عبور جاده آسیایی از قلب پارک ملی گلستان باعث شده این منطقه در تمام ایام سال، محلی برای تردد هزاران ماشین باشد. با این حال عبور و مرور ماشین‌ها در تعطیلات سال نو شمسی به واسطه سفرهای نوروزی افزایش می‌یابد. در جنوب ایران و سواحل خلیج فارس و دریای عمان هم وضع بهتر از پارک ملی گلستان نیست. در این بازه زمانی دو هفته‌ای چند صد هزار گردشگر به جزایر و سواحل این منطقه سفر می‌کنند. ورود این حجم از مسافر نوروزی همزمان با زادآوری حیات وحش و شکنندگی و آسیب‌پذیری بیش از پیش این عرصه‌ها، نگرانی جدی را برای مدیران محیط زیست این مناطق به همراه دارد.

«آنچه ما را زجر می‌دهد همین زباله‌هایی است که گردشگران نوروزی در هر توقف‌شان در حوالی پارک می‌‌ریزند و رها می‌‌کنند و می‌روند.» اینها جمله‌های مهدی تیموری، رئیس پارک ملی گلستان است. آن روز که با او صحبت کردیم، یک روز از آتش‌سوزی در پارک، گذشته و او در تراس خانه،‌ با خانواده در یک روز تعطیل نشسته بودند. با این حال اسم پارک و نوروز و سفر و گردش که آمد‌، گویی که داغ دلش تازه شده باشد. از تجربه سال‌های گذشته گفت‌؛ از اینکه محیط‌بانان به فرض حضور شکارچی ساعت‌هایی در پارک پیاده‌روی می‌کردند و در نهایت به جمعی گردشگر می‌رسیدند که سرخوشانه در حال گفت و شنود بودند و صرف غذایی که همراه داشتند.
«مهدی تیموری به «پیام ما» می‌گوید: ما در پارک تفرجگاه‌هایی داریم که هم دارای امکاناتی نظیر آب و هم فضایی سکو مانند برای نشستن هستند اما گردشگران به جای این اماکن از پیش تعبیه شده در حاشیه رودخانه‌ها اطراق می‌کنند،‌ زباله‌هایشان را رها و آتش را خاموش نکرده رها می‌کنند و به سفرشان ادامه می‌دهند.»
او می‌افزاید: «همین یکی دو شب پیش در پارک آتش‌سوزی داشتیم و درخت بزرگی در پارک آتش گرفت که شاید محل زندگی ده‌ها و شاید صدها حشره باشد.»

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی استان هرمزگان: در این بازه زمانی ما تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های دریایی را در جزایر قشم، هرمز، لاک، لاوان، شیدور، هندورابی و کیش را داریم که همین حضور انبوه این چرخه طبیعی را با چالش مواجه می‌کند

«حرف من به گردشگران این است که هوای طبیعت را داشته باشید،‌ فصل بهار،‌ فصل سرسبزی گل و گیاهان است،‌ از آنها مراقبت کنید.» رئیس پارک ملی گلستان ادامه می‌دهد: «خواهش من از مسافران نوروزی این است که به قلب طبیعت نروند و از محل‌های تفرج استفاده کنند. بارها اتفاق افتاده که محیط‌بان ما شک کرده،‌ کسی که وارد عرصه‌های پارک شده شکارچی است یا گردشگر و برای اطمینان خاطر ناچار شده از وقت حفاظت خود برای رسیدن به پاسخ این پرسش بزند. در واقع گردشگران با چنین رفتارهایی حفاظت از حیات ‌وحش در پارک را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند.»
گروهی هستند که فصل بهار و شلوغی آن را بهانه‌ای برای شکار غیرمجاز قرار می‌دهند. توصیه مهدی تیموری این است که گردشگران به محض مشاهده هر رفتار مشکوکی آن را به پاسگاه‌های محیط‌بانی،‌ مرکز بازدیدکنندگان پارک و موزه که همگی در حوالی جاده هستند اطلاع دهند. او اضافه می‌کند: «ماشین‌های محیط‌بانی لوگوی سازمان حفاظت محیط زیست را دارند و به راحتی قابل شناسایی هستند‌. مسافران نوروزی به محض مشاهده آتش‌سوزی یا هر مشکل دیگری که پارک ملی را تهدید می‌کند می‌‌توانند به راحتی ما را پیدا کنند و یا با شماره 1540 تماس بگیرند.»
مواقعی گردشگر شاهد صحنه‌ای نادر از زندگی حیات‌ وحش است،‌ مثلا عقابی که قصد گرفتن یک بره آهو را دارد و … در این مواقع به گفته رئیس پارک ملی گلستان درست‌ترین رفتار‌، دخالت نکردن است. او می‌گوید: «باید بگذاریم طبیعت به حال خود باشد. محیط‌بانان هم حق دخالت در طبیعت را ندارند. گاهی ممکن است ما شاهد رفتارهایی باشیم که مطابق روحیه ما نیست اما باید در نظر گرفت که پرندگان شکاری هم نیاز به تغذیه چه برای خود چه برای جوجه‌هایشان را دارند. از این رو توصیه من به مسافران نوروزی این است که اگر به چنین صحنه‌ای برخورد کردند بگذارند این روند طبیعی اتفاق بیفتد و بدون ایجاد هر گونه اختلالی از محیط دور شوند.»
«خیلی مراقب طبیعت باشید، از طبیعت و چشم‌اندازهایش لذت ببرید، عکس بگیرید اما شاخه‌ها را نشکنید، اگر گیاهان دارویی در پارک دیدید آنها را نچینید. هر چه در طبیعت پارک ملی است را بگذارید دست نخورده و در همان حالت بماند، این رفتار نه تنها به لحاظ قانونی واجب است، بلکه از نظر اخلاقی نیز ضرورت دارد». اینها آخرین گفته‌های مهدی تیموری رئیس پارک ملی گلستان در عصر یک روز تعطیل خطاب به گردشگرانی است که قصد دارند از جاده‌ای که از قلب پارک ملی گلستان عبور می‌کند، رد شوند.

