در تهران می‌رسد که در حالت طبیعی باید پنج سانتی‌متر باشد. به گفته او ادامه این روند در شرایطی است که مصرف آب خانگی، صنعتی و کشاورزی به درستی مدیریت نمی‌شود. سوال همین است، اگر برداشت آب‌های زیرزمینی کمتر شود، آیا شدت فرونشست کاهش می‌یابد یا جلوی ادامه فرونشست‌های بیشتر را می‌گیرد؟

فرونشست به چالش مهم بسیاری از استان‌ها بدل شده است. دو روز پیش، در آستانه روز جنگلکاری، استاندار اصفهان گفت: «فرونشست زمین از چالش‌های اصلی استان اصفهان است. اگر امروز کاری نکنیم، فردا جای هیچ‌گونه تدبیری نخواهد بود.» زارع هم معتقد است فرونشست در میان دغدغه‌های مسئولان جایی پیدا کرده. او می‌گوید: «بعید است که دیگر کسی از میان مسئولان فرونشست را مهم نشمارد. در جلساتی که در مورد این موضوع برگزار می‌شود، در اظهارات مسئولان بارها اهمیت این چالش را دیده‌ام. گاهی حتی در حرف‌های بعضی از مسئولان دریافته‌ام که حتی آثار فرونشست را از زلزله مخرب‌تر می‌شمارند.» این دغدغه‌مندی اما به‌تنهایی مشکل دشوار فرونشست را حل نمی‌کند.
زارع هم معتقد است که فرونشست مسئله‌ای نیست که «با اراده و نیت خیر»، به راحتی حل شود. او توضیح می‌دهد: «مسئله پیچیده است. جابه‌جایی جمعیت‌ها به دلیل نیاز به آب را باید در نظر گرفت؛ یعنی مردمی که دچار خشکسالی شده، روستایشان را ترک می‌کنند و به مراکز استان‌ها و شهرهای بزرگ مهاجرت می‌کنند. با افزایش جمعیت، نیاز به آب در این مناطق بیشتر می‌شود. تا زمانی که این روال پابرجاست، نمی‌توان انتظار حل مسئله را داشت. از سوی دیگر باید در کنار این مسائل گرمایش زمین و تغییر اقلیم را در نظر گرفت که این روند را شدت می‌بخشند. علاوه بر این خشکسالی موضوع بسیار مهمی است. توالی خشکسالی در سال‌های اخیر و ادامه روند کم‌بارشی نیز چالش‌ها را بیشتر کرده است. در کنار اینها توسعه‌نیافتگی زیرساخت‌های آبی در ایران نادیده گرفته شده؛ این یعنی در مصرف آب، شبکه توزیع و نحوه ذخیره‌سازی و بهره‌برداری آب در بسیاری از نقاط از فناوری جدید استفاده نمی‌شود. وقتی زیرساخت‌ها کهنه است، جمعیت متقاضی آب، منابع خود را از طریق غیرمدرن تامین می‌کنند. در نهایت نوع مدیریت منابع آب، بخش مهمی از آب ذخیره‌شده را به مصرف می‌رساند و از بین می‌برد.»
این استاد زلزله‌شناسی با شرح این موارد، تاکید می‌کند: «یادمان نرود که در مدیریت منابع آب، مدیریت کلان اشتغال هم مطرح است. بخش قابل ملاحظه‌ای از جمعیت همچنان کشاورز هستند و کشاورزی به صورت سنتی انجام می‌شود و این خود زمینه‌ساز مصرف آب‌های زیرزمینی است. از سوی دیگر در نقاطی کشت صورت می‌گیرد که مناطقی خشک است و شاهدیم که همچنان مطالبات آبی برای کشاورزی برخاسته از نقاطی است که به صلاح سرزمین نیست.»
به گفته او همه این موارد زمینه‌هایی است که شرایط را برای کنترل پمپاژ آب‌های زیرزمینی مشکل می‌کند و بنابراین اگر قرار است جلوی فرونشست را بگیریم، باید در تمامی این زمینه‌ها تجدید نظر شود.
نخستین هشدار فرونشست در دهه 80 اعلام شد. زنگ خطر به‌صدا درآمده اما هنوز نقشه فرونشست در سراسر جغرافیای ایران کامل نشده است. در هفته گذشته علی جاویدانه، رئیس سازمان نقشه‌برداری با اشاره به بررسی‌های علمی فرونشست کشور گفته بود: «‌۳۰ هزار کیلومتر از زمین‌های کشور بر اساس نقشه‌های فرونشست بررسی شده اما از یک هزار و ۴۰۰ شهر در کشورمان حدود ۳۵۰ شهر فاقد نقشه بوده که برای تهیه نقشه‌های آنها با استفاده از پهپاد این نقشه‌برداری‌ها در حال انجام است.» به گفته او وضعیت فرونشست زمین در ایران نگران‌کننده است و از همین رو، اقدامات لازم برای جلوگیری از این روند در پهنه‌های مختلف ضروری است. جاویدانه همچنین گفته، اگرچه این پدیده در تمام مناطق دنیا ایجاد می‌شود اما نرخ فرونشست زمین در ایران با بیشینه بالای ۲۰ سانتی‌متر، ۵ برابر متوسط دنیا است. از سوی دیگر عمده فرونشست‌‌ها در کشور در مجاورت اراضی کشاورزی و ناشی از برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی است. این در حالی است که اکنون پهنه‌های فرونشست به سمت شهرها حرکت کرده است.

