۱. چگونگی نگرش به گزاره بود یا نبود درختان شکسته و افتاده در بستر هیرکانی که در یادداشت مورد نظر با چنین ادبیاتی نگریسته شده که «مسئله درختان افتاده در جنگل‌ها و دلسوزی بیش‌ازحد در مورد حیات قارچ‌ها، ویروس‌ها و باکتری‌های موجود در خاک…»، خود به‌تنهایی بیانگر عدم وجود نگاه اکولوژیک و یا به بیان درست‌تر، ناتوانی در درک گزاره‌ای به‌نام «اکولوژی» از سوی تفکری است که بیش از ۶۰ سال با نگاه انحصاری اقتصادی، جنگل‌های باستانی و منحصربه‌فرد شمال ایران را در مقایسه‌ای نادرست با جنگل‌های دست‌کاشت اروپا، بر بنیان دانش «مهندسی» وارداتی و ترجمه‌شده مبتنی‌بر نگرش «استخراج‌گرایی» می‌بیند که خود ناشی از نگاه صرف «انسان‌گرایانه» به طبیعت است و اینکه از جنگل همچون معدن می‌توان استخراج کرد. اگرچه کشمکش‌های رسانه‌ای و تئوریک درباره این دو نگرش همچنان برقرار است، ولی افکار عمومی‌ و مردم، کارکرد اقتصادیِ چوب‌محورِ هیرکانی را برای همیشه پایان‌یافته می‌دانند.

۲. پرداختن به صحت داده‌های ارائه‌شده درباره میانگین رویش ۲.۵ مترمکعبی جنگل‌های شمال و مقایسه آن با عدد ۸ یا ۹ مترمکعبی رویش در جنگل‌های اروپا فعلاً موضوع این یادداشت نیست، اما نباید جنگل‌های شمال ایران را با جنگل‌های دست‌کاشت اروپا مقایسه کرد. این را بارها و بارها، آن دسته از اساتیدی که نگرش اقتصادی به هیرکانی ندارند هم بیان کرده‌اند. از سوی دیگر باید بدانیم که جنگل بوم‌سازگانی به تعادل درآمده با محیط خود است و همین تعادل است که مقدار رویش سالانه آن را مشخص می‌کند. به بیان مشخص‌تر، بوم‌سازگان پیچیده جنگل همچون باغ گلابیِ دست‌کاشت نیست که مقدار رویش و باردهی سالانه آن را حسب دلخواه خود و در راستای اهداف اقتصادی با دخالت‌های نابجا، تنظیم و تعدیل کنیم یا افزایش دهیم. بنابراین، رویش اندکِ مورد نظر، کاستی یا ضعف جنگل‌هالی هیرکانی نیست که با مقایسه آن با جنگل‌های اروپا، در جایگاه نقطه‌ضعف برایش نسخه تقویتی رویشی پیچید و چنین نگاهی خود به‌تنهایی گویای دوری از اکولوژی و غرق شدن در رنگ و لعاب اکونومی ‌است.

۳. قانون مترقی توقف بهره‌برداری چوبی از جنگل‌های شمال به‌هیچ‌وجه در پی تعطیلی مدیریت جنگل‌های هیرکانی نبود. اصولاً مدیریتی در این رویشگاه‌های جنگلی حاکم نبود که تنفس جنگل آن را تعطیل کند و بهره‌برداری چوبی در قالب طرح‌های بهره‌برداری را نباید مترادف با مدیریت جنگل دانست. تعطیلی طرح‌های جنگلداری که خود در پی نبود نظارت و نگاه صرف اقتصادی به بوم‌سازگان جنگل، به طرح‌های بهره‌برداری صرف تبدیل شده بودند نیز به‌دلیل وابستگی مالی به تولید و فروش چوب فروپاشیدند و نبود توجیه اقتصادی برای مجریان طرح‌های جنگلداری را که موجب تعطیلی طرح‌ها شد، نباید به گردن قانون استراحت یا تنفس جنگل انداخت. باید مجریان طرح‌ها و بخشی از مدیران وقت سازمان را به دادگاه کشاند که چرا با نظارت ضعیف، بهره‌برداری چوبی که تنها یکی از ده‌ها هدف اجرای طرح‌های جنگلداری بوده، از حاشیه به متن و به هدف غایی و نهایی تبدیل شد، بی‌ آنکه جلوی آن گرفته شود؟

۴. در بخشی دیگر از یادداشت منتشرشده نویسنده ضمن توهین آشکار به جامعه مدنی کنشگر در حوزه محیط‌‌زیست و منابع طبیعی کشور، با کاربرد واژگان دور از شأنی همچون «جماعتی….» نسبت به ایراد اتهامی با عنوان «مغشوش کردن افکار عمومی ‌و …» کرده است. گویی ناتوانی از پاسخ و گفتمان کارشناسی، نویسنده و همکارانشان را وادار به کاربرد چنین الفاظ و واژگانی ناپسند و برخوردار از بار حقوقی و قضایی کرده است. لذا یادآوری این نکته خدمت ایشان ضروری‌است که به‌ حد کفایت دستگاه وظیفه‌شناس رصدکننده در داخل کشور داریم که به‌موقع با هر اقدام به قول ایشان اغتشاش‌گرایانه‌ای برخورد کنند و نیازی به هیچ ابراز نگرانی‌ای دراین‌باره نیست. اگرچه معتقدم واژگان گفتاری و نوشتاری، خود بیانی از منش و نگرش فکری افراد است، ولی از نویسنده این یادداشت که خود تجربه چندین دهه زندگی در اروپا را دارد، انتظار نگاه و دیدی بازتر نسبت به ساختار کنشگری مردم‌نهاد در جامعه بسته‌ای همچون ایران امروز می‌رفت. اگر نمی‌توانید «یارشاطرِ» مردم و تلاش آنها برای افزایش سطح مشارکت در مدیریت کشور باشید، دست‌کم «بارِ خاطر» نشوید!