رئیس پارک ملی گلستان: ماشین‌های محیط‌بانی لوگوی سازمان حفاظت محیط زیست را دارند و به راحتی قابل شناسایی هستند‌، مسافران نوروزی به محض مشاهده آتش‌سوزی یا هر مشکل دیگری که پارک ملی را تهدید می‌کند می‌‌توانند به راحتی ما را پیدا کنند و یا با شماره 1540 تماس بگیرند

همزمانی حضور لاک‌پشت‌ها و پرندگان و گردشگران
استان هرمزگان از استان‌هایی است که نوروز 1402 با حجم گسترده‌ای از گردشگران مواجه خواهد شد. این موضوع از پر شدن تمام تورهای نوروزی به مقصد این استان مشخص است. میثم قاسمی، ‌معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی استان هرمزگان هم مانند مهدی تیموری نگران چالش‌های مرتبط با محیط زیست و حیات ‌وحش در این دو هفته آغاز سال نو شمسی است. او به «پیام ما» می‌گوید: «در این بازه زمانی ما تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های دریایی را در جزایر قشم، هرمز، لاک، لاوان، شیدور، هندورابی و کیش را داریم که همین حضور انبوه این چرخه طبیعی را با چالش مواجه می‌کند.»
او از حضور ماشین‌ها در سواحل به‌عنوان دیگر چالش این دوره دو هفته‌ای اشاره کرده و ادامه می‌دهد: «ورود ماشین‌ها به عرصه‌های ساحل، گونه‌های مختلف را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد؛ گونه‌هایی که قرار است تغذیه مناسبی برای پرندگان باشند. علاوه بر اینها همزمان با نوروز پرندگان مهاجر در منطقه حضور دارند که همین انبوه گردشگران، آنها را با استرس مواجه می‌کند.»
به گفته معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی استان هرمزگان تردد بالای قایق‌های موتوری در اطراف جنگل‌های حرا که گاه به واسطه تقاضای گردشگران اقدام به رفتارهای هیجانی و حرکت سریع در اطراف آنها می‌کنند باعث می‌شود امواج ایجاد شده به دیواره‌های که این درختان مستقر هستند آسیب بزند. او اضافه می‌کند: «در مناطق دیگر این استان نیز ما زادآوری سم‌داران را داریم که نیازمند آرامش و مراقبت هستند. از این رو ما از گردشگران نوروزی درخواست می‌کنیم به محض مشاهده نوزدان تنها از آنها دور شده و از دست زدن و نزدیکی به آنها خودداری کنند.»
قاسمی ‌می‌گوید: انتفاع جامعه محلی از درآمدهای گردشگری از دیگر مواردی است که می‌تواند به حفاظت بیشتر منجر شود. زمانی که گردشگران ملاحظات محیط زیستی را رعایت کنند و در کنار آن درآمدی را به جامعه محلی تزریق کنند، می‌توان امیدوار بود صدمه زدن به زیستگاه‌ها کاهش یافته و در عین حال درآمد پایدار برای اهالی را شاهد باشیم؛ رویه‌ای که در نهایت به حفاظت از حیات وحش منجر شود.
کمتر از ۱۰ روز دیگر نوروز 1402 آغاز می‌شود. سال 1401 با خبرهای تلخ و شیرین زیادی در حوزه محیط زیست و حیات وحش همراه بود. حال باید منتظر ماند و دید سال جدید شمسی با مراقبت گردشگران، سالی خوش برای حیات ‌وحش و طبیعت ایران رقم خواهد زد یا با بی‌احتیاطی بار دیگر شاهد آتش‌سوزی در عرصه‌های جنگلی و طبیعت آلوده از زباله مواجه می‌شویم.