مذاکره برای حفاظت از تنوع زیستی و حقوق بومیان

| پیام ما | «کنفرانس تنوع زیستی سازمان ملل متحد» یا COP15 به میانه راه رسیده است. این کنفرانس که سوم دسامبر در مونترال کانادا کارش را آغاز کرده، قرار است تا نوزدهم دسامبر ادامه داشته باشد و به این ترتیب بار دیگر توجه جهان را به سمت تخریب طبیعت جلب کرده است. این کنفرانس تنها یک ماه پس از برگزاری «کنفرانس جهانی آب و هوای «کوپ ۲۷» به میزبانی مصر، می‌خواهد توافق جدید جهانی را برای حفاظت از گونه‌های در معرض خطر و طبیعت بکری که به سرعت در حال ناپدید شدن است به وجود بیاورد. 200 کشور در مونترال حاضرند و جاستین ترودو، رئیس جمهور کانادا در سخنرانی اخیرش در این اجلاس از کشورهای چین، روسیه، برزیل و سایر کشورهای بزرگ خواسته تا مناطق حفاظت شده طبیعی خود را به طور گسترده گسترش و در عین حال حقوق بومیان را در قلب حفاظت قرار دهند.

ترودو که حالا کشورش میزبان «کنفرانس تنوع زیستی سازمان ملل متحد» است، در روزهای گذشته 800 میلیون دلار کانادا (510 میلیون پوند) بودجه را طی هفت سال برای پروژه‌های حفاظتی تحت رهبری بومیان در کشورش و در منطقه‌ای به وسعت مصر متعهد شده و «داستان آشتی» با مردم بومی را آغاز کرده است. آنطور که گاردین نوشته، پیش‌نویس جدید توافق پس از مذاکرات پیش از پایان هفته منتشر شد و حداقل 22 شاخص و چهار هدف در آن مورد بحث قرار گرفت. از جمله این موارد، پیشنهادهایی در مورد درگیری انسان با حیات وحش، شکار غنائم، تغییر کاربری، احیای طبیعت و گسترش مناطق حفاظت شده بود.
این در حالی است که در سرفصل‌های مربوط به COP15، هدف حفاظت از 30 درصد از خشکی و دریا تا پایان دهه‌ -‌معروف به «30 در 30»- معرفی شده اما بیش از 20 پیش‌نویس دیگر وجود دارد که متن نهایی را تشکیل می‌دهند. به علاوه کارشناسان هشدار داده‌اند که گسترش مناطق حفاظت شده به تنهایی برای متوقف کردن زوال طبیعت کافی نیست. به گزارش گاردین، اهداف دیگری شامل پیشنهادهایی برای محدود کردن گسترش گونه‌های مهاجم، کاهش و استفاده مجدد از 500 میلیارد دلار یارانه‌های مضر برای محیط‌ زیست و افشای فعالیت شرکت‌های چندملیتی که در حال ضرر زدن به طبیعت هستند، باید مورد توجه قرار گیرد. بنابراین هنوز چیزهای زیادی برای توافق باقی مانده و ممکن است همه چیز در مونترال تغییر کند.

جاستین ترودو که حالا کشورش میزبان «کنفرانس تنوع زیستی سازمان ملل متحد» است، در روزهای گذشته 800 میلیون دلار کانادا (510 میلیون پوند) بودجه را طی هفت سال برای پروژه‌های حفاظتی تحت رهبری بومیان در کشورش و در منطقه‌ای به وسعت مصر متعهد شده و «داستان آشتی» با مردم بومی را آغاز کرده است

COP15، فرصتی برای قدم برداشتن برای طبیعت
هنوز برای رسیدن به توافق نهایی زود است و این در حالی است که ایان پوینر، رئیس اداره پارک دریایی دیواره مرجانی بزرگ، به شین هوا می‌گوید: «امید من این است که شاهد یک توافق نهایی به اندازه کافی بلندپروازانه باشیم.»
از نظر پوینر که یک متخصص علوم دریایی با تاکید بر علم حفاظت از مرجان‌های بزرگ است، تنوع زیستی به طور مستقیم با انعطاف‌پذیری خود اکوسیستم مرتبط است، در حالی که انسان‌ها به خدمات ارائه شده توسط اکوسیستم‌ها، مانند آب شیرین ، گرده‌افشانی، حاصلخیزی، پایداری خاک، غذا و دارو وابسته هستند.
به گفته او COP15 فرصتی را برای جهان فراهم می‌کند تا برای طبیعت قدم بردارند و جهشی به جلو در توقف از دست دادن تنوع زیستی داشته باشند.
مارکو لامبرتینی، مدیرکل صندوق جهانی طبیعت هم 15 COP را یک فرصت تاریخی برای دست یافتن به توافقنامه‌ای برای طبیعت به سبک توافق «پاریس» دانست.
او تاکید کرد: «ما این فرصت را داریم که تمام جهان بر سر یک برنامه جهانی و اهداف جهانی برای طبیعت به توافق برسند تا به این ترتیب به بحران از دست دادن تنوع زیستی رسیدگی شود. حفاظت از طبیعت نه تنها برای طبیعت، بلکه برای همه ما، برای آینده ما و به‌ویژه برای برنامه آب و هوا بسیار مهم است. این یک فرصت عالی است، ما نمی‌توانیم آن را از دست بدهیم.»

همه مذاکره‌کنندگان با وظیفه‌ای بزرگ برای رسیدن به توافق در COP15 روبه‌رو هستند، در حالی که بسیاری از مسائل در متن هنوز حل نشده و مورد مناقشه قرار دارند

دانیل ژنگ، دانشجوی دانشگاه مک گیل در مونترال کانادا هم به «شین هوا» گفت که انتظارات زیادی برای نتیجه COP15 دارد و امیدوار است که این سند بتواند کشورها را به نظارت بر محیط زیست و اتخاذ سیاست‌های مربوطه برای حفاظت از تنوع زیستی سوق دهد.
او همچنین به عنوان دانشجوی رشته اقتصاد کشاورزی بر نقش مهم نیروهای غیردولتی در نجات طبیعت تاکید کرد زیرا هر فردی در این امر مسئولیت دارد.
صندوق تنوع زیستی تشکیل شود
چارچوب جدید جهانی تنوع زیستی قرار است جایگزین برنامه استراتژیک برای تنوع زیستی سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰ معروف به «اهداف آیچی» شود. این توافق قرار بود تلاش‌های بین‌المللی در زمینه حفاظت از تنوع زیستی را در کنوانسیون تنوع زیستی به فراتر از توافقات کاغذی هدایت کند و دولت‌ها قول داده بودند که از بین رفتن زیستگاه‌های طبیعی را به نصف کاهش دهند. همچنین قرار بود کشورها ذخایر طبیعی را تا سال ۲۰۲۰ به ۱۷ درصد از مساحت جهان گسترش دهند. اما چون نحوه اندازه‌گیری پیشرفت اهداف آیچی مشکل بود، این توافق از هر جهت شکست‌خورده به حساب می‌آید.
اما آنطور که مجله «نیچر» نوشته، تغییر نمی‌تواند خیلی زود اتفاق بیفتد. از 20 هدف برای حفظ طبیعت که در سال 2010 در آیچی ژاپن تعیین شد، حتی یک هدف تا سال 2020 به طور کامل برآورده نشده بود. تنوع زیستی باقیمانده به این معنی است که گونه‌های بیشتری در معرض خطر انقراض قرار دارند. آثار جدی از دست دادن تنوع زیستی بر ثروت و سلامت انسان هر چه بیشتر عیان می‌شود و با این حال، طی سه سال گذشته، چهار دور دشوار مذاکرات با هدف توافق بر سر چارچوبی برای جایگزینی آیچی به نتیجه نرسیده و صدها مسئله حل نشده باقی مانده است.
به نوشته این مجله، بسیاری از کارشناسان نگرانند که پیشرفت ضعیف در COP27، اجلاس آب و هوایی که ماه گذشته در شرم‌الشیخ مصر برگزار شد، نوید بدی برای نشست تنوع زیستی باشد. اما دلیلی برای امیدواری نیز وجود دارد. توافقنامه‌ای که در COP27 برای ایجاد صندوق «ضرر و زیان» و برای جبران اثرات آب و هوایی کشورهای با درآمد کم و متوسط ایجاد شد، نشان می‌دهد که کشورهای ثروتمندتر آماده صحبت در مورد بودجه هستند، که همچنین یک نقطه مهم در تنوع زیستی هم به حساب می‌آید. همه مذاکره‌کنندگان با وظیفه‌ای بزرگ برای رسیدن به توافق در COP15 روبه‌رو هستند، در حالی که بسیاری از مسائل در متن هنوز حل نشده و مورد مناقشه قرار دارند. آنچه بیش از همه مورد نیاز است، رهبری جهانی برای توانمندسازی مذاکره‌کنندگان ملی و برای دستیابی به یک توافق قوی، از جمله یک صندوق جدید برای تنوع زیستی است.
به این ترتیب پژوهشگران و جامعه مدنی باید فشار بر رهبران دنیا را ادامه دهند تا با دستور کار تنوع زیستی درگیر شوند. در غیر این صورت، جهان در معرض خطر شکست این فرصت است که طبیعت -و بشریت- به شدت به آن نیاز دارد.