تبادل پیام با آمریکا

|پیام ما| سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر اینکه تخریب مناسبات بین ایران و اروپا تنها به ضرر ایران نیست و قطعا به ضرر کشورهای اروپایی نیز است؛ چرا که ایران کشور مهمی در منطقه است، افزود: ایران قائل به سیاست تنش‌زدایی است و البته این یک مسیر دو جانبه است و امیدواریم طرف‌های مقابل نیز در مورد ایران به سیاست سازنده توام با همکاری روی آورند.

 

نشست هفتگی ناصر کنعانی سخنگوی وزارت امور خارجه صبح روز دوشنبه در محل وزارت خارجه برگزار شد و کنعانی در این نشست گفت: با سفر اخیر گروسی به ایران فصل جدیدی در همکاری‌های دو جانبه ایران و آژانس باز شد. او همچنین در ارتباط با تعاملات ایران با کشورهای اروپایی توضیح داد: امیدواریم که طرف‌های اروپایی اسیر سیاست‌های تنش‌آفرین دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی نشوند و سیاست مستقلانه‌ای را در مورد ایران در چارچوب منافع‌شان در پیش بگیرند. ایران هم از بهبود مناسبات با اروپا نفع می‌برد.
خط قرمز منافع ملی است
به گزارش ایسنا، ناصر کنعانی درباره موضوع برجام و خط قرمزهای ایران در جریان این مذاکرات و بحث برجام تاکید کرد: توافق موقت از نظر ایران مطرح نیست. مبنای ما بازگشت به برجام بر اساس سند امضا شده در سال ۲۰۱۵ است. خط قرمز جمهوری اسلامی ایران منافع ملی و حقوق قانونی و شناخته شده ملت ایران در استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای است. در برجام خط قرمز ما این است که تحریم‌ها برداشته شود و ایران از منافع اقتصادی تعریف شده در این توافقنامه منتفع شود. همچنین فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران به‌عنوان یک عضو آژانس و NPT تامین شود. او در پاسخ به این سوال که خلیل‌زاد یکی از دیپلمات‌های آمریکایی به تازگی مدعی شده که ایران مرکز اصلی القاعده است و سرکرده جدید القاعده در ایران است، گفت: پرورش‌دهندگان القاعده و حامیان القاعده که سالیان طولانی در افغانستان مرتکب جرم و جنایت شده‌اند با مطرح کردن اینگونه اظهارات، فرافکنی می‌کنند و موضوعاتی را علیه ایران مطرح می‌کنند. کنعانی در ارتباط با وضعیت کنونی در داخل اراضی اشغالی و انجام تظاهرات در این مناطق علیه دولت راست افراطی در این منطقه گفت: نشانه‌های متعددی از وجود بحران متراکم در اراضی اشغالی وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به تنش مستمر سیاسی، بحران اقتصادی و مطالبات اقتصادی و وجود گسل‌های اجتماعی اشاره کرد. رژیم صهیونیستی با بحران‌های متراکمی در اراضی اشغالی مواجه است و هر روز ابعاد و حدود این بحران‌ها مشخص‌تر می‌شود.

سخنگوی وزارت خارجه: نشان دادیم که ایران مایل است در چارچوب تعهد و مسئولیت‌هایی که دارد و حقوقی که از آژانس انتظار دارد مناسبات خودش را با آژانس در چارچوب فنی استمرار ببخشد و برخی از مسائل فنی موجود را برطرف کند

سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سوال دیگری درباره درگیری‌های مرزی اخیر بین ایران و طالبان تصریح کرد: در ارتباط با افغانستان اخیرا شاهد برخی از رخدادهای مرزی بودیم و هیئت‌های ذیربط دو کشور در این ارتباط ورود پیدا کردند. موضوع را بررسی کردیم و حل و فصل شد. در ارتباط با مسائل مرزی بین دو کشور کمیته‌های مشترک و رابطانی داریم که تلاش می‌کنند مسائل را مدیریت کنند و دستگاه دیپلماتیک نیز بر اساس وظایف ذاتی خود به این مسائل ورود و محدودیت‌های خود را انجام می‌دهد، ما به وظایف و مسئولیت‌های خود در این زمینه واقف هستیم و به آن عمل می‌کنیم.
او با بیان اینکه با توجه به وضعیت خاص افغانستان و شرایط این کشور بعضا مشکلاتی در مسیر پیگیری‌ها ایجاد می‌شود و به دلیل شرایط خاص مرزی این اتفاقات گاه و بیگاه رخ می‌دهد تصریح کرد: این اتفاقات از نظر ما پسندیده نیست و ما برای حفظ امنیت مرزی خود اهتمام جدی داریم. اقدام به موقع می‌کنیم و از ظرفیت‌های دیپلماتیک خود نیز در این زمینه استفاده می‌کنیم.
امید به تبادل زندانی
این دیپلمات ارشد همچنین در پاسخ به سوال دیگری در ارتباط با آخرین وضعیت تبادل زندانیان بین ایران و آمریکا توضیح داد: این موضوع گرچه فعلا متوقف است ولی دریچه امیدواری برای اینکه در مقطع زمانی آتی در دست اقدام قرار بگیرد وجود دارد و روزنه‌های امید در این زمینه بسته نشده است. یکی از مسائلی که در چارچوب کانال‌های ارتباطی بین ایران و آمریکا مطرح است موضوع تبادل زندانیان است و امیدواریم که به نتیجه لازم و خوشحال کننده‌ای به‌عنوان یک موضوع انسانی در این زمینه برسیم.
سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سوال دیگری در مورد سفر گروسی به تهران و اینکه آیا این سفر برای حل مسائل پادمانی بین ایران و آژانس انجام شده است؟ گفت: سفر اخیر مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تهران در استمرار همکاری‌های دو جانبه ایران و آژانس صورت گرفته است. سفر مقامات آژانس به ایران تحول جدیدی نیست و تعاملات و مذاکره بین ایران و آژانس برای حل و فصل مسائل وجود داشته است. مذاکرات ما با آژانس فنی است و دو اصل اساسی دارد. عضویت ایران در آژانس و همچنین NPT و پادمان البته قانون اقدام راهبردی مجلس نیز است. ما در چارچوب این مسائل با آژانس در حال گفت‌وگوی فنی هستیم.
او با بیان اینکه در سفر گروسی به تهران توافق شد که هیئت فنی آژانس به تهران سفر کند، تصریح کرد: یکی از بهانه‌هایی که طرف مقابل در مذاکرات در بازگشت به برجام مطرح می‌کند مسائل موجود بین ایران و آژانس است و اگر مذاکرات و سفر آتی هیئت آژانس به ایران انجام شود و گام به گام این روند به سمت جلو حرکت کند و مسائل حل شود یک بهانه از دست طرف‌های مقابل در جریان مذاکرات خارج خواهد شد. برای جزئیات بیشتر من شما را به اظهارات دکتر اسلامی و آقای کمالوندی ارجاع می‌دهم که ایشان نیز گفتند که افزایش بازرسی‌ها از برخی از سایت‌ها از جمله فردو در چارچوب NPT و پادمان است و تحول جدیدی نیست و بر اساس توافق ایران و آژانس مشخص می‌شود که این بازرسی‌ها چگونه و بر اساس چه فرمولی انجام شود. این بخشی از توافقات با آژانس است. سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران با بیان اینکه ما نشان دادیم که ایران مایل است در چارچوب تعهد و مسئولیت‌هایی که دارد و حقوقی که از آژانس انتظار دارد مناسبات خودش را با آژانس در چارچوب فنی استمرار ببخشد و برخی از مسائل فنی موجود را برطرف کند، افزود: در جریان این سفر بیانیه مشترکی نیز صادر شد و در مورد روند بازدیدها نیز این موضوع بر اساس معاهده NPT و پادمان صورت می‌گیرد. بازرسی‌ها طبق برنامه و توافق صورت گرفته بین ایران و آژانس انجام می‌شود و در همین چارچوب کار به پیش خواهد رفت.
درمورد پهبادها مسئله‌سازی می‌کنند
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران همچنین در پاسخ به سوال دیگری در ارتباط با ادعاهای غربی‌ها در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین و در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر اینکه موضوع اوکراین و پهپادها تبدیل به یک مسئله در دیپلماسی ایران و روابط ایران با غرب شده است، تصریح کرد: از نظر ما مسئله وجود ندارد بلکه مسئله‌سازی وجود دارد. بارها تاکید شده است که همکاری‌های ایران و روسیه محدود به همکاری‌های نظامی نیست و تمرکز بر موضوعات نظامی در خصوص همکاری‌ها بین دو کشور، تقلیل دادن سطح همکاری‌ها بین تهران و مسکو در حوزه‌های مختلف است. ایران و روسیه در حوزه‌های مختلف از جمله حوزه نظامی جزو روابط و مناسبات عرفی شناخته شده در عرصه بین‌الملل در جریان مناسبات کشورهاست و کسی نمی‌تواند ایران را به دلیل داشتن رابطه نظامی با روسیه مواخذه کند. وزیر امور خارجه نیز توضیح داد: ما تعدادی پهپاد به روسیه داده بودیم که این مربوط به ماه‌ها قبل از شروع جنگ اوکراین بوده است و دولت روسیه نیز اعلام کرده است که در جنگ اوکراین از پهپادهای ایرانی استفاده نکرده است. نه طرف غربی و نه طرف اوکراینی تا کنون هیچ مدرک مستدل و مستندی در مورد ادعاهای خود در مورد پهپادهای ایرانی ارائه نکردند. همانطور که پیش از این گفته‌ایم نشست فنی و کارشناسی در مورد این ادعاها بین ایران و اوکراین در عمان برگزار شد و به رغم برگزاری این نشست طرف اوکراینی نتوانست مستنداتی را در مورد ادعاهای خود ارائه کند. همانطور که گفتم از نظر من مسئله نیست بلکه شاهد مسئله‌سازی با انگیزه‌های سیاسی هستیم. در حالی که طرف‌های مشخصی میلیاردها دلار تجهیزات و تسلیحات به یک طرف جنگ صادر می‌کنند آنها ادعاهایی را علیه ایران مطرح می‌کنند. ادعاهایی که تاکنون نتوانستند در مورد آن سند و مدرکی ارائه کنند.
این سوال باید از آمریکایی‌ها پرسیده شود که چرا بعد از اینکه پیام می‌دهند این موضوع را تکذیب می‌کنند. باید از آنها در مورد دلایل این تکذیب‌ها و دوگانگی رفتارشان پرسیده شود.
استقبال از نقش عراق
کنعانی همچنین در پاسخ به سوالی در مورد سفر اخیر وزیر خارجه به عراق و همچنین آخرین تحولات مربوط به گفت‌وگوهای ایران و عربستان گفت: محور سفر آقای امیرعبداللهیان به عراق گفت‌وگو با مقامات ارشد این کشور در مورد موضوعات دو جانبه و متنوع موجود بین دو کشور بود. در جریان این سفر که همراه با دیدارهای مختلف در سطح بالا بود موضوعات مختلفی مورد بررسی قرار گرفت. ما از نقش واسطه عراق در جریان برگزاری گفت‌وگوها بین ایران و عربستان و از نقش آفرینی عراق در این زمینه استقبال کرده‌ایم. او همچنین در مورد سفر اخیر مهدی صفری معاون دیپلماسی، اقتصادی وزارت خارجه به آذربایجان و رایزنی‌های او در جریان این سفر با مقامات باکو تصریح کرد: همانطور که در جریان هستید این سفر برای شرکت در نشست سران گروه تماس جنبش عدم تعهد انجام شده است. این سفر فرصت خوبی بود که دیدار و گفت‌وگوهای دو جانبه با مقامات عالی آذربایجان در خصوص روابط دو کشور و وضعیت جاری مناسبات بین تهران و باکو انجام شود.

پاسداشت تلاش ۱۳ فعال و نهاد محیط زیستی

|پیام ما| هجدهمین جایزه محیط زیستی «تقی ابتکار» شب گذشته با حضور فعالان و نهادهای حامی محیط زیست کشور، پیشکسوتان و اساتید این حوزه برگزار شد. در این نشست ۱۳ نهاد و تشکل فعال در حفظ محیط زیست مورد تقدیر قرار گرفتند و روزنامه «پیام‌ما» جایزه بخش «رسانه حافظ محیط زیست» را به واسطه رویه مستقل و کارشناسانه در انعکاس اخبار و گزارش های محیط زیستی و توسعه دریافت کرد.
بنا به اعلام هیات داوران هجدهمین جایزه تقی ابتکار، لوح تقدیر این هیات به مهشاد شهریاری برای طراحی سیستم جذبی با قابلیت بازیابی انواع مواد موثره طبیعی از عصاره‌های گیاهی و انواع مواد دورریز، لوح تقدیر هیات داوران به جمیله شکرای به خاطر تلاش‌های فرهنگی برای حفاظت از محیط زیست به خصوص تالاب‌ها و ارایه طرح‌های اقتصادی محیط زیستی جایگزین و الناز ایمانی برای حمایت از درختکاری و ترویج فرهنگ زندگی سبز از طریق طراحی برنامه دُنَک ، تلق گرفت.
همچنین جایزه تلاشگر بخش تشکل‌های مردم نهاد به انجمن همیاران محیط زیست مسجد سلیمان به واسطه آموزش مستمر و تلاش برای جریان‌سازی فرهنگی در موضوعات مختلف محیط زیستی با برپایی پویش‌های اجتماعی برای جلب مشارکت مردم، جایزه تلاشگران مردمی به موسسه غیردولتی دوستداران طبیعت جهان‌نما به خاطر تلاش مجدانه برای حفاظت از منطقه ارزشمند جهان‌نما در استان گلستان از طریق آموزش اقشار مختلف جامعه و جلب مشارکت آنان با برگزاری گردهمایی‌ها و جشنواره‌های بزرگ برای پاکسازی طبیعت، جایزه تلاشگران محلی به انجمن میراث پریشان کازرون برای تمرکز بر آموزش کودکان و نوجوانان برای حفاظت از محیط زیست و تربیت کنشگران محیط زیستی و آموزش نونهالان ۶ تا ۱۲ ساله، جایزه فعال محیط زیستی به «محمد مه رو» به خاطر سال‌ها آموزش و فرهنگسازی مستمر برای حفاظت از تالاب‌ها، جایزه فعال محیط زیست محلی به صیاد شیخی به خاطر فعالیت‌های تحقیقاتی، حفاظت از تالاب‌ها و راه‌اندازی کانون عکاسان حیات وحش در شهرستان نقده تعلق گرفت.
لیلا مرگن به خاطر سال‌ها تلاش مجدانه در انعکاس اخبار و گزارش‌های محیط زیستی جایزه خبرنگار حافظ محیط زیست را از آن خود کرد و جایزه رسانه حافظ محیط زیست به روزنامه «پیام‌ما» به خاطر رویه مستقل و کارشناسانه در انعکاس اخبار و گزارش‌های محیط زیستی و توسعه پایدار تعلق گرفت. جایزه پژوهشگر جوان به سودابه قره محمودلی به خاطر تحقیق و بررسی در زمینه دست‌یابی به روش‌های پایدار زیستی و مدیریتی مهار فرسایش آبی، جایزه پژوهشگر توسعه پایدار به محمد حسین شریف‌زادگان، استاد دانشگاه شهید بهشتی به خاطر سال‌ها تدریس و تحقیق و چاپ مقالات در مجلات معتبر داخلی و بین المللی و تدوین دو جلد کتاب محیط زیست و توسعه پایدار، جایزه پژوهشگر پیشکسوت به رضا مکنون، عضو هیات علمی و دانشیار بازنشسته دانشگاه صنعتی امیرکبیر، راهنمای پایان‌نامه‌های تحقیقاتی کارشناسی ارشد و دکترا در زمینه‌های آب، محیط زیست، آلودگی منابع، حکمرانی آب و آینده پژوهی، انتشار بیش از 150 مقاله علمی-پژوهشی، نایب رئیس کمیته ملی توسعه پایدار به مدت 23 سال و اخذ نشان دولتی درجه 3 خدمت تعلق گرفت.
در بخشی از این برنامه هومن لیاقتی مدیرعامل مرکز صلح و محیط زیست گفت: صلح و محیط زیست هیچگاه از هم جدا نبوده‌اند. این مرکز با همت فراوان به فرهنگسازی برای رفع مشکلات محیط زیستی پرداخته و سمینارها و برنامه های مختلف را برگزار می‌کند. برنامه جایزه استاد تقی ابتکار از سال 1380 آغاز شده و در سال 86 به مرکز صلح و دوستی منتقل شد. هدف این جایزه ارزش نهادن به همه کسانی است که در بحث محیط زیست فعال بوده‌اند. او با اشاره به برگزاری دوره‌های مختلف و توانمندسازی بانوان برای عرضه محصولات مختلف گفت: در زمینه محیط زیست شهری فعالیت‌های خوبی در مرکز انجام شده است. فعالیت‌های بین‌المللی مرکز هم در سال‌های صورت گرفته است.
معصومه ابتکار مؤسس و رئیس هیات مدیره مرکز غیردولتی صلح و محیط زیست نیز در این مراسم گفت: پایه‌گذاری اصل ۵۰ قانون اساسی، ریاست سازمان حفاظت محیط زیست پس از انقلاب، و فناوری نانو از جمله کارهایی است که دکتر تقی ابتکار در دوره‌های مسئولیت خود انجام داد. او از همراهان دکتر مصدق و علی شریعتی بود و با صبر و تلاش تحولات را ایجاد کرد. در بخش‌هایی از بیانیه هیات داوران که در این برنامه قرائت شد نیز آمده: «اکنون که کشور با چالش‌های متعدد اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی مواجه است، نهادهای مدنی می‌توانند منادی امید برای عبور از معضلات و بحران‌ها با تلاش، درایت و انسجام باشند که ماهیت نهادهای مدنی این چنین است. مرکز صلح و محیط زیست اینک 18 سال است که جایزه ای را به نام مرحوم استاد دکتر تقی ابتکار برای پژوهشگران و فعالان عرصه محیط زیست با حمایت خانواده آن مرحوم، تقدیم دوستداران طبیعت و اعتلای کشور می‌کند. دکتر تقی ابتکار از پایه‌گذاران اصل 50 قانون اساسی و اولین رئیس سازمان حفاظت محیط زیست پس از انقلاب بود. او از آن دوران که مانع انحلال سازمان حفاظت محیط زیست شد تا هنگام درگذشت که مشاور علوم و فنون رئیس‌جمهور سیدمحمد خاتمی بود، لحظه‌ای از تلاش بازنایستاد؛ اگر چه در فراز و نشیب‌ها با عواملی که خسته یا ناامیدش کنند بسیار مواجه شد. برگزاری هر ساله این جایزه از سوی مرکز صلح و محیط زیست با هدف ایجاد بارقه ای از امید در شرایط سخت برای مردمی است که به کشور و محیط زیست علاقه مند هستند و تاکنون برای حفاظت و پیشرفت این آب و خاک فداکاری ها کردند.

