واکنش ها و پیگیری های قانون مدارانه سازمان های مردم نهاد و کنشگران محیط زیست و منابع طبیعی سراسر کشور برای جلوگیری از ساخت پتروشیمی مازندران در کنار تالاب و ذخیره گاه بین المللی میانکاله که خود این روزها همچون دریاچه ارومیه و بسیاری دیگر از تالاب های کشور، با زنده ماندن، دست و پنجه نرم می کند، بی گمان یکی از شایسته ترین برگ های کتاب کنشگری محیط زیست و منابع طبیعی این سرزمین است. چرا که در بازه زمانی بسیار کوتاه، با تلاش های درخورِ همه دغدغه مندان و همچنین با پشتیبانی شایسته رسانه های همراه و هم آوا، این پرونده گشوده شده از سوی سوداگران، برای همیشه بسته شد. بی گمان می توان کنشگری درباره پتروشیمی مازندران را کوتاه ترین پویش مردمی به سرانجام رسیده در این سال ها نیز برشمرد. همراهی نزدیک هم میهنان از سراسر کشور و ابراز نگرانی از پیامدهای ساخت این پتروشیمی در کنار تالاب میانکاله، همچنین مهر تاییدی بر “بی مرز” بودن محیط زیست و منابع طبیعی و نشانی آشکار از بُرنایی کنشگری مردمی در بخش محیط زیست و منابع طبیعی ایران بود.

اگرچه به گفته رییس سازمان حفاظت محیط زیست، پتروشیمی مازندران در کنار تالاب میانکاله دیگر هرگز ساخته نمی شود، ولی نگرانی درباره سرنوشت زمین 90 هکتاری واگذار شده همچنان پابرجاست. 90 هکتار از بهترین خاک های کشور آن هم در پهنه ای که دارای “طرح مرتعداری” بوده، در روند نادرست “استعداد یابی” از سوی “سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری” آن زمان برای ساخت این پتروشیمی “تخصیص” و سپس “واگذار” شد. نگاهی به سندهای موجود نشان می دهد که “کمیته فنی شورای برنامه ریزی و توسعه استان مازندران”، در نشست 22/08/1399 خود به روشنی اعلام داشت که؛ “پس از بحث و بررسی با عنایت به نامه شماره 4359/99 س مورخ 21/05/1399 سازمان حفاظت محیط زیست و به دلیل مغایرت با طرح ها و اسناد فرادست و توان اکولوژیک منطقه با موضوع مخالفت گردید” ولی شگفت آور است که در همان نشست، “کمیته فنی شورای برنامه ریزی و توسعه استان مازندران” بدون توجه به دیدگاه های کارشناسان، با واگذاری زمین 90 هکتاری موافقت کرد! نکته دیگر اینکه کل مساحت پیش بینی شده برای ساخت این پتروشیمی از سوی کارفرما 55 هکتار بوده ولی با واگذاری 90 هکتار زمین موافقت شده است! آیا کل داستان پتروشیمی مازندران برنامه ای برای “تصرف” بهترین زمین های منطقه آن هم در کنار خط راه آهن، جاده، بندر و دارای دسترسی آسان به فرودگاه در منطقه ای که به زودی به عنوان “منطقه آزاد اقتصادی” اعلام خواهد شد نبوده؟

آنچه که امروز باید از سوی سازمان های مردم نهاد و دستگاه های دولتی پیگیری شود، بازگرداندن فوری زمین واگذار شده به “منابع ملی” است. باید پرسش های زیر از سوی “سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور” و همچنین از سوی “شورای برنامه ریزی و توسعه استان مازندران” و “سازمان امور اراضی کشور” پاسخ داده شود؛

1. فرآیند “استعداد یابی” بر مبنای کدام نگاه کارشناسی انجام شده و چرا بهترین خاک های منطقه که کاربری کشاورزی و مرتعی دارد، برای اجرای این طرح صنعتی واگذار شد؟
2. چرا 35 هکتار زمین بیشتر از پیش بینی 55 هکتاری کارفرما برای ساخت این پتروشیمی واگذار شد؟
3. چه کسانی با فشار، روند “استعداد یابی” را از مسیر کارشناسی منحرف و 35 هکتار زمین بیشتر از مقدار پیش بینی شده را دریافت کردند؟
4. امروز که دیگر این پتروشیمی ساخته نمی شود، سرنوشت 90 هکتار زمین واگذار شده چه خواهد بود و چرا به منابع ملی بازگردانده نمی شود؟