مواد تزیینات و نمای خانه های قدیمی

در اقلیم گرم و خشک کرمان، از مصالح بومی که مهم‌ترین آن‌ها، خاک بوده و سایر مصالح مثل خشت، گِل و آجر که با استفاده از خاک تهیه می‌شده، استفاده می‌شده است. برای تزیینات خانه هم از فرم دادن به همین مصالح، مثل جلو و عقب گذاشتن آجرها استفاده می‌شد که هم زیبایی خاصی به ساختمان می‌داد و هم باعث ایجاد سایه روی آجرهای عقب‌تر و در نتیجه، خنک شدن دیوار و فضای ساختمان می‌شد؛ علاوه بر این، برای تزیینات، از ترکیب آجر و کاشی هم استفاده می‌کردند.
کاشی که از قرن پنجم و ششم، به مرور، وارد معماری ما شد؛ ابتدا تک رنگ و بیش‌تر آبی و سفید بود؛ کم‌کم از سایر رنگ‌ها هم در ساخت کاشی استفاده شد. نوع لعابی که از خاک و سنگ بر روی کاشی می‌دادند هم مهم بود؛ این که کاشی، چه نوع لعابی داشته باشد؛ موجب عمر بیش‌تر و افزایش مقاومت کاشی در برابر سرما، گرما و مرور زمان می‌شد.
قبل از اسلام، از تصویرگری هم در نمای ساختمان‌ها استفاده می‌شد؛ اما با ورود اسلام به ایران، تصویرگری از معماری حذف شد و برای تزیینات، از هندسه و نقش‌های اسلیمی و هندسی استفاده می‌شد. با گچ‌بری، شمشی‌گری و ترکیب گچ و کاهگل، در سرستون‌ها نقش می‌انداختند که آثار آن هنوز در خیلی از خانه‌های قدیمی وجود دارد. با استفاده از ایجاد نقش مشبک و شیشه‌های رنگی، درها را تزیین می‌کردند. در سقف‌ها، از ترکیب کاربندی و مقرنس استفاده می‌شد. هم‌چنین نقش هندسی طاق را به کار می‌بردند.
نوع سازه‌ای که در سقف استفاده می‌شده؛ انواع آجر کاری از قبیل آجر ضربی، رومی‌پوش و تیغه‌پوش بوده است که متناسب با جایی که در آن کار می‌شده و سبک یا سنگین بودن سقف، از هر یک از آن‌ها استفاده می‌کردند. اگر می‌خواستند سقف سبکی بسازند؛ از مدل آجرکاری تیغه‌پوش استفاده می‌کردند؛ به این صورت که آجر را از عرض، در طول سقف می‌گذاشتند؛ اگر می‌خواستند سقف محکمی کار کنند؛ آجر را از پهنا، روی هم می‌گذاشتند. در گذشته، برای ساخت خانه‌ها و تزیین نمای آن‌ها، از مصالح بومی و متناسب با اقلیم گرم و خشک کرمان استفاده می‌کردند؛ اما امروزه، متاسفانه از مصالح غیربومی مثل آلومینیوم و سنگ استفاده می‌کنند که اصلا با شرایط اقلیمی کرمان هماهنگ نیستند. نماهای آلومینیومی و سنگ به دلیل جذب و انتقال بیش‌تر دما با استفاده از این مصالح، در صورت قطع شدن برق و گاز، در تابستان، گرمای شدید و در زمستان، سرمای شدید، زندگی را برای ساکنان خانه، بسیار سخت و طاقت‌فرسا می‌کند.