مسمومیت دانش‌آموزان جنایت بزرگ و غیرقابل اغماض است

مقام معظم رهبری تاکید کردند: اگر مسمومیت دانش‌آموزان اثبات شود، باید عوامل این جنایت به اشد مجازات برسند.
به گزارش ایسنا، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی همزمان با روز درختکاری صبح دیروز سه اصله نهال کاشتند.
رهبر انقلاب پس از کاشت نهال‌ها در سخنانی درباره علت کاشت سه نهال به شعار امسالِ روز درختکاری با عنوان «هر ایرانی سه نهال»، اشاره کردند و گفتند: اگر بر اساس شعار انتخاب شده، هر ایرانی سه نهال بکارد، برنامه دولت برای کاشت یک میلیارد نهال، از سال ۱۴۰۲ و در طول چهار سال محقق خواهد شد.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به اهمیت موضوع نهال‌کاری در حفظ محیط زیست اشاره کردند و با تاکید بر اینکه با کمک مردم امکان تحقق کاشت یک میلیارد نهال وجود دارد، افزودند: توصیه متخصصان و کارشناسان این است که علاوه بر کاشت درخت‌های میوه‌دار باید درختان جنگلی و درختانی که چوب‌ آنها دارای اهمیت است نیز کاشته شوند زیرا تجارت چوب در اقتصاد کشور تاثیر بسزایی دارد. ایشان خاطرنشان کردند: نتیجه اقتصاد تک‌محصولی، وضعیت کنونی کشور است که در زمینه‌های ارزش پول ملی و تورم و گرانی دارای مشکلات است. رهبر انقلاب اسلامی با اشاره به تلاش مسئولان برای حل مشکلات، گفتند: مسئولین باید از همه راه‌های ممکن اقتصادی استفاده کنند تا بتوانند برای حل مشکلات مردم به راه‌حل درستی برسند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، تصریح به حفظ محیط زیست را یکی از امتیازات برجسته قانون اساسی کشور برشمردند و تاکید کردند: هیچ کس نباید این قانون را نقض کند.
رهبر انقلاب اسلامی در پایان سخنان خود به موضوع «مسمومیت دانش‌آموزان» نیز اشاره کردند و با تاکید بر اینکه مسئولان و دستگاه‌های اطلاعاتی و انتظامی باید با جدیت آن را دنبال کنند گفتند: این موضوع یک جنایت بزرگ و غیرقابل اغماض است و اگر کسانی در این ماجرا دست داشته باشند، باید عوامل و مسببین آن به اشد مجازات برسند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای این موضوع را جنایت در حقِ معصوم‌ترین عناصر جامعه یعنی کودکان و همچنین موجب ناامنی روانی جامعه و نگرانی خانواده‌ها دانستند و خاطرنشان کردند: همه بدانند اگر کسانی به عنوان عوامل این جنایت شناسایی و محکوم شوند، هیچ عفوی درمورد آنها نخواهد بود زیرا باید به اشد مجازات برسند تا مایه عبرت دیگران شود.

10 درصد خاک ایران در وضعیت حاد فرونشست

آخرین گزارشی که سازمان زمین‌شناسی درباره وضعیت کشور از لحاظ فرونشست زمین منتشر کرده، مربوط به سال گذشته است. در این گزارش به نکته‌ای مهم اشاره شده، به این معنا که گرچه نرخ فرونشست نقطه‌ای در کشور کاهش پیدا کرده و شاهد رکورد 54 سانتی‌متری نیستیم (به عنوان مثال در تهران از 36 سانتیمتر تا حداکثر بین 24 تا 25 سانتی‌متر کاهش پیدا کرده است)؛ اما این اتفاق الزاما خبر خوشی نیست. چرا که این موضوع نشان می‌دهد آبی در سفره‌های زیر زمینی باقی نمانده که با برداشت آن با پدیده فرونشست و افزایش آن مواجه باشیم. بر اساس مطالعه‌ای که سازمان زمین‌شناسی انجام داده اراضی متاثر از فرونشست زمین در کشور از سال‌های 95 تا 98 بیش از 3 برابر از نظر وسعت گسترش یافته کرده است. علاوه بر آن بیش از چهار سانتی‌متر در سال فرونشست افزایش پیدا کرده است. این گزاره به این معناست که ما داریم بخش‌های قابل توجهی از کشور را به این وضعیت مبتلا کرده و از دست می‌دهیم. سازمان زمین‌شناسی تاکید می‌کند که در حال حاضر گسترده‌ترین فرونشست در ایران در دشت دولت آباد اصفهان اتفاق افتاده و اصفهان در جنوب، شمال، غرب و شرق خود، یعنی از هر چهار طرف در محاصره فرونشست زمین قرار گرفته است. مطالعه‌ای دیگر که در دانشگاه نجف آباد اصفهان انجام شده نشان می‌دهد اگر این روال ادامه پیدا کند ما تا هشت سال آینده با فاجعه‌ای در زمینه فرونشست در این منطقه مواجه می‌شویم. با این حال می‌بینیم هیچ تدبیری برای حل این مسئله حتی در حد پلمپ چاه‌های غیرمجاز و مهار بارگذاری در اصفهان انجام نمی‌شود.
بدترین و خطرناک‌ترین وضعیت از نظر فرونشست در حال حاضر در استان اصفهان است، رتبه‌های بعدی به ترتیب استان‌های تهران، کرمان، یزد، بخش‌هایی از هرمزگان (شهرستان میناب)، بخش‌هایی از خراسان جنوبی و خراسان رضوی (منطقه طوس و نیشابور) هستند که جزو مناطق بحرانی به حساب می‌آیند. همچنین گزارش سازمان زمین‌شناسی بیانگر آن است که به جز استان گیلان در 30 استان ایران متاسفانه پدیده فرونشست وجود دارد. باید بدانیم مناطقی که حالا دچار فرونشست شده‌اند حدود 10 درصد از خاک ایران را شامل می‌شوند و حقیقت این است که کاری نمی شود برایشان انجام داد. یعنی حتی اگر میزان برداشت با تغذیه برابر شود هم، دست‌کم طبیعت به 50 هزار سال زمان نیاز دارد تا بتواند خودش را تاب‌آور کند. ما باید از این اتفاق که در 10 درصد خاک ایران اتفاق افتاده است درس بگیریم و اجازه ندهیم پدیده فرونشست در بقیه مناطق ایران نیز تکرار شده و به آنها تسری یابد. گزارش جدید سازمان زمین‌شناسی همچنین می‌گوید سرعت گسترش زمین‌هایی که متاثر از 4 سانتی‌متر و بیشتر فرونشست شدند سه برابر سال 98 است و این سرعت رشد، همان موضوع نگران‌کننده است.

روز تاریخی حفاظت از اقیانوس‌ها

|پیام ما| دو دهه بعد از تلاش برای حفاظت از آب‌های بین‌المللی، در نهایت توافقی برای حفاظت در نیویورک و در سازمان ملل متحد شکل گرفت. این اتفاق پس از روزها گفت‌وگوی طاقت‌فرسا و شبانه‌روزی توسط کشورهای عضو سازمان ملل به سرانجام رسید و آنها بر سر معاهده‌ای برای حفاظت از دریاهای آزاد به توافق دست یافتند و مذاکرات «پیمان اقیانوس» پس از سال‌ها به نتیجه رسید.

