انتصاب علی دارابی به سمت معاونت میراث فرهنگی چه پیامدهایی دارد؟سرنوشت میراث در دست مدیر تلویزیونیالیار عاصمی، فعال میراث فرهنگی: نگرانیم که حتی نتوانیم با مسئولان فعلی تعامل کنیم

سه شنبه 30 شهریور 1400

پیام ما / از زمان روی کار آمدن عزت‌الله ضرغامی، وزیر جدید میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، نگرانی‌ها از حضور معاونان جدید بالا گرفت و این نگرانی‌ها بعد از تاکید و توجه بیش از پیش ضرغامی بر حوزه گردشگری بیشتر شد. فعالان حوزه میراث‌فرهنگی و صنایع دستی در این مدت بارها بر این نکته تاکید کردند که «وزیر میراث شناس» می‌خواهیم و باید رویکردها از گردشگری به توجه بر حفظ میراث‌فرهنگی و صنایع دستی برگردد و حداقل به صورت نسبی این حوزه‌ها هم مورد توجه قرار گیرند. این اتفاق اما با انتخاب علی دارابی به عنوان قائم مقام وزیر و معاون میراث‌فرهنگی اوج گرفت چرا که دارابی بدون پیشینه‌ای در این حوزه به این سمت انتخاب شده است.

