کاوش‌ها در شهر ری کافی نبود 

یادداشتی از حسن خلیل آبادی رییس کمیته گردشگری شورای شهر تهران 

نمی‌توان کتمان کرد که در ماجرای حفاری ابن بابویه و سکه‌هایی که پیدا شده است، اتفاق شگفتی رخ داده است. طی تماسی که با مسئولان میراث فرهنگی داشتم تایید کردند که سکه‌ها متعلق به دوران آل بویه است اما اینکه در عمق کمی یعنی حدود ۳ تا ۴ متر این خمره پیدا شده برای بعضی از کارشناس میراث  فرهنگی ابهام ایجاد کرده است. اما در اصل ماجرای پیدا کردن سکه‌ها ابهامی وجود ندارد. در این میان بسیاری می‌گویند دفن در قبرستان ابن بابویه ممنوع است، درحالیکه در آنجا هنوز هم کسانی که قبر دارند می‌توانند دفن انجام دهند. این ممنوعیت تنها در زمان اوایل تاسیس بهشت زهرا بود

اما بعد از انقلاب صاحبان قبور می‌توانستند با تسهیلاتی مجوز دفن بگیرند. برای توجیه این مساله بعضی هم موضوع مافیای قبر را سوژه کرده بودند. من معتقدم که در مساله قبرهای ابن بابویه، مافیا به معنای مرسومش وجود نداشته است. بسیار مرسوم است که در بسیاری گورستان‌ها قبر خرید و فروش می‌شود، باید بپذیریم که در همین قبرستان افرادی بودند که ده قباله دفن خریده بودند و این یعنی تولیت به آن‌ها درگذشته قبر فروخته بود و این حقوق اکتسابی افراد است که باید از آن بهره‌مند شوند. 

باید بپذیریم که شهرری که حدود ۱۰۰۰ سال پیش جزو پایتخت سلسله آل بویه بوده است، وسایل میراثی متعدد وجود دارد. چند سال گذشته کاوش‌های حاشیه بزرگراه امام علی یا محله‌ای در شهرری شهره شد. حفاری‌هایی که به صورت اتفاقی آثار باستانی کشف کرده بودند. این نشان می‌دهد که اگر شهرری خوب مورد کاوش قرار بگیرد، آثار باستانی معتددی در آن یافت می‌شود. 

من البته روز شنبه هفته جاری شنیدم که سازمان میراث فرهنگی در شهرری، پایگاه ملی افتتاح کرده که این خود اتفاق مثبتی است. اگر این پایگاه راه بیفتد مسائل میراثی شهرری بیشتر کندوکاو می‌شود و استادان و پژوهشگران بیشتری به منطقه رفت و آمد می‌کنند.

قرن ۱۹ کاوشگران بین المللی در مناطقی از شهرری کاوش کردند اما می‌توان گفت که خود وزارت میراث فرهنگی و گردشگری تاکنون به صورت مداوم و پیگیرانه کاوش انجام نداده است. در صورتی که اگر این اتفاق رخ دهد و شهرری کاوش شود احتمالا دو شهر زیر زمینی از آن نمایان می‌شود. همانطور که امروزه فهمیدیم در جنوب بزرگراه امام علی بخشی از ری قدیم قرار گرفته که به دلیل زلزله نشست کرده و کارشناسان همان زمان به شهرداری وقت اعلام کرده بودند که اتوبان از این مسیر کشیده نشود. به هر ترتیب ما امیدواریم با وجود افتتاح پایگاه ملی و استفاده از استادان خبره، از این درباره سابقه تمدنی شهرری بررسی و کاوش صورت گیرد.