از تقابل تا تعامل برای حفاظت از تالاب‌ها

تالاب‌ها اکوسیستم‌های آبی هستند که ممات آن‌ها وابسته به آب به میزان مختلف است. اکوسیستم‌های ارزشمندی که در پهنه‌های کم بخش قابل توجهی از تنوع زیستی را می‌توانند در خود جای دهند و بعد از صخره‌های مرجانی جزو غنی‌ترین اکوسیستم‌ها در جهان طبقه‌بندی می‌شوند. در کشور ما نیز اکوسیستم‌های تالابی دارای ارزش و اهمیت بالایی هستند و ما در ایران 41 نوع از 42 تالاب شناخته شده در جهان را داریم که این انواع مختلف تالاب‌ها در بخش‌های جغرافیایی مختلف کشور پراکنده شده است. ایران دارای 34 تالاب بین‌المللی است که در قالب 25 سایت در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است. کنوانسیونی که در کشور ایران و شهر رامسر بنیان‌گذاری شد تا از تالاب‌ها و پرندگان مهاجر حمایت و حفاظت کند. کشور ایران علی‌رغم قرار گرفتن در کمربند خشک و نیمه خشک دنیا به خاطر داشتن سواحل جنوب و شمال و همچنین دریاچه‌ها و آبگیرهای کوچک و بزرگ در پهنه‌های خشکی دارای ظرفیت‌های مناسبی در خصوص اکوسیستم‌های تالابی است و به جهت قرار گرفتن در کریدور مهاجرتی پرندگان مهاجر تالاب‌های آن دارای ارزش و اهمیت فراوانی برای حفاظت از پرندگان در جهان هستند.
با همه این تفاسیر وضعیت تالاب‌های کشور ایران در یک دهه گذشته مناسب نبوده و چالش اصلی آن یعنی دریافت حق‌آبه تالاب‌ها همیشه با چالش‌های فراوانی روبه‌رو بوده است. هر چند به موجب قانون حق‌آبه تالاب بر حق‌آبه کشاورزی اولویت دارد، اما در عمل شاهد این هستیم که این اولویت عملا اجرایی نشده و حق‌آبه تالاب به ویژه در سال‌های کم بارش به کشاورزی تخصیص پیدا می‌کند. شاید مثال امثال دریاچه ارومیه ملموس‌ترین مصداقی باشد که بتوان به آن اشاره کرد و باعث شد اقدامات احیای دریاچه ارومیه عملا متوقف و ضربه بزرگی به دریاچه ارومیه وارد شود. در واقع اکثر تالاب‌هایی که با مشکل آب روبه‌رو هستند تعارض جدی با کشاورزی و مصرف آب برای کشاورزی را دارند.
حال باید پرسید راه چاره چیست؟ در برهه‌ای که مردم به دلایل اقتصادی مشکلات با مشکلات معیشتی درگیر هستند چگونه می‌توان آب را برای تالاب‌ها صیانت کرد و در کنارش معیشت مردم را نیز بهبود بخشید؟ چگونه می‌توانیم تقابل برای حفظ آب برای تالاب را به تعامل و مطالبه‌گری جامعه محلی تبدیل کرد؟ واقعیت اینجاست که در قدم اول نیاز به تغییر تفکرهای مدیریتی سنتی در کشاورزی، محیط زیست، منابع طبیعی، گردشگری و بخش‌های مرتبط با اقتصاد و کارآفرینی به سوی رویکردهای خلاقانه و رویکردهای نوآورانه است. قدم دوم پذیرفتن واقعیت‌های جامعه و آگاهی داشتن به وضعیت جامعه‌ای است که آب را برای تامین معیشت خود مورد استفاده قرار می‌دهند. قدم بعدی قطعا توجه ویژه به یافته‌های علمی برای توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی است که باید بتوانیم در عرصه و با شناختی که پیدا کرده‌ایم در جهت پیاده‌سازی آن‌ها گام برداریم. در نهایت می‌توان با آگاهی و شناخت به سمت آموزش و تغییر رویکردهای اشتباه مصرف آب و کشت محصولات آب‌بر و کم‌بهره پرداخته و با اعتماد‌سازی بین جامعه کشاورزان با استفاده از متخصصان و فعالان محلی و بومی رویکردهای کلان کشاورزی را به سمت محصولات کم آب بر دارای بازارهای جهانی پیش برده و میزان زیادی آب را برای تالاب‌ها صیانت کرد. به جرات می‌توان گفت که محصولات کم‌آب‌بر بازارهای جهانی در کشور ایران وجود دارد و این اقدام نه تنها می‌تواند منابع آبی ما را نجات دهد بلکه می‌تواند نقش بسیار موثری در ارزآوری و رشد اقتصادی کشور داشته باشد.
امروزه مفهوم حفاظت از محیط زیست بیشتر هنر مدیریت و خلاقیت را می‌طلبد، روحیه مشارکتی و توان شبکه‌سازی و اعتماد‌سازی بین متخصصان و جامعه را می‌طلبد. امروزه محیط زیست و اکوسیستم‌های تالابی را با حراست صرف نمی‌توان حفاظت کرد.
به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه اگر نتوانیم رویکردهای توسعه سازگار با محیط زیست را توسعه داده و به رویکردهای کلان تبدیل کنیم، اکوسیستم‌های آبی و محیط زیست قربانی توسعه خواهند بود.

مطالب مرتبط
آشوراده را به مردم پس دهید
ستاره حجتیستاره حجتی «پیام ما» در گزارشی میدانی از آخرین وضعیت تنها جزیره ایرانی خزر گزارش می‌دهد
قایق تکان‌های نرمی می‌خورد. شبیه گهواره یک کودک. دریا نه به ساحل که به گِل نشسته است. قایقران پارو می‌زند و جلو می‌رویم. پیش رویمان گِل است و پهنه‌ای سبز آبی که عمق کم آن از ریتم آهسته قایق و حرکت دست قایقران معلوم است. در دوردست سَواد جزیره پیداست. آشورِکوچک؛ کوچک و تنهای خزر، […]
وعده بیش از 100 کشور برای حفاظت از جانوران
یاسمن طاهریانیاسمن طاهریان نشست ۵ روزه حفاظت از تنوع زیستی در چین پایان یافت
قسمت اول پانزدهمین کنوانسیون تنوع زیستی سازمان ملل یا COP15 با محور «تمدن اکولوژیکی: ساخت آینده‌ای مشترک برای تمام جان‌های روی کره‌زمین» در طول ۵ روز به میزبانی چین برگزار شد. همه‌گیری بیماری کووید-۱۹ که تاریخ برگزاری این نشست را دو بار عقب انداخته بود و در نهایت برگزارکنندگان آن تصمیم گرفتند تا این دوره […]
ماهیان کور درمعرض  بیماری‌های ویروسی
ستاره حجتیستاره حجتی دادستان بهبهان در نامه‌ای به محیط‌زیست خواستار ثبت ملی غار تشان شد
غار تشان در بهبهان خوزستان از سال 95 و با کشف ماهی قرمز کوچک بی‌چشمی‌به نام ماهی کور شناخته شد و با ثبت جهانی ماهی کور که پیشتر تصور می‌شد تنها در لرستان زندگی می‌کند به شهرت رسید. پس از آن نیز کشف دو گونه سخت پوست و حلزون غارزی بیش از پیش بر منحصر […]
مرضیه قاضی‌زادهمرضیه قاضی‌زاده ایران با ۶ و یونان با ۷ تالاب در صدر فهرست مونترو قرار دارند
23 درصد مساحت تالاب‌های ثبت‌شده در کنوانسیون رامسر، در فهرست مونترو است. «شورگل، یادگارلو و درگه سنگی»، «مجموعه تالاب انزلی»، «شادگان، خور الامیه و خورموسی»، «نی‌ریز و کمجان»، «انتهای جنوبی هامون پوزک» و «هامون صابری و هامون هیرمند»؛ دقیقا همان اسامی که سال 2012 هم در فهرست مونترو بود. اما آیا فقط همین زیستگاه‌های تالابی […]
دیگر مطالب شماره 2156
مدیر‌عامل توانیر اعلام کرد:سال آینده یارانه مشترکان پرمصرف قطع می‌شود
سفرنامه‌ها باعث علاقه‌مند شدن افراد به بازدید از یک مقصد خاص می‌شودخواندن و به سفر رفتنآرش نورآقایی، کارشناس گردشگری: از پتانسیل سفرنامه‌ها در جذب گردشگر یا معرفی جاذبه‌ها غافلیم
رهبر انقلاب اسلامی در دیدار نخبگان جوان و استعدادهای برتر علمیمایوس کردن جوانان نخبه خیانت استوقتی جلوی واردات گرفته می‌شود، بنگاه داخلی نباید قیمت‌ها را افزایش یا کیفیت محصول را کاهش دهد
بهره‌برداری از آب‌های ژرف در استان‌های مختلف در حال تبدیل شدن به یک تب همه‌گیر استعطش‌آب‌های‌ ژرفدبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران: با سیاست‌های رویا پردازانه مسئله آب کشور حل نمی‌شود
آسیب خاورمیانه از تغییرات اقلیمی فراتر از دیگر مناطق با ثبات سیاسی و اقتصادی استتهدید بقای مر کز تمدن ایرانیمسعودیان، اقلیم‌شناس: اگر اصفهان بخواهد حیات چندهزار ساله خود را ادامه دهد و از صفحه روزگار ناپدید نشود باید همه چیز خود را برای زندگی در آب‌وهوایی گرمتر بازسازی کند
مهدی بابایی عضو شورای شهر تهران در گفت‌وگو با «پیام ما» خبر داد:تلاش برای تغییر قانون قطع درختان

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.