رئیس اداره بیابان‌زدایی اصفهان از وجود یک میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار کانون بحران گرد‌و‌خاک در استان خبر می‌دهدشیب تند بیابان‌زاییسرپرست معاونت فنی اداره‌کل منابع طبیعی استان اصفهان: خشکی زاینده رود به حرکت طوفان‌های گرد‌و‌غباری به سمت مناطق مسکونی کمک می‌کند

پنجشنبه 26 فروردین 1400

مشکلات زاینده‌رود سال‌هاست به یکی از مهم‌ترین چالش‌های ‌اصفهان بدل شده، ابعاد مختلفی پیدا کرده و نگرانی‌‌ها را در زمینه آینده حیات در این شهر تشدید ‌می‌‌کند. در این ‌میان تغییرات اقلیمی‌ و به ویژه کاهش بارش‌‌ها در سال آبی جاری و سال‌های اخیر، این نگرانی را افزایش داده است. اعتراضات با محوریت مشکلات آبی در ‌اصفهان سال‌هاست از سوی کشاورزان، مردم و فعالان محیط زیست این استان مطرح است، اما سیاست‌‌ها همان است که بود. در همین رابطه دیروز رئیس اداره بیابان‌زدایی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ‌اصفهان به ایسنا گفته است: «سالانه یک درصد مساحت کشور تبدیل به بیابان ‌می‌‌شود، این عدد در ‌اصفهان نیم درصد است. طی یک بررسی از سال ۸۱ تا ۹۸، حدود نیم درصد به مساحت بیابان‌‌های استان (مناطق تحت تاثیر فرسایش بادی) اضافه ‌می‌‌شود. در حال حاضر یک ‌میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار آن کانون بحران است؛ به این معنا که اگر گرد‌و‌غبار در این کانون‌‌ها رخ دهد به طور قطع شاهد خسارت سنگینی به منابع زیستی و اقتصادی خواهیم بود» بسیاری از کارشناسان نگران روز‌های پیش‌روی ‌اصفهان هستند و تابستانی سخت را برای این استان پیش‌بینی ‌می‌‌کنند و معتقدند شرایط امروز ‌اصفهان نتیجه سیاست‌‌های غلط در ز‌مینه مدیریت منابع آب است.بیابان‌زایی را کارشناسان محیط زیست در دنیا به عنوان سو‌مین چالش مهم جهانی ‌می‌‌دانند و به همین دلیل ارائه راهکار‌های پیشگیرانه از این بحران در دستور کار سازمان محیط زیست جهانی و سازمان ملل متحد قرار دارد. اهمیت موضوع بیابان‌زایی در دنیا سال‌هاست مورد توجه نهاد‌های بین‌المللی قرار گرفته است. نخستین بار مجمع عمو‌می‌ سازمان ملل، در سال 1974 برنامه محیط زیست را موظف به تدوین قطعنامه‌ای کرد تا توجه کشور‌های دنیا را به مسئله بیابان‌زایی و تبعات آن جلب کند. چند سال بعد و در 1997 متن کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی به تصویب رسید و ایران سو‌مین کشوری بود که به این کنوانسیون پیوست. بر اساس این کنوانسیون، برنامه بلند مدتی با نام «اقدام ملی بیابان‌زدایی» ارائه شد و کشور‌های عضو متعهد شدند عوامل مؤثر در بیابان‌زایی را شناسایی کرده و روش‌های مقابله با آن را متناسب با شرایط محیطی، اجتماعی و اقتصادی منطقه خود مشخص کنند. در راستای این نگاه جهانی، مرکز مطالعات مدیریت و بهره‌وری ایران و موسسه توسعه روستایی ایران، عدم آگاهی مردم از فرهنگ منابع طبیعی، نبود پیش‌بینی‌‌های لازم قبل از وقوع خشکسالی و بلایای غیر مترقبه، عدم نظارت در اجرای پروژه‌‌ها، عدم مهار آب‌های سطحی، وجود دام اضافی در مراتع، آلودگی منابع آب، عدم بهره‌گیری از انرژی‌‌های نوین از قبیل