حدود 70 کارگر سوار بر سه مینی‌بوس روز گذشته در حالی برای کار وارد اراضی حسین‌آباد بهشهر شدند که نقل قول‌هایی از سوی ابراهیم رئیسی در آخرین جلسه هیأت دولت مطرح شده بود. شنیده‌ها در روز گذشته می‌گفتند که رئیس جمهور به رئیس سازمان حفاظت محیط زیست دستور داده تا موضوع احداث پتروشیمی میانکاله بررسی و با احصای موارد خلاف قانون و آسیب‌زا برای محیط زیست، سریعاً از اجرای آن جلوگیری شود. اما نه تنها خبری از جلوگیری در میان نیست که روز گذشته با وجود بارش باران کار سرعت بیشتری گرفته و تخریب مراتع و فنس‌کشی در بخش شمال منطقه 90 هکتاری تمام شده و آنطور که حر منصوری، فعال محیط زیست و دیده‌بان میانکاله می‌گوید کارگران با اضافه‌‌کاری در محل مانده‌اند تا مراتع بخش غربی این منطقه را هم پاک‌تراشی کرده و فنس‌کشی کنند.

حر منصوری از صبح روز گذشته در منطقه بود. توقع او و دیگر فعالان این بود که بعد از صحبت‌های رئیس‌جمهور و واکنش علی سلاجقه، رئیس سازمان محیط و نامه‌اش به استانداران و درخواست از آنها برای جلوگیری از کلنگ‌زنی و افتتاح پروژه‌های بدون مجوز ارزیابی محیط ‌زیستی در سفرهای استانی، کار متوقف شود. اما عملیات ساخت پتروشیمی میانکاله شدت گرفته. با وجود باران از دو روز قبل فعالیت کارگران بیشتر شد و در حالی که تا پیش از این کمتر از 10 نفر برای کار به منطقه می‌آمدند، صبح روز گذشته بیش از 70 کارگر با سه مینی‌بوس به مراتع حسین‌آباد آورده شدند؛ کارگرانی که به گفته منصوری خبر توقف کار را هم شنیده بودند. حالا منصوری به «پیام‌ما» می‌گوید صحبت‌هایی که به نقل از رئیس جمهور مطرح شد هیچ کدامش عملیاتی نشده است و البته دستور دقیقی هم دراین‌باره ندیده‌اند. «تعداد کامیون، تراکتور، لودر و سایر ماشین‌های سنگین برای کار در منطقه بسیار زیاد است. بسیاری از مناطق را پاک‌تراشی کرده‌اند. هر کجا بوته مرتعی بوده تخریب شده و از ساعت چهار به بعد اضافه کاری کردند. دو روز قبل ضلع شمالی این 90 هکتار به صورت کامل تخریب و درنهایت فنس‌کشی شد و دیروز هم ضلع غربی را با نیروی کار بیشتر شروع کردند و به‌نظر می‌آید ضلع غربی هم تخریب و فنس‌کشی شود. ضلع شرقی این 90 هکتار سمت تالاب میانکاله است و مراتع قلعه تپه و رودخانه رادارکیله در آن وجود دارد. این رودخانه دارای آب شیرین و تامین کننده آب میانکاله از سمت جنوب غرب است.» پیشروی این عملیات در حالی است که پروژه پتروشیمی میانکاله در مراتع حسین‌آباد بهشهر هنوز مجوزهای محیط زیستی لازم را ندارد و مطالعات ارزیابی‌اش انجام نشده است.
منصوری همچنین می‌گوید کارگرانی که دیروز به این منطقه آمده‌اند، علی‌رغم ادعای پیمانکار بومی نبوده‌اند و با وجود اطلاع از توقف کار، دستوری مبنی بر ادامه فعالیت از سوی پیمانکار داشتند. «بعد از دیدن این اتفاقات، عکس و فیلم‌های آن را برای مسئولان مختلف سازمان محیط زیست ارسال کردم.»
وعده 6 میلیارد پول دلیل سرعت‌بخشی به کار
بومیان همچنان حیرانند. این حیرانی اما برای 70 خانواری که یازده هزار گوسفندشان باید از چاه‌های داخل این 90 هزار هکتار آب دریافت کنند بیشتر است. آنها حالا چاه‌هایی محصور در فنس‌ها را می‌بینند که سال‌ها آبشخور حیواناتشان بوده و زمین‌های ویرانی را می‌بینند که چراگاه دام‌هایشان بوده است. منصوری می‌گوید: «وضع بسیار نابسامان است. چطور با وجود رد کردن فعالیت این پتروشیمی توسط اغلب ارگان‌ها و سازمان‌های زیربط همچنان کار آنها با جدیت ادامه دارد.» پاسخ هم البته در میان کلام‌ خود منصوری است. او از شش میلیارد تومان قراردادی صحبت می‌کند که سازنده پتروشیمی با پیمانکار تخریب منطقه بسته است. «پیمانکار برای هر متر کاری که انجام داده دستمزد می‌گیرد و چون می‌داند احتمال توقف کامل کار وجود دارد می‌خواهد هرآنچه قرارداد بسته را در زمان کوتاهی آماده کند تا به سرمایه‌گذار که می‌خواهد پتروشیمی را احداث کند تحویل دهد. برای پاک‌تراشی منطقه و فنس‌کشی حدود 6 میلیارد تومان قرارداد بسته شده و یک سوم کار در روزهای اخیر انجام گرفته است.» او معتقد است به دلیل پول موجود در این ساخت و ساز می‌خواهند تا جایی که ممکن است کار را با سرعت پیش ببرند و همین هم دلیلی است که طی دو روز غرب و شمال منطقه تخریب و فنس‌کشی شده و به سرعت می‌خواهند سایر مناطق را هم با توجه به قراردادشان تحویل دهند «این یعنی دیگر مرتعی در آن منطقه باقی نخواهد ماند. وضعیت چاه دامداران که محصور در میان فنس‌کشی‌هاست هم مشخص نیست.»
وعده برگزاری جلسه فوق‌العاده بررسی پروژه‌های بدون مجوز
شدت گرفتن کار در اراضی حسین‌آباد، تنها یک روز بعد از نامه سلاجقه به استانداران برای جلوگیری از کلنگ‌زنی پروژه‌های بدون مجوز محیط زیست است و حالا نایب رئیس کمیسیون اصل 90 از برگزاری جلسه فوق‌العاده برای بررسی پروژه‌های فاقد مجوز خبر داده است. نصرالله پژمانفر، نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس، دیروز در صفحه شخصی خود در توئیتر نوشت: «جلسه‌ای فوق‌العاده برای بررسی وضعیت پروژه‌های فاقد مجوز زیست محیطی با حضور دستگاه‌های اجرایی و سازمان بازرسی، فردا در کمیسیون اصل نود برگزار می‌کنیم. در قانون تخریب محیط زیست، جرم‌انگاری شده است و باید به صورت قاطع در سراسر کشور اجرایی شود.» او در پایان توئیت خود از هشتگ میانکاله استفاده کرده است.
این در حالی است که روز شنبه هم تعدادی از فعالان مقابل سازمان حفاظت از محیط زیست تجمع کردند و با در دست داشتن پلاکاردهایی با نوشته‌های «ارزیابی‌های جهت‌دار را متوقف کنید»، «قانون‌مندی طبیعت را باور کنیم»، «نه به پتروشیمی میانکاله»، «در تخریب طبیعت همه بازنده‌ایم»؛ خواستند تا از طریق رئیس‌جمهور و قوه قضائیه، با مجری طرح برخورد شود و رضا فرخی، مشاور و مسئول بازرسی، ارزیابی عملکرد و رسیدگی ‌به ‌شکایات وعده داد که در هفته آینده معترضان جلسه‌ای با رئیس سازمان حفاظت محیط زیست داشته باشند.
در این میان دیروز، حسینقلی قوانلو رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت مازندران در گفت و گویی با ایرنا، مخالفان اجرای طرح پتروشیمی میانکاله را ناآگاه از ویژگی و جزئیات این طرح دانست و گفت که سازمان محیط زیست هم مخالف کل این طرح نیست «مجوز تأسیس گام نخست اجرای یک طرح محسوب می‌شود و پس از آن مراحلی مانند ارزیابی محیط زیستی مطرح می‌شوند. در این که طرح مشمول ارزیابی محیط زیستی است تردیدی نیست. در بسیاری از طرح‌ها تجهیز کارگاه انجام می‌شود و بعد مجوز زیست محیطی را صادر می‌کنند. ارزیابی محیط زیستی به هر حال برای پروژه‌ای که پروانه بهره‌برداری بخواهد مورد نیاز است. اما پیش از ارائه گزارش ارزیابی محیط زیستی که پروسه‌ای تقریبا طولانی دارد، ابتدا باید مجوزهای اولیه برای پیگیری مراحل بعدی انجام شود. یعنی لازم بود جواز تاسیس را بدهیم. سپس با توجه به موافقت شرکت صنایع ملی پتروشیمی ایران قرارداد بست و باید مکان‌یابی می‌کرد تا پس از در اختیار گرفتن زمین، اقدامات لازم برای دریافت مجوز محیط زیستی انجام شود. مجوز اولیه را نیز حفاظت محیط زیست صادر کرد. تجهیز کارگاه را مثل همه پروژه‌ها می‌تواند انجام دهد. چون حفاظت محیط زیست با کلیات طرح مخالف نیست. یک ارزیابی اولیه کردند و در نهایت تایید شد که مسائل و احتمالاتی مانند اسیدی شدن باران در منطقه با توجه به استفاده از فناوری‌های نوین منتفی است. با برخی اقدامات مانند برداشت آب از دریای خزر هم موافقت شد. البته چند نکته هم مطرح شد که مجری طرح باید در طرح پروژه آن‌ها را اصلاح می‌کرد.»
حالا وضعیت سخت‌تر شده. کار شدت گرفته و فعالان منطقه وضعیت را نابسامان می‌دانند اما میانکاله تنها یکی از طرح‌هایی است که بدون بررسی کارشناسانه، ارزیابی‌های اثرات محیط زیستی و ارزیابی‌‌های توان اکولوژیک، در لایحه بودجه 1401 جای گرفته و به مرحله اجرا رسیده است و نگرانی برای بسیاری از طرح‌ها همچنان باقی است. حالا میانکاله در کش و قوس میان قدرت سازندگان و تلاش حافظانش قرار دارد.