|پیام‌ما| فصل آتش‌سوزی است. آتش امسال زودتر از همیشه سررسید و حالا هر روز در جنگل و مرتع می‌سوزاند و خاکستر می‌کند و پیش می‌رود. و محیط‌بانان و گروه‌های داوطلب مردمی به مقابله با شعله‌ها می‌روند. دیروز حریق بار دیگر در جنگل‌های سالند دزفول شعله‌ور شده، 311 هکتار از جنگل‌ها و مراتع باشت خسارت دیده، 1500 نخل در قطعه گنج سوخته و آتش ‌‌5 هکتار جنگل را در پارک ملی گلستان به تلی از خاکستر بدل کرده است.

آتش‌سوزی به خبر تکراری این روزهای محیط زیست ایران تبدیل شده است. دیروز (یکشنبه) آتش دوباره به جان جنگل‌های بلوط سالند در ارتفاعات دزفول افتاد. علیرضا فتح‌الهی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری این شهرستان دزفول به ایرنا گفته است: «آتش‌سوزی شب یکشنبه در مراتع و جنگل سالندکوه توسط نیروهای منابع طبیعی مهار ولی صبح مورد دیگری از آتش‌سوزی در نقطه‌ای دیگر مشاهده شد. آتش‌سوزی اخیر در مرتع و جنگل سالند اتفاق افتاده و به مرتع و تعدادی از درختان خشک بلوط نیز خسارت وارد کرده است.» به گفته او هنوز وسعت آتش‌سوزی مشخص نیست و نیروها در حال مهار شعله‌ها هستند اما تا روز شنبه حدود ۶ هکتار از جنگل‌های سالند سوخته است. علت این آتش‌سوزی چه بوده؟ رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری دزفول در جواب گفته «مشکلات اجتماعی قدیمی برخی افراد». اکنون مهار در ارتفاعات سالند ادامه دارد اما این تنها شعله‌ای نیست که تا دیروز به جان طبیعت افتاده.
طبیعت چقدر خسارت دید؟
۳۱۱ هکتار از جنگل‌ها و مراتع مناطق مختلف این شهرستان در آتش‌سوزی‌های امسال دچار آسیب و خسارت جدی شده است. این خبری است که رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری باشت اعلام کرده. حمید حسینی به ایرنا گفته این میزان جنگل و مراتع در چهار فقره آتش‌سوزی طعمه حریق شده‌اند. آتش‌سوزی‌های امسال در مناطق شابهرام و لار، گردن قلات، گوهرگان و کوه های بوستان رخ داد. ۳۰۰ هکتار از این میزان جنگل‌ها و مراتع دچار خسارت مربوط به کوه لار بوده که به دلیل سخت گذر بودن، وزش باد و شیب تند مهار این آتش در چندین مرحله انجام شد. سه فقره از این میزان آتش‌سوزی‌ها مربوط به مناطق گردن قلات، گوهر گان و کوه های بوستان بوده که در این زمینه ۱۱ هکتار از مراتع این مناطق دچار خسارت شده و این آتش‌سوزی‌ها هر کدام کمتر از سه ساعت مهار شد.
علاوه بر این مدیر منابع طبیعی شهرستان فاروج هم گفته ۵ آتش‌سوزی ظرف دو هفته اخیر در مراتع اتفاق افتاده که سهل‌انگاری بهره برداران عامل آن بوده است. این آتش‌سوزی‌ها در سطح مراتع شاه‌کاسه، قره شاه‌وردی، آرمود‌آغاجی و خسرویه در مجموع به مساحت یک هکتار اتفاق افتاده که وجود همیاران طبیعت، مانع از افزایش سطح حریق بوده است.
3 هزار و 30 هکتار جنگل و مرتع خاکستر شد
در سه روز گذشته به دلیل گرما و البته عوامل انسانی 30 هکتار جنگل و 3 هزار هکتار مرتع کشور را خاکستر کرده است. در ناگوارترین مورد، آتش ‌‌5هکتار جنگل را در پارک ملی گلستان سوزاند. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد منطقه خاکستر‌شده بیشتر شامل پوشش علفی‌ کف و درختان خشک جنگلی بود. محمدرضا کنعانی، مدیرکل حفاظت محیط ‌زیست گلستان در این‌باره گفته منطقه‌ای که طعمه حریق شد، در محدوده چشمه‌زاو پارک ملی در شهرستان کلاله قرار داشته است. علاوه بر این منطقه‌ای به وسعت 3 هزار هکتار از نقاط مرز مشترک ایران و ترکمنستان هم از چند روز قبل دچار حریق شد.
فرماندار قلعه گنج هم از خسارت ۱۵ میلیارد تومانی حریق به نخیلات این شهرستان خبر داده است. در این حادثه بیش از ۱۵ هکتار از نخیلات که معادل ۱۵۰۰ درخت مثمر است طعمه حریق شده‌اند. آتش همچنین در منطقه شبلیز دنا در استان کهگیلویه و بویراحمد که اواخر هفته گذشته شعله‌ور شد، 25 هکتار از مناطق جنگلی را خاکستر کرد. براساس اعلام سازمان جنگل‌ها به نقل از قربانعلی فلسفی، رئیس اداره منابع طبیعی شهرستان دنا، آتش‌سوزی سوم تیرماه در منطقه شبلیز دنا مهار شده بود، اما سوختن کنده‌های قطع‌شده، موجب شعله‌ور‌شدن دوباره آتش در این منطقه از صبح شنبه شد.
برخورد با متخلفان
به گفته رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری باشت عامل ۹۰ درصد از آتش‌سوزی های امسال در این شهرستان انسانی بوده است و تاکنون بیش از چهار متخلف امسال شناسایی شده و برای آنها پرونده تشکیل شده و به مراجع قضایی معرفی شده‌اند.
علی اکبر کشاورزی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست پاسارگاد هم دیروز خبر داد که ۱۷ نفر از کشاورزان این شهرستان که اقدام به آتش زدن زمین کشاورزی کرده‌اند شناسایی و به محاکم قضایی معرفی شده‌اند. بر اساس توضیح او با توجه به ماده ۲۰ قانون هوای پاک اقدام به آتش‌سوزی کاه‌وکلش جرم محرز بوده و از همه کشاورزان درخواست شده این اقدام را انجام ندهند، در غیر این صورت اداره‌حفاظت محیط‌زیست در راستای ایفای وظیفه قانونی خود حتماً متخلفان را به محاکم قضایی معرفی خواهد کرد. بر اساس ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی جرایم نقدی و حبس تا یک‌ساله برای افرادی که اقدام به آتش‌سوزی کاه و کلش می‌کنند پیش‌بینی‌شده است. از سوی دیگر مطابق ماده ۴۷ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها و مراتع کشور، مجازات ۱۰ سال حبس و پرداخت غرامت نقدی ناشی از سوختن عمدی درختان و پوشش گیاهی جنگلی در انتظار این متهمان است.
دیروز همچنین رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری ارسنجان خبر داد که عاملان آتش‌سوزی ارتفاعات فیجان شهرستان ارسنجان به دام افتاده‌اند. طبیعت و ارتفاعات مرتع فیجان ارسنجان نیمه نخست خرداد ماه امسال دچار آتش‌سوزی شد که به رغم وزش باد، کوهستانی و سخت گذر بودن منطقه و وجود پوشش گیاهی خشک سرانجام با تلاش نیرو‌های هنگ امداد طبیعت ارسنجان و حضور مردم پس از گذشت ۶ ساعت کنترل و مهار شد.
بحران را جدی نگرفته‌اند
بهمن ایزدی، مدیرعامل گنجه پشتیبان زیست بوم و رئیس هیات مدیره کانون سبز فارس که در روزهای اخیر در عملیات مهار آتش‌سوزی‌های استان فارس، همراه گروه‌های داوطلب بوده، به «پیام‌ما» می‌گوید: «در آتش‌سوزی ماله‌گاله در استان فارس بیش از دو هزار هکتار از پرتراکم‌ترین رویشگاه‌های جنگلی را از دست دادیم. اگر سازمان‌های مردم نبودند، این خسارت چندبرابر می‌شد. ما در گنجه زیست‌بوم دمنده‌هایی در اختیار نیروها قرار می‌دهیم اما دولت حضور جدی در آتش‌سوزی‌ها نداشته و مردم با امکانات ابتدایی‌شان مشغول اطفا هستند.» او ادامه می‌دهد: «از فروردین‌ماه حدود 30 هزار هکتار از جنگل را در آتش‌سوزی‌های استان فارس از دست داده‌ایم. سازمان‌های دولتی مدام در حال نمایش و شعار دادن‌اند. بحران را جدی نگرفته‌اند. بحران زاگرس جدی است اما نیروهای دولتی به طور جدی پای کار نیستند، مگر آنها که احساس مسئولیت می‌کنند و البته تعدادشان کم است.»
از نگاه این فعال محیط زیست، موضوع آتش‌سوزی‌ها باید واکاوی و ریشه‌یابی شود. او می‌گوید: «زاگرس یعنی 60 میلیون هکتار رویشگاه که 70 درصدش بلوط است. یعنی 40 درصد رویشگاه‌های جنگلی که در کشور است. 11 استان به صورت مستقیم از مواهب سرزمینی زاگرس بهره‌مند می‌شوند اما توجه به این ذخیره‌گاه در خور نیست.» او با عمدی خواندن 90 درصد آتش‌سوزی‌ها ادامه می‌دهد: «این آتش‌سوزی‌های سریالی تماما متاثر از خشکسالی نیست. دخالت‌های انسانی 90 درصد به صورت عمدی و 10 درصد سهوی در آتش‌سوزی‌ها نقش دارد. رسانه‌های دولتی اصلا تمایل ندارند این بحران که زاگرس را به خاکستر نشانده و هر روز ابعادش گسترده‌تر می‌شود را بازتاب دهند. »