 

یک روز کامل پس از پایان رسمی مهلت مذاکرات، رئیس کنفرانس، رنا لی از سنگاپور، به اتاق 2 مقر سازمان ملل در نیویورک رفت و اعلام کرد که معاهده به توافق رسیده است. در تاریخ بعدی، نمایندگان به مدت نیم روز برای تصویب رسمی متن ملاقات خواهند کرد. این نشست که در اواخر فوریه تا سوم مارچ یعنی دوازدهم اسفندماه ادامه داشت، هدفش ایجاد یک توافق واحد برای حفاظت و استفاده پایدار از اکوسیستم‌های دریایی بود. آنطور که گاردین درباره این نشست گزارش داده، این معاهده تاریخی برای اجرای تعهد 30×30 کشورها در کنفرانس تنوع زیستی سازمان ملل متحد در دسامبر برای حفاظت از یک سوم دریا (و خشکی) تا سال 2030 بسیار مهم است.
این معاهده با پوشش تقریباً دو سوم اقیانوسی که خارج از مرزهای ملی قرار دارد، چارچوبی قانونی برای ایجاد مناطق حفاظت شده دریایی وسیع برای محافظت در برابر تلفات حیات وحش و به اشتراک گذاشتن منابع ژنتیکی دریاهای آزاد فراهم می‌کند. همچنین کنفرانسی با حضور اعضا تشکیل خواهد شد که به صورت دوره‌ای ملاقات خواهند کرد و کشورهای عضو را قادر می‌سازد تا در مورد مسائلی مانند حکمرانی و تنوع زیستی پاسخگو باشند.
اکوسیستم‌های اقیانوسی نیمی از اکسیژنی را که تنفس می‌کنیم تولید می‌کنند، ۹۵ درصد از بیوسفر سیاره را تشکیل می‌دهند و دی‌اکسیدکربن را به‌عنوان بزرگترین مخزن کربن در جهان جذب می‌کنند. با این حال تاکنون، قوانین پراکنده و ضعیف حاکم بر دریاهای آزاد، این مناطق را نسبت به آب‌های ساحلی مستعد بهره‌برداری کرده است.
ورونیکا فرانک، مشاور سیاسی صلح سبز، گفت که اگرچه سازمان آخرین متن را ندیده است اما اکنون آنچه واقعاً مهم است استفاده از این ابزار برای توسعه و بهبود وضع اقیانوس‌ها و آب‌های آزاد است.

در توافقنامه جدیدی که از آن به عنوان «توافق تاریخی برای حفاظت از آب‌های بین‌المللی» یاد می‌شود؛ مناطق حفاظت‌شده جدیدی ایجاد شده‌اند و محدودیت‌هایی را در مورد میزان ماهیگیری، مسیرهای خطوط کشتیرانی و فعالیت‌های اکتشافی مانند استخراج معادن در اعماق دریا -زمانی که مواد معدنی از بستر دریا در عمق 200 متری یا بیشتر زیر سطح برداشته می‌شوند- تعیین می‌کنند

صندوق خیریه پیو هم از «توافقنامه بین‌المللی مهم» استقبال کرد و لیز کاران، مدیر پروژه مدیریت اقیانوس Pews درباره این توافق گفت: «مناطق حفاظت شده دریایی می‌توانند نقش مهمی در تاثیرات تغییرات آب و هوایی ایفا کنند. دولت‌ها و جامعه مدنی اکنون باید اطمینان حاصل کنند که این توافقنامه تصویب شده و به سرعت لازم‌الاجرا و به طور موثر برای حفاظت از تنوع زیستی دریاهای آزاد اجرا می‌شود.»
نحوه تقسیم عادلانه منابع ژنتیکی دریایی و سود نهایی، موارد مهم توافق
این سومین بار در کمتر از یک سال گذشته است که کشورهای عضو در مقر سازمان ملل در نیویورک برای دستیابی به یک توافق نهایی دور هم جمع می‌شوند. این مذاکرات که بیش از دو هفته از 20 فوریه به طول انجامید، پنجمین دور مذاکرات پس از پایان مذاکرات قبلی در اوت گذشته بود که بدون توافق پایان یافت.
به گزارش سی‌ان‌ان، در سال 2004، سازمان ملل متحد یک گروه ویژه برای بحث در مورد حفاظت از اقیانوس‌ها تشکیل داد. در سال 2015 بود که این سازمان قطعنامه‌ای را برای توسعه یک معاهده الزام‌آور اقیانوس‌ها تصویب کرد و پس از سال‌ها گفت‌وگوهای مقدماتی، مذاکرات به طور جدی در سال 2018 آغاز شد. بسیاری امیدوار بودند که سال 2022 سال پیشرفت این مذاکرات باشد اما مذاکرات در ماه اوت -دور دوم آن سال- با شکست به پایان رسید.
حالا و در دور جدید این مذاکرات، ائتلاف بلندپروازی -که شامل اتحادیه اروپا، ایالات متحده، بریتانیا و چین است- بازیگران کلیدی در میانجی‌گری توافق، ایجاد ائتلاف به جای ایجاد تفرقه و نشان دادن تمایل به سازش در روزهای پایانی مذاکرات بودند. آنها این معاهده را به روشی منصفانه و عادلانه رهبری کردند.
یکی از موانع کلیدی که کشورهای در حال توسعه و توسعه‌یافته را تقسیم کرد، نحوه تقسیم عادلانه منابع ژنتیکی دریایی و سود نهایی بود. MGR یا منابع ژنتیکی دریایی، از مواد ژنتیکی، اسفنج‌های دریایی در اعماق دریا، کریل، مرجان‌ها، جلبک‌های دریایی و باکتری‌ها تشکیل شده است که به دلیل استفاده بالقوه در داروها و لوازم آرایشی توجه علمی و تجاری فزاینده‌ای را به خود جلب کرده است.
سایر نکات مهم شامل روش ایجاد مناطق حفاظت شده دریایی و مدل مطالعات اثرات محیط زیستی فعالیت‌های برنامه‌ریزی شده در دریاهای آزاد است.