خورشید و باد، استفاده بی‌رویه از سفره‌‌های آب زیرز‌مینی، را از عمده عوامل موثر بر بیابان‌زایی در ایران اعلام کرده است. حسینعلی نریمانی رئیس اداره بیابان‌زدایی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ‌اصفهان، دیروز در گفت‌و‌گو با ایسنا «تغییرات اقلیمی‌» را هم به این فهرست اضافه کرده و ‌می‌‌گوید: « امسال اثبات شد که تغییرات اقلیمی‌ واقعی است و در کل دنیا اتفاق ‌می‌‌افتد؛ مقایسه بارش‌‌ها در سال ۹۸ و بعد از سال ۹۹ با سال‌‌های ۹۶ و ۹۷ و ۱۴۰۰ به ما اثبات ‌می‌‌کند، تغییرات اقلیمی‌ واقعی است باید خود را با این شرایط تطبیق دهیم. اگر به صورت غیر‌اصولی کشاورزی ‌می‌‌کنیم باید به سمت افزایش بهره‌وری حرکت کنیم، همچنین اگر در مناطق خشک از معادن سطحی بهره‌برداری ‌می‌‌کنیم باید این کار را کنترل کنیم. در مجموع تغییرات اقلیمی‌ به ما ‌می‌‌گوید یک بار دیگر فعالیت‌‌های خود را مرور کنیم و اقداماتی که موجب تشدید بیابان‌زایی ‌می‌‌شود را، متوقف یا اصلاح کنیم» قرارگیری ایران روی کمربند خشک زمین ضرورت توجه به این امر را دوچندان ‌می‌‌کند، چنانچه نریمانی برای تشریح وضعیت بیابان‌زایی در ‌اصفهان ‌می‌‌گوید: «متاسفانه در حالی که بیابان‌زایی پهنه‌ای اتفاق ‌می‌‌افتد و بیابان‌زدایی به صورت نقطه‌ای انجام ‌می‌‌شود، در این شرایط بیابان‌زایی با شیب تندی پیشروی ‌می‌‌کند، اما بیابان‌زدایی با شیب کندی در حال انجام است. سالانه یک درصد مساحت کشور تبدیل به بیابان ‌می‌‌شود، این عدد در ‌اصفهان نیم درصد است، طی یک بررسی از سال ۸۱ تا ۹۸، حدود نیم درصد به مساحت بیابان‌‌های استان (مناطق تحت تاثیر فرسایش بادی) اضافه ‌می‌‌شود. ۱۰ درصد اراضی خشک دنیا بیابانی است که این عدد در کشور ۲۰ درصد و در استان ‌اصفهان ۳۰ درصد است. در حال حاضر ۳ ‌میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار از اراضی استان ‌اصفهان بیابانی است که از این ‌میزان یک ‌میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار آن کانون بحران است؛ به این معنا که اگر گرد‌و‌غبار در این کانون‌‌ها رخ دهد به طور قطع شاهد خسارت سنگینی به منابع زیستی و اقتصادی خواهیم بود»
نریمانی به موضوعاتی اشاره ‌می‌‌کند که چون حلقه‌‌های یک زنجیر در ایجاد بیابان نه تنها در استان ‌اصفهان که در بخش‌های دیگر کشور هم نقشی مهم ایفا ‌می‌‌کنند. او با مرور اقداماتی که در این استان در راستای بیابان‌زدایی صورت گرفته، در خصوص اعتباراتی که در استان ‌اصفهان به این امر اختصاص پیدا ‌می‌‌کند ‌می‌‌گوید: «در بحث بیابان‌زدایی اعتبارات ملی در مقابل اعتبارات استانی بسیار بیشتر است و اگر بخواهیم با همین شرایط اعتبارات پیش رویم، شاهد افزایش بیابان‌زایی در استان خواهیم بود. اگرچه باید با شرایط اقلیمی‌ موجود سازگار شویم، اما باید فشار خود را از طبیعت کمتر کنیم، به عنوان مثال معادن سطحی همچون خاک رس، شن و گچ و … باید از استان حذف شود، همچنین در بحث آب، با جریان زاینده‌رود، بیش از ۱۰۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی زیر کشت ‌می‌‌رود و اگر حقابه کشاورزان داده شود، به طور قطع