این انتخاب که در روزهای اخیر رخ داده بار دیگر نگرانی‌ها را تشدید کرده است. دارابی، عضو هیأت علمی دانشگاه صدا و سیما بوده و به عنوان محقق در حوزه ارتباطات و انقلاب اسلامی معرفی شده است. تحصیلات او در ارتباط با علوم سیاسی بوده و در مقطع دکتری با گرایش جامعه‌شناسی سیاسی از دانشگاه آزاد فارغ‌التحصیل شده است. او در زمان ریاست ضرغامی در سازمان صدا و سیما نیز قائم‌مقام و معاون بوده و پیش از دریافت حکم قائم‌مقامی و معاونت میراث‌فرهنگی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، معاون امور استان‌ها در سازمان صدا و سیما بود. دارابی همچنین مشاور رئیس و مدیر بررسی تاریخی و سیاسی موسسه حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری و برای مقاطعی رئیس ستاد سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در صدا و سیما بوده است.
سمت‌هایی کاملا غیر مرتبط با حوزه میراث‌فرهنگی باعث واکنش فعالان این حوزه شده است. چنانچه محسن عبادی، از کارشناسان میراث‌فرهنگی در مطلبی در میراث خبر در اینباره نوشت «گویی جناب ایشان از سه فرزندش این پسر بزرگتر و هزینه دار را نمی‌خواهد و می‌خواهد معاوضه کند تاز از هزینه‌هایش خلاص شود. همه این نشانه‌های رفتاری جناب وزیر نشان آن است که ایشان وزارت را تنها با رویکرد گردشگری پذیرفته‌اند و بیشتر توقع اقتصادی از این حوزه دارند و فرهنگ و میراث‌فرهنگی را ندیده گرفته‌اند یا چندان برایشان در اولویت نیست، در حالی که برای کشوری چون ایران با سابقه تمدنی بسیار و نقش فرهنگ ایرانی اسلامی آن در سطح جهانی اولویت و اعتبار با میراث‌فرهنگی است و قانون‌گزاران نیز در بدو تأسیس سازمان و وزارتخانه نیز این اولویت را در نام‌گذاری نشان داده‌اند و یادمان باشد که در نظام جمهوری اسلامی نیز که فرهنگ و هویت استوار بوده است میراث‌فرهنگی نقش هویت ساز دارد و بخش عمده‌ای گردشگری در کشورمان نیز معطوف به گردشگری فرهنگی است که باید شاخص‌ها و ارزش‌های فرهنگی آن را در نظر گرفت.»
روز گذشته هم جامعه باستان‌شناسان ایران در نامه‌ای سرگشاده به عزت‌الله ضرغامی انتخاب معاون در حوزه میراث‌فرهنگی را بسیار مهم دانستند و نوشتند «نیک می‌دانید میراث‌فرهنگی تنها تپه‌های باستانی، بناهای تاریخی و اشیاء موزه ای نیست. میراث ناملموس، آیین‌ها و مناسک، تجربه‌های مدیریتی و حکمرانی، متفکران و دانشمندان، الگوهای رفتاری و زیستی، هنرها و بسیار تا بسیار عناصر فرهنگی دیگر همگی در شمول میراث تمدنی، فکری و رفتاری نیاکان ما هستند. انتظار ما این است که نگاه شما به میراث‌فرهنگی به سبب جایگاهی که بر آن ایستاده‌اید دقیق‌تر و جامع‌تر باشد و با بهره‌گیری از رای و نظر صاحب‌نظران و کارشناسان این حوزه برای آسیبهای فرهنگی و غیرفرهنگی کشور راه‌حل‌هایی بیابید.»
با وجود این واکنش‌ها از جوامع علمی این حوزه و فعالان اما در نهایت دارابی برای این سمت انتخاب شده است. البته ضرغامی در احکامی جداگانه علی‌اصغر شالبافیان را به عنوان معاون گردشگری، طاهره قیومی را به عنوان مشاور و مسئول پیگیری‌های ویژه وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و احمد خورشیدسوار را به عنوان مشاور وزیر در امور فناوری‌های نوین منصوب کرده است اما همچنان پرواکنش‌ترین انتصاب، قرار دادن دارابی به این سمت بوده. هرچند هنوز از انتخاب معاون صنایع دستی هم خبری در میان نیست و گمانه‌زنی‌ها هم تاکنون در این حوزه راه به جایی نبرده است اما انتظار می‌رود این معاونت هم به‌زودی اعلام شود.
مشکلات بیش از پیش خواهد شد
شورای هماهنگی سازمان‌های غیردولتی میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور، پنج روز قبل و در حالی‌که فقط هنوز نام دارابی به عنوان گزینه معاونت میراث مطرح بود، در نامه‌ای به ضرغامی نوشت «این مجموعه در حال حاضر با مشکلات بسیاری دست به گریبان است، انتخاب مسئولی که فاقد تجربه کافی باشد ممکن است نه تنها به حل‌و‌فصل مشکلات موجود کمکی نکند، بلکه به بحران‌سازی‌های جدی منجر شود. در این زمینه به موضوعاتی نظیر بحران حذف میدان نقش جهان از فهرست میراث جهانی، آتش سوزی مسجد جامع ساری، تخریب کاروانسرای تاریخی شهر نیشابور و بسیاری نمونۀ دیگرِ بحران‌زا در سطوح ملی و بین‌المللی می‌توان اشاره کرد.» حالا الیار عاصمی‌زاده ـ رئیس این شورا به «پیام‌ما» می‌گوید که بی‌توجه به نظر کارشناسان و البته بدون نظرخواهی و برگزاری جلسات با فعالان این حوزه، معاونتی به این مهمی انتخاب شده است «معاونت میراث در وزارتخانه میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری از جمله تخصصی‌ترین معاونت‌هاست. باید مدیری برای آن می‌گذاشتند که تخصص لازم در حوزه‌های مختلف را می‌داشت نه فردی که با ابتدایی‌ترین اصول این معاونت بیگانه است. ما پیش از انتخاب این معاونت نامه‌ای به آقای ضرغامی نوشتیم و از ایشان خواستیم که در این زمینه به تخصص دقت کنند. این معاون در جلسات مختلف از جمله شورای عالی شهرسازی و معماری حاضر می‌شود و باید بتواند از حوزه میراث دفاع کند»
او تاکید می‌کند که در دوره مدیریت گذشته و مدیریت محمدحسن طالبیان، با وجود اینکه تحصیلات ایشان و سوابق کاریشان مرتبط بود انتقادات فنی گسترده‌ای داشتیم و حالا این نگرانی بیش از همیشه است که چطور در مدیریت جدید باید این انتقادات منتقل شود و آیا گوش شنوایی وجود دارد؟ «آقای ضرغامی، پیش از انتصاب معاونان جدید، بیشتر دیدارهایش فقط با فعالان حوزه گردشگری بود و حوزه میراث‌فرهنگی و صنایع دستی کاملا به کناری گذاشته شدند و این در حالی است که معاونت صنایع دستی از جمله پرمشکل‌ترین معاونت های موجود در وزارتخانه است.»
به گفته او این را نباید نادیده گرفت که پس از ادغام این حوزه‌ها با یکدیگر هر کدام از معاونت‌ها به صورت مجمع الجزایری کار می کنند و در نتیجه این وضعیت در تمام سال های گذشته معضلی بر معضلات این وزارتخانه بوده. اما نکته‌ای که لازم است بر آن تاکید کنیم این است که حضور فردی بدون تخصص اگر صرفا در قامت قائم مقامی بود و مدیریت کار را برعهده می‌گرفت شاید قابل قبول بود اما در دست گرفتن معاونت پرمخاطره‌ای چون میراث‌فرهنگی فقط می تواند عامل هرچه سخت تر شدن کار در این حوزه باشد. «ما در حال حاضر نگرانیم که حتی نتوانیم با مسئولان فعلی تعامل کنیم و این نکته‌ای بسیار منفی است. خصوصا که حوزه میراث درگیر اتفاقات بزرگی است که فقط یک متخصص می‌تواند آن را مدیریت کند. کسی که برای حفظ آثار تلاش کند و ما شاهد تخریب آثار و میراث‌فرهنگی‌مان به بهانه توسعه و ساخت‌و‌ساز نباشیم.»

اداره‌کل میراث‌فرهنگیحفظ میراث فرهنگیسازمان میراث فرهنگیمیراث
مطالب مرتبط

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *