بیشترین تلفات انسانی ناشی از  سوانح طبیعی در ایران مربوط به زمین لرزه است. در حالی که سیل و خشکسالی بیشترین خسارت را از نظر اقتصادی در کشور داشته است. ایران یکی از خشک‌ترین مناطق جهان است و به طور مکرر دچار خشکسالی، سیل و زمین لغزش می‌شود.

علاوه بر این، به دلیل موقعیتی که در نوار  آلپ-هیمالیا دارد،  ایران نیز در معرض زمین لرزه‌‌های بی‌شمار و اغلب شدید  قرار دارد

بر اساس گزارش‌های بانک جهانی دولت ایران طی 100 سال گذشته حدود 29 میلیارد دلار برای سوانح هزینه کرده است.

خشکسالی، زلزله و سیل بیش از سایر سوانح  هزینه  به دولت تحمیل کرده است،

به ترتیب بیش از 14 ، 6.9 و 6.1 میلیارد دلار به ترتیب به خسارت‌های مستقیم این سه سانحه مربوط است.

بیشتر هزینه‌های دولت ایران طی 100 سال گذشته در سوانح  مختلف مانند خشکسالی، سیل، زلزله وکرونا در هزینه‌های غیر ارادی (اجباری، و بعد از رخداد)  از جمله پاسخ (امداد و نجات) و بازسازی هزینه شده است.  پیشگیری و آمادگی دو مرحله  مهم از مدیریت بحران و مدیریت سوانح هستند که همچنان سهم بسیار کمی از بودجه ملی دارند.

ایران در سال 1399 بیش از 83 میلیون نفر  جمعیت  دارد. جمعیت شهری ایران طی هفتاد سال  از 27درصد در  1329شمسی به 74درصد در 1399شمسی  افزایش یافته است.

تغییرات اقلیمی باعث تشدید تکرار و شدت فاجعه شده است و ایران را به عنوان یکی از کشورهای با ریسک بالا در جهان نگه داشته است.

ایران با طیف وسیعی از سوانح طبیعی از جمله موارد مرتبط با مخاطرات آب و هواشناختی مانند خشکسالی و سیل دست و پنجه نرم می‌کند. همه این سوانح  باعث خسارات قابل توجهی در زندگی انسان‌ها و اخلال در اقتصاد می‌شود.

علاوه بر این فعالیت‌های کشاورزی و دامداری را به شدت ویران می‌کنند و امنیت غذایی و معیشت را در مناطق آسیب دیده به خطر می‌اندازند. با گرم‌تر شدن زمین و گسترش عوارض تغییرات اقلیمی، در مناطق جنوبی کشور و  با بارش‌های شدید و مکرر،  وقوع سیلاب‌های مکرر با مدت زمان طولانی‌تر و همچنین دمای بیشتر، قابل انتظار خواهد بود. در صورت عدم اقدامات سازگارانه، مناطقی از  ایران که  غیرقابل سکونتند گسترده‌تر می‌شوند.

ایران یکی از لرزه‌خیز‌ترین کشورهای جهان است.

تقریباً 77٪ مراکز شهری در ایران در مناطق پرخطر زلزله واقع شده‌اند.

حداقل 140هزار نفر از سال 1900 به دلیل 65 زلزله با بزرگای بیش از  6  کشته شده‌اند  که  60 درصد آنها فقط در سه دهه گذشته جان باخته‌اند. همیشه  ریسکی اجتناب ناپذیر از فاجعه‌های بزرگ ناشی از زمین لرزه در پایتخت و سایر کلانشهرهای مهم کشور وجود دارد.

کمبود آب و خشکسالی‌های شدید ناشی از تغییرات اقلیمی تهدیدهای جدی برای ایران به ویژه در صورت ترکیب با طوفان شن در مناطق شرقی کشور است.

طغیان، طوفان شن (و حتی طوفان برف در مناطق شمالی) به مشکلات اساسی در شرق و جنوب شرقی ایران تبدیل شده‌اند.

بیش از یک سوم (36درصد) از 877 مرکز شهری در ایران در مناطق مستعد سیل قرار دارند. تغییر مصنوعی آبراهه‌ها ، طرح‌های انتقال آب و تغییرات آب و هوایی نیز می‌تواند از عوامل افزایش ریسک خشکسالی و همچنین سیلاب باشد. خشکسالی پدیده‌ای مکرر در ایران است و احتمالاً در آینده اثر گرم شدن کره زمین خسارات بیشتری هم وارد خواهد کرد. عواقب شدید و خسارات مالی خشکسالی بالغ بر 8 میلیارد دلار در سال برآورد شده است.

سوانح  مربوط به آب و هوا مانند سیل، طوفان، خشکسالی و موج گرما مسئول 91درصد سوانح  بین سال‌های 1998 تا 2017 در دنیا هستند  در حالی که هزینه اقتصادی سوانح  در طول سال‌های 1998 تا  2017 در سطح جهانی 2908 میلیارد دلار بود. سهم سوانح  مربوط به آب و هوا 2245 میلیارد دلار بوده که 77درصد  از کل هزینه‌های اقتصادی فاجعه را تشکیل می‌دهد.

چنین هزینه‌هایی به دلیل کمبود داده‌ها برای بسیاری از سوانح  و خسارات مربوطه به ویژه در کشور‌های در حال توسعه و دنیای سوم ، تصویر کلی واقع بینانه برای هزینه‌های اقتصادی سوانح  در جهان امروز به دست نمی‌دهد.  حدود 53درصداز سوانح  گزارش شده مربوط به کشورهای با درآمد بالا است، در حالی که فقط 13درصد از سوانح  گزارش شده مربوط به کشورهای کم درآمد است. سوانح  مربوط به آب و هوا طی دو دهه گذشته 151درصد افزایش یافته است.

بودجه صرف شده در سده اخیر برای سوانح در چهار مرحله پیشگیری،  آماده سازی، پاسخ  و بازسازی قابل ارزیابی است. نگاهی به آمار ایران در صرف هزینه برای سوانح لزوم یک تغییر رویکرد اساسی را نشان می‌دهد. مرحله پاسخ (امداد و نجات بلافاصله بعد از رخداد هر سانحه)  گران‌ترین مرحله برای دولت ایران بوده  و 52درصد  از بودجه  سوانح  در 100 سال گذشته را مصرف کرده است.  از نظر نوع سانحه نیز  حدود 93درصد بودجه صرف واکنش به خشکسالی شده است و سایر سوانح  تنها در صرف  7درصد سهم  موثر بوده‌اند. همین موضوع نقش دولت‌های یک سده گذشته ایران را در رابطه با صرف بودجه در مراحل پیشگیری، آماده سازی و بازسازی نشان می‌دهد.

بخش مهم دیگری که بودجه سوانح را به خود مصروف داشته بازسازی است  (40درصد بودجه).  حدود 98درصد بودجه بازسازی‌ها صرف دو سانحه مهم شده است:  زمین لرزه (48 درصد) و سیل (50 درصد).  آمادگی سومین اولویت صرف بودجه بوده است. حدود 7  درصد بودجه به آمادگی برای همه مخاطرات اختصاص یافته است.

با وجودی که منشا و دلیل مخاطرات متفاوت است  (طبیعی، انسان ساخت)، چالش‌های آنها برای جامعه (بهداشت، اقتصادی، اجتماعی) یکسان است. مرحله پیشگیری آخرین اولویت دولت‌های ایران بود است و  فقط یک درصد بودجه در 100 سال گذشته به مرحله آمادگی در ایران اختصاص یافته است.