«ستار هاشمی»، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در ابتدای نشست توضیحاتی درباره عملکرد وزارت ارتباطات در دوران جنگ ارائه کرد: «یکی از موضوعاتی که بلافاصله بعد از جنگ در دستور کار ما قرار گرفت پایداری ارتباطات بود. پایداری ارتباطات در شرایط جنگی اولویت جدی پیدا می‌کند. طراحی زیرساخت‌های ارتباطاتی کشور متناسب با تراکم جمعیتی انجام می‌شود؛ اما در شرایطی که ما از ۹ اسفند سال گذشته شاهد جابه‌جایی و حرکت‌کردن جمعیت کلان‌شهرها به سمت سایر استان‌ها بودیم طبیعتاً حفظ ارتباطات و گام برداشتن در مسیر امنیت روانی مردم، کار ساده‌ای نیست. همه تلاش ما این بود که این پایداری ارتباط بین مردم حفظ شود.»

او در ادامه اشاره کرد در طول جنگ بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی و بیش از ۱۰۰ مرکز مخابراتی و ارتباطی مورد اصابت قرار گرفت: «همچنین سه بار شاهد قطعی ارتباط با جزایر بودیم و با اهتمامی که انجام شد این ارتباط برگشت و توانستیم ارتباط خود را با جزایر در طول حفظ کنیم.»

وزیر ارتباطات با اشاره به عملکرد شرکت ملی پست در طول جنگ گفت: «در این مدت بیش از ۱۵ میلیون مرسوله جابه‌جا شد؛ درحالی‌که همکاران ما در شرکت ملی پست زیر شدیدترین بمباران‌ها و حملات قرار داشتند. به‌علاوه، در همان زمان درآمد شرکت ملی پست به دلیل محدودیت‌ها و کاهش دسترسی به اینترنت و بنا بر صلاحدید مراجع ذی‌صلاح به شکل قابل‌ملاحظه‌ای کاهش‌یافته بود، اما این مسئله مانع از فعالیت همکاران ما نشد و مرسولات مردم در زمان مقرر جابه‌جا و تحویل داده شد.»

در عصر هوش مصنوعی نگران اتصال اینترنت هستیم

وزیر ارتباطات با اشاره به تجربه محدودسازی اینترنت در سال‌های گذشته گفت: «وزارت ارتباطات نقطه تلاقی بسیاری از مطالبات است که این مطالبات گاهی کاملاً در تضاد با یکدیگر قرار می‌گیرند. در شرایطی از ما مطالبه می‌شود که اینترنت قطع شود، اما هم‌زمان این پرسش مطرح می‌شود که چرا اینترنت قطع شده است. به طور طبیعی انتظار می‌رود وزارت ارتباطات به‌عنوان آخرین حلقه زنجیره در حوزه ارتباطات و اینترنت پاسخگوی این مسائل باشد. در ارتباطات بین‌الملل گاهی شاهد این هستیم که به‌جای حل یک مسئله، صورت‌مسئله را پاک می‌کنیم و بعد از مدتی نه‌چندان طولانی می‌بینیم که موضوع با شدت بیشتری برمی‌گردد؛ بنابراین نیاز است از تجاربی که در این حوزه داریم درس بگیریم.»

او در ادامه توضیح داد: «اگر در سال ۱۴۰۱ ما شاهد محدودسازی و مسدودسازی هستیم فراموش نکردیم که در آن مقطع استفاده از وی‌پی‌ان‌ها یک موضوع ضدارزش بود و الان به یک چالش حکمرانی در کشور تبدیل شده. در سال ۱۴۰۴ که موضوع سیم‌کارت‌های سفید مطرح شد، بسیاری اظهار کردند که ما سیم‌کارت سفید نداریم و از فیلترشکن استفاده می‌کنیم؛ بنابراین در یک بازه زمانی چندساله یک موضوع ضدارزش به ارزش تبدیل شده است. باید از این موضوعات و تجربه درس بگیریم و در راستای ارتقا حکمرانی در مسیر درستی گام برداریم.»

هاشمی اضافه کرد: «یکی از تلخ‌ترین و پرتکرارترین سؤالاتی که با آن مواجه می‌شوم این است که اینترنت تا چه زمانی وصل خواهد ماند؟ از نگاه من موضوع دردناکی است. اگر صحبت از اقتصاد دیجیتال، تکالیف مندرج در برنامه توسعه هفتم و… می‌کنیم، در رقابت با سایر کشورها این موضوع نیاز به اهتمام در پایداری ارتباطات دارد.»

به گفته او، در شرایطی که جهان با سرعت در حوزه هوش مصنوعی در حال پیشرفت است، کماکان با این موضوع درگیر هستیم که اینترنت داریم یا خیر: «امنیت اولویت مهمی است؛ اما مسئله باید به شکلی اصولی و بنیادین حل شود.»

به اینترنت قبل از دی‌ماه رضایت نمی‌دهیم

یکی از پرسش‌های مطرح‌شده در این نشست وضعیت کنونی اینترنت و بازگشت آن به‌پیش از قطعی دی‌ماه بود. وزیر ارتباطات درباره وعده بازگشت اینترنت به شرایط پیش از ۱۸ دی‌ماه توضیح داد: «داده‌ها نشان می‌دهد هنوز با وضع پیش از دی‌ماه فاصله داریم، اما نگاه ما ارتقای مراتب بالاتر است و به شرایط قبل از دی‌ماه رضایت نخواهیم داد. دسترسی به اینترنت باکیفیت و بدون تبعیض برای همه، موضع همیشگی ما است.»

هاشمی درباره قطع اینترنت به بهانه امنیت به یکی از حوادث تلخ اخیر اشاره کرد: «در شرایطی که اینترنت قطع بود، متأسفانه برخی مسئولین طراز اول کشور به شهادت رسیدند؛ بنابراین اگر فکر می‌کنید با بستن اینترنت امنیت برقرار می‌شود، باید در این نگاه تجدیدنظر کنید.»

او در ادامه به عوارض فنی و ضدامنیتی طولانی‌شدن قطعی اینترنت پرداخت: «وقتی اینترنت قطع باشد، امکان دریافت آپدیت‌ها وجود ندارد. در نتیجه، طولانی‌شدن این فرایند شبکه داخلی را به‌شدت آسیب‌پذیر می‌کند که این خود یک مقوله کاملاً ضدامنیتی است.»

وزیر ارتباطات درباره احتمال قطع مجدد اینترنت نیز گفت: «محدودیت‌های دسترسی معمولاً برحسب شرایط امنیتی خاص کشور ایجاد می‌شوند، اما رویه آن باید تغییر کند. هدف وزارتخانه این است که محدودیت‌ها به حداقل برسند و در حال تدوین پیشنهادی با همکاری نهادهای امنیتی و ذی‌ربط هستیم تا مشخص شود هر محدودیتی با تشخیص کدام نهاد، چه کمیته‌ای و دقیقاً برای چه بازه زمانی اعمال می‌شود.»

وزیر ارتباطات در بخش دیگری از صحبت‌های خود و در پاسخ به پرسش خبرنگاران با مقایسه سهم ۴۰ درصدی اقتصاد دیجیتال در برخی کشورها، رویه فیلترینگ در ایران را یک «خود تحریمی» دانست: «قبل از چهارم خرداد، میزان ترافیک خروجی کشور از مسیرهای غیررسمی مانند استارلینک و شبکه‌های مرزی، با ترافیک عبوری از درگاه بین‌المللی کشور برابری می‌کرد. این یک تهدید جدی برای نظام حکمرانی است. ابزارهای فنی تندروانه در درازمدت به ضد خود تبدیل می‌شوند.»

بازگشت ۷۸ درصد ترافیک اینترنت کشور

در بخش دیگری از این نشست «بهزاد اکبری»، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت فعلی اینترنت کشور توضیح داد: «ترافیک اینترنت پس از بازگشایی تدریجی شبکه در حال افزایش است و اکنون به ۷۸ درصدِ سطح ثبت‌شده در ابتدای دی‌ماه سال گذشته رسیده است. پس از بازگشایی اینترنت، شبکه برای دو تا سه روز با اختلال‌هایی مواجه بود؛ اما به‌تدریج به وضعیت پایدارتری رسیده است. میزان ترافیک اینترنت همچنان روزانه درحال‌رشد است و کیفیت سرویس‌ها نیز به‌صورت مستمر پایش می‌شود.»

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت از کاهش تدریجی محدودیت‌های اعمال‌شده خبر داد: «برخی محدودیت‌ها به دلیل ملاحظات خارج از وزارت ارتباطات برقرار شده بود و به‌تدریج در حال رفع‌شدن است.»

به روستاهای صعب‌العبور اینترنت ماهواره‌ای می‌دهیم

در بخش دیگری از نشست وزیر ارتباطات با اشاره به تفکیک وظایف و کارکرد سازمان فضایی ایران و پژوهشگاه فضایی ایران توضیح داد: «این ۲ نهاد از ابتدا ساختارهای جداگانه‌ای داشته‌اند و این تفکیک به دوره پیش از دولت چهاردهم بازمی‌گردد. رویکرد فعلی نیز بر ادامه همین مسیر و استفاده از ظرفیت‌های مختلف برای توسعه صنعت فضایی است.» هاشمی با بیان اینکه بر اساس این رویکرد، سازمان فضایی نقش راهبری و سیاست‌گذاری برنامه‌های فضایی کشور را بر عهده دارد، درحالی‌که توسعه فناوری با مشارکت دانشگاه‌ها، پژوهشگاه فضایی و شرکت‌های دانش‌بنیان دنبال می‌شود، گفت: «در این مدل، تلاش شده از ظرفیت بخش خصوصی و شرکت‌های فناور نیز به‌صورت گسترده استفاده شود. هدف اصلی این ساختار، حرکت به سمت اقتصادی کردن صنعت فضایی و تبدیل آن به حوزه‌ای است که بتواند خدمات کاربردی ارائه دهد و بخشی از نیازهای جامعه را پاسخ دهد؛ مسیری که می‌تواند به تثبیت و توسعه پایدار صنعت فضایی در کشور کمک کند.»

وزیر ارتباطات در ادامه یادآور شد: «این وزارتخانه به‌موجب ماده ۶۷ قانون برنامه هفتم پیشرفت، مکلف به توسعه اینترنت باکیفیت به روستاهای بالای ۲۰ خانوار است منظور از ارتباطات باکیفیت، امکان استفاده از این بستر برای توسعه آموزش، بهداشت و سلامت در روستاهاست و مردم خدمت دریافت کنند؛ در ۱۰ درصد پایانی این آمار، روستاهای صعب‌العبوری است که با استفاده از ظرفیت ماهواره‌ها باید این کار انجام شود.»

او در ادامه تأکید کرد باوجود آسیب‌هایی که به صنعت فضایی وارد شده می‌توان همچنان به آن امیدوار بود: «برنامه‌ریزی‌های جدی انجام شده تا این صنعت را در حداقل زمان ممکن به مسیر رشد و توسعه برگردانیم.»

وزیر ارتباطات در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به محدودیت‌های اینترنت و دسترسی روستاها به این زیرساخت حیاتی گفت: «واقعیت این است که وقتی محدودسازی دسترسی به اینترنت آغاز می‌شود، ضرباهنگ توسعه اینترنت روستایی کند می‌شود؛ چون به واسطه کاهش درآمد این صنعت، امکان توسعه در مناطق محروم را یا نداریم یا اگر باشد، به‌کندی اتفاق خواهد افتاد. این موضوع در راستای اهداف وزارت ارتباطات مبنی بر توسعه عدالت ارتباطی نیست. موضع وزارت ارتباطات در این حوزه مشخص است و بارها آن را مطالبه و پیگیری کرده و خواهد کرد.»