۶. برخلاف تصور و برداشت مشاور محترم بین‌المللی جنگل و محیطزیست، در ایران تقابلی میان «نهاد‌های علمی» و «طرفداران محیط زیست» وجود ندارد. بسیاری از طرفداران محیط‌زیست در ایران امروز خود از کارشناسان و متخصصین خبره و همچنین بخش بزرگی از نهادهای علمی‌ در ایران امروز خود مفتخر به برخورداری از نگاه طبیعت‌گرایانه و طرفداری از محیط‌زیست هستند. لذا تلاش برای مصادره جامعه علمی ‌و تفکیک اهل علم از کنشگران مدنی، خود یا ناشی از بی‌خبری از وضعیت داخل ایران در پی سال‌ها دوری از وطن است یا تلاشی آگاهانه برای مرزبندی و دسته‌بندی و جدایی افکندن میان نهاد‌های علمی ‌و مدنی که چنین رویکردی نیز محکوم به شکست است.

7. در بخشی دیگر از این یادداشت خطاب به جامعه مدنی به‌زعم ایشان «هیجان‌زده» چنین آمده که «آنها به‌جای پرداختن به علل اصلی تخریب جنگل‌ها مانند تصرف زمین جنگل، دپوی زباله، قاچاق چوب و … توجه جامعه را تنها معطوف به حفظ درختان شکسته و افتاده در جنگل می‌کنند». لازم به هیچ توضیحی نیست که نگارنده محترم گویی کوچکترین اطلاعاتی درباره سطح و ابعاد و اندازه فعالیت جامعه مدنی کشور در حوزه محیط‌‌زیست و منابع طبیعی ندارند یا عامدانه و با هدف تخریب یا فروکاست تلاش‌های مدنی، خود را بی‌خبری می‌زنند. به‌هرروی، بنابر برشمردن اقدامات متنوع انجام‌شده در این بخش نیست که اگر قرار بر شنیدن و دیدن و پذیرفتن بود، اصولاً چنین مطلبی بیان نمی‌شد.

 در پایان و شاید برای صدمین بار از نویسنده محترم یادداشت و طیف فکری ایشان دعوت می‌کنم تا در راستای مشخص شدن حقایق، نسبت به ارائه پاسخ به پرسش‌های زیر اقدام کنند؛

۱. چرا گزارشی از دستاوردهای اجرای بیش از ۶۰ سال طرح‌های جنگلداری تا امروز منتشر نشده است؟

۲. درآمد حاصل از تولید و فروش بیش از ۶۰ میلیون مترمکعب چوب بهره‌برداری‌شده از جنگل‌های شمال چه شد؟!

۳. شما که خود را تنها متخصصین مدیریت جنگل می‌پندارید و چنین دلسوز می‌نمایید، چرا تنها برای ۷ درصد جنگل‌های کشور (یک میلیون هکتار جنگل هیرکانی برخوردار از توان تولید چوب صنعتی) طرح نوشتید و اجرا کردید؟ چرا ۱۳ میلیون هکتار جنگل دیگر کشور را چندین دهه رها کرده‌اید؟

۴. شما که معتقد به «وضعیت اسفناک» جنگل‌های کشور هستید، برای افکار عمومی‌ توضیح دهید که مسئول این وضع اسفناک کیست؟ چرا از سال ۲۳۹۶ تا امروز علی‌رغم تکالیف قانونی نسبت به نگارش و ارائه و اجرای طرح جایگزین برای جنگل‌های هیرکانی اقدام نکردید؟

۵. شما عزیزان که خود را تنها متولی و کارگزار جنگل‌های شمال می‌دانید، چرا در برابر هیچ‌یک از اقدامات ویرانگر انجام‌شده در سال‌های گذشته که موجودیت و هویت این جنگل‌ها را نشانه رفته بود، همیشه و همیشه سکوت پیشه کردید؟! این‌همه طرح عمرانی، جاده‌سازی، سدسازی، انتقال آب بین‌حوضه‌ای، قاچاق ترافل و خاک و تغییر کاربری و … در حیطه تخصص و دانش شما نیست؟! آیا در دانشکده‌های منابع طبیعی تنها چکش زدن و اره کشیدن و تولید گرده‌بینه را می‌آموزند؟ چرا عزم خود را برای خروج دام از این جنگل‌ها جزم نمی‌کنید؟! چرا این‌همه مصیبت و مشکلاتی که گریبان هیرکانی را می‌فشارد، نمی‌بینید و همگی نگران پوسیدن درختان شکسته و افتاده شده‌اید؟