ارائه پیشنهادهایی برای باز زنده‌سازی گورستان‌های تاریخی منطقه 14 در شورای شهر تهران 

گورستان «دولاب» پایش محیط زیستی می‌شود

سوگل دانائی | گورستان‌های تاریخی منطقه ۱۴ تهران احیا و بازسازی می‌شوند. این عنوان لایحه‌ای بود که کلیات آن روز یکشنبه در شورای شهر تهران بررسی شد و دیروز پیشنهادات اعضای شورای شهر تهران درباره بخش‌هایی از آن بررسی شد. 

 منطقه ۱۴ تهران ۵ گورستان دارد که شاید مهم‌ترین آن گورستان دولاب باشد که به زعم تاریخ شناسان، تاریخ مدفون پایتخت است. این گورستان که یکی از انواع گورستان‌های متعلق به دین مسیحیت است، شامل شش چند بخش مجزا برای ارامنه، ارتدکس، اشوری‌ها و کاتولیک‌هاست. در این گورستان افراد مشهوری نظیر؛ نیکلای مارکوف، معمار برجسته روس و کونت مونت فرت، اولین رئیس پلیس ایران نیز دفن شدند. 

لایحه احیای گورستان‌های تاریخی به زعم اعضای شورای شهر تهران مدتی بود که در رفت و آمد میان کمیسیون‌های مربوطه بود تا در نهایت روز یکشنبه بررسی کلیات آن آغاز شد. دیروز اما اعضا پیشنهاداتی درباره بندهای مختلف آن داشتند. اولین پیشنهاد از سوی محمد جواد حق‌شناس، رییس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر تهران عنوان شد. او خواستار تغییر عنوان لایحه و اضافه کردن گورستان امامزاده عبدالله و ابن بابویه به این طرح هم شد. احمد مسجد جامعی، دیگر عضو کمیسیون فرهنگی و اجتماعی در موافقت با این پیشنهاد اعلام کرد که این گورستان‌ها در سال‌های اخیر به بهانه یکسان‌سازی، آسیب زیادی دیدند و قبرهایی که خودشان حکم تاریخ برای شهر داشتند از بین رفتند: «ساماندهی به معنای یکسان‌سازی نیست، وقتی می گوییم ساماندهی به معنایی این است که حداقل دخالت را داشته باشیم و مقداری از تاریخ تهران در این گورستان هاست.» 

محمد ‌سالاری، رییس کمیسیون معماری و شهرسازی نیز در واکنش به این صحبت‌ها گفت: «این طرح در مورد میدان صلح جهانی دولاب است و جلسات مختلفی را در خصوص این طرح برگزار کرده‌ایم و جای سوال است که چرا اعضای شورا این پیشنهادات را همان موقع مطرح نکردند. حالا با اضافه کردن دو کلمه ابن‌بابویه و امامزاده عبدالله کل موضوع  به هم می‌ریزد و نمی‌شود که در دقیقه ۹۰ این همه کار کارشناسی را زیر سوال برد.»

حامد مظاهریان، معاونت منابع انسانی شهرداری تهران که به عنوان نماینده شهرداری در جلسه حاضر بود، به این پیشنهاد مخالفت کرد و گفت: «ماهیت گورستان‌های دولاب این است که مالکیتش برای ایران نیست و برای چند کشور است اما ابن‌بابویه و امامزاده عبدالله با اوقاف است. همچنین این مجموعه طرح کامل است و اگر اضافاتی داشته باشد اجرای آن پیچیده‌تر می‌شود. بهتر است برای مابقی در بودجه سال آینده تصمیم‌گیری شود.» 

در نهایت این پیشنهاد با ۸ موافق و ۱۰ موافق به تصویب نرسید. 

باز زنده‌سازی یا احیا؟

پیشنهاد بعدی از سوی احمد مسجد جامعی مطرح شد او خواست تا در متن طرح به جای واژه احیا از واژه باززنده‌سازی استفاده شود. او در توجیه این پیشنهاد عنوان کرد: «احیا به معنای فعالیت دوباره است و ما که نمی‌خواهیم از این گورستان‌ها دوباره استفاده کنیم بلکه می‌خواهیم آن‌ها را بازسازی کنیم و به همین دلیل باید کلمه احیا از سراسر این طرح حذف شود.» علی اعطا سخنگوی شورا در موافقت این پیشنهاد گفت که معادل فارسی واژه احیا، باززنده‌سازی است که این روزها از زبان معماران و شهرسازان زیادی شنیده می‌شود و اگر بخواهیم فارسی را پاس بداریم، پیشنهاد خوبی است. 

بهشت مریم به جای میدانگاه صلح 

پیشنهاد استفاده از لفظ بهشت مریم به جای گورستان دولاب هم پیشنهاد دیگری بود که از سوی احمد مسجد جامعی، مطرح شد. او که در جلسه گذشته بررسی لایحه به لفظ ایجاد میدانگاه صلح در گورستان صلح ایراد گرفته بود گفته بود «در این قبرستان سربازان جنگ دفن شدند، حتی روی سنگ قبرشان نوشته شده، کشته شده برای شوروی.» او دیروز هم صحبت‌های قبلی خود را تکرار کرد و گفت: «نام‌گذاری میدان موجود در میان این آرامستان‌ها به نام صلح مناسبتی ندارد. چرا که این افراد مدفون شده عمدتا سربازان جنگی هستند که برای جنگ و نه برقراری صلح جنگیده بودند اما به این دلیل از آن‌جا که همه این مدفون‌شدگان معتقد به مسیحند، می‌توانیم مناسبات مذهبی را در نظر بگیریم و این میدان را به نام میدان مریم نام‌گذاری کنیم.» حق‌شناس اما که رییس کمیته نام‌گذاری شورای شهر تهران است، مسیر مسجد جامعی برای نام‌گذاری میدان را غلط خواند و گفت: «این میدان جدید التاسیس است و نامی هم ندارد و اگر بحث نام‌گذاری مطرح است باید این مسئله در کمیته نام‌گذاری بحث شود.» صدراعظم نوری نیز در مخالفت با پیشنهاد مسجدجامعی، اعلام کرد که این نام برای فضای بیرونی و میدانگاهی پیشنهاد شده نه برای محل گورستان که حالا بخواهد نامش به بهشت مریم تغییر پیدا کند. در نهایت اعضا با محول کردن نام‌گذاری این میدان تازه تاسیس به کمیته نام‌گذاری موافقت کردند. 

چه کسی باید کمک شهرداری باشد؟

پیشنهاد بعدی، از صحبت‌های مظاهریان در ابتدای جلسه نتیجه گرفته شد، به عقیده مسجد جامعی در قسمت‌هایی از لایحه آمده است که سازمان‌های ذی‌مدخل باید به شهرداری در ساماندهی گورستان دولاب کمک کنند، درحالی‌که سازمان‌های ذی‌مدخل مشخص نیستند: «پیشنهاد می‌کنم به‌طور مشخص نام وزارت خانه میراث‌فرهنگی، امور خارجه، حوزه دینی مسیحیت و ارامنه به عنوان سازمان‌های ذی‌مدخل قید شود و دقت داشته باشید که زمین این گورستان‌ها برای سفارت‌خانه‌های مربوطه است و باید از کمک وزارت امور خارجه استفاده کنیم این گورستا‌‌‌‌‌ن‌ها محل‌های خاصی هستند چرا که از ۲۵ کشور، کشته در آن‌جا دفن شده و می توان با راه اندازی یک تالار ملل، دیپلماسی شهری را در آن‌جا فعال کرد.» این پیشنهاد هم در نهایت با موافقت اعضای شورای شهر مواجهه شد. 

پایش‌های مداوم محیط زیستی پیشنهاد دیگری بود که از سوی علی اعطا مطرح شد. او از شهرداری خواست تا طرح پایش و تعیین اثرات محیط زیستی و حفاظتی این مجموعه که کارکرد گردشگری دارد را انجام دهد. این پیشنهاد نیز به تصویب اعضای شورا رسید. در همین راستا البته مسجد جامعی پیشنهاد بررسی تاریخچه گورستان از سوی شهرداری را هم داد که آن هم با موافقت اعضا روبه رو شد. در نهایت کلیات لایحه احیای گورستان‌های تاریخی منطقه ۱۴ به تصویب رسید و باید دید از این پیش شهرداری با همکاری بهشت‌زهرا و سازمان نوسازی چه برنامه‌هایی برای باززنده‌سازی این گورستان و ایجاد میدانگاهی برای صلح در پایتخت دارد.