اکوسیستم‌های اقیانوسی نیمی از اکسیژنی را که تنفس می‌کنیم تولید می‌کنند، ۹۵ درصد از بیوسفر سیاره را تشکیل می‌دهند و دی‌اکسیدکربن را به عنوان بزرگترین مخزن کربن در جهان جذب می‌کنند. با این حال تاکنون، قوانین پراکنده و ضعیف حاکم بر دریاهای آزاد، این مناطق را نسبت به آب‌های ساحلی مستعد بهره‌برداری کرده است.

اتحادیه اروپا در اقدامی که به‌عنوان تلاشی برای ایجاد اعتماد بین کشورهای ثروتمند و فقیر تلقی می‌شود، 40 میلیون یورو (42 میلیون دلار) در نیویورک برای تسهیل تصویب معاهده و اجرای زودهنگام آن متعهد شد.
مونیکا مدینا، دستیار وزیر آمریکا در امور اقیانوس‌ها، محیط زیست بین‌الملل و امور علمی که در مذاکرات نیویورک حضور داشت، گفت: «ما با توانایی ایجاد مناطق حفاظت‌شده در دریاهای آزاد و دستیابی به هدف بلندپروازانه حفاظت 30 درصدی از اقیانوس‌ها تا سال 2030، اینجا را ترک می‌کنیم.»
جسیکا بتل از WWF هم در بیانیه‌ای گفت: «آنچه در دریاهای آزاد اتفاق می‌افتد دیگر «دور از دید، دور از ذهن» نخواهد بود. ما اکنون می‌توانیم به تأثیرات تجمعی بر اقیانوس‌هایمان به گونه‌ای نگاه کنیم که نشان‌دهنده اقتصاد آبی به هم پیوسته و اکوسیستم‌هایی باشد که از آن حمایت می‌کنند.»
استخراج معادن، سم برای حیات دریایی
در توافقنامه جدیدی که از آن به عنوان «توافق تاریخی برای حفاظت از آب‌های بین‌المللی» یاد می‌شود؛ مناطق حفاظت‌شده جدیدی ایجاد شده‌اند و محدودیت‌هایی را در مورد میزان ماهیگیری، مسیرهای خطوط کشتیرانی و فعالیت‌های اکتشافی مانند استخراج معادن در اعماق دریا -زمانی که مواد معدنی از بستر دریا در عمق 200 متری یا بیشتر زیر سطح برداشته می‌شوند- تعیین می‌کنند.
به گزارش بی‌بی‌سی؛ گروه‌های ‌محیط زیستی نگران این هستند که فرایندهای استخراج معادن می‌تواند زمینه‌های پرورش حیوانات را مختل کند، آلودگی صوتی ایجاد کند و برای حیات دریایی سمی باشد.
سازمان بین‌المللی بستر دریا که بر صدور مجوز نظارت می‌کند به بی‌بی‌سی گفت: «حرکت رو به جلوی هر گونه فعالیت آتی در بستر و اعماق دریا، مشمول مقررات سخت‌گیرانه ‌محیط زیستی و نظارت خواهد بود تا اطمینان حاصل شود که آنها به‌طور پایدار و مسئولانه انجام می‌شوند.»
رابرت بلاسیاک، محقق اقیانوس در دانشگاه استکهلم هم با بیان اینکه چالش این است که هیچکس نمی‌داند ارزش منابع اقیانوس چقدر است و بنابراین چگونه می‌توان آنها را تقسیم کرد گفت: «اگر یک تلویزیون بزرگ، با کیفیت بالا و صفحه عریض را تصور کنید که فقط سه یا چهار پیکسل روی آن صفحه غول‌پیکر کار می‌کنند، این دانش ما از اعماق اقیانوس است. ما حدود 230هزار گونه را در اقیانوس ثبت کرده‌ایم اما تخمین زده می‌شود که بیش از دو میلیون گونه در اقیانوس‌ها وجود دارد.»
لورا ملر، فعال اقیانوس‌ها برای صلح نوردیک سبز، از کشورها به دلیل کنار گذاشتن اختلافات و ارائه معاهده‌ای که به ما اجازه می‌دهد از اقیانوس‌ها محافظت کنیم، انعطاف‌پذیری خود را در برابر تغییر اقلیم تقویت کنیم و از زندگی و معیشت میلیاردها نفر محافظت کنیم، تمجید کرد. او افزود: «این یک روز تاریخی برای حفاظت است و نشانه‌ای از این است که در جهان تقسیم شده، حفاظت از طبیعت و مردم می‌تواند بر ژئوپلیتیک پیروز شود.»
کشورها باید برای تصویب رسمی این توافق دوباره گرد هم بیایند و لیز کاران، مدیر تیم مدیریت اقیانوس Pews Trust، درباره اجرایی شدن این توافق به بی‌بی‌سی گفت: «مدتی طول می‌کشد تا اجرایی شود. کشورها باید آن را به طور قانونی آن را تصویب کنند تا اجرایی شود. سپس کمیته علمی و فنی که باید راه‌اندازی شود.»