گرد‌و‌غبار‌ها کمتر می‌شود» ‌اصفهان علی‌رغم وجود مشکلات متعدد در حوزه آب و همچنین چالش‌هایی که در بخش تامین و تخصیص حق‌آبه کشاورزان با آن روبه‌روست، همچنان اصرار بر صنعتی‌تر شدن دارد و پروژه‌‌های انتقال آب که با ایجاد جنجال‌ و اعلام مخالفت‌های کارشناسان پیش ‌می‌‌روند، تنها نگاهشان به تامین آب مورد‌نیاز صنایع است. صنایعی که در چشم‌اندازی بلند مدت ‌می‌‌تواند برای حیات ‌اصفهان که یکی از شهر‌های تاریخی ایران است، تهدیدی جدی محسوب شود. در ماه‌های اخیر دولت تاکید ویژ‌ه‌ای بر انتقال آب خلیج فارس به شهر‌های مرکزی از جمله ‌اصفهان داشته و همچنان با جدیت پیگیر اجرای این پروژه‌‌ها که با انتقادات بسیاری روبرو شده، است. مهدی بصیری، عضو هیئت علمی‌ دانشگاه صنعتی ‌اصفهان یکی از این منتقدان بوده و معتقد است: «طرح انتقال آب خلیج فارس به ‌اصفهان توجیه اقتصادی ندارد» بصیری به ایسنا گفته است: «‌اصفهان با وجود کویری بودن، در گذشته دارای منابع آبی بود، اما به دلیل توسعه مصارف آبی در استان‌‌های ‌اصفهان و چهارمحال و بختیاری امروز با مشکل کم آبی مواجه است. اگر حدود نیمی‌ از هزینه طرح انتقال آب از خلیج فارس به ‌اصفهان، صرف ساماندهی و کنترل رودخانه زاینده رود ‌می‌‌شد و طرح‌‌های آبخیزداری اصلاح و به جای آب نگه داشتن در بالادست، حفظ خاک با پوشش گیاهی مدنظر قرار گرفته و برای اعمال مدیریت صحیح و قانونی در حوضه زاینده‌رود هزینه شود، چندین برابر آب انتقالی این پروژه، آب تا‌مین خواهد شد» مسئولان و تصمیم‌گیران حوزه آب اما سیاست دیگری را در کشور در پیش گرفته‌اند، سیاستی که کمتر نشانی از نگاه بلند مدت و کارشناسی در آن پیدا ‌می‌‌شود، سیاستی که به روش‌های غیر‌اصولی انتقال آب و ساخت سد برای مدیریت منابع آب معتقدتر است تا استفاده از روش‌های اصولی که ‌می‌‌تواند با توجه به مشکلات مربوط به تغییر اقلیم و نیاز‌های محیط زیستی منطقه به کار گرفته شود، نریمانی در خصوص این موضوع و اثرات خشکی زاینده‌رود ‌می‌‌گوید: «خشکی زاینده‌رود به حرکت طوفان‌‌های گرد‌و‌غباری به سمت مناطق مسکونی کمک ‌می‌‌کند» کاهش بارندگی‌‌ها در سال جاری آبی به تمام مشکلاتی که در استان ‌اصفهان و استان‌های دیگری کشور که سال‌هاست با تبعات خشکسالی و مدیریت ناصحیح منابع آبی مواجه هستند، دامن ‌می‌‌زند و این امر است که موجبات نگرانی بسیاری از مردم و فعالان محیط زیست استان را فراهم کرده است.

اصفهانبیابان زاییخشکسالیمحیط زیست
مطالب مرتبط
مدیرکل حفظ و احیا بناها، محوطه‌ها و بافت‌های تاریخی کشورهر مهندسی نمی‌تواند «مرمت‌گر» باشد
کمبود آب عشایر را زودتر از موعد به ییلاق روانه کردنابودی پوشش گیاهی مراتع با کوچ زودهنگام عشایر
آیسان زرفامآیسان زرفام
مشکلات معیشتی روستا‌نشینان، باعث تخریب رابطه آنها با محیط زیست شده استمحیط زیست، زیر تیغ کسب درآمد روستاها
روستاییان دوستداران واقعی طبیعت هستند، طبیعتی که محل زندگی آنها است اما مشکلات معیشتی گاهی این دوستی را مخدوش می‌کند
محمدمهدی گوهری
پیام جامعه
روستاروستاییان
صیاد شیخی ئیلانلو

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.