بایگانی مطالب نشریه
ملزومات جذب ۱۵ میلیون گردشگر خارجی مهیا شود
رئیس جمهوری معرفی مواریث فرهنگی و تاریخی کشور را مهم دانست و گفت: مردم و نسل جوان را با بهکارگیری راهنمایان مطلع برای گردشگر با روایتهای شوقآفرین و افتخارآمیز از میراث فرهنگی با تاریخ غنی و دیرین کشور آشنا کنید تا مفاهیم عالی فرهنگی به این شکل منتقل و باعث آثار فرهنگی ارزنده شوند.
به گزارش ایسنا، سید ابراهیم رئیسی صبح دیروز دوشنبه به محل موزه ملی ایران رفت و در جمع وزیر و مدیران وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، ضمن استماع گزارش عملکرد یکساله این مجموعه، رهنمودهایی برای ارتقای کیفی و کمی عملکرد این وزارتخانه ارائه کرد.
رئیس جمهوری با اشاره به سه ماموریت مهم این وزارتخانه در حوزههای میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، گفت: بخش میراث فرهنگی وظایف مهمی در زمینه شناسایی، ثبت، مرمت و نگهداری، تعیین حریم آثار و معرفی و بهرهبرداری از مواریث فرهنگی و تاریخی دارد.
او با تاکید بر اینکه اگر از آثار فرهنگی بهرهبرداری نشود، این آثار دچار میرایی خواهند شد، افزود: تداوم حیات و اثربخشی آثار فرهنگی و تاریخی در گرو بهرهبرداری صحیح و شایسته از این آثار و امکان بازدید و استفاده مردم از آنها است.
رئیسی موضوع مهم دیگر در ماموریتهای بخش میراث فرهنگی را تعیین حریم عنوان کرد و گفت: تعیین حریم آثار فرهنگی و تاریخی بسیار مهم و حساس است، اما باید مراقب بود که تعیین این حریم، اختلالی در کسب و کار و معاش مردم ایجاد نکند. رئیس جمهور در ادامه با اشاره به اهمیت موضوع حفاظت از آثار و اماکن فرهنگی و تاریخی، جذب مشارکتهای مردمی و میدان دادن به بخش خصوصی تحت نظارت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی را راهی مناسب برای جبران کمبود نیرو در این بخش دانست.
رئیسی در ادامه سخنانش به بخش گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اشاره کرد و افزود: رونق صنعت گردشگری، اقتصاد گردشگری را فعال مینماید و در کنار گردش مالی قابل توجه و ظرفیتهای فراوان برای ایجاد اشتغال، بار فرهنگی عظیمی نیز دارد.
رئیس جمهوری با تاکید بر وجود ظرفیتهای فراوان برای رسیدن عدد گردشگران خارجی به ۱۵ میلیون نفر در سال بیان کرد: گردشگری خانواده محور، لغو روادید گردشگری با کشورهای هدف، تسهیل و حمایت از سرمایهگذاری بخش خصوصی در بخش گردشگری با اعطای تسهیلات و امکانات از جمله اقدامات لازم برای توسعه و رونق گردشگری است.
رئیسی با تاکید بر لزوم اصلاح روند و فرایند سرمایهگذاری در گردشگری، از مسئولان گردشگری خواست در حمایت از متقاضیان فعالیت در این بخش، به اعطای مجوز بسنده نکرده بلکه با رفع موانع تا رسیدن به نقطه بهرهبرداری از آنان حمایت کنند.
رئیس جمهوری توانمندیهای کشور در حوزههای سلامت، کارخانههای عظیم و منحصربهفرد در صنایع بزرگ، و همچنین وجود مناطق خاص جغرافیایی مثل جزایر هرمز، آشوراده و سواحل مکران را دارای ظرفیتهای بسیار مناسب برای ایجاد مناطق ویژه گردشگری و طبیعت گردی دانست و بیان کرد: مردم از این دولت انتظار انجام یک کار معمولی ندارند، بلکه انتظار دارند با استفاده از همه تجربیات پیشین یک حرکت جهشی انجام شود تا اقتصاد گردشگری جهش یافته و یاریگر دیگر بخشهای اقتصادی نیز باشد.
رئیس جمهوری در ادامه به ماموریتهای بخش صنایع دستی این وزارتخانه اشاره کرد و با تاکید بر شعار «هر خانه یک کارگاه» گفت: بنابر گزارشها بیش از ۷۰ درصد فعالان بخش صنایع دستی را بانوان تشکیل میدهند که جمع زیادی از آنان سرپرست خانوار نیز هستند. در وهله اول شایسته است در ازای میزان مهارت و هنر آنان مدارکی تعیین، تهیه و به آنان اعطا گردد تا به نوعی هنر و مهارت ایشان قدر نهاده شود.
رئیسی همچنین برنامه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای رساندن تعداد بازارچههای صنایع دستی از ۵۰۰ بازار فعلی به هزار بازار را هدفگزاری شایستهای توصیف کرد و افزود: استانداریها و شهرداریها برای ایجاد بازار، پرداخت تسهیلات و تحت پوشش بیمه قرار دادن فعالان صنایع دستی اقدامات لازم را به عمل آورند و توامان برای بازاریابی داخلی و خارجی این محصولات تلاش کنند.
حضرت آیتالله خامنهای فرمانده معظم کل قوا صبح دیروز (دوشنبه) در مراسم مشترک دانش آموختگی دانشجویان دانشگاههای افسری نیروهای مسلح در سخنان مهمی با اشاره به حوادث اخیر تأکید کردند: با صراحت میگویم این حوادث طراحی امریکا، رژیم صهیونیستی و دنبالهروهای آنها است. مشکل اصلی آنها با ایران قوی و مستقل و پیشرفت کشور است. ملت ایران در این حوادث کاملاً قوی ظاهر شد و در آینده نیز هر جا که لازم باشد، شجاعانه وارد میدان خواهد شد. رهبر انقلاب اسلامی در ابتدای ورود به میدان با حضور بر مزار شهیدان گمنام و قرائت فاتحه، به دلیران و قهرمانان دفاع از اسلام و ایران درود فرستادند. فرمانده کل قوا سپس از یگانهای حاضر در میدان سان دیدند.
رهبر انقلاب اسلامی در سخنان مهمی درباره حوادث اخیر کشور گفتند: در این حوادث بیش از همه به سازمان انتظامی کشور و به بسیج و به ملت ایران ظلم شد. البته ملت ایران در این حادثه نیز همچون حوادث دیگر کاملاً قوی ظاهر شد و در آینده هم به همین صورت خواهد بود. حضرت آیتالله خامنهای تأکید کردند: در آینده نیز هر جا که دشمنان بخواهند اختلالی ایجاد کنند، آنکه بیش از همه سینه سپر خواهد کرد، ملت شجاع و مؤمن ایران است.
ایشان ملت ایران را همچون مولای خود حضرت امیرالمومنین علی(ع) ملتی مظلوم و در عین حال قوی خواندند و افزودند: در این حادثهای که پیش آمد، دختر جوانی درگذشت که دل ما هم سوخت اما واکنشِ به این حادثه که بدون تحقیق و بدون اینکه امر مسلمی وجود داشته باشد، عدهای بیایند خیابانها را ناامن کنند، قرآن آتش بزنند، حجاب از سر زن محجبه بکشند، مسجد و حسینیه و خودروی مردم را به آتش بکشند، یک واکنش عادی و طبیعی نبود.
رهبر انقلاب اسلامی با تأکید بر اینکه این اغتشاشها برنامهریزی شده بود، گفتند: اگر قضیه این دختر جوان هم نبود، بهانه دیگری بهوجود میآوردند تا امسال در اول مهر، در کشور ناامنی و اغتشاش ایجاد کنند.
حضرت آیتالله خامنهای تأکید کردند: من به صراحت میگویم این اغتشاشها و ناامنیها، طراحی امریکا و رژیم غاصب و جعلی صهیونیستی بود و حقوق بگیران آنها و برخی از ایرانیهای خائن در خارج به آنها کمک کردند.
ایشان افزودند: برخی افراد نسبت به اینکه گفته شود فلان حادثه طراحی و کار دشمن بوده است، حساس هستند و سینه سپر میکنند برای دفاع از سازمان جاسوسی آمریکا و صهیونیستها و انواع تحلیلها و لفاظیهای مغالطهآمیز را نیز به کار میگیرند تا بگویند کار خارجیها نیست.
رهبر انقلاب: در اول کار برخی خواص بدون تحقیق و احتمالاً ناشی از دلسوزی، اطلاعیه و بیانیه دادند و اظهار نظر کردند. برخی از آنها اتهام را به سمت سازمان انتظامی بردند و برخی هم مجموعه نظام را متهم کردند. اکنون که دیدند قضیه چیست و نتیجه حرفهای آنان با برنامهریزی دشمن چه اتفاقاتی را در خیابانها رقم زده است، باید کار خود را جبران و صریحاً اعلام کنند با آنچه اتفاق افتاده و با برنامه دشمن خارجی، مخالفند
رهبر انقلاب اسلامی خاطرنشان کردند: در دنیا، اغتشاشهای زیادی بهوجود میآید و در اروپا و به خصوص فرانسه و پاریس هر چند وقت یکبار اغتشاش مفصلی بهوجود میآید اما آیا تاکنون شده است که رئیسجمهور آمریکا مجلس نمایندگان آمریکا از اغتشاشگران حمایت کنند و بیانیه بدهند؟ آیا سابقه دارد که پیام بدهند و بگویند در کنار شما هستیم؟ آیا سابقه دارد رسانههای جمعی وابسته به سرمایهداری آمریکا و مزدوران آنها همانند برخی دولتهای منطقه و از جمله سعودیها از اغتشاشگران در این کشورها حمایت کنند؟ و آیا سابقه دارد امریکاییها اعلام کنند که ما فلان سختافزار یا نرمافزار اینترنتی را در اختیار اغتشاشگران قرار میدهیم تا به راحتی ارتباط برقرار کنند؟
حضرت آیتالله خامنهای افزودند: اما چنین حمایتهایی در ایران بارها اتفاق افتاده است. پس چگونه است که برخیها دست خارجی را نمیبینند و چگونه انسان هوشمند احساس نکند که در پشت این حوادث دستهای دیگری در کار است.
ایشان با تأکید بر اینکه اظهار تأسف آمریکاییها برای از دنیا رفتن یک دختر دروغ است و آنها برخلاف ظاهر، به علت بهدست آوردن این بهانه برای حادثه آفرینی شادمان هستند، گفتند: در کشور، مسئولان سه قوه اظهار تأسف کردند و قوه قضاییه قول داده است که موضوع را تا نهایت دنبال کند تا مشخص شود مقصری وجود دارد یا نه و اینکه مقصر کیست؟ تحقیق یعنی همین. حال، چگونه میشود یک سازمان و یک مجموعه عظیم خدمتگزار برای احتمال اینکه خطایی سر زده باشد، مورد تهمت قرار گیرد. هیچ منطقی پشت سر این کار نیست و این، کار عاملی جز دستگاههای جاسوسی و سیاست گذاران عنود خارجی ندارد.
رهبر انقلاب اسلامی با طرح این سؤال که انگیزه دولتهای خارجی برای ایجاد اغتشاش و ناامنی در کشور چیست؟ افزودند: آنها احساس میکنند کشور در حال پیشرفت به سوی قدرت همهجانبه است و این موضوع را نمیتوانند تحمل کنند.
حضرت آیتالله خامنهای با اشاره به شتاب گرفتن پیشرفت کشور در همه بخشها و تلاشها برای گشوده شدن برخی گرههای قدیمی و فعال شدن بخش تولید و دانشبنیانها و توانایی کشور برای خنثی کردن تحریمها تأکید کردند: آنها نمیخواهند این پیشرفتها در کشور شکل بگیرد و به منظور متوقف کردن این حرکت، برای تعطیلی دانشگاهها و ناامنی خیابانها و درگیر شدن مسئولان به مسائل جدید در شمال غرب و جنوب شرق کشور، برنامهریزی کردهاند.
ایشان با تأکید بر اینکه دشمن در محاسبات خود درباره شمال غرب و جنوب شرق کشور دچار اشتباه است، گفتند: من در میان قوم بلوچ زندگی کردهام و آنها عمیقاً به جمهوری اسلامی وفادار هستند. قوم کُرد نیز یکی از پیشرفتهترین اقوام ایرانی و علاقهمند به میهن، اسلام و نظام هستند بنابراین نقشه آنها نخواهد گرفت.
رهبر انقلاب اسلامی خاطرنشان کردند: طراحی و اقدامات دشمنان نشاندهنده باطن آنها است. همان دشمنی که در اظهارات دیپلماسی میگوید ما قصد تهاجم به ایران و تغییر نظام و قصد دشمنی نداریم، چنین باطنی دارد و به دنبال توطئه ایجاد اغتشاش، نابود کردن امنیت کشور و تحریک هیجان کسانی است که ممکن است با برخی هیجانها تحریک شوند.
حضرت آیتالله خامنهای با تأکید بر اینکه آمریکا فقط مخالف جمهوری اسلامی نیست و با ایران قوی و مستقل نیز مخالف است، افزودند: آنها به دنبال ایران دوران پهلوی هستند که همچون گاو شیرده مطیع اوامر آنها بود.
ایشان گفتند: پشت صحنه قضایای اخیر، این زورگویان قرار دارند و دعوا بر سر از دنیا رفتن یک دختر جوان و یا بر سر با حجاب و بدحجاب نیست. خیلی از کسانی که حجاب کامل ندارند، جزو هواداران جدی جمهوری اسلامی هستند و در مراسم مختلف شرکت میکنند. دعوا و بحث بر سر استقلال و ایستادگی و تقویت و اقتدار ایران اسلامی است.
رهبر انقلاب اسلامی در ادامه چند نکته را بیان کردند و افزودند: این کسانی که در خیابانها فساد و تخریب میکنند، همه یک حکم ندارند برخی جوانان و نوجوانانی هستند که بر اثر هیجان ناشی از ملاحظه یک برنامه اینترنتی به خیابان میآیند. چنین افرادی را میتوان با یک تنبیه متوجه و هدایتشان کرد که اشتباه میکنند.
حضرت آیتالله خامنهای با تأکید بر اینکه در مجموع همه کسانی که به خیابان آمدهاند در مقابل ملت ایران و جوانان مؤمن و غیور، عده بسیار کمی هستند، گفتند: البته برخی از این افرادی که به خیابان میآیند، از بازماندههای عناصر ضربه خورده از جمهوری اسلامی همچون منافقان، تجزیهطلبان، سلطنتطلبان و خانوادههای ساواکیهای منفور هستند که قوه قضاییه باید به تناسب مشارکت در تخریبها و ضربه به امنیت خیابانها، مجازات تعیین، و آنها را محاکمه کند.
نکته دیگری که رهبر انقلاب اسلامی به آن اشاره کردند، مواضع برخی خواص در ابتدای این ماجرا بود.
حضرت آیتالله خامنهای گفتند: در اول کار برخی خواص بدون تحقیق و احتمالاً ناشی از دلسوزی، اطلاعیه و بیانیه دادند و اظهار نظر کردند. برخی از آنها اتهام را به سمت سازمان انتظامی بردند و برخی هم مجموعه نظام را متهم کردند. اکنون که دیدند قضیه چیست و نتیجه حرفهای آنان با برنامهریزی دشمن چه اتفاقاتی را در خیابانها رقم زده است، باید کار خود را جبران و صریحاً اعلام کنند با آنچه اتفاق افتاده و با برنامه دشمن خارجی، مخالفند.
ایشان افزودند: وقتی عنصر سیاسی آمریکایی این قضایا را به دیوار برلین تشبیه میکند باید بفهمید قضیه چیست و اگر نفهمیدید حالا بفهمید و صریحاً موضعگیری کنید.
رهبر انقلاب اسلامی همچنین به موضعگیریهای برخی چهرههای ورزشی و هنری اشاره و خاطرنشان کردند: از نظر من این موضعگیریها هیچ اهمیتی ندارد و نباید در مورد آنها حساسیت به خرج داد.
حضرت آیتالله خامنهای تأکید کردند: جامعه هنری و ورزشی ما سالم است و در آن عناصر مؤمن و باشرف کم نیستند و موضعگیری چند نفر ارزشی ندارد.
ایشان البته افزودند: تطبیق اینکه موضعگیری آنها عناوین مجرمانه دارد یا نه با قوه قضاییه است ولی از لحاظ عمومی، موضعگیری این افراد ارزشی ندارد و جامعه هنری و ورزشی با این مواضع دشمن شادکن آلوده نخواهد شد.
رهبر انقلاب اسلامی در پایان این بحث یاد و خاطره همه شهدای راه حق و شهدای انتظامی و نیروهای مسلح و شهدای مدافع امنیت و به ویژه شهدای اخیر را گرامی داشتند.
رهبر انقلاب اسلامی در بخش دیگری از سخنانشان، ورود چند هزار جوان با نشاط و پرانگیزه دانشگاهی به مجموعه نیروهای مسلح در هر سال را قدرت و بشارتی بزرگ و حامل پیام نوسازی و استحکام برای کشور خواندند و گفتند: حضور جوانان ایرانی در بخشهای گوناگون علمی، اقتصادی، سیاسی و نظامی کشور حقیقتاً امیدآفرین است.
حضرت آیتالله خامنهای با اشاره به تبلیغات گمراهکننده بدخواهان در نشان دادن تصویری ناامید، بیمسئولیت و گسسته از ارزشها از جوانِ ایرانی، خاطرنشان کردند: واقعیت در نقطه مقابل این تبلیغات است و حرکت نسل جوان ما در همه عرصهها یک حرکت درخشنده است.
ایشان در این زمینه به نقشآفرینی جوانان در دفاع از میهن و امنیت کشور، کمک به جبهه مقاومت و حرکت مقدس دفاع از حرم، خدمات اجتماعی، پیشرفتهای علمی، تولید و ابتکار، حضور میلیونی در آیینهای مذهبی مانند راهپیمایی عظیم اربعین و راهپیمایی جاماندگان، مقابله با بیماری همهگیر، نهضت کمکهای مؤمنانه، جهاد فرهنگی و امداد در حوادث طبیعی اشاره کردند و افزودند: این جوانان خستگیناپذیر و فعال در میانه میدان، هرگز ناامید و گسسته از ارزشها نیستند و البته پیشتاز همه این عرصهها و حرکتها نیز جوانان با ایمان بودهاند.
فرمانده کل قوا، نیروهای مسلح را از جمله ستونهای استحکام ملی خواندند و با تأکید بر ضرورت تقویت این عامل استحکامبخش، خاطرنشان کردند: تقویت نیروهای مسلح برای ایرانِ ما که با دشمنان قلدر و زورگویی همچون آمریکا مواجه است، اهمیت مضاعف دارد و مسئولان نظامی باید با بهکارگیری راهکارهای نو و روزآمد، هوشمندسازی همه برنامهها و ابزارها و تجهیزات، تقویت پژوهشهای علمی و طراحی بازهای پیچیده جنگ ترکیبی در مقابل جنگ ترکیبی دشمن، قدرت دفاعی کشور را افزایش دهند.
ایشان مسئولیت اصلی نیروهای مسلح را حراست از امنیت ملی به مثابه زیرساخت همه ابعاد زندگی اعم از امنیت در مسائل شخصی و امنیت در مسائل عمومی خواندند و افزودند: بدون امنیت پیشرفت در هیچ عرصهای امکانپذیر نیست.
کسانی که در خیابانها فساد و تخریب میکنند، همه یک حکم ندارند برخی جوانان و نوجوانانی هستند که بر اثر هیجان ناشی از ملاحظه یک برنامه اینترنتی به خیابان میآیند. چنین افرادی را میتوان با یک تنبیه متوجه و هدایتشان کرد که اشتباه میکنند
حضرت آیتالله خامنهای این نکته را هم افزودند که ناامنی در کشورهای بزرگ و از همه بدتر در آمریکا وجود دارد و همواره شاهد حمله به مدرسه، فروشگاه و رستورانهای آن هستیم.
رهبر انقلاب، نیروهای مسلح را تأمینکنندگان امنیت کشور خواندند و گفتند: بنابراین تضعیف نیروهای مسلح، تضعیف امنیت کشور است و کسی که به پاسگاه پلیس یا پایگاه بسیج حمله میکند یا در سخنان خود به ارتش یا سپاه طعنه میزند، به امنیت کشور حمله میکند.
ایشان در این زمینه افزودند: پلیس موظف به ایستادن در مقابل مجرم و تأمین امنیت جامعه است، بنابراین تضعیف پلیس به معنی تقویت مجرمین است و کسی به پلیس حمله میکند، مردم را در مقابل مجرمین، اراذل و اوباش، سارقان و زورگیران بیدفاع میگذارد.
حضرت آیتالله خامنهای «امنیتِ درونزا» را امتیازی بزرگ برای کشور برشمردند و گفتند: امنیت ما کاملاً درونزا و بدون اتکا به دیگران است و این امنیت با امنیتی که دیگران از بیرون ایجاد کنند و به آن کشور نگاه استفاده از گاو شیرده داشته باشند، کاملاً متفاوت است.
ایشان، امنیت جمهوری اسلامی ایران را منبعث از اتکاء به قدرت پروردگار و پشتیبانی حضرت ولیعصر(عج) و اندیشه و ایستادگی و ملت و نیروهای مسلح خواندند و افزودند: آنکه به بیگانه متکی است، در روز مبادا همان نیروی خارجی او را تنها خواهد گذاشت چرا که نه میخواهد و نه میتواند از آن حراست و حفاظت کند.
در این مراسم سردار سرلشکر باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح با تأکید بر اینکه تحرکات عدهای از افراد غافل یا وابسته در ایجاد ناامنی، تردیدی در حرکت پر افتخار ملت سربلند ایران در جبهه حق نخواهد داشت، گفت: نیروهای مسلح در کنار مردم با وحدت و یکپارچگی در اجرای فرمان پیشرو و راهبرد مقاومت فعال نقشآفرین خواهند بود.
همچنین در این مراسم امیر دریادار دوم شفقت فرمانده منتخب دانشگاههای ارتش، سردار سرتیپ غلامی فرمانده دانشگاه امام حسین و سردار سرتیپ دوم آهی فرمانده دانشگاه امام حسن گزارشی از برنامههای اقدامات و برنامههای تحصیلی این دانشگاهها بیان کردند.
«شهید هاشمی» سپر بلای شیعه و سنی شد
کرمان – معاون سازمان بسیج مستضعفین گفت: افتخار میکنیم سپاه و فرماندهانش در این حوزه هوشمند و معتقد هستند و با اعتقاد عمل می کنند که نقطه وحدت در اقوام و مذاهب را حفظ کنند و در واقع شهید هاشمی سپر بلای انقلاب و مردم و شیعه و سنی شد.
سردار حسین معروفی صبح روزگذشته ۱۱ مهرماه در مراسم تشییع سردار شهید سید حمیدرضا هاشمی (معاون اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان) در حسینیه ثارالله شهر کرمان اظهار کرد: شهید هاشمی یکی از تربیت شدگان مکتب امام و ولایت و آرزویش شهادت بود.
وی با قدردانی از حضور مردم ولائی و با بصیرت کرمان در مراسم تشییع شهید هاشمی افزود: این شهید بزرگوار از کودکی در بسیج حضور داشت و برای دفاع از دین خدا، تمامیت ارضی، ارزش های الهی و کرامت مردم هیچ ملاحظه ای نداشت و کوتاه نمی آمد و این مردانگی را در سپاه انقلاب و نیروی زمینی آموخت که برای دفاع از دین خدا، ناموس و مردم نباید ملاحظه کرد و در پایان به دست شقی ترین افرادی که نسبت به دین، اهل بیت، انقلاب، ملت بزرگ ایران و جریان حق دارند، جانش را تقدیم کرد.
معاون سازمان بسیج مستضعفین گفت: شهید هاشمی در مقابل کسانی که دنبال واروونه جلوه دادن حقیقت هستند، ایستاد و جان و همه وجودش را تقدیم مسیر حق و انقلاب کرد و همه ما باید آبرو بگذاریم تا رسالت شهیدان ما ملموس و مشخص شود. این سردارشهید مجاهد گمنام سپاه پاسداران بود و مجاهدت های ایشان را جز افراد اندکی نمی دانند.
وی اظهار کرد: شهید هاشمی حدود ۹ سال در صحنه کارزار برای وحدت بین شیعه و سنی تلاش های زیادی را آشکار و نهان انجام داد.
معروفی با اشاره به ویژگی های شخصیتی شهید هاشمی عنوان کرد: نخستین ویژگی ایشان ایمان حقیقی و در یک جمله پاسدار واقعی دین خدا بود و الگوی عملی ماست؛ هرکس می خواهد بداند انقلاب، امام و سپاه پاسداران قدرتمند و هوشمند ما چه کرده، ببیند محصولش این شهید بزرگ ماست.
دانشگاه به عنوان مرکز علم و آموزش عالی کشور همواره مورد احترام جامعه بوده است تا آنجا که به تعبیر مرحوم شهید بهشتی دانشجو را مؤذن جامعه لقب دادهاند. با این حال پیش از انقلاب اسلامی، از گذشتههای دور از بدو تاسیس دانشگاه با توجه به جایگاه علم، معلم و دانشجو حساسیت خاصی درباره حرمت دانشگاه وجود داشته است. حتی در رژیم گذشته و در مقاطعی که اعتراضات دانشجویی شدت گرفته این موضوع بازتاب داشته و منشاء تحولات تاریخی بوده است. کما اینکه میدانیم در ۱۶ آذر پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ دانشجویان بیدار دست به اعتراض زدند و نیروهای انتظامی با ورود به دانشگاه موجب شهادت ۳ دانشجو شدند و همین سبب شد تا به صورت نمادین همین مناسبت در تقویم ما منشاء تحولات زیادی باشد. با این حال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و با وجود تعرضاتی که به دانشگاه صورت میگرفت این عمل بسیار مورد سرزنش جامعه قرار بود. مقامات سیاسی رژیم گذشته هم سعی میکردند تعرضی به دانشگاه صورت نگیرد و وقتی فعالیتهای سیاسی ضد رژیم گذشته در دانشگاه جریان داشت و نیروهای رژیم تلاش میکردند دانشجویان را تحت تعقیب قرار دهند این موضوع تقبیح میشد و بازتاب گستردهای نیز مییافت.
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نقش نهاد علم در کشور و نقشی که دانشگاهیان در پیروزی آن داشتند سبب تقویت جایگاه دانشگاه شد. مبارزه دانشجویان با رژیم گذشته و جایگاهی که از لحاظ سیاسی داشت غیرقابل اغماض است و علاوه بر این قانون نیز صراحتاً برای جلوگیری از تعرض نیروهای انتظامی به دانشگاه وضع شده است.
گاهی برای آنکه تعرض به حریم دانشگاه صورت نگیرد و نقض قانون رخ ندهد از نیروهای موسوم به لباس شخصی استفاده شده و حرمت دانشگاه را نقض کرده است که این کار از اقدامی که پلیس با لباس خودش آشکارا وارد حریم دانشگاه شود، قبحاش بیشتر است. متأسفانه این رویه به سنتی بدل شده است کما اینکه دیدیم در سال ۱۳۷۸ در پوشش نیروی غیرانتظامی به حریم دانشگاه تعرض کردند و تبعات فراوانی هم از لحاظ سیاسی و هم از جهت فروخفتن خشم دانشجویان به جامعه تحمیل کردند زیرا آن رویداد تبدیل به زخمی شد که به مرور زمان کهنه شد و منتظر زمانی برای بروز و ظهور شده است.
اگر به توصیف مرحوم شهید بهشتی در مورد دانشجو و نقشی که دانشگاه در پیشگامی تحولات جامعه بازگردیم که فرموده بودند همانطور که مؤذن پیشگام برپایی نماز است دانشجو مؤذن جامعه است و وقتی مودن بانگ برمیآورد و وقت نماز را اعلام میکند دانشجو نیز پیشتاز آگاهی و حرکت علمی است، حساسیت و توجه به جایگاه دانشگاه بیشتر شد زیرا دانشجو حساسیت بیشتری به تحولات اجتماعی دارد.
به همین دلیل هم هست که جدا از حقی که برای عموم مردم در قانون اساسی قائل شدهاند به طور مضاعف حق اعتراض و اجتماع در دانشگاه را برشمردهاند و قانون به همین دلیل صراحت دارد که نیروی انتظامی حق ورود به این مکان مقدس را ندارد.
اینکه ببینیم نیروهایی در پوشش لباس شخصی به حریم دانشگاه وارد میشوند نوعی حیله و تقلب نسبت به اجرای قانون است. در ماجرایی که در دهم مهر امسال برای دانشگاه شریف روی داد حضور وزیرعلوم دولت سیزدهم جای قدردانی دارد گو اینکه نوع ادبیات و محتوای آن در جمع دانشجویان خود سبب تحریک آنان شد. با این حال تقاضا این است که همه مسئولان دولت حاضر اعم از وزیر علوم تحقیقات و فنآوری، رییسجمهور و سایر مسئولان اجازه ندهند در دوره مسئولیت آنها نقض حریم دانشگاه رقم بخورد و در کارنامه آنها ثبت شود.
نابودی ۳۰۰ هزار هکتار جنگل شمال بر اثر آفات
رئیس دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه علوم و تحقیقات تهران گفت: اوج شیوع و طغیان آفات و بیماریها در جنگلهای شمال که به منطقه هیرکانی خزری موسوم است طی دهه ۷۰ بوده است که متاسفانه از آن زمان تاکنون حدود ۳۰۰ هزار هکتار از سطح این عرصه آلوده و به طور کامل نابود شد و طبق گزارشها و بررسیهای به عمل آمده حدود ۱۲۵ هزار هکتار آن آلوده به آفات خارجی و غیر بومی است.به گزارش ایرنا هادی کیادلیری افزود: آفاتی که طی این سالها براثر طغیان جنگلهای شمال را آلوده کردهاند از نوع آفات درجه اول محسوب میشوند یعنی از آن دسته از آفاتی که شروعکننده زوال رویشگاههای این عرصه هستند چرا که شرایط و بستر برای نابودی جنگلها کامل مستعد بوده است و این اتفاقات نشان میدهد مسئولان دستاندرکار در آن زمان در حوزه قرنطینه جنگل ضعیف عمل کردند.او توضیح داد: امروز این اکوسیستم طبیعی ضعیف شده چرا که آفات و بیماریها یک عارضه به شمار میآید همانند بدن انسان، وقتی که بدنش ضعیف میشود توان دفاع در برابر بیماریها را تا حدودی از دست میدهد. طبیعت یک موجود زنده است و عواملی مانند دست اندازیها، ویلاسازی، جادهسازی، تغییر کاربری و چرای دام بیرویه و قاچاق چوب همه این موارد دست به دست هم داد تا جنگل توانایی درمانش را از دست دهد. رئیس دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه علوم و تحقیقات تهران بیان کرد: در ابتدا این اکوسیستم میتوانست این چالشها را حل کند منتهی به حدی دستاندازی به طبیعت زیاد شده که این اکوسیستم از نظر وقوع عوامل تهدیدزا و تخریبکننده به ویژه آفات و بیماریها به مرحله اشباع رسیده و از حالت بکر بودن خارج شده است و این چالش با تغییرات اقلیمیبه ابر چالش تبدیل شده است.کیادلیری اضافه کرد: وقتی در نقطه نامناسب از عرصههای طبیعی جنگل کاری میکنیم و شرایط برای اجرای چنین طرحی ناسازگار باشد یا در نقطه دیگر محدودیتهای محیط زیستی نادیده گرفته شود به فرض مثال استفاده از نهادههای کشاورزی در اراضی حاشیه جنگلهای شمال انجام گیرد متاسفانه این اقدامات سبب میشود نتوان این عرصههای طبیعی بیمار را درمان کرد.او پیش آگاهی از وضعیت جنگلهای اطراف در دیگر نقاط کشور و حتی کشورهای همسایه در پیشگیری و کنترل این آفات بسیار اثربخش دانست و افزود: اگر بدانیم وضعیت جنگلها در دیگر نقاط چگونه است و پیشبینیهای لازم از علت و میزان آسیبپذیری آن نقاط جنگلی خارج از شمال داشته باشیم این رویکرد همان نگاه کشورهای توسعه یافته است که باید در مدیریت آفات و بیماریها مد نظر مسئولان دست اندرکار قرار گیرد که متاسفانه مورد بیتوجهی قرار گرفته است.رئیس دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه علوم و تحقیقات تهران یادآور شد: در زمان حاضر در مدیریت بیماریها و آفات در عرصههای طبیعی، نخستین تصمیم در واقع همان گام آخر است به عبارتی سیستمیکار نمیکنیم و اهمیتی به این موضوع نمیدهیم. یک زمان آفات طغیان میکند در زمستان حشره است و دیده نمیشود و این موضوع به فراموشی سپرده میشود و پیگیریها برای رفع این چالش به سال آینده موکول میشود و این نوع اقدامات بزرگترین اشتباه است.کیادلیری افزود: این رفتارها نشان میدهد که مجموعه مدیریت از آموزش و تحقیقات گرفته تا اجرا و نظارت نقص دارد و تصورمان بر این آفت آن است که طغیان نمیکند درحالی که به واسطه این آفت روند وضعیت موجود جنگلهای شمال رو به زوال است و در صورتی اگر برنامه ریزی و تدابیری برای از بین بردن آنها صورت نگیرد بیتردید باید طی سالهای نه چندان دور شاهد از هم پاشیدگی این اکوسیستم طبیعی باشیم.این استاد رشته جنگلداری با اشاره به آنکه برخی از آفات و بیماریهای موجود در جنگلهای شمال مشترک میان انسان و گیاه است، بیان کرد: آلودگی این عرصه طبیعی به این آفات و بیماریها میتواند زمینه ساز برخی از بیماریهای تنفسی و پوستی طبیعت گردان، گردشگران و مسافران باشد و علاوه بر نابودی درختان چنین عوارضی هم برای انسانها به همراه داشته باشد ضمن آنکه روی اکسیژن ، تلطیف هوا و جذب گرد و غبار هم اثر میگذارد. او گفت: نکته مهم تر میزان قاچاق چوبی که سالانه در جنگلهای شمال از سوی قاچاقچیان انجام میگیرد شاید به پنج هزار تا ۱۰ هزار متر مکعب نرسد منتهی یک آفت برگخوار سالانه میتواند به حدود ۴۰ هزار مترمکعب چوب خسارت وارد کند به عبارتی درخت زنده و رویشهای آن را از دست بدهد و طی سه سال گستره زیادی از این عرصه طبیعی را آلوده و از لحاظ ریالی هم میلیاردها تومان خسارت وارد کند. رئیس دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه علوم و تحقیقات تهران گفت: امروز نگاه علمیدر مدیریت آفات و بیماریهای جنگلهای شمال دیده نمیشود و تشخیص دنیا است که یک نوع آفت سالانه میتواند حدود ۱۰ میلیارد تومان به رویشگاههای جنگلی و گیاهی خسارت وارد کند در حالی که سعی میکنیم قاچاق چوب را برجسته و گزارش دهیم یا بهرهبرداریها را از نو شروع کنیم.
بیش از 15 سال است که فعالان میراث فرهنگی تلاش کردهاند که ماسوله را به ثبت جهانی برسانند. شهری از توابع گیلان که به دلیل معماری خاص و پلکانی، از سال 1354 به ثبت ملی رسیده بود. این شهر 4 هزار ساله بناست در سال 2023 در اجلاس میراث تاریخی و جهانی یونسکو از منظر فرهنگی همپای هگمتانه مورد بررسی قرار بگیرد. از همین رو بود که استاندار گیلان در تابستانی که گذشت به سراغ پرونده باز ثبت جهانی ماسوله رفت. استاندار این استان شمالی به مسئولان مربوطه مهلتی یک ماهه برای رفع نقص پرونده ثبت جهانی، تا پیش از حضور ارزیابان یونسکو داد. حالا پس از پایان حضور ارزیابان این سازمان جهانی در ماسوله، استاندار گیلان خبر ارزیابی مثبت آنها از ماسوله را منتشر کرده است.
پیش از حضور ارزیابان یونسکو در ماسوله، «پیام ما» در گزارشی از وضعیت رفع نواقص پرونده ثبت جهانی ماسوله تهیه کرده بود. به نقل از آن گزارش بنا بود در ضربالعجلی یک ماهه مشکلات پرونده ثبت جهانی این شهر در استان گیلان رفع شود. پیشتر «ولی جهانی»، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان به پیام ما گفته بود: «بیش از ۹۰ درصد موانع پرونده شامل تخریب سازه اسکلت فلزی، ساماندهی کابلهای برق و مخابرات، طرح تصفیهخانه فاضلاب شهر از سوی دستگاههای اجرایی استان و ادارههای مرتبط با اعتبار تخصیص یافته استانی یا اعتبار داخلی دستگاهها انجام شده است.» این در حالی است که اهالی هنوز موانعی از جمله اصلاح جاده و تابلوهای مختلف نصب شده در مسیر و خود شهر و یکسانسازی چادرهای سایهبان باقی مانده که اغلب آنها مربوط به جزئیات منظر فرهنگی است، خبر دادهاند. مدیرکل میراث فرهنگی استان گیلان با وجود آگاهی به این موارد معتقد بود که با برنامهریزیهای صورت گرفته، روند آمادگی ماسوله برای حضور ارزیاب در حال انجام بوده و با رفع موانع جزئی باقیمانده پس از انتظار طولانی، شاهد درج شهر تاریخی ماسوله در فهرست میراث جهانی یونسکو خواهیم بود.
انتظارها برای ماسوله به سر آمد
«نعیمه بن کاری» از کشور عمان به عنوان ارزیاب یونسکو سرانجام پس از گذشت ۱۱ سال از آغاز فرایند ثبت جهانی ماسوله، چهارشنبه ششم مهرماه وارد این شهر تاریخی شد و فرآیند اولیه ثبت جهانی ماسوله را آغاز کرده است. استاندار گیلان، ارزیابی مثبت یونسکو از ماسوله را اعلام کرد. اسدالله عباسی، استاندار گیلان پس از حضور یک هفتهای نماینده یونسکو در ماسوله؛ بیان کرد: «به نظر میرسد نماینده این سازمان جهانی ارزیابی مثبتی از ماسوله داشته و مباحثی نیز با او مطرح شد که به طور قطع در انجام فرایند ثبت جهانی این پرونده موثر است.»
او روز یکشنبه در جریان دیدار با نعیمه بن کاری نماینده یونسکو در فرآیند ثبت جهانی ماسوله افزود: «فرآیند ثبت جهانی ماسوله از یک سال گذشته به طور جدی آغاز شده و اینک نماینده یونسکو برای انجام این پروسه به گیلان سفر کرده و بازدید خود از شهرک تاریخی ماسوله را به انجام رسانده است.»
استاندار گیلان با بیان اینکه در آینده نزدیک، شاهد پیوستگی حلقههای میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هستیم، بیان کرد: «تلاش ما بر آن است ظرفیتهای گردشگری، صنایع دستی و میراث فرهنگی گیلان به معنای واقعی شکوفا شود و این موضوع فقط محدود به شعار نباشد.»
عباسی ثبت جهانی ماسوله را برنامه دولت دانست و تاکید کرد: « همزمان با سفر رئیس جمهوری به گیلان، رشد و توسعه گردشگری در استان به طور جدی پیگیری و آغاز شده است. از اینرو برای کسانی که تمایل دارند در این بخش سرمایهگذاری کنند، تسهیلات لازم در نظر گرفته شده است.»
اسدالله عباسی، استاندار گیلان پس از حضور یک هفتهای نماینده یونسکو در ماسوله؛ بیان کرد: به نظر میرسد نماینده این سازمان جهانی، ارزیابی مثبتی از ماسوله داشته است
ماسوله سرانجام جهانی میشود
شهرک تاریخی ماسوله در سال ۲۰۰۷ در میراث تاریخی یونسکو به طور موفق ثبت شد تا مسیر هرگونه تغییر و آسیب به آن بسته شود. در گذر سالها، این شهر رفت و آمد مدیران، کارشناسان بینالمللی، ملی و استانی بسیاری را به خود دید که بررسیها و گزارشات متعددی را از این قطعه تاریخی به همراه داشت. اما همچنان پرونده جهانی شدن ماسوله اندر خم یونسکو باقی مانده بود تا اینکه آبان ماه ۱۴۰۰ ماسوله عنوان «شهر کامل» از نگاه ارزیابان بینالمللی را از آن خود کرد. این اتفاق به اعتقاد کارشناسان قدمی مهم در مسیر ثبت جهانی آن محسوب میشود.
بهمن ماه سال گذشته ثبت منظر فرهنگی شهر تاریخی ماسوله نیز در فهرست میراث جهان اسلام (آیسسکو) خبری تازه و امیدبخش برای این شهر و دوستداران میراث فرهنگی بود و در اوایل ۱۴۰۱ ماسوله به اتحادیه شهرهای تاریخی جهان پیوست. استاندار گیلان فروردین ماه امسال نیز در این کمیته بر لزوم همافزایی همه دستگاههای اجرایی برای رفع موانع ثبت جهانی ماسوله تأکید کرد و گفت: «ثبت جهانی ماسوله، حیثیت گیلان است و هیچ گونه بهانهای برای تاخیر دستگاههای اجرایی در انجام وظایف تعیین شده، پذیرفتنی نیست.» او ثبت جهانی ماسوله را گامی مهم در اقتصاد گردشگری استان دانست و گفت: «هر دستگاه به سهم خود برای موانع مشخص شده، اقدام و هر کجا نیاز به تامین اعتبار است، اعلام نماید تا برای آن برنامهریزی شود.»
ماسوله با قدمتی حدود 4 هزار سال پس از سالها تلاش متمادی، در سال گذشته با فراهم شدن زمینه حضور ارزیابان یونسکو برای بررسی شرایط ثبت و رفع موانع جهانی شدن این شهر، حالا در یک قدمی معرفی به جهان قرار گرفته است.
اعتراضهایی که از یکی، دو هفته پیش در پی دستگیری و درگذشت مهسا امینی، در پلیس گشت ارشاد، آغاز شد این روزها در فضاهای دانشگاهی ادامه دارد. اعتراضهایی که نهتنها مهمترین موضوع بحث نمایندگان در نشست غیرعلنی و علنی روز گذشته مجلس بود و برخی مسئولان ارشد دولتی و انتظامی را نیز به ساختمان میدان بهارستان کشاند، بلکه بیرون پارلمان نیز واکنشهای گستردهای را برانگیخت. تا جایی که نشست روز گذشته سران قوای سهگانه را نیز تحتالشعاع قرار داد. آن هم در حالی که شاهد ادامه اعتراضهای دانشجویی در چندین دانشگاه کشور بودیم. دانشجویانی که به دستگیری شماری از همکلاسیهایشان و بیخبری از وضعیت برخی از آنان معترضند. وضعیتی که در مجموع باعث شد مطبوعات و فضای رسانهای کشور از زوایای گوناگون به این موضوع بپردازند و از دلایل بالا گرفتن نارضایتی عمومی بنویسند و بگویند.
نمایندگان مجلس که پس از چند روز تعطیلی، صبح دیروز در صحن پارلمان گرد هم آمده بودند، با دعوت از چند مقام ارشد دولتی و انتظامی، از آنان در خصوص آنچه این روزها در کشور میگذرد، پرسوجو کردند و به استماع گزارشهایی نشستند که وزیر کشور و فرمانده فراجا در اختیار مجلس گذاشتند. گزارشی که البته در جریان نشست غیرعلنی مجلس ارائه شد و آنچه از محتوایشان میدانیم، محدود است به توضیحاتی که سخنگوی هیات رئیسه و برخی از دیگر نمایندگان پس از اتمام نشست غیرعلنی در اختیار رسانهها و افکار عمومی قرار دادند. در این میان البته نمایندگان انتقادهایی را خطاب به صداوسیما نیز مطرح کردند. انتقادهایی که معمولاً در این چنین اوضاع و احوالی مسبوق به سابقه است. البته آنچه نمایندگان مجلس دیروز در نقد عملکرد صداوسیما بیان کردند، هیچ شباهتی به آنچه معمولاً در چنین شرایطی در خصوص عملکرد این رسانه دولتی میشنویم، نداشت. چه آنکه معمولاً این دست انتقادها نسبت به عملکرد صداوسیما به این دلیل مطرح میشود که این رسانه دولتی اغلب از تریبون دادن به صداها و نگاههای مختلف در فضای سیاسی اجتناب میکند و به قول معروف یکطرفه به قاضی میرود. حال آنکه برخی نمایندگان مجلس در بیان انتقاداتشان نسبتبه عملکرد صداوسیما، این رسانه دولتی را به این دلیل مورد انتقاد قرار دادند که چرا به چند چهره اصلاحطلب نیز تریبون داده و این بار تا حدودی متفاوت از اغلب اوقات رفتار کرده است. انتقادهایی که از جمله نماینده اردبیل مطرح کرد و با بیان اینکه برخی از نهادها و مسئولان با اقدامات خودشان به زخم مردم نمک میپاشند، گفت: جناب آقای کرباسچی ۲۵ سال قبل از ریل خارج شده، اما صداوسیما که بهعنوان یک نهاد مقدس و مربوط به نهاد رهبری است، از او استفاده میکند؛ در حالی که استفاده از این افراد نه تنها مشکلی از جامعه حل نخواهد کرد، بلکه بیشتر بر زخم مردم نمک میپاشد. سید کاظم موسوی در تذکری شفاهی روز گذشته خود، همچنین از مسئولان صداوسیما خواست که «افراد کارشناس انقلابی و ولایی» را که به گفته او، «به فکر مردم، نظام و شهدا هستند، بهعنوان کارشناس به برنامههای خود دعوت کرده و از نقطهنظرات آنها استفاده کند.»
یک عضو هیات رئیسه مجلس در جریان نشست علنی روز گذشته، بیانیه ۲۳۳ نماینده در حمایت از نیروهای انتظامی و فرماندهی فراجا با توجه به اتفاقات اخیر در کشور را قرائت کرد
تذکر شفاهی این نماینده مجلس البته پس از اتمام نشست غیرعلنی و در انتهای نشست علنی روز گذشته مطرح شد. حال آنکه سخنگوی هیات رئیسه مجلس در روایتی که از نشست غیرعلنی روز گذشته در اختیار رسانهها قرار داده، سعی کرد شرحی از آنچه که پشت درهای بسته پارلمان مطرح شد، به دست دهد. سیدنظامالدین موسوی که با اشاره به حضور وزیر کشور و فرمانده فراجا در این نشست غیرعلنی، ابتدا به شرح بخشهایی از گزارش این دو مقام ارشد دولتی و انتظامی پرداخت، در بخشی از سخنانش گفت: «گزارش فرماندهی فراجا دو وجه داشت؛ یکی درباره پیگیریهای رخ داده در خصوص فوت مرحوم مهسا امینی و دیگری اعتراضات و اغتشاشات.» او گفت: «همچنین رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس از منظر این کمیسیون تحلیلهایی از بعد شرایط منطقهای و بینالمللی ارائه کرد و رئیس کمیسیون شوراها نیز بهعنوان مامور از جانب رئیس مجلس گزارشی درباره فوت مرحوم مهسا امینی بیان کرد و قول داد تا آخر هفته گزارش آماده شده و به اطلاع مردم ایران برسد.» سخنگوی هیات رئیسه مجلس با بیان اینکه «نمایندگان و همه مسئولان بر اجرای احکام اسلام و شریعت مصر هستند و بر آن تاکید دارند»، گفت: «رئیس جمهور هم تاکید داشت که ارزشها و اصول از جمله حجاب برای ما در جمهوری اسلامی ایران اصل، قانون و تکلیف شرعی است و باید نسبت به آن احساس مسئولیت داشت.» او گفت: «نیروی انتظامی هم براساس قانون موظف به اجرای تکالیف است؛ منتهی ما نسبت به جان انسانها تقید داریم و برای ما جان انسانها مهم و دارای اهمیت است.» او همچنین گفت: «بنابر گزارش وزیر کشور در اوج تحرکات بیشتر از ۴۵ هزار نفر در همه شهرها نبودند.» بهگفته موسوی، «فرماندهی ناجا و معاون عملیات سپاه نیز تاکید کردند که بسیاری از سرشاخههای آشوب و اغتشاشات معلوم شدهاند.» سخنگوی هیات رئیسه مجلس همچنین با اشاره به جمعبندی رئیس مجلس در دقایق پایانی نشست غیرعلنی روز گذشته از تفکیکی سخن گفت که رئیس مجلس میان اعتراضات و اغتشاشات قائل شده و اضافه کرد: «مجلس شورای اسلامی و همه مسئولان کشور به این امر تاکید دارند که باید ساز و کار بیان انتقادات و اعتراضات مشخص و در قانون ترسیم شود. مجلس بنا دارد فضای بیان اعتراضات را قانونمند کند تا به صورت روشنتر و صریحتر مرز اعتراض و اغتشاش مشخص شود؛ کما اینکه در گذشته هم در مقابل مجلس اعتراضاتی از سوی گروههای کارگری، صنفی، بازنشستگان و طیفهای مختلف بیان میشد و کمکم تبدیل به اغتشاش میشد.» او اضافه کرد: «رئیس مجلس همچنین به کمیسیونهای فرهنگی، اجتماعی و آموزش و تحقیقات ماموریت داد که گزارشی درباره اقدامات صورت گرفته ارائه کند.» او درباره رفع فیلتر برخی اپلیکیشنها همچون واتساپ و اینستاگرام نیز گفت: «تاکید بر این بود که بخش عمدهای از کسانی که در این اغتشاشات حضور داشتند، از بستر شبکههای مجازی تاثیر گرفتند تا زمانی که اغتشاش و آشوب وجود داشته باشد، براساس مصوبات مقامات، این وضعیت ادامه پیدا میکند اما طبیعتا تصمیم قطعی در این باره به قانون نیاز دارد که مجلس براساس واقعیات جامعه تصمیم میگیرد. مردم باید از این فضا استفاده کنند و در عین حال بستر مورد استفاده دشمنان قرار نگیرد.» موسوی در مورد مطالب مطرح شده درباره آزادی بازداشتیها در جریان و ناآرامیهای اخیر نیز گفت: «دستهبندی درباره بازداشتیها صورت گرفته، بخشی از آنها جوانانی بودند که بر اثر فضای عاطفی و هیجانی آمده بودند که حضور آنها در روزهای اولیه بوده، خیلی از آنها آزاد شده و به خانوادهها تحویل داده شدهاند.» او تصریح کرد: «بنابر بررسیهای صورت گرفته اگر آنها عقبه تشکیلاتی نداشته باشند، با آنها مدارا میشود و احتمالا آزاد میشوند.»
رئیس مجلس با تاکید بر لزوم روشن شدن چرایی و چگونگی جان باختن مهسا امینی گفت: همانطور که در نطق پیشین یعنی پیش از آغاز اغتشاشات هم تاکید کردم ما باید ساختارها و شیوههای اجرای گشت امنیت اخلاقی را به گونهای اصلاح کنیم تا این قبیل اتفاقات دوباره تکرار نشود
اما در ادامه روز، با پایان نشست غیرعلنی و آغاز نشست علنی مجلس، نمایندگان مجلس در مقابل جایگاه هیات رئیسه مجلس تجمع کرده و با مشتهایی گره کرده شعار «مرگ برآمریکا»، «مرگ براسرائیل»، «مرگ بر منافق»، «مرگ بر فتنه گر»، «ای رهبر آزاده، آمادهایم آماده»، «خونی که در رگ ماست هدیه به رهبرماست»، «سپاه انقلابی، زنده باد زنده باد» و «نیروی انتظامی تشکر تشکر» سر دادند. این در حالی بود که محمدباقر قالیباف در نطق پیش از دستور خود با بیان اینکه توطئههای دشمن باعث نمیشود مجلس وظایف خود را نسبت به شهروندان فراموش کند، گفت: «اولین مسئله چرایی و چگونگی جان باختن خانم امینی است. در این باره همانطور که در هر سه قوه مطرح شده موضوع باید پیگیری شود و با هر تقصیر و قصور احتمالی برخورد شود.» او در ادامه با اشاره به این مطلب که البته برخورد مقتدرانه با کسانی که امنیت مردم را به خطر میاندازند به این معنی نیست که اشکالات موجود را برطرف نکنیم، تصریح کرد: «همانطور که در نطق پیشین یعنی پیش از آغاز اغتشاشات هم تاکید کردم ما باید ساختارها و شیوههای اجرای گشت امنیت اخلاقی را به گونهای اصلاح کنیم تا این قبیل اتفاقات دوباره تکرار نشود.» این در حالی بود که یک عضو هیات رئیسه مجلس نیز در ادامه بیانیه ۲۳۳ نماینده در حمایت از نیروهای انتظامی و فرماندهی فراجا با توجه به اتفاقات اخیر در کشور را قرائت کرد.
اما چنانکه اشاره شد، بیرون مجلس نیز همچنان مهمترین خبر، همین خبر اعتراضات بود. اعتراضاتی که روز گذشته بهخصوص در شماری از دانشگاهها ادامه یافت و در حالی که مهمترین شعار و مطالبه این دانشجویان معترض در دانشگاههای مختلف، آزادی دیگر دانشجویانی بود که در روزهای گذشته بازداشت شدهاند، روز گذشته خبرگزاریها و منابع خبری در خبری دیگر به نقل از سخنگوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، از پیگیریها برای آزادی این دانشجویان خبر دادند. آنطور که ایرنا به نقل از علی شمسیپور آورده، این مقام وزارت علوم با بیان اینکه اکثر دانشجویان دستگیر شده با پیگیریهای وزارت علوم و دستگاههای امنیتی آزاد شدند، گفته است: «کلاسهای درس در دانشگاههای کشور به صورت حضوری برگزار شده است و به همین شکل ادامه خواهد یافت.» سخنگوی وزارت علوم که در حساب کاربریاش در توییتر در این رابطه اطلاعرسانی کرده، همچنین گفته است: «رایزنی برای آزادی مابقی دانشجویان ادامه دارد.» او همچنین نوشت: «کلاسهای درس در دانشگاههای کشور به صورت حضوری برگزار شده و به همین شکل ادامه خواهد یافت.» حال باید دید وعده آزادی دانشجویان بازداشتی که از مهمترین مطالبات دانشجویان معترض در این چند روز گذشته است، در روزهای پیشرو تا چه اندازه محقق خواهد شد.
«خدابس» میداند که این روزها در «هفت لنگ» همه باید سرشان گرم جمع و جور کردن باشد. نوبت به جمع کردن «بُهونها» که برسد تازه میتوانند نفس راحتی بکشند اما امسال هم مثل سال گذشته است. پاییز رسید اما از کوچ پاییزه خبری نبود. تا مسجد سلیمان با این همه کامیون و وانت و دام راه درازتر هم میشود. امسال هم خشکسالی دامن ایلات را گرفته است. این مشکل نه تنها «خدابس» بلکه تمام اعضای ایل بختیاری، قشقایی و سایر ایلات چهارمحال و بختیاری است.
خدابس جوان است. گرچه خودش میگوید: «کار در ایل آدم را پیر میکند آن هم این سالها. دامها بیمه ندارند اگر کوچ کنیم و تلف شوند چیزی دست ما را نمیگیرد. هزینه جابهجایی سرسام آور شده و با درآمد عشایر سنخیتی ندارد. از سوی دیگر جمعیت ایلات هم پیر شده. یعنی جوانها در این اوضاع ناآرام در ایل نمیمانند. کوچ نمیکنند. به خاطر همه این دلایل کوچ سخت شده. سال گذشته هم کوچ پاییزه ما دیر شروع شد. از یک طرف هم وقتی کوچ به تاخیر میافتد تحت فشار منابع طبیعی و امور عشایری قرار میگیریم. برای پروانه مراتع دچار مشکل میشویم. در حالی که مراتع هم دیگر حاصلخیز نیست. امسال هم درست مانند سال گذشته همان مشکلات پابرجاست.
او ادامه میدهد: «با وجود همه تبلیغاتی که میکنند حتی ایلراهها را هم ساماندهی و بهسازی نمی کنند. فقط به ما فشار میآورند که کوچ ایل باید راس تاریخ انجام شود.»
قیمت علوفه و سایر اقلام مورد نیاز دامداران عشایر هم بسیار بالا رفته است. یعنی ما توان خرید علوفه مورد نیاز خود را هم نداریم. از طرف دیگر همه با فشار مسئولان برای ترک استان مواجه هستند. در حقیقت نه راه پیش داریم و نه راه پس. به علاوه اینکه امسال سیل هم به بسیاری از ایلات خسارت زد. خسارتی که هنوز هم به ما پرداخت نشده است. حداقل این خسارت را پرداخت کنند تا مردم بتوانند برای مشکل جابهجایی چارهجویی کنند
«بیبی زنون» از بزرگان ایل است. زنی که در کنار بزرگی، مسئولیت سنگین جمعآوری خورجینها، هزار بیشهها و خلاصه هر آنچه در بهون یک طایفه یا همان سیاه چادرهایش پیدا میشود را عهده دار و از همه امور ایل و کوچ آگاه است. بی بی زنون میگوید: «خشکسالی آهنگ کوچ عشایر در استان را کند کرده است. اعلام کردند که عشایر باید تا پایان مهر استان را ترک کنند اما به خاطر خشکسالی، ضعیف بودن مراتع و کمآبی در خوزستان عشایر زمان کوچ خود را به تاخیر انداختهاند.»
او ادامه میدهد: « قیمت علوفه و سایر اقلام مورد نیاز دامداران عشایر هم بسیار بالا رفته است. یعنی ما توان خرید علوفه مورد نیاز خود را هم نداریم. از طرف دیگر همه با فشار مسئولان برای ترک استان مواجه هستند. در حقیقت نه راه پیش داریم و نه راه پس. به علاوه اینکه امسال سیل هم به بسیاری از ایلات خسارت زد. خسارتی که هنوز هم به ما پرداخت نشده است. حداقل این خسارت را پرداخت کنند تا مردم بتوانند برای مشکل جابهجایی چارهجویی کنند.»
خسارت پرداخت نشده
در حالی که عشایر چهارمحال و بختیاری در ایلات بختیاری و قشقایی و سایر ایلات معتقدند که امکان کوچ برای همه آنان در زمان تعیین شده از سوی دولت و البته طبق روال همیشگی سالیان گذشته وجود ندارد، مدیرکل امور عشایر این استان به «پیامما» میگوید: «زمان تعیین شده برای آغاز کوچ اول مهر و مهلت پایان آن برای خروج از استان آخر مهر تعیین و ابلاغ شده است.»
مدیرکل امور عشایر چهارمحال و بختیاری: اگر عشایر در تاریخ تعیین شده برای کوچ، از استان خارج نشوند تهدیدی برای منابع طبیعی است و ماموران منابع طبیعی با آنان برخورد میکنند
یحیی حسینپور ادامه میدهد: «اگر عشایر در تاریخ تعیین شده برای کوچ، از استان خارج نشوند تهدیدی برای منابع طبیعی است و ماموران منابع طبیعی با آنان برخورد میکنند. زمان کوچ عشایر به عوامل مختلفی از جمله آب و هوا و میزان علوفه منطقهای که قرار است به آن کوچ کنند بستگی دارد و ممکن است تاخیر در کوچ به وجود بیاید که تا حدودی طبیعی است.»
او اضافه میکند: «گروههای هلال احمر، دامپزشکی، شبکه بهداشت در مسیر کوچ مستقر میشوند تا موارد لازم را انجام دهند و آب مورد نیاز عشایر در مسیر کوچ نیز به صورت سیار تأمین میشود. همچنین برای تسهیل در روند انجام کوچ بازسازی ایلراهها، تامین آب شرب، تامین پنل تولید برق خورشیدی، توزیع سیلندر گاز، سوخت فسیلی و تانکرهای ثابت ذخیره آب از جمله خدماتی است که در طول سال به عشایر استان داده میشود.»
حسینپور در مورد بخش دیگری از خدمات ارائه شده نیز میگوید: «عشایر چهارمحال و بختیاری تولید ۲۵ درصد از گوشت قرمز، ۳۵ درصد از صنایع دستی، 1000 تن پشم و ۳۵ هزار تن شیر استان را بر عهده داشتند.»
او همچنین در مورد پرداخت خسارت سیل اخیر به عشایر با بیان اینکه خسارت ناشی از سیل اخیر در مناطق عشایری استان محاسبه و اعلام شده است و در برنامه پرداخت قرار میگیرد اضافه میکند: «راههای تخریبشده در مناطق عشایری استان بر اثر سیل بازسازی شده اما مدیریت بحران استان تاکنون اعتباری پرداخت نکرده است. بنابراین امسال مشکلات کوچ عشایر متاسفانه کمی بیشتر شده است اما در حال رفع آن هستیم. در خصوص رفع مشکلات تامین علوفه هم به شکل مستمر در حال رایزنی هستیم اما مسئله خشکسالی و فقر مراتع به عنوان اصلیترین مشکل عشایر خارج از محدوده کنترل و مدیریت ماست.»
وضعیت بد مراتع
موضوع خشکسالی و فقر مراتع در حالی گریبان عشایر را گرفته است که پرورش دام عشایر برای تولید گوشت قرمز و به تبع آن چرای بیش از اندازه مجاز، خود به عنوان یکی از دلایل گسترش فقر مراتع عنوان شده است. از آن سو فقر مراتع به عنوان یکی از دلایل مشکلات اقتصادی در میان عشایر که منجر به فروش ارزان دام به ویژه به دولت میشود شناخته میشود.
براساس اعلام سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور از حدود ۸۴ میلیون هکتار مراتع سراسر کشور ۵۰ میلیون هکتار آن فقیر هستند.
هفته آخر شهریور گذشته معاون آبخیزداری مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در کارگروه ملی مدیریت چرا، کنترل پروانه دام و ساماندهی کوچ اعلام کرده بود: کوچ عشایر بحث مهمی بوده که گاهی اوقات درون استانی و گاهی برون استانی است و لازم است هماهنگیها بین ادارات مرتبط ایجاد شود. مهمترین معضلی که در حال حاضر وجود دارد بحث مراتع بوده و با توجه به شرایطی که در حال حاضر در سطح کشور داریم بیش از ۵۰ میلیون هکتار از مراتع ما فقیر حساب میشوند که عدد بالایی است.
حسن وحید گفته بود: بخش زیادی از معیشت مردم و بهرهبرداران ما به این مراتع وابسته است و تمهیدات لازم باید در این مناطق در نظر گرفته شود. لازم است در مناطق عشایری در این زمینه به سمت طرحهای مرتعداری چند منظوره برویم، یعنی کلیه عوامل را در داخل مراتع در نظر بگیریم و بهرهبرداری و احیاء مراقبت مراتع به خود عشایر که بهرهبرداران هستند احاله مدیریت شود و در قالب کتابچه مدون از تمام پتانسیلهای مرتع مانند زنبورداری، شیلات و … استفاده شود. علاوه بر اینکه در مراتع حفاظت شده، میتوانیم از منابع نیز استفاده کرده و ایجاد اشتغال داشته باشیم تا معیشت مردم نیز تأمین شده ضمن اینکه مشکل محیط زیستی نیز نخواهیم داشت.
مشکلات عمدهای در مورد تامین علوفه و فقر مراتع به عنوان لازمه دامپروری و معیشت اول عشایر وجود دارد اما خرید تضمینی دام از عشایر موجب شده است تا این روند معیوب همچنان ادامه پیدا کند و دولت هیچ برنامه یا مطالعهای برای توسعه معیشت جایگزین در چهارمحال و بختیاری و نه در هیچ یک از مناطق دیگر عشایری کشور نداشته باشد.
برنامه بیست ساله برای عشایر
براساس اعلام روابط عمومی سازمان امور عشایر کشور به «پیام ما»، این سازمان در حال تدوین برنامهای بیست ساله برای رفع موانع و مشکلات عشایر است و تلاش میکند تا 5 سال نخست آن را در برنامه هفتم توسعه کشور بگنجاند.
براساس اعلام روابط عمومی این سازمان، عباس پاپیزاده، رئیس سازمان در نشست ستاد برنامه هفتم سازمان امور عشایر با اشاره به ابلاغ سیاستهای کلی برنامه هفتم توسعه گفت: یکی از سیاستها و برنامههای ما در برنامه هفتم توسعه، آسان سازی زندگی برای عشایر است و باید یک برنامه 20 ساله برای آینده زندگی جامعه عشایری داشته باشیم و آن را به چند برنامه 5 ساله تقسیم کنیم و 5 سال اول را در برنامه هفتم توسعه بگنجانیم.
او همچنین تاکید کرد: پیشنهادات ما در برنامه هفتم توسعه باید به گونهای باشد که عشایر در شاخص توسعهای به مناطق شهری و روستایی برسند. در پایان برنامه هفتم باید شاخصهای توسعهای و ارائه خدمات در مناطق عشایری در حوزههای بهداشت و درمان، آموزش و پرورش و… با مناطق شهری و روستایی برابری کند. توسعه صنایع دستی و گردشگری عشایر و استفاده از انرژیهای نو در مناطق عشایری از موضوعاتی هستند که باید حتما در برنامه هفتم توسعه مورد توجه قرار گیرد. امروز باید مولفههای فرهنگی اقوام مورد توجه قرار گیرد و سبک زندگی ایرانی و اسلامی که در جامعه عشایری پررنگتر است توسعه داده شود. عشایر و اقوام، باقی ماندههای هویت ملی ما هستند و دستگاههای مرتبط موظف هستند بودجه و اعتبارات لازم را برای حفظ این خرده فرهنگها پیشبینی کنند.
با وجود این برنامهریزیها و برنامههای پیشین، در چند سال اخیر کوچ عشایر نه فقط برای عشایر چهارمحال و بختیاری، بلکه در کهگیلویه و بویراحمد، فارس، لرستان، خراسانهای شمالی و رضوی، کرمانشاه، گلستان و مازندران با سختی فراوان و عموما با تاخیر انجام میشود و این تاخیر زمانی بر تولید و درآمد آنان نیز اثر سوء دارد.
سخنگوی صنعت آب کشور در نخستین نشست خود با خبرنگاران در سال آبی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ ضمن تأکید بر اینکه حفر چاه ژرف از نظر وزارت نیرو در فاز مطالعه و تحقیق است تأکید کرد جلوی برداشتهای غیرمجاز آب و آب دزدی از حقابه دریاچه ارومیه گرفته نمیشود و این در حالی است که وزارت نیرو مجوزی در مورد توسعه و تغییر کاربریها و تأمین آب آن نداده است.
۱۰ روز از شروع سال آبی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ در حالی سپری شده که پیشبینیهای سازمان هواشناسی حکایت از پاییزی خشک و کمبارش دارد. در چنین شرایطی «فیروز قاسمزاده» سخنگوی صنعت آب کشور در جمع خبرنگاران رسانهها حاضر شد تا ضمن مروری بر چگونه سپری شدن سال آبی قبل به دستکم ۱۰ پرسش نیز پاسخ دهد. وضعیت «دریاچه ارومیه» موضوعی بود که باز هم از سوی خبرنگاران پیگیری شد. «الگوی کشت پاییزه»، «چرایی استمرار مصرف زیاد آب در روزهای پاییزی»، «فلسفه حفر چاههای ژرف با وجود هزینههای بالا و آثار جانبی»، «شهرهای دارای تنش آبی»، «وضعیت آبی اصفهان در پاییز ۱۴۰۱»، «انتقال آب»، «تخصیص آب کشاورزی از محل پساب» و «وضعیت سلامت آب» از جمله محورهایی بود که قاسمزاده درباره آب اظهار نظر کرد.
برداشتهای غیرمجاز بلای مضاعف
دریاچه ارومیه در روزهای کنونی وضعیت وخیمی را تجربه میکند. موضوعی که حتی سخنگوی صنعت آب نیز تصریح کرد که حدود ۸۵ درصد از این اکوسیستم حیاتی کشور خشک شده است. گرچه از سال ۱۳۹۲ ستاد احیای دریاچه ارومیه با برنامههای متنوعی تلاش برای احیای این اکوسیستم را آغاز کرد اما در سال جاری وضعیت به نقطهای رسید که ۷ سال قبل در سال ۱۳۹۴ قرار گرفته بود. وزارت نیرو مدعی است که در رهاسازی آب کوتاهی نکرده است و در این دوره سال آبی دستکم ۱میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب برای دریاچه ارومیه رهاسازی شده است. این در حالی است که در شرایطی آب باید به سمت دریاچه رهاسازی شود که فصل کاشت و زراعت نباشد که کشاورزان آن آب را برداشت نکنند؛ این مدت مشخصاً ماههای زمستان است که کشاورزان فعالیتی ندارند.
قاسمزاده: در بخش چاه ژرف وزارت نیرو به آزمایش، تحقیق و مطالعه پایبند بوده و هدفش این است که در درجه نخست آب استخراج شود تا ببینیم چقدر پتانسیل و امکان بهرهبرداری در فازهای بعدی وجود دارد
کارشناسان عرصه مدیریت منابع آب با مقایسه رفتار وزارت نیرو در قبال سدهای مختلف معتقدند سیاست دوگانهای در این نهاد اعمال میشود. مثلاً در مورد سدهای زایندهرود و اکباتان کار به جایی رسید که عملاً آبی پشت سد باقی نماند و رهاسازی آب مرتب انجام شد ولی در مورد سدهای حوضه دریاچه ارومیه چنین نبوده است.
مجموع کل مصارف شرب تمامی شهرهای این حوضه آبریز از محل سدهای حوضه در یک سال آبی برابر با ۳۳۱ میلیون مترمکعب معادل ۱۸ درصد از مجموع حجم ذخایر سدهای حوضه است. سوال اینجاست که چرا برای سدهایی با نیاز ضروری ۳۳۱ میلیون مترمکعب در ۱۲ ماه، باید ۶۱۴ میلیون مترمکعب یعنی چیزی حدود ۲ برابر مورد نیاز در پایان شهریور ماه ذخیره شود؟
این در حالی است که در جلسه دیروز قاسمزاده با خبرنگاران، او ضمن تأکید بر این نکته که برای اعلام میزان آب مخازن سدهای این حوضه آبریز کشور حضور ذهن ندارد از عدد ۵۶۰ میلیون مترمکعب آب موجود خبر داد و گفت اگر حجم آب شرب مورد نیاز مردم این منطقه تأمین باشد، رهاسازی ممکن است.
آنچه سخنگوی صنعت آب کشور در مورد دریاچه ارومیه و در پاسخ به این پرسش که چرا وزارت نیرو در قبال سدهای مختلف در مقایسه با حوضه آبریز دریاچه ارومیه سیاست دوگانه اعمال میکند تأکید کرد موضوعی غیرقابل اغماض است؛ جلوی برداشتهای غیرمجاز آب از حقابه دریاچه ارومیه گرفته نمیشود.
قاسمزاده در پاسخ به این موضوع تصریح کرد: در برنامهریزی مدیریت منابع آب سدها معمولاً به این صورت عمل میشود که برداشت آب شرب تا انتهای فصل پاییز را محاسبه میکنند و براساس آن آب شرب مورد نیاز شهرها و روستاهایی که از سد تخصیص دارند حفظ میشود و مازاد آب قابل رهاسازی قلمداد میشود.
سخنگوی صنعت آب کشور درباره برداشت غیرمجاز آب که مانع از رسیدن حقابه دریاچه ارومیه میشود نیز توضیح داد: یکی از بزرگترین چالشهایی که وزارت نیرو در حوضه دریاچه ارومیه داشته و دارد برداشت غیرمجاز از آبی است که به سمت دریاچه میآید. باید توجه داشته باشیم که مدیریت آب یک مدیریت فرابخشی است و وزارت نیرو هم صرفاً تکالیفی دارد. متأسفانه جلوی توسعه و واگذاریای که در محدوده حوضه آبریز دریاچه ارومیه اتفاق افتاده و برداشت غیرمجاز برای آن صورت میگیرد گرفته نشده است. نهادهای دیگری باید جلوی توسعههایی که منابع آب آن پیشبینی نشده و مجوز وزارت نیرو را ندارند جلوگیری میکردند. وزارت نیرو آمارهایی دارد که نشان میدهد جلوگیری لازم از برداشتهای غیرمجاز نشده و توسعه شکل گرفته در شرایطی که دریاچه خشک شده است.
او همچنین با اشاره به اوضاع بحرانی دریاچه ارومیه گفت: در حال حاضر تراز دریاچه ۱۲۷۰.۱۰ سانتیمتر و حجم آب آن یک میلیارد متر مکعب است، البته از تراز حداقلی بالاتر است اما شرایط دریاچه متاسفانه بحرانی است به این دلیل که سال گذشته کاهش بارندگی و افزایش دما داشتیم. در ادامه سال هم پیشبینیها نشان میدهد شرایط دما و بارندگی برای احیای دریاچه مطلوب نیست.
سخنگوی صنعت آب با بیان اینکه یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب وارد پیکره دریاچه شده است، گفت: در شرایط تراز اکولوژیک مساحت دریاچه باید ۴۶۰۰ کیلومتر مربع باشد اما اکنون ۷۸۰ کیلومتر مربع مساحت دارد یعنی نسبت به تراز سال گذشته نیم متر و نسبت به تراز اکولوژیک حدود ۸۴ درصد پایینتر هستیم.
آب ژرف در حد مطالعه و تحقیق
تابستان گذشته در حالی سپری شد که وضعیت تالابهای بینالمللی هامون نیز وخیم بود و خبرها حکایت از انحراف حقابه این تالابها داشت. علاوه بر این وضعیت آبی شمال سیستان و بلوچستان و مردمانش نیز مساعد نبود. با این حال از مدتها قبل حفر چاههای ژرف مطرح شد که در تابستان گذشته خبر رسید آب استخراج شده به شبکه آب زابل تزریق شده است.
در همین حال علی سلاجقه رئیس سازمان حفاظت محیط زیست که آخر تابستان گذشته برای بازدید از وضعیت تالابهای بینالمللی هامون به این خطه سفر کرده بود برخلاف نظرات قبلیاش در مورد چاههای ژرف سخن گفت.
او در هفتههای پیش گفته بود که معاونت علمی و فناوری رئیس جمهوری موظف شده تحقیقاتی که در زمینه میزان و نحوه برداشت آبهای ژرفی انجام شده است را ارائه دهد اما «هنوز گزارشی ارائه نداده است».
شامگاه جمعه اول مهر رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در بازدید از این چاهها در سیستان گفت: «در بحث آبهای ژرف، با توجه به اینکه تامین آب شرب اولویت مردم منطقه است، ما با تامین آب شرب هیچ مشکلی نداریم. حتما کمک میکنیم که آزردهخاطری احتمالی مردم در این قسمت برطرف شود. درباره تامین آب شرب هم حاکمیت مکلف است و هم مردم تصدیق میکنند. موارد ثانویه که مسائل محیط زیستی است را هم حتما پیگیری میکنیم و تمام دادهها را از معاونت علمی ریاست جمهوری میگیریم؛ چه دادههای عمقی، چه دادههای مربوط به کیفیت و کمیت آب را کاملاً بررسی میکنیم و تاثیرات جانبی آن را هم میسنجیم. وقتی از لحاظ علمی به یقین برسیم، تصمیم میگیریم که مشکل خاصی برای منطقه اتفاق نیفتد.»
او سپس گفت که طبق آنالیزی که انجام شده «مشکل خاصی وجود ندارد و بعد از فرآیند تصفیه قابل شرب است.» سلاجقه توضیح داد: «با توجه به فرایندهایی که برای شوریزدایی انجام دادهاند و فرایندهای پیشرفته و ترکیبی، راندمان آب از لحاظ کیفی افزایش یافته است و میگویند ۱۰ درصد پساب دارد. اجازه داده نمیشود که پسابش در مجموعه دریاچه هامون تخلیه شود و میگویند با توجه به اینکه تبخیر اینجا بالاست، استحصال نمک وضعیت مناسبی دارد و از جنبه اقتصادی هم میشود روی آن حساب کرد.» ایرنا هم از قول سلاجقه نوشته است: «با توجه به روشهای ترکیبی برای شوریزدایی آب چاههای ژرف، خوشبختانه بیش از ۹۰ درصد راندمان آب است و ۱۰ درصد پسماند در قالب حوضچههای تبخیری ایجاد شده مدیریت میشود.»
حال فیروز قاسمزاده در پاسخ به پرسش «پیام ما» در مورد عواقب محیط زیستی و هزینه بالای استخراج این آب گفت: مطالعات چاههای ژرف قبل از آغاز به کار دولت سیزدهم شروع شده بود. در دولت سیزدهم وزارت نیرو الگوی مشخصی برای تأمین آب به صورت مطمئن به ویژه در بخش شرب دارد و در عین حال به فکر تنوعبخشی منابع آب است و تلاش میکند تا آماده کردن و تجهیز کردن در سطح کشور به ویژه در شرایطی که بحرانهای خشکسالی گریبانگیر کشور است این کارها را انجام دهد. اما در بخش چاه ژرف وزارت نیرو به آزمایش، تحقیق و مطالعه پایبند بوده و هدفش این است که در درجه نخست آب استخراج شود تا ببینیم چقدر پتانسیل و امکان بهرهبرداری در فازهای بعدی وجود دارد. اگر در فاصله انجام فازهای بعدی ببینیم که وضعیت بحرانی است آنگاه برای تأمین آب شرب ممکن است از این منبع هم استفاده کنیم.
او به تجربه کشورهای عربستان، ایتالیا، تونس، لیبی و استرالیا در زمینه استخراج آب از چاههای ژرف اشاره کرد و گفت: در اقلیم ایران برنامهریزی روی منابع سهلالوصول متمرکز است و در صورتی که با بحران مواجه شویم ممکن است با لحاظ اینکه هم از نظرکمیت و هم از نظر کیفیت آب ژرف چه ظرفیتهایی دارد به سمت استفاده از آن حرکت کنیم.
7400 نقطه حادثهخیز
قاسمزاده از شناسایی ۷۴۰۰نقطه حادثهخیز در رودخانههای کشور خبر داد و گفت: این نقاط که در راستای کاهش خطرات سیلاب شناسایی شدهاند به دستگاههای مختلف اعلام شدهاند تا نسبت به اصلاح سازهها و رفع این نقاط حادثهخیر اقدام شود و در این زمینه تأکید میکنیم که نسبت به اصلاح این نقاط، باید سریعتر اقدام شود.
او در ادامه با بیان اینکه در دو سال اخیر شرایط کمآبی در کشور حاکم بوده و رتبههای کمبارشی دو سال آبی اخیر، قابل توجه بود، گفت: سال آبی ۱۴۰۰-۱۳۹۹کمآبترین سال نیم قرن اخیر بود و سال آبی ۱۴۰۰-۱۴۰۱در بین ۵۳ سال اخیر، رتبه ۴۴ را از نظر میزان بارشها داشت و جزو ۲۰ درصد سالهای کمآب نیمقرن اخیر کشور بود.
قاسمزاده با اشاره به پراکندگی نامتوازن بارشها در کشور گفت: استانهای ایلام، کرمانشاه، سمنان، همدان، زنجان و خوزستان، استانهایی هستند که بالای ۳۰ درصد کاهش بارش نسبت به سالهای نرمال، در سال آبی ۱۴۰۱-۱۴۰۰داشتند و تنها ۳ استان سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان بودند که بارشهایی بیشتر از سالهای نرمال داشتند و در بقیه استانها، بارشهایی کمتر از سالهای نرمال به ثبت رسید.
او همچنین تأکید کرد : در فصولی که کشاورزی فعال است، امید داریم که بارندگیها بخشی از نیاز آبی را تأمین کند، اما در بهار امسال ۵۰ درصد بارشها نسبت به سالهای نرمال کمتر بود و این کاهش بارشها، ذخایر سدها را نیز تحت تأثیر قرار داد. سخنگوی صنعت آب تصریح کرد: در سال آبی ۱۴۰۰-۱۴۰۱میزان آب ورودی به مخازن سدها ۳۰.۷میلیارد مترمکعب بود که این مقدار، نسبت به میزان ورودی آب به سدها در سالهای نرمال، بیش از ۳۰ درصد کاهش داشت.
قاسمزاده افزود: در پایان شهریورماه و شروع سال آبی جدید، میزان پرشدگی مخازن سدها ۳۹ درصد بوده و هماکنون حدود ۱۹ میلیارد مترمکعب آب در مخازن سدها ذخیره شده است.
سخنگوی صنعت آب با اشاره به پیشبینی سازمان هواشناسی در خصوص پاییز کمبارش و خشک، گفت: متأسفانه پاییز مناسبی را از نظر بارشها در پیش نداریم و باید برای تمامی مصارف آب، برنامهریزی داشته باشیم؛ همینطور از مردم میخواهیم که نسبت به اصول مدیریت مصرف بهینه آب، توجه لازم را داشته باشند.
او در عین حال این را هم یادآوری کرد: بارشهای سال آبی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ کاهشی ۱۸ درصدی نسبت به سالهای نرمال داشته، با این وجود، با حداقل تنش، سال آبی را پشت سر گذاشتیم.زورمان به برداشتکنندگان آب نمیرسد
زورمان به برداشتکنندگان آب نمیرسد
نخستین مسئله و حقیقتی که در برداشت از آب رها شده به دریاچه ارومیه باید واقعبینانه با آن برخورد شود این است که ما برای جلوگیری از برداشت آب توسط کشاورزان و بخش صنعت، زور و توانی نداریم. یعنی اگر کسی به صراحت بپرسد چرا جلوی برداشت آب از دریاچه گرفته نمیشود پاسخ صریح نیز این خواهد بود: چون روزمان نمیرسد. برداشت کننده اصلی آب بخش کشاورزی است که 80 درصد از آب رها شده را از آن خود میکند و قابل حذف شدن نیست. هم به دلیل کثرت در تعداد و هم به این دلیل که کشاورزی به عنوان عاملی هویتی و ریشهدار در این منطقه با معیشت اهالی گره خورده است. آنچه به عنوان راهکار قابل اجرا است نه حذف کشاورزی بلکه ایجاد بهرهوری است که ما هیچ اقدامی در مورد آن انجام ندادهایم. فارغ از این که کار در جامعه محلی و روستایی نیازمند تخصص است که از این تخصص در راه جلب مشارکت حداکثری استفاده نشد. از نظر ساختارها هم نتوانستیم کشاروزی این منطقه را به جلو برانیم و با صرف آب بالا محصولاتی تولید میکنیم بالای 30 درصد هدررفت دارد.
استاندارد برداشت از این آب رها شده باید حداکثر تا سقف 40 درصد باشد اما امروز در مورد دریاچه ارومیه به بالای 70 و حدود 80 درصد رسیده است. از سوی دیگر دست درازی بخش کشاورزی در این محدوده به این هم بسنده نمیشود و از 100 هزار حلقه چاه موجود 60 هزار حلقه چاه غیر مجاز است. با وجود بالا بردن هزینه احداث چاه، هیچ قانون با ضمانت اجرایی برای جلوگیری از آن وجود ندارد. دانش تحلیلی حجمی هم وجود ندارد که به کشاورز بگوید برای تولید مقدار معینی محصول، به چه میزان آب نیاز داری و بیش از آن هدر رفت است.
آنچه دلیل وضعیت امروز است یک یا چند عامل مختصر نیست. بلکه مجموعهای از عوامل به شکل تجمیعی است از جمله، نبود اعتبارات کافی، هزینه نکردن اعتبارات موجود با روشهای موثر کارشناسی و اثر گذار، کمبود منابع انسانی متخصص، استفاده نکردن از دانش روز، نبود اراده برای حل مسئله و فقدان قوانین محکم و اثرگذار و بازدارنده یا تشویق کننده است. آنچه میتواند دریاچه ارومیه را نجات دهد نه رهاسازی حجم وسیعی آب بدون طرح کارشناسی و غیراصولی که مدیریت منابع رها شده به آن براساس پیوست های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است که جزییات پیرامون دریاچه را به عنوان تهدیدها و فرصتهای آن بیان کند. در غیر این صورت اگر 10 برابر میزان فعلی هم آب به سمت دریاچه رها شود راهگشا نیست. زیرا حجم وسیعی آب برای تولید محصولات آببر، بدون بهره وری و با هدر رفت بالای منابع آب و خاک و محصول نهایی در اختیار کشاورزیِ بیضابطه و غیر اصولی منطقه قرار میگیرد.
|پیام ما| «به یاد دارم قدری بیش از چهل سال پیش در ۱۵ کیلومتری غرب شهر شیراز به واسطه کثرت قوچ و میش به نظر میآمد که تمام کوه به حرکت در آمده باشد.» دیدن چنین تصویری در این نقطه جغرافیایی، دیگر تکرار نمیشود. یا این تصویر از زمانی در سالهای پایانی جنگ جهانی دوم که «دشت صاف و وسیع فرحآباد در شمال ساری پوشیده از هزاران، بلکه دهها هزار غاز پیشانی سفید، غاز پیشانی سفید کوچک و غاز خاکستری بود؛ صحنهای که تا آن زمان حتی تصورش مشکل بود و از آن پس نیز هرگز تکرار نشد». اسکندر فیروز که اوایل دهه هفتاد دیدههایش را در کتاب حیات وحش ایران تصویر کرده، میگوید آشکارا است که اثر بهرهبرداری بیوقفه و بیامان از زیستگاهها، نسل جانور را محکوم به فنا میکند. حالا صحبت از کاهش 70 درصدی جمعیت حیات وحش ایران در نیم قرن اخیر است و معاون دفتر مدیریت زیستگاهها و امور مناطق به «پیام ما» میگوید همه زیستگاههای کشور یعنی هیرکانی، زاگرسی، ارسبارانی، ایرانی-تورانی و خلیج فارس-عمانی تحت تاثیر عوامل انسانی دچار خسارت شدهاند.
«فریر، کلنل فرانسوی که قبلاً در قشون ایران به عنوان مشاور خدمت میکرده در ۱۸۴۵ طی سفری به شرق خراسان مینویسد: «تجسم آن همه حیوانات شکاری که بین هدیره و کاریز دیدیم، تقریباً غیرممکن است. مخصوصاً نزدیک محمودآباد گوزن (آهو) در گلههای چندصد رأسی مشغول چرا بودند از نزدیک شدن ما نمیترسیدند و اغلب در فاصله تیررس بودند.» اسکندر فیروز، نخستین رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران در کتاب حیات وحش ایران- مهرهداران با تصویر کردن این صحنههای نادیده برای نسلهای بعد، شکارها و کشتارها را در حکم آغاز انقراض حیات وحش میداند اما میگوید در آسیا و اروپا انقراض یا تقلیل فاحش حیات وحش «مسلماً به ظلسلطانها، پادشاهان مغول و طبقه اعیان ارتباط مستقیم نداشته است». به گفته او برای از بین بردن یک جمعیت حیوان هیچ اقدام یا عملی در قاطعیت و برگشتناپذیری با تخریب و نابودی زیستگاه آن حیوان برابر نیست و در مقایسه با شکار، تغییر و تخریب محیط زیست اثری خیلی عمیقتر و مخربتر آن هم نسبت به همه منابع طبیعی تجدیدشونده برجا میگذارد. فیروز همچنین میگوید تخریب مراتع و جنگلها، آلودگی آبها و مصرف سموم مختلف تنوع زیستی و همه حیات وحش ایران را به طور یکجا در معرض خطر قرار میدهد. او از شیر و ببر نام میبرد که «نسل شیر ایران به واسطه تخریب بیشه و جنگل خوزستان و فارس منقرض شد» و «انقراض ببر نیز به همین صورت بوده است. به نظر میآید که نابودی فقط قسمتی از زیستگاه این حیوان، اما قسمتی که از لحاظ اکولوژیک سرنوشتساز بود، یعنی جنگلهای انبوه دشتهای ساحلی مازندران توام با تالابهای گسترده همان مناطق باعث فنای نسل ببر شد.»
اما چه بر سر زیستگاهها آمد؟ به اعتقاد او واقعیت اسفبار این است که در یکی دو دهه اخیر حیات وحش و منابع طبیعی ما رو به اضمحلال نهاده است. میدانیم که اگر این وضع تا حد زیادی ناشی از کشتار بیرحمانه بوده است، شرایط بیرویه و از بین بردن جنگلها و بیشهها، یعنی تخریب زیستگاهها و طبیعت ویرانکنندهتر و در بیشتر اوقات جبرانناپذیرتر بوده است. مثلاً پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق که در میان مناطق استپی ایران و جهان مانند گوهری میدرخشید چه شد؟ بر سر بسیاری از مناطق مهم دیگر از جمله توران، ارسباران، بختگان، بیستون، موته و غیره چه آمد؟
اما چه بر سر زیستگاهها آمد؟ واقعیت اسفبار این است که در یکی دو دهه اخیر حیات وحش و منابع طبیعی ما رو به اضمحلال نهاده است. میدانیم که اگر این وضع تا حد زیادی ناشی از کشتار بیرحمانه بوده است، شرایط بیرویه و از بین بردن جنگلها و بیشهها، یعنی تخریب زیستگاهها و طبیعت ویرانکنندهتر و در بیشتر اوقات جبرانناپذیرتر بوده است
آمار دقیقی از تخریب زیستگاهها نداریم
حفاظت از زیستگاهها برای کشوری چون ایران که از نظر شرایط توپوگرافی و اقلیمی دارای رویشگاههای مختلف است، دشواریهای خاص خود را دارد. آنطور که علی بالی، معاون دفتر مدیریت زیستگاهها و امور مناطق در سازمان حفاظت محیط زیست به «پیام ما» میگوید ایران دارای پنج نوع زیستگاه است که هر کدام از آنها حساسیتها و آسیبهای مخصوص به خود را دارند. او توضیح میدهد: «ایران دارای زیستگاه هیرکانی، زاگرسی، ارسبارانی، ایرانی-تورانی و خلیج فارس-عمانی است. در هر کدام از این زیستگاهها گونههای گیاهی و جانوری بسیاری زیست میکنند اما متاسفانه تحت تاثیر عوامل انسانی دچار خسارات بسیاری شدهاند.» به گفته معاون دفتر مدیریت زیستگاهها و امور مناطق آمار دقیقی از تخریب زیستگاهها وجود ندارد اما عوامل تخریب در این پنج منطقه تا حدودی با یکدیگر متفاوتند و این البته اغلب این تعارضات نیز توسط عوامل انسانی رخ میدهند.
معاون دفتر مدیریت زیستگاهها و امور مناطق میگوید زیستگاههای ایران از هم گسیختهاند. «زیستگاههای کشور از هم گسیخته شدهاند و در برخی از این زیستگاهها، به دلیل جادهسازی، ارتباط کریدورهای حیات وحش با یکدیگر قطع شده است. این اتفاق در زیستگاه ایرانی-تورانی رخ داده و مناطق مرکزی کشور به دلیل جادهسازی و معدنکاوی آسیبهای جبرانناپذیری دیدهاند.»
بالی از سوی دیگر اضافه میکند: «در زاگرس افزایش دام بیش از توان مرتع و آتشسوزی زیستگاه را تحت تاثیر قرار داده و در مناطق شمالی و ارسباران هم تغییر کاربری اراضی و ویلاسازی گسترده دلیلی شده تا زیستگاهها آسیب ببینند.» به گفته او همچنین خلیج فارس و دریای عمان هم آلودگیهای مختلف که منشا انسانی دارند به زیستگاه آسیب رساندهاند اما آسیب تغییر اقلیم هم انکار کردنی نیست. «تغییرات اقلیم در تمام زیستگاهها اثرات فراوانی داشته و در طول سالهای گذشته تاکنون اثرات آن بر اقلیم ایران بسیار دیده شده است.»
نگهداری و حفظ زیستگاهها اما همواره جزو نگرانیها و کاستیهای موجود بوده و این در حالی است که بالی میگوید از نظر کمی وضع حفاظت از زیستگاهها و افزایش مناطق حفاظت شده رشد بسیاری داشته. او اضافه میکند: «ما در سال ۱۳۵۷، ۴۷ منطقه حفاظت شده داشتیم که این تعداد در حال حاضر به ۳۰۹ منطقه افزایش یافته و در سطح منطقه از این نظر جایگاه خوبی داریم اما کیفیت نظارت و نگهداری هم مطرح است که باید ارتقا پیدا کند.»
در حالی که زیست حیات وحش به حفظ زیستگاهها بهشدت وابسته است و تخریبهای گذشته تاکنون عرصه را بر حیات وحش تنگ کرده، به گفته مدیر کل معاون دفتر مدیریت زیستگاهها و امور مناطق تنها در صورتی میتوان از نظر کیفی به استانداردهای درستی رسید که نگاه به این حوزه تغییر کند و فقط سازمان محیط زیست و منابع طبیعی و جنگلها مسئول رسیدگی به این بخش نباشد. او در آخر میگوید: «نکته دیگر این است که باید سند آمایش سرزمین جدی گرفته شود و الگوی کشت و رسیدگی به این مناطق با دقت بیشتری پیگیری شود.»