درباره مرگ پرندگان در میانکاله نه گزارش سم‌شناسی ارائه شد نه حتی تایپ سم مشخص شد. فقط رئیس سازمان دامپزشکی کشور با قطعیت اعلام کرد که تلفات پرندگان در اثر بوتولیسم است. این رویه خلاف روند جهانی است. براساس اطلاعات سازمان جهانی سلامت دام، بوتولیسم جزء بیماری‌های گزارش‌پذیراست و کشورها موظف‌اند این اطلاعات را اعلام کنند. اما این روند در ایران چندان اجرایی نشده است. حتی گزارش آزمایشگاهی هم منتشر نشده و مشخص نیست با چه استدلالی بوتولیسم تایید شده است. ویدیوهای منتشر شده هم بوتولیسم را با قطعیت تایید نمی‌کند. بر اساس این تصاویر پرنده‌های مبتلا دور خود می‌چرخد. پرندگان بیمار بیشتر علائم عصبی را نشان داده‌اند، نه فلجی. این در حالی است که نشانه قابل اتکای بوتولیسم، فلج‌شدن حیوان است. ابتدا پا و بال‌ها و سپس عضلات تنفسی که درنهایت منجر به مرگ می‌شود. همین علائم بالینی تردید درباره بوتولیسم و رد آن را بیشتر می‌کند چرا که علائم عصبی در بیماری‌های دیگر باکتریایی مثل «کلرا» که عاملش «پاستورلا» است هم دیده می‌شود. حتی سموم نیز باعث بروز علائم عصبی در پرنده می‌شوند حال آن‌که شنیده‌ها حاکی از آن است که فاضلاب به این محدوده خالی می‌شود. به طور کلی بوتولیسم از طریق کالبدشکافی قابل تشخیص نیست. روند تشخیص از طریق نمونه‌برداری است و علائم بالینی. نمونه‌برداری هم شرایط خاصی دارد؛ باید جسد تازه کالبد شکافی شود و از قلبش خون‌گیری شود، در کنارش باید از پرنده زنده‌ای هم که علائم کمی دارد، خون‌گیری شود. علاوه بر این، نه تنها پرندگان بلکه خاک مجموعه هم در فرایند تشخیص مهم است و باید آزمایش و رصد شود. به واسطه همین امر هم نمی‌توان تنها به گزارش یک خبرگزاری که اعلام می‌کند مرگ ده‌ها هزار پرنده بر اثر بوتولیسم بوده، اکتفا کرد. این پرندگان میراث جهانی هستند و این که می‌گویند با این بیماری نسلشان منقرض نمی‌شود و زاد و ولدشان زیاد است، از پایه اشتباه است.
از سوی دیگر در این شرایط حتی اگر مرگ پرندگان بر اثر بوتولیسم باشد اولین اقدام جمع‌آوری تمام لاشه‌هاست. حتی یک لاشه هم نباید روی زمین بماند چرا که مستعد گسترش بیماری خواهد بود. بر همین اساس در روز چند بار باید این لاشه‌ها جمع‌آوری شوند. نکته مهم دیگر هم شناسایی گونه‌های درحال انقراض و واکسینه کردن آن‌هااست تا حداقل بدین نحو گونه‌های حائز اهمیت حفظ شوند.
در بلندمدت اما باید چاره‌ای برای افزایش سطح آب تالاب اندیشید و جلوی ورود فاضلاب به تالاب را گرفت. هر چه سطح آب تالاب بیشتر باشد، احتمال تکرار این مسئله در سال بعد کمتر خواهد بود.
اما مسئله فقط تالاب میانکاله نیست. اگر بوتولیسم به تایید برسد باید پایش دقیق در تمام تالاب‌های کشور صورت گیرد. هر جا که شک بوتولیسم می‌رود باید به طور دقیق سنجش شود و در کنارش اقدامات اجرایی انجام شود تا جلوی فاجعه گرفته شود.