شهر نباید پانسمان شود

مرجان موسوی زاده 

رییس ستاد دومین کنفرانس ملی فرهنگ گردشگری و هویت شهری 

با توجه به علاقه ای که در نسل جدید نسبت به جاذبه های تاریخی به وجود آمده، مسوولان دستگاه های مربوطه نیز اقدام به شناسایی باغ ها و خانه های تاریخی کرده اند و به بازسازی و بهسازی آن ها مبادرت می ورزند. اما این نگرانی در بین برخی کارشناسان وجود دارد که مبادا این بازسازی به زیباسازی مبدل شود و بنای مورد نظر، اصالت خود را از دست بدهد، بنده را بیش از پیش مصمم به برگزاری همایش ملی فرهنگ، گردشگری و هویت شهری نمود. کسانی که به امر بازسازی و مرمت می پردازند باید مراقب باشند. متخصصان مربوطه باید دست به کار بازسازی شوند. به معماری نباید دست زد. کسی که فرهنگ و مردم را نمی شناسد، بهتر است که اصلاً کار نکند. برخی می خواهند از تخریب بنا جلوگیری کنند؛ اما به جای بازسازی درست و درمان، دست به پانسمان بنا می زنند. در واقع باید بناها را با توجه به گذشته ها و با نگاه به آینده های دور بازسازی کرد. نه فقط بر اساس اینکه کاری کرده باشند. اولین همایش ملی، فرهنگ گردشگری و هویت شهری  سال قبل کار آرشیوی کمتر انجام شده بود و نگاه نویسندگان مقاله ها، نگاهی کاربردی بوده است. به عنوان مثال تقریباً شانزده، هفده مقاله به موضوع فرهنگ و هنر اقوام پرداخته بودند که عموماً کاربردی است. به موضوع هایی مثل   گردشگری، سینمای جهانی ایران، هیوه های ترکمن ها، عوامل موثر بر خشک شدن و بازگرداندن زندگی به دریاچه پریشان، دستکندهای میمند، راهکارهای نوین گردشگری در ایران، نقش رنگ و موسیقی و بافت های شهری در ازدواج های دیرهنگام و طلاق ها و جنبه های گونه گون انسان شناسی هنر و … پرداخته شده است.

خوشحالم که این همایش در کرمان با موفقیتی چشمگیر برگزار شد. دو روز از فرصت این همایش متعلق به ستاره های ملی مانند دکتر باستانی پاریزی، دکتر روح الامینی و هوشنگ مرادی کرمانی بود و در هوای تمیز تمدن و تاریخ و فرهنگ و ادب کارامانیا نفس کشیدیم و این موهبتی الهی است که آن را پاس می داریم. از اینکه مسوولیت  ستاد همایشی را بر عهده داشتم که در شهر نخبه پرور کرمان برگزار گردید، بسیار خرسندم و از خدا سپاسگزارم  که امسال نیز شهرمان کرمان میزبان دومین  کنفرانس ملی فرهنگ گردشگری و هویت شهری در تاریخ های ششم و هفتم بهمن ماه است و در پایان از تمام علاقه مندان به ارائه مقالات و طرح های کاربردی در زمینه گردشگری، معماری و شهرسازی، انسان شناسی هنر و مردم شناسی دعوت به عمل می آید. مطالعه درخصوص هویت شهری و گردشگری یکی از ضرورت های دنیای مدرن است. شهر بزرگترین نماد تمدن بشری است که بشر آن را برای امنیت و آسایش خود بنا نموده است. هویت شهری، هویت جمعی است که با تبلور عینی در فیزیک و محتوای شهر معنادار می شود و به واسطه ایجاد تداعی خاطرات عمومی در شهروندان و تعلق خاطر شهرنشینان را به سوی شهروند شدن هدایت می‌کند. پس هر چند که هویت شهر، خود معلول فرهنگ شهروندان آن است؛ اما فرآیند شهروندسازی را تحت تأثیر قرار داده و می تواند باعث تدوین معیارهایی مرتبط با مشارکت و قضاوت نزد ناظران و ساکنان گردد.

از آن جایی که«هویت» و «فرهنگ» مجموعه ای از صفات و مشخصاتی هستند که باعث «تشخص» یک فرد یا اجتماع از افراد و جوامع دیگر می‌شود. شهر نیز به تبعیت از این معیارها، شخصیت یافته و مستقل می گردد. مقوله فرهنگ و هویت به طور عام و هویت شهری به طور خاص از جمله مقولاتی هستند که به جهت نقشی که در شناخت افراد، اشیا، اجتماعات و مکان ها دارد، حائز اهمیت فراوان است. علی رغم اهمیت این موضوع در دوران اخیر بحران فرهنگ و هویت شهری به صورت نگران کننده ای احساس می گردد. شهرها و فضاهای شهری در گذشته از استقلال، شخصیت، فرهنگ و هویت ویژه ای برخوردار بوده اند. در حالی که آن چه از اغلب شهرهای کنونی در ذهن عموم شکل می گیرد جز مجموعه ای از ساختمان های بلند، خیابان ها، ادارات و پارک ها نیست که در نتیجه آن، تعلق خاطر به این فضاها به مرور کمتر و کمتر می شود. در واقع باید گفت در دوره معاصر و به خصوص در سال های اخیر ساختن برای ساختن و نه ساختن برای زیستن مجالی را برای توجه به مقولاتی مهم و عمیق همچون هویت در شهرسازی و معماری باقی نگذاشته است. مدیران و طراحان شهری به جدیت با تدوین قوانین سعی بر اعمال نظر خود بر کالبد مصنوع شهر داشته و از سوی دیگر شهروندان نیز که تابع فرهنگ و عناصر فرهنگی جامعه خویش اند، اصرار بر هدایت کالبد شهر بر اساس فهم خویش از هویت شهری دارند. این مساله مشکلات عدیده ای در فرایند شکل گیری کالبد شهرها ایجاد نموده و عملاً خلأهای بزرگی در وضع موجود با آرمان شهر پدید آورده است. از طرفی به علت عدم آموزش های لازم و تقلیدهای بدون اندیشه از مظاهر غربی و الگوهای مدرن، شهرهای زیادی بر خلاف فرهنگ و هویت اصیل شهر ایرانی، در حال شکل گیری و گسترش اند. در این میان فضاهای شهری و به ویژه فضاهای شهری تاریخی به سبب نقشی که در شکل دادن تصویر ذهنی و نقشه شناختی از شهرها در هویت بخشی به شهرها از جایگاه ویژه ای برخوردارند.

لذا این همایش، در نظر دارد با معرفی توان علمی و کاربردی برای ارتقای سطح کیفی فرهنگ و هویت شهری و نیز گردشگری در ایران گام برداشته و با شناسایی نگرش ها، تجربیات نوین و تحلیل ابعاد نظری و کاربردی مفاهیم مذکور، به تحلیل آموزش و پژوهش آن در ایران بپردازد. برقراری ارتباط بیشتر بین نهادهای علمی و اجرایی کشور در جهت تحقق ارتقای فرهنگ و هویت شهری نیز از جمله اهداف این همایش می باشد.

لازم به یادآوری است، از آن جا که گردشگری نقش مؤثری در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی  ایجاد می کند با توکل  به  ذات اقدس الهی و در راستای تحقق فرمایشات مقام معظم رهبری  در زمینه اقتصاد مقاومتی و فصل اقتصادی روشن کشور همایش فرهنگ دومین همایش»گردشگری و هویت شهری به میزبانی قطب گردشگری استان کرمان برگزار می گردد. قطار فرهنگ گردشگری به سرعت در حال حرکت است و با توجه به پیشرفت صنعت گردشگری در دنیا، لزوم  بهرمندی حداکثری فعال و پرشور استانداری، فرمانداری و اعضای شوراهای اسلامی شهر و شهرداران و دیگر مدیران شهری در این همایش ملی ضررورتی انکار ناپذیر تلقی می گردد. 

امید است برگزاری این رویداد ملی  به پشتوانه حمایت گسترده  سازمان ها و نهادهای دولتی، دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی و پژوهشی و همچنین  حضور تاثیر گذار نخبگان و اساتید برجسه فرهنگ و گردشگری برگ زرینی دیگر در عرصه فرهنگ و گردشگری برای نظام جمهوری اسلامی ایران به ارمغان آورد.