با شیوع گسترده ویروس کرونا در جهان، بسیاری از شهرها مجبور به اعمال محدودیت‌های گسترده به منظور پیشگیری از گسترش بیشتر ویروس شدند. بسیاری از کشورها، مرزهای خود را بستند و بسیاری از مشاغل، تعطیل شد. با خلوت شدن خیابان‌ها و تعطیلی کارخانه‌ها، بحران اقتصادی گریبانگیر بسیاری از کشورها شد. از طرفی اما حامیان محیط زیست، به نیمه پرِ این لیوان نگاه می‌کردند: کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و خصوصا دی‌اکسیدکربن. معضلی که از دیرباز باعث گرم شدن سیاره زمین شده و زندگی جانوران و انسان‌ها را تهدید می‌کند.با کاهش محدودیت‌ها، کشورها در حال بازگشت به شرایط قبل هستند. حالا گزارش‌های جدید نشان می‌دهد که جهان فقط چند ماه فرصت دارد تا مانع از آن شود که انتشار گازهای ناشی از سوخت‌های فسیلی، از سطح پیش از همه‌گیری ویروس کووید-19 فراتر برود. در حالی آژانس بین‌المللی انرژی این هشدار را داده است که امسال با پایان قرنطینه و محدودیت‌ها، رشد اقتصادی در بسیاری از کشورها از سرگرفته شده است.
به گزارش گاردین، آمارها و ارقام جدید که از سوی دیده‌بان انرژی جهانی ارائه شده، نشان می‌دهد که انتشار گازهای ناشی از سوخت‌های فسیلی در نیمه دوم سال 2020، با ازسرگیری فعالیت‌های اقتصادی به منظور احیای اقتصاد، رشد ثابتی داشته است. تا دسامبر سال 2020، نرخ انتشار کربن، 2 درصد بیشتر از دسامبر سال پیش از آن (2019) بوده است.
این افزایش انتشار گازهای کربنی، تنها چند ماه پس از آن صورت می‌گیرد که همه‌گیری کووید-19، بیشترین کاهش انتشار دی‌اکسید‌کربن را پس از جنگ جهانی دوم رقم زد و حالا با این اوج‌گیری، امیدها به اینکه سال 2019، بالاترین حد انتشار کربن را داشته است، بر باد رفته است.
دکتر «فاتح بیرول»، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید: «ما در حال از دست دادن این فرصت تاریخی هستیم که انتشار جهانی کربن از سال 2019 به بعد، افزایش نیابد. اگر در چند ماه آینده دولت‌ها سیاست‌گذاری‌های درستی را برای جایگزین کردن انرژی پاک اتخاذ نکنند، ممکن است به همان اقتصاد پر کربن پیشین بازگردیم؛ و این در تضاد کامل با اهداف جاه‌طلبانه‌ای است که دولت‌ها یکی پس از دیگری به آن متعهد شده‌اند.»
آژانس بین‌المللی انرژِ یکی از گروه‌های تاثیرگذار بسیاری است که دولت‌های جهانی را به اتخاذ سیاست‌های انرژی پاک در مقابل بحران ویروس کرونا، تشویق کرده است. با این حال، تحقیقات گاردین نشان داده که فقط تعداد اندکی از کشورهای بزرگ، به این موضوع توجه کرده‌اند و در سال گذشته بودجه‌هایی را برای اقدامات جهت گسترش انرژی پاک یا انرژی‌های دارای کربن کم، انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای الکتریکی و صرفه‌جویی در انرژی اختصاص داده‌اند.
اولین گزارش منتشر شده توسط آژانس بین‌المللی انرژی که انتشار ماهانه کربن را بر اساس مناطق مختلف، ثبت کرده، نشان می‌دهد که ارتباط معناداری وجود دارد میان کشورهایی که بسته‌های تشویقی اقتصادیِ حامی محیط زیست را ارائه کردند – مثل کشورهای فرانسه، اسپانیا، بریتانیا و آلمان- و کشورهایی که موفق به مهار و کنترل اوج‌گیری انتشار مجدد گازهای کربنی شده‌اند. به بیان دیگر کشورهایی که سیاست‌های حمایتی اقتصادی خود را با در نظر گرفتن منافع محیط زیستی، تنظیم کرده‌اند، موفق به کنترل انتشار گازهای کربنی شده‌اند. در عین حال، کشورهایی که کمترین سهم را در اتخاذ اقدامات تشویقی اقتصادیِ حامی محیط زیست داشته‌اند – مثل چین، هند، ایالات متحده آمریکا و برزیل- با بازگشایی اقتصادی، بیشترین افزایش انتشار کربن را در نیمه دوم سال 2020 شاهد بودند.
دکتر «فاتح بیرول»، می‌گوید: «این علامت واضحی است که دولت‌ها تا آنجا که می‌توانستند، تلاش نکردند بسته‌های تشویقی اقتصادی حامی محیط زیست را در سیاست‌گذاری‌های خود دخیل کنند. ما هشدار دادیم که اگر این سیاست‌ها اجرا نشوند، دوباره به جایی بازمی‌گردیم که پیش از بحران همه‌گیری کرونا در آن قرار داشتیم؛ که البته همین امروز هم در حال بازگشت به آن نقطه هستیم.»
چین، اولین اقتصاد بزرگی بود که از همه‌گیری بیرون آمد و محدودیت‌ها را برداشت و تنها اقتصادی بود که سال گذشته، رشد کرد و همین امر باعث شد تا انتشار گازهای کربنی چین در ماه آخر سال 2020، 7 درصد بیشتر از دسامبر سال 2019 بشود. انتشار گازهای کربنی در این کشور، در فوریه سال گذشته، 12 درصد کمتر از سال 2019 بوده است؛ اما اگر تمام سال را در نظر بگیریم، انتشار کربن چین، 0.8 درصد بیش از سال 2019 بوده است.
در هند و برزیل، میزان ثبت‌شده ماهانه انتشار کربن در ماه دسامبر سال گذشته، 3 درصد بیشتر از انتشار کربن در پایان سال 2019 بوده است. این در حالی است که در اوج محدودیت‌ها در آوریل سال 2020، انتشار گازهای هند 41 درصد کمتر از سال 2019 و انتشار گازهای برزیل هم 23 درصد کمتر از سال 2019 بوده است. اتحادیه اروپا نیز در آوریل سال 2020، به کمترین میزان انتشار گازهای کربنی خود رسید که 22 درصد کمتر از سطح انتشار گاز در 2019 بود و نرخ انتشار کربن تا ماه دسامبر، 5 درصد کمتر از سال گذشته بود. یکی از دلایل این موضوع، محدودیت‌های پیوسته در مسافرت‌ها بود که به کاهش شیوع کووید-19 کمک کرد.
دکتر «فاتح بیرول» می‌گوید که هنوز «خیلی دیر نشده» تا دولت‌ها مانع از بازگشت به شرایط انتشار گازها پیش از شیوع ویروس کرونا برسند؛ با این حال او گفته است که «این امر در حال تبدیل شدن به یک کار بسیار دشوار است.» او می‌گوید: «دولت‌های همه کشورها و خصوصا قدرت‌های اقتصادی مثل آمریکا، چین، هند، اروپا و ژاپن باید سیاست‌های انرژی پاک را در بسته‌های حمایتی اقتصادی خود لحاظ کنند.» به گفته او، این یگانه راه برای ممانعت از بازگشت به شرایط پیشین است.