در روزهایی که به جای باران و برف زمستانه، ذرات معلق کوچکتر از دو و نیم میکرون از آسمان پایتخت می‌بارد، بیلبوردهای «من شهردارم» در جای جای شهر خودنمایی می‌کند. این سامانه‌ در هجدهمین شنبه امید و افتخار یعنی سوم دی‌ماه افتتاح شده بود، همان روزی که برف و باران آلودگی هوای تهران را شسته بود اما راه‌های پایتخت قفل شده بود. سامانه‌ای که از آن صحبت می‌کنیم، قرار است از میان 2 هزار پروژه شهری اولویت برنامه‌های شهرداری تهران در سال 1402 را مشخص کند. در وهله اول به نظر می‌رسد که این سامانه یک پروژه برای افزایش مشارکت شهروندان در اداره شهر باشد. در آن از شهروندان تهرانی خواسته می‌شود تا درباره اولویت پروژه‌های یک منطقه و ناحیه تصمیم بگیرند. این سامانه اما به گفته فعالان و کنشگران شهری ایراداتی اساسی دارد که می‌تواند شعار اولیه آن را زیر سوال ببرد.

تعویض، بهسازی و رنگ‌آمیزی مخازن زباله، جمع‌آوری جانوران موذی، آسفالت، کاهش آسیب‌های اجتماعی، بهسازی و تجهیز بوستان‌ها، ایجاد پارکینگ‌های محله‌ای و … مواردی هستند که در این سامانه از شهروندان خواسته می‌شود تا در هر منطقه اولویتشان را تعیین کنند. بخش دیگر این نظرسنجی، پروژه‌های کوچک‌مقیاسی است که برای هر منطقه متفاوت است.

هر شماره تلفن می‌تواند دوبار در این نظرسنجی شرکت کند، بدون اینکه صحت‌سنجی شود که او ساکن کدام منطقه و کدام ناحیه است، همین موضوع یکی از ایراداتی است که فعالان شهری در روزهای اخیر به این سامانه وارد کردند. فتاح غلامی، دبیر اجرایی سابق ستاد هماهنگی شورایاری‌های شورای اسلامی شهر تهران پا را فراتر از سنجش ساکن یک منطقه بودن می‌گذارد و می‌گوید در این سامانه حتی مشخص نیست که آیا فرد شرکت‌کننده، ساکن تهران است یا نه: «از کجا مشخص است افرادی که در این اپلیکیشن نظر و رای می‌دهند شهروند تهرانی باشند. متاسفانه جایزه هم برای نواحی و مناطقی که آمار بالایی داشته باشند در نظر گرفته شده است.»

سامانه‌ «من شهردارم» قرار است از میان 2 هزار پروژه شهری، اولویت برنامه‌های شهرداری تهران در سال 1402 را مشخص کند. در وهله اول به نظر می‌رسد که این سامانه یک پروژه برای افزایش مشارکت شهروندان در اداره شهر باشد

فعالان شهری ایراد دیگری را هم به این سامانه وارد می‌دانند و آن هم اولویت‌بخشی به پروژه‌هایی است که به نظر وظایف مستمر شهرداری تهران است. البته علیرضا فراهانی، پژوهشگر شهری و مدیر اسبق اداره سیاست‌گذاری معاونت برنامه‌ریزی شهرداری تهران معتقد است که به دلیل بودجه محدود شهرداری تهران، این نظرسنجی‌ها خیلی هم فعالیت عجیبی نیست. او می‌گوید پیشتر از شهروندان درباره پروژه‌های توسعه‌ای مثل ساخت و تجهیز اماکن سوالاتی پرسیده می‌شد: اینکه سطح نظرسنجی و پرسش‌ها تا این حد تنزل پیدا کرده است البته موضوع قابل بحثی است. کریم آسایش، کنشگر شهری هم نظر مشابهی با فراهانی دارد او می‌گوید: فهرست پروژه‌ها برای انتخاب و اولویت‌بندی، در واقع اقدامات مستمر و وظیفه‌ای ثابت شهرداری نظیر لکه‌گیری و بهسازی جوی و جدول و پیاده‌رو و تعمیرات ساختمان سرای محله و مقابله با جانوران موذی است نه پروژه‌های توسعه محله‌ای و فهرست اقدامات ذکر شده. پس از پروژه‌ها هم کلی و فاقد مختصات مکانی است و هم فاقد اعتبار برای تصمیم گیری.
او تاکید می‌کند: نه در پروژه‌ها و نه اقدامات هیچ اثری از الزامات اسناد فرادست نظیر طرح جامع، طرح تفصیلی منطقه، سند توسعه محله، مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مانند سند الزامات و ضوابط عام شهر دوستدار کودک یا دستورالعمل‌های سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های وزارت کشور وجود ندارد.

ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران چندی پیش به خبرگزاری مهر گفته بود: ما به عنوان اعضای شورای شهر اطلاع دقیقی درباره سامانه «من شهردارم» نداریم. فقط می‌دانیم قرار است شهرداری تهران در مورد اعتبارات سال آینده خود که پروژه‌های توسعه محلی است از مردم سطح شهر تهران درباره اولویت‌هایشان سوالاتی را بپرسد

نکته دیگری که فعالان شهری به آن اشاره می‌کنند، نادیده گرفتن شورایاران در این پروژه است. جواد سپهری، شورایار منطقه 6 معتقد است که وقتی در شهر تهران تعداد زیادی شورایار وجود دارد و آنها همواره در فصل بودجه‌ریزی به کمک مدیریت شهری می‌آمدند و درباره پروژه‌های توسعه محله‌ای به آنها یاری می‌رسانند این پروژه قدری عجیب است. شورایارانی که در آخرین دوره انتخابات با رای مستقیم مردم به شورایاری‌ها راه پیدا کردند و در محلات حضور داشتند. البته فتاح غلامی معتقد است که در دوره جدید و مصوبات تازه عملا دست شورایاری‌ها از مشارکت محلات کوتاه مانده است و این سامانه هم به نوعی موید این نکته است که از حضور شورایاری‌ها دیگر بهره‌ای برده نخواهد شد. سپهری و غلامی البته اشاره می‌کنند که در سرای محلات از شهروندان خواسته می‌شود تا در این نظرسنجی شرکت کنند. دبیر اجرایی سابق ستاد هماهنگی شورایاری‌های شورای اسلامی شهر تهران همچنین اشاره می‌کند: متاسفانه جایزه هم برای نواحی و مناطقی که آمار بالایی داشته باشند در نظر گرفته شده است.
اما جدای از این ایرادات که برخی فعالان شهری به این سامانه وارد می‌کنند، بی‌اطلاعی برخی از اعضای شورای شهر از جزییات این سامانه است؛ ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران چندی پیش به خبرگزاری مهر گفته بود: ما به عنوان اعضای شورای شهر اطلاع دقیقی درباره سامانه «من شهردارم» نداریم. فقط می‌دانیم قرار است شهرداری تهران در خصوص اعتبارات سال آینده خود که پروژه‌های توسعه محلی است از مردم سطح شهر تهران درباره اولویت‌هایشان سوالاتی را بپرسد. او که البته این طرح را مثبت تلقی کرده بود، گفته بود: هر چند اساس کار ارزشمند و خوب است اما اینکه نتیجه آن چه خواهد بود و چگونه مورد بهره‌برداری قرار خواهد گرفت برای شورای شهر نیز سوال است و هنوز در جریان موضوع نیستیم.
این طرح اما قرار بود تا 13 دی ماه ادامه داشته باشد اما مجید باقری، معاون برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورا شهرداری تهران در جمع خبرنگاران از استقبال مردم و تمدید آن تا 22 دی ماه خبر داد. او گفته است با تبلیغات صورت گرفته و مشارکت رسانه‌ها ۳۰۰ هزار نفر در این طرح شرکت کردند؛ لذا با تقاضایی که مناطق مطرح کردند با تصمیم مدیریت شهری و دستور شهردار تهران، این طرح تا ۲۲ دی ماه تمدید شد. امیدواریم در این فاصله تعداد بیشتری از مردم نسبت به پروژه های محلی اظهار نظر کنند و مشارکت داشته باشند. باقری البته بدون در نظرگرفتن انتقادات مطرح شده درباره این سامانه ادامه داد: اغلب کسانی که شرکت کردند با این زیرساخت مواجه می شوند که موضوعات طبقه بندی شده و در این نگرش سنجی شرکت می کنند و به همین دلیل است که احساس خوبی از این مشارکت دارند.
او تاکید کرد: برای اینکه مشارکت بیشتری داشته باشیم مقرر شد که کارمندان ۴۰ تا ۵۰ هزار نفری شهرداری تهران به کمک ما بیایند و به مردم انگیزه دهند و آنها را تشویق کنند و این موضوع، یک آیتم مثبت به شمار می‌رود. فعلا کارکنان در این مرحله با مردم صحبت و تشویق می کنند تا در این طرح مشارکت داشته باشند.
با وجود انتقاداتی که به این سامانه وارد است، «من شهردارم» همچنان فعال است و در آن خبری از مهم‌ترین مسئله این روزهای شهر تهران یعنی آلودگی هوا نیست. مشخص نیست که این سامانه و این نظرسنجی هم سرنوشتی مانند پروژه‌های قبلی شهرداری در ادوار گذشته پیدا می‌کند یا ایراداتش اصلاح